Friday, September 3, 2010

જીવિત હૂઁ મૈં, મુર્દા નહીં....

તૂફાન ઉઠે,
બિજલી ગિરી,
ઝુકી નહીં,
પર નજર મેરી....

બઢ઼તા ચલા,
મૈં રાહેં બના,
ગઢ઼તા ગયા,
સપના નયા....

ધરતી થકી,
પર કદમ નહીં,
પા લૂંગા મૈં,
મંજિલ નયી...

બેદમ નહીં,
બેબસ નહીં,
જીવિત હૂઁ મૈં,
મુર્દા નહીં....

જયંત ચૌધરી
માઁ દુર્ગા કો સમર્પિત
१२ ભદ્ર / ०२ સિતમ્બર 2010
(બૈઠે બૈઠે ઍક ખ્યાલ આ ગયા ઑફિસ મેં...)



જય રાધા કृષ્ણ


હમારી પ્રિય બેટી મેહર રાધા રાની કે રૂપ મેં।
દાદી કે દિઍ વસ્ત્ર ઔર નાની કે દિઍ શ્રृંગાર ઔર સબકે પ્યાર સે બની-ઠની...



હમારી બેટી મલિકા અપને પ્રિય ભગવાન્ કृષ્ણ કે રૂપ મેં।




અનુપમ જોड़ી...

Saturday, August 28, 2010

માતृભાષા - 1

માનનીય શ્રોતાઓં, આપ સબ કો મેરા નત-મસ્તક પ્રણામ,

આજ કા વિષય બહુત સામયિક હૈ।
ભાષા કિસી ભી પ્રાણી કી મૂલભૂત આવશ્યકતા હોતી હૈ।
ઇસી સે હમ ઔર આપ અપને ભાવોં ઔર વિચારોં કો વ્યક્ત કર સકતે હૈં।
સબસે અહમ્ બાત તો યહ હૈ કિ, માનવોં કી પ્રગતિ ભાષા વિકાસ કે કારણ હી સંભવ હો સકી હૈ।
યહ તો સબ જાનતેં હૈં કિ જ્ઞાન ઔર વિજ્ઞાન કો ભાષા કે બિના બઢ઼ાયા હી નહીં જા સકતા।

ભાષા કે મહત્ત્વ કો સ્થાપિત કરને કે બાદ આઇયે ઇસ વિષય પર વિચાર કરે કિ માતृભાષા ક્યા હૈ।
સર્વપ્રથમ મૈં કહના ચાહતા હૂઁ કિ, માતृભાષા, માત્ર ભાષા હી નહીં હૈ, કિન્તુ ઉસસે ભી બઢ કર હૈ।
માતृભાષા શબ્દ દો વિભિન્ન શબ્દોં સે મિલ કર બના હૈ... માતર ઔર ભાષા....
યાને કિ માતર યા દૂસરે શબ્દોં મેં માઁ યા માતા કી ભાષા...

હમારે જીવન મેં માઁ કા કિતના બड़ા સ્થાન હૈ, યહ વ્યક્ત કરને કિ આવશ્યકતા નહીં હૈ।
ક્યોંકિ, ઉસે શબ્દોં મેં બાંધા નહીં જા સકતા, ઔર વૈસે ભી હર ઇંસાન ઇસ બાત કો અચ્છી તરહ સે જાનતા હૈ।
માઁ સે જુड़ી હર ચીજ઼, ઍક વિશેષ સ્થાન પર હોતી હૈ। માતृભાષા ઉસમેં સે સર્વપ્રથમ હૈ।

હમારે જન્મ લેને કે બાદ, માઁ હમસે જિસ ભાષા મેં બાત કરતી હૈં, વોહી તો માઁ કી ભાષા હોતી હૈ, વહી માતृભાષા હોતી હૈ।
વો ભાષા શિશુ કી પ્રથમ ભાષા હોતી હૈ।
પહલી બાર જિન શબ્દોં કો શિશુ સુનતા હૈ, જિસ ભાષા મેં માઁ ઉસસે અપના પ્યાર ઔર સ્નેહ વ્યક્ત કરતી હૈ, ઉસ ભાષા કા સ્થાન કોઈ ઔર ભાષા કૈસે લે સકતી હૈ??

માતृભાષા -२

લેકિન ક્યા માતृભાષા કા મહત્ત્વ કેવલ માઁ કે કારણ હી હૈ?

મનુષ્ય ઍક સામાજિક પ્રાણી હૈ, ઔર ઉસે સમાજ મેં રહને કે લિઍ ભાષા કી આવશ્યકતા હોતી હી હૈ।
બિના ભાષા કે સમાજ કા નિર્માણ હો હી નહીં સકતા। પશુ પક્ષી ભી ભાષા કી સહાયતા સે હી સમૂહ મેં રહતે હૈં।
ઉસકે બિના સમાજ યા સમૂહ કા નિર્માણ, પાલન ઔર પોષણ સંભવ હી નહીં હૈ। હમારી ઍકતા મેં ભી યહી સહાયક હૈ।

આમ તૌર પર હમારી માતृભાષા હમારે આસપાસ કે લોગોં કી ભી ભાષા હોતી હૈ। કિન્તુ કભી કભી સ્થાન પરિવર્તન કે કારણ માતृભાષા ઔર સ્થાનીય ભાષા અલગ અલગ હો સકતી હૈં। ઉસ અવસ્થા મેં તો માતृભાષા કા જ્ઞાન ઔર ઉપયોગ ઔર ભી મહત્વ પૂર્ણ હો જાતા હૈ। ક્યોંકિ યહી ઍક ચીજ હમેં અપને પરિવાર, પૂર્વજોં, સંસ્કાર ઔર સભ્યતા સે જોड़ે રખતી હૈ. ઉસ સમય માતृભાષા કમ ઉપયોગ કે કારણ પલતી ડોર જૈસી ભલે હો જાઍ, કિન્તુ હમેં પરાયે આસમાન મેં ઉડ઼તે પતંગ સે લગી ડોર કી તરહ અપની ધરતી સે બાંધે રખતી હૈ।

ઇસકે અલાવા માનવ કી ભાવનાઍં જગાને કા સબસે અચૂક ઉપાય ઉસકી માતृભાષા હી હૈ। ઇસ સંસાર મેં હજારો ભાષાઍઁ હૈં, ઔર અનેકો બાર હમેં દૂસરી ભાષાયોં કા ઉપયોગ ભી કરના પડ઼તા હૈ, દૂસરોં સે બાત કરને કે લિઍ। કિન્તુ જબ હમ અપની ભાષા, માતृભાષા સુનતે હૈં તો હમારા ના કેવલ મસ્તિષક, કિન્તુ હ્રદય ભી ઉસે સુનતા હૈ। હમેં ઉસ વ્યક્તિ કે પ્રતિ અધિક પ્રેમ ઔર વિશેષ ઝુકાવ હો જાતા હૈ જો હમારી માતृભાષા મેં બાત કરતા હૈ. શાયદ યહી કારણ હૈ કી બહુ-રાષ્ટ્રીય કંપનિયાં ભી, અપને સામાન કા વિજ્ઞાપન ઉસ સ્થાન કી 'માતृભાષા' મેં હી કરાતી હૈં.

ઍક ઔર ધ્યાન દેને લાયક બાત હૈ કી હર વ્યક્તિ વિશેષ પરિસ્થિતિયોં મેં, જૈસે અત્યધિક પ્રેમ, ક્રોધ, દર આદિ મેં અપની માતृભાષા મેં હી બાત કરતા હૈ... ક્યોંકિ વો ઉસકે મન કી આવાજ હોતી હૈ। યાને કિસી કે મન તક સીધે બાત કરની હો તો ઉસકી માતृભાષા મેં હી કરના ચાહિઍ। યહ નુસ્ખા બડ઼ે બડ઼ે વ્યાપારિયોં કો ભી આતા હૈ।

માતृભાષા જ્ઞાન અર્જિત કરને કે લિઍ ભી ઉપયોગી હો સકતી હૈ। આજ કે વિજ્ઞાન ઔર તકનીક કે જમાને મેં ભી કઈ દેશ, જૈસે ફ્રાંસ, જર્મની, જાપાન, ચીન ઔર રૂસ અપની માતृભાષા મેં હી વિજ્ઞાન ઔર તકનીક પઢ઼તે, સીખતે ઔર વિકસિત કરતે હૈં॥ ઔર યે દેશ કિસી ભી દ્રષ્ટિ સે સંસાર મેં પીછે નહીં હૈં।

આખિર મેં યહ ભી યાદ દિલાના ચાહૂઁગા કિ અપની જड़ોં, યાને અપને પરિવાર ઔર સંસ્કાર પર હર ઇંસાન કો ગર્વ હોના ચાહિઍ, બિના ઉસકે ઇંસાન અધૂરા રહ, કટી પતંગ જૈસા ભટકતા હૈ। ઉસ જડ઼ તક પહુઁચને કિ ડોર કેવલ માતृભાષા હૈ.....

જીવન મેં જિતની મહવપૂર્ણ માઁ હૈં, ઉતની હી મહત્વપૂર્ણ હૈ ઉસકી ભાષા, યાને કિ માતृભાષા...

Wednesday, July 7, 2010

~ કબહૂ બુરા ના બોલિઍ... ~ જયંત


બુરા ના કબહૂઁ બોલિઍ, ચાહે ક્રોધ તાપ ચઢ઼ જાય
વાણી ઐસન બાણ હૈ, જો કબહૂઁ વ્યર્થ ના જાય

(ચાહે કિતના ભી ક્રોધ જાઍ, બુરે વચન નહીં બોલને ચાહિઍ। વાણી કે બાણ, કભી વ્યર્થ નહીં જાતે। યે બોલને વાલે ઔર સુનને વાલે દોનોં કો ચોટ પહુચાતી હૈ। બોલને વાલા ઇસલિઍ, ક્યોંકિ ઉસકે જો ભી અચ્છા કિયા વો ઉસકે બુરે વચનોં સે નષ્ટ હો જાતા હૈ,॥ ઔર સુઅને વાલા તો ઘાયલ હોતા હી હૈ॥)

હિરદય કો વાણી બિંધે, નહિ બાણન મેં વો ઘાત॥
અવસર પે ના રોકે તો, બરસન રહે પછતાત॥
(વાણોં મેં હ્રદય કો આઘાત પહુંચાને કી વો શક્તિ નહીં હોતી, જો વાણી મેં હોતી હૈ॥ વાણોં કા ઘાવ સમય આને પર ઠીક હો જાતા હૈ... કિન્તુ વાણી કાપ્રહાર સમય સમય પર ચુભતા રહતા હૈ.. યદિ સમય રહતે ઉન શબ્દ-વાણોં કો ના રોકા ગયા, તો ઉસને હોને વાલે ચોટ/અનિષ્ટ કે કારણ, વર્ષોં તકપછતાના હોતા હૈ...)

વાણી સે જો મન છિદે, ધાગા નહિ સિલ પાય
પંખ કટે ફિર સે સિલે, પાખી ઉड़ નહીં પાય
(જો મન વાણી સે છિદ ગયા હો, ઉસે ધાગા ભી નહીં સિલ પાતા। ઉસકી ઉમંગ, પ્રેમ ઔર પ્રસન્નતા ઉસ પંખ કટે પક્ષી કી જૈસી હો જાતી હૈ, જો ઉન પંખોં કેસિલે દિઍ જાને કે બાદ ભી જો ઉड़ નહીં પાતા॥)

~જયંત ચૌધરી
१३ આસાઢ઼ / જુલાઈ
(માઁ સરસ્વતી કી પ્રેરણા સે, મેરે મિત્રોં અર્ચના ઔર મનીષ કો ઍક ભેંટ..)



Sunday, July 4, 2010

* સીને મેં જબ આગ જલેગી *

સીને મેં જબ આગ જલેગી,
ફૌલાદ તભી પિઘલેગા...

ભટ્ઠી મેં જબ લપટ ઉઠેગી,
નસ નસ મેં ફિર વો બહેગા...

મન મેં વો દ્રઢ઼તા લાઍગા,
બાહોં કી શક્તિ બનેગા...

પર્વત ભી આકર ટકરાઍઁ,
ઉનકા વિધ્વંસ કરેગા...

અગ્નિ પથ પર બઢ઼ને વાલે,
કદમોં કો ના રુકને દેગા...

કઠિનાઈ કી તૂફાની બારિશ મેં,
યદિ
ઉસ આગ કો ના બુઝને દેગા ...

(તો,)
જલ
કર, તપકર, ચલકર, લड़કર,
ઍક દિન, લક્ષ્ય
કો તૂ પા લેગા...


* માઁ દુર્ગા કો સમર્પિત *
~ જયંત

Wednesday, June 16, 2010

** કાઁપતે હાથોં મેં **

હૈ યકીન મુઝે,
જાનતા હૂઁ, કિ
તેરે કાઁપતે હાથોં મેં,
જાન અભી બાકી હૈ...

માના બહુત હૈ,
પર, તૂ ભાર ઉઠા,
જોર લગા, કિ
અરમાન ઍક બાકી હૈ....

યહ જિંદગી,
ઍક પ્યાલા હૈ,
ઔર મૌત,
તેરી સાકી હૈ...

પીતા ચલ,
ચલતા ચલ,
જબ તક,
જામ ઍક બાકી હૈ....

મધુ બહતી હૈ,
કવિતા ઉડ઼તી હૈ,
પંખોં મેં થોड़ી
ઉड़ાન અભી બાકી હૈ....

અરમાન અભી બાકી હૈ..
થોड़ી જાન અભી બાકી હૈ...


જયંત

આપકે પ્રોત્સાહન કે લિઍ આભારી રહૂંગા..યદિ લેખ પસંદ આયા હો તો "પસંદ" કે નીચે ક્લિક કરેં ..

FeedBurner FeedCount