ચંબલ કા દૂસરા ચેહરા ભી હૈ..

ચંબલ કે બીહડ઼ોં કી જબ ભી ચર્ચા ચલતી હૈ તો અનાયાસ હી બાગી સરદાર માન સિંહ સે શુરૂ હુઈ ઍક પરંપરા લાખન સિંહ, રૂપા, પુતલી બાઈ સે ચલકર મોહર સિંહ, માધવ સિંહ,મલખાન સિંહ સે હોતી હુઈ નિર્ભય ગુર્જર તક પહુંચકર થોડ઼ા રુકતી હૈ ઔર ભવિષ્ય કે નામોં કે લિઍ બાંહેં ફૈલાને લગતી હૈ। મગર ચંબલ કી યહ ઘાટી મહર્ષિયોં કી તપોભૂમિ ઔર ક્રંતિકારિયોં તથા કલાકારોં કી સાધના સ્થલી રહી હૈ, યહ બાત દુર્ભાગ્ય સે હર બાર અચીન્હી રહ જાતી હૈ। પૌરાણિક ગાથાઓં કી આભા સે દીપ્ત-પ્રદીપ્ત મહર્ષિ ભિંડી ( જિનકે નામ સે ભિંડ નગર બસા) ઔર ગાલવ ( જિનકે નામ સે ગ્વાલિયર નગર બસા) કી તપःસ્થલી કે હી પુણ્ય-પ્રસૂન થે-સંગીત સમ્રાટ તાનસેન ઔર બૈજૂ બાવરા। રાયરૂ ગાંવ કી ગૂજરી, જો આગે ચલકર રાજા માનસિંહ કી રાની મृગનયની બનતી હૈ,જિસને અપને પરાક્રમ સે યવન સેના કો પરાજિત કરકે તોમર વંશ કી યશःગાથા કો ઇતિહાસ મેં દર્જ કરાયા થા, વહ ઇસી ચંબલ કી માટી કી બેટી થી। ઇસી ચંબલ કી માટી કે પુત્રોં કો બાગી સંબોધન કા ક્રાંતિકારી ચેહરા દેનેવાલે મૈનપુરી ષડ્યંત્ર કાંડ કે પં.ગૈંદાલાલ દીક્ષિત ને મઈ ગાંવ મેં હી બૈઠકર ક્રાંતિ કા તાના-બાના બુના થા ઔર ઉનકે શિષ્ય કાકોરી કાંડ કે મહાનાયક પં. રામપ્રસાદ બિસ્મિલ (જિનકે બાબા તંવરઘારःઅંબાહ કે થે ) ને ભદાવર રાજ્ય કે પિનાહાટ ઔર હોલીપુરા મેં ફરારી કે દિનોં મેં મવેશી ચરાતે હુઍ મનકી તરંગ ઔર કૈથરાઈન-જૈસી કृતિયોં કા સृજન કિયા થા। પ્રથમ સ્વતંત્રતા સંગ્રામ કી જબ પૂરે દેશ મેં લૌ બુઝને લગી થી તો ચંબલ ઔર યમુના કે દોઆબ મેં રૂપસિંહ ઔર નિરંજન સિંહ ને તાત્યાટોપે ઔર શાહજાદા ફિરોજશાહ કો સાથ લેકર ફિરંગી સેના કો ધૂલ ચટાતે હુઍ યહાં આજાદી કા પરચમ ફહરાકર ઍક નયા ઇતિહાસ લિખ દિયા થા। યહાં કે લોકગીત લંગુરિયા ઔર સપરી મેં ચંબલ કી માટી કી સૌંધી-સૌંધી ગંધ મહકતી હૈ। ઔર શસ્ત્રીય સંગીત મેં ગ્વાલિયર ઘરાના ક્યા હૈસિયત રખતા હૈ, યહ બતાના નિહાયત અનુત્પાદક શ્રમ હોગા। ઇસ ક્ષેત્ર કે બુદ્ધિજીવી, ચંબલ કે ઇસ સાંસ્કृતિક આયામ કો, જો કિ દુર્ભાગ્યવશાત્ અચીન્હા હી રહ જાતા હૈ,વ્યાપક ફલક પર લાકર સર્વવ્યાપી બનાઍં,ઇસ સાર્થક પ્રયાસ કી મૈં ઉનસે પૂરી શિદ્દત કે સાથ ઉમ્મીદ કરતા હૂં...ઍવમસ્તુ।।
વિનયાવનત
પં. સુરેશ નીરવ

Patrika further consolidates position in MP with Indore edition

After launching its Bhopal edition in May 2008, Hindi daily Patrika now seeks to further consolidate its position in Madhya Pradesh with its Indore edition. Arvind Kalia, NHM Marketing is confident that with the launch of the Indore edition, Patrika would become a promising option for advertisers to reach key consumers in the state.
He claimed that Bhopal and Indore accounted for 74 per cent of total ad spends on the state. A survey team of more than 450 members divided Indore into eight zones and conducted an extensive survey, which helped in charting out readers' preference, expectations, locate dissatisfaction areas and create brand awareness. 4.25 lakh households and business establishments were contacted during the survey.
Based on the survey and research findings, Patrika's Indore edition is packed with new features, which differentiate the product from existing players in the market. The accent is clearly local.
BR Singh, General Manager, Circulation, Patrika, informed that an army of sales personnel had been employed. He claimed that Patrika's entry in Madhya Pradesh had resulted in competitor sliding prices, throwing new product after product.
Promotional activities for the Indore edition include the full gamut of media covering not just the conventional BTL and ATL activities, but also reaching consumers through more interactive and innovative channels establishing connect at multiple levels.

મુસલમાન નૌજવાનોં, ભાગો મત દુનિયા બદલો

-અફલાતૂન ભાઈ કા આરકુટ પર સંદેશ કે અંશ
આતંકવાદ કે ખિલાફ લड़ાઈ રાજનૈતિક નહીં હોની ચાહિઍ । મુખ્યધારા કી રાજનીતિ કી કમિયોં ઔર કુછ નેતાઓં કે અલલટપ્પૂ બયાનોં કે કારણ ઉનકે દિમાગ મેં યહ ગ઼લતફહમી હૈ । ‘દિલ્લી કે જામિયા નગર મેં હુઈ પુલિસ મુઠભેड़ ફર્જી થી ‘ કઈ મુસ્લિમ સમૂહ ઔર માનવાધિકાર સંગઠન યહ માન રહે હૈં । ઇસ સન્દર્ભ મેં ઇલાહાબાદ ઉચ્ચ ન્યાયાલય દ્વારા ન્યાયમૂર્તિ રામભૂષણ મલ્હોત્રા દ્વારા દિયા ગયા ઍક ફૈસલા મહત્વપૂર્ણ હૈ। રામભૂષણજી નહીં ચાહતે કિ ઉનકે નામ કે આગે ન્યાયમૂર્તિ લગાયા જાઍ । ચૂઁકિ યહ ઉનકે દ્વારા દિઍ ગઍ ફૈસલે કી બાત હૈ ઇસલિઍ ‘ન્યાયમૂર્તિ’ લગાના ઉચિત હૈ। અપને ફૈસલે હિન્દી મેં દેને કે લિઍ ભી ઉન્હેં યાદ કિયા જાઍગા। ઉક્ત ફૈસલે મેં કહા ગયા થા કિ જબ ભી પુલિસ ‘મુઠભેड़’ કા દાવા કરતી હૈ ઉન મામલોં મેં (१) મृતકોં કે પરિવાર કો પુલિસ દ્વારા સૂચના દી જાઍગી તથા (२) ઐસે સભી મામલોં કી મજિસ્ટરી જાઁચ હોગી । યદિ યહ ઘટના જામિયા નગર કી જગહ નોઍડા મેં હોતી તો ઇન દોનોં બાતોં કો ખુદ-બ-ખુદ લાગૂ કરના હોતા।ઘટના કી જાઁચ કી માઁગ ઍક અત્યન્ત સાધારણ માઁગ હૈ તથા પૂરી પારદર્શિતા કે સાથ ઇસે પૂરા કિયા જાના ચાહિઍ ।
ઇન માનવાધિકાર સંગઠનોં ઔર મુસ્લિમ સમૂહોં સે ભી હમ રૂ-બ-રૂ હોના ચાહતે હૈં । ઇતની ગમ્ભીર પરિસ્થિતિ મેં બસ ઇતના સંકુચિત રહ કર કામ નહીં ચલેગા । આતંકી ઘટનાઓ ઔર ઉસકે તાર દેશ કે ભીતર સે જુड़ે઼ હોને કી બાત પહલી બાર ખુલ કે હો રહી હૈ। ઇસકા સબસે જ્યાદા ખામિયાજા ભારત કે તમામ અમનપસંદ મુસલમાનોં કો ભુગતના પड़ રહા હૈ । ઇન ઘટનાઓં કે બાદ સંકીર્ણ સોચ વાલે સામ્પ્રદાયિકમૂહ હર મુસલમાન કો ગદ્દાર બતાને કા અભિયાન શુરુ કર ચુકે હૈં, આગામી લોકસભા નિર્વાચન મેં વોટોં કે ધ્રુવીકરણ કી ગલતફહમી ભી વે પાલે હુઍ હૈં । આતંકવાદ સે મુકાબલે કી નામ પર ક્લોજ સર્કિટ ટેવિ જૈસે કરોड़ોં કે ઉપકરણ ખરીદેં જાયેંગે ઔર ઇજરાઇલી ગુપ્ત પુલિસ ‘મસાદ’ સે તાલીમ દિલવાઈ જાઍગી । કૈનાડા ઔર અમેરિકા મે રહને વાલે અનિવાસી ભારતીયોં સે પૂછિઍ કિ પૈસે કિ તાકત પર કૈસે યહૂદી લॉબી નીતિ નિર્ધારણ મેં હસ્તક્ષેપ કરતી હૈ ? ઇન સબ સે ગમ્ભીર ઔર નુકસાનદેહ બાત યહ હૈ કિ મેધાવી તરુણ યદિ ‘આતંક’ મેં ગ્લૈમર દેખને લગેં તો ઉન્હેં ઉસ દિશા સે રોકને ઔર અન્યાય કી તમામ ઘટનાઓં કે વિરુદ્ધ રાજનૈતિક સંઘર્ષ સે જોड़ને કા કામ કૌન કરેગા ? યહ કામ મુખ્યધારા કી રાજનીતિ સે જુड़ા કોઈ ખેમા શાયદ નહીં કરેગા।
ઍક મુસ્લિમ મહિલા પત્રકાર ઔર કવયિત્રી ને અપને ચિટ્ઠે પર લિખા , ‘કિ દિલ્લી કા બમ કાણ્ડ કરને વાલે જરૂર હિન્દૂ રહે હોંગે’। અત્યન્ત સિધાઈ સે ઉન્હોંને યહ બાત કહ દી। મૈંને યહ દેખા હૈ કિ શુદ્ધ અસુરક્ષા કી ભાવના સે ઐસી બાતેં દિમાગ મેં આતી હૈં ।‘કામ ગલત હૈ, ઇસલિઍ જરૂર હમારે સમૂહ કા વ્યક્તિ ન રહા હોગા’ - યહ મન મેં આતા હોગા । રાષ્ટ્રીય ઍકતા પરિષદ , સર્વોચ્ચ ન્યાયાલય ઔર સંસદ કે સામને બાબરી મસ્જિદ કી સુરક્ષા કી કસમે ખાને વાલી જમાત ને જબ ઉસ કસમ કો પૈરોં તલે મસલને મેં અપના રાષ્ટ્રવાદ દિખાયા તબ કિસી હિન્દૂ કે દિમાગ મેં ક્યા યહ બાત આઈ હોગી કિ જરૂર યહ કામ હમારે સમૂહ સે અલગ લોગોં ને કિયા હોગા ? જિન્હેં લગતા હૈ કિ "વહ કામ સહી થા ઔર ઇસીલિઍ હમારે સમૂહ ને કિયા" - ઉન રાષ્ટ્રતોड़ક રાષ્ટ્રવાદિયોં સે હમે કુછ નહીં કહના , ઉનકે ખતરનાક મંસૂબોં કે ખિલાફ લड़ના જરૂર હૈ ।
મૈંને આતિફ કા ઑર્કુટ કા પન્ના પઢા હૈ જિસમેં વહ ફક્ર કે સાથ ઍક ફેહરિસ્ત દેતા હૈ કિ કિન શક્સિયતોં કે આજમગઢ સે વહ તાલ્લુક રખતા હૈ - ……. રાહુલ સાંકृત્યાયન , કૈફી આજમી । ચાર લોગોં કો જિન્દા જમીન મેં ગાड़ દેને વાલે ભાજપા નેતા (પહલે સપા ઔર બસપા મેં રહા હૈ) રમાકાન્ત યાદવ યા ભારત કી સિયાસત કે સબસે ઘृણિત દલાલ અમર સિંહ કા નામ નહીં લિખતા ! ઐસા કોઈ તરુણ ઘृણિત , અક્ષમ્ય આતંકી કાર્રવાઈ સે જુड़તા હૈ , ઉન કાર્રવાઇયોં કી તસ્વીરેં ઉતારતા હૈ તો નિશ્ચિત તૌર પર ઇસકી જિમ્મેદારી મૈં ખુદ પર ભી લેતા હૂઁ । અન્યાય કે ખિલાફ લड़ને કા તરીકા આતંકવાદ નહીં હૈ । આજમગઢ કે શંકર તિરાહે કે આગે , મઊ વાલી સड़ક પર પ્રસિદ્ધ પહલવાન સ્વ. સુખદેવ યાદવ કે ભાન્જે કે મકાન મેં સમાજવાદી જનપરિષદ કે દફ્તર કે ઉદ્ઘાટન કે મૌકે પર આજમગઢ કે સક્રિય સામાજિક કાર્યકર્તા ઔર ફોટોગ્રાફર દતા ને રાહુલજી કા લિખા ગીત દહાड़ કર ગાયા થા - ‘ ભાગો મત ,દુનિયા કો બદલો ! મત ભાગો , દુનિયા કો બદલો ‘ । આજમગઢ કે તરુણોં સે યહી ગુજારિશ હૈ ।
સાભાર--વિનિત ઉત્પલ

ઇસ્લામ ઔર ઇંસાનિયત ખતરે મેં

-અબરાર અહમદ
મન અંદર હી અંદર મુઝે કચોટ રહા હૈ। ઍક અરસે સે। સંભાલને કી કોશિશ કી ઍક આમ આદમી કી તરહ। ઍક આમ હિંદુસ્તાની કી તરહ મગર રોક ન સકા ખુદ કો। ચાહે જયપુર ધમાકા હો યા અહમદાબાદ, યૂપી કે તમામ શહરોં મેં બમ ફટે હોં યા દિલ્લી કો તબાહ કરને કી નાપાક કોશિશ કી ગઈ હો હર બાર દિલ સે ઍક આહ જરૂર નિકલી। ઍક પત્રકાર હોને કે નાતે ભલે હી રોયા નહીં લેકિન ઇંસાન હોને કે નાતે આંખેં નહીં માનીં। બેગુનાહ લોગોં કો નિશાના બનાને ઉનહેં મારને ઔર તબાહી ફૈલાને કા હક કોઈ ભી ધર્મ કિસી કો નહીં દેતા। ઇસ્લામ ભી નહીં। ઇસ બાત કો સમઝના હોગા।
ઇંડિયન મુજાહિદદીન કે નેટવર્ક કે ખુલાસે ને સબકો ચૌંકા દિયા હૈ। ઇસ આતંકી ફૌજ મેં જિતને ભી સદસ્ય શામિલ હૈં વહ 16 સે 30 સાલ કે હૈં। સબ પઢે લિખે ઔર સભ્ય પરિવારોં સે હૈં। ઇનકે પરિવાર કા કોઈ ભી સદસ્ય અપરાધી પृષ્ઠભૂમિ સે નહીં। યહ યુવક ભી પઢે લિખે હૈં ઔર ઇનમેં સે કઈ ઉચ્ચ શિક્ષા હાસિલ કર રહે થે ઔર સબસે અહમ બાત યહ કિ અબ તક જીતને ભી યુવક પકડે ગઍ હૈં વહ સભી મુસલમાન હૈં। ઔર જો નામ સામને આ રહે હૈં વહ ભી મુસ્લિમ હી હૈં।
મૈં ખુદ મુસલમાન હૂં ઔર ઇસ ખુલાસે સે આહત હૂં। મેરા માનના હૈ કિ અબ વાકઈ મેં ઇસ્લામ ખતરે મેં હૈ ઔર ઇસે બચાને કે લિઍ જેહાદ કી જરૂરત હૈ। વહ કૌન લોગ હૈં જો આપકે બચ્ચોં કો બરગલા કર આતંક કી રાહ પર પહુંચા રહે હૈ। ક્યા વજહ હૈ કિ પઢા લિખા મુસલમાન ઇંસાનિયત કા ફર્જ ભૂલકર તબાહી કી રાહ પકડ રહા હૈ। વહ કૌન હૈ જો ઇસ્લામ કો નેસ્તાનાબૂદ કરને પર તૂલા હૈ। જરૂરત હૈ તો અપને બચ્ચોં કો સહી તાલિમ દેને કી। ઉન્હેં સમઝાને કી ઔર ઇંસાનિયત કા પાઠ પઢાને કી તાકિ હમારી અગલી પીઢી કિસી નાપાક હાથ કી કઠપુતલી ન બન સકે। દેશ ભર કે મુસલમાન ભાઈયોં કો અબ જેહાદ છેડની હોગી તભી ઇસ્લામ કો બચાયા જા સકેગા તભી ઇંસાનિયત કો બચાયા જા સકેગા।
યહ ઍક લંબી લડાઈ હૈ। લેકિન ઇસકી શુરુઆત આજ સે હી હો જાની ચાહિઍ। અગર ઇસ્લામ કો બચાના હૈ તો હમે અપની અગલી પીઢી કો સહી રાહ દિખાની હોગી। વહ રાહ જો દિન કી રાહ હૈ। ઔર યહ જિમ્મેદારી હમારે ધર્મ ગુરુઓં કી હૈ। જરૂરત હૈ કિ વહ આગે આઍં ઔર લોગોં સે ઇસ બાત કિ અપીલ કરેં ઉન્હેં સહી રાહ દિખાઍં।આતંકવાદ કે ખિલાફ ઉલેમા આગે આઍ હૈં લેકિન ઇસ બાત કો ઍક સિસ્ટમ કે તહત લાના હોગા। ઉન્હેં ધર્મ કા સહી મકસદ ઔર ઇંસાનિયત કા પાઠ પઢાને કે લિઍ ઍક વ્યવસ્થા બનાની હોગી। આખિર યહ ઇસ્લામ કે વજૂદ કા મામલા હૈ। ઇંસાનિયત કે વજૂદ કા મામલા હૈ।

સાભાર - લફ્જ બ્લાગ, અમર ઉજાલા

બડે ભાઈ નિશીથ જોશી કી કલમ સે

સ્વર્ગીય આપા ઔર લાલા ભાઈ (મો માબૂદ ) કે નામ જિનકે બિના યે બેટા ઇતના બડ઼ા નહીં હો સકતા થા। આપકી બહુત યદ્ આતી હૈ। ઇંશા અલ્લાહ કભી તો મુલાકાત હોગી। વૈસે તો આપ હરદમ મેરે સાથ હો। કભી તહજીબ કે રૂપ મેં તો કભી દુઆઓં કે તાબીજ કે રૂપ મેં। સિર્ફ઼ યહી હૈ મેરી જિંદગી કી કમાઈ -------નિશીથ

ખૌફ ------

રોક લો ઇન હવાઓં કો

મત આને દો શહર સે

મેરે ગાંવ કી ઓર

વરના મંગલ મામા

હિંદૂ હો જાઍગા

ઔર રહમત ચાચા

મુસલમાન હો જાઍગા

ઔર રહમત ચાચા મુસલમાન.....

સૈટેલાઇટ ચૈનલોં કે માલિકોં, સમય ન કરેગા માફ !

આલોક નંદન
સઊદી અરબ કે મુખ્ય ન્યાયાધીશ શેખ સાલિહ અલ લોહૈદાન મીડિયા કે કંટેંટ પર હત્થે સે ગરમ હૈં। ઉન્હોંને સૈટેલાઇટ ચૈનલોં કે માલિકોં કો, જો અનૈતિક ઔર આપત્તિજનક કાર્યક્રમ દિખાતે હૈં, માર દેને કી બાત કહી હૈ। સઊદી અરબ કે કાનૂન ભારત મેં નહીં લાગૂ હો સકતે, યહાં ડેમોક્રેસી હૈ। લેકિન લોહૈદાન કી બાત સે સાફ હૈ કિ ભારત મેં ભી મીડિયા કો કડ઼ાઈ સે રોકને કી જરૂરત હૈ। સમાજ કો ગંદા કરને મેં મીડિયા મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા નિભા રહા હૈ, સમાજ કે ઍક વર્ગ કી યહ આમ રાય હૈ।
ઇસ આમ રાય કો 'જનરલ વિલ' કે સાથ જોડ઼કર દેખને પર લોહૈદાન કી બાત ભારતીય સંદર્ભ મેં પ્રાસંગિક હો જાતી હૈ। સરકારી રેડિયો પર જબ ઍક શ્રોતા કે સવાલ કે જવાબ મેં લોહૈદાન ને કહા, ''ઇસમેં કોઈ શક નહીં હૈ કિ ઐસે કાર્યક્રમોં મેં સિર્ફ હૈવાનિયત હોતી હૈ, ઐસી ચીજોં કો બઢ઼ાવા દેને વાલે કો યદિ કિસી ઔર તરીકે સે નહીં રોકા જા સકતા તો ઉન્હેં માર દેના ચાહિઍ।''
ઇસ બાતચીત કી આડિયો ક્લિપ ધડ઼ાધડ઼ બંટ રહી હૈ, ઔર લોગ ઉસે ઇંજ્વાય કર રહે હૈં।
પ્રશ્ન ઉઠતા હૈ કિ અનૈતિક કાર્યક્રમ કા માપદંડ ક્યા હૈ? જો સમાજ કો ગંદા કરે, ઉસે પતન કી ઓર લે જાઍ, લોગોં મેં ભય કા સંચાર કરે, ઉનકી ખોપડ઼ી પર ખૌફ કી બરસાત કર દે, કમ ઉમ્ર મેં બચ્ચોં કો સેક્સ કી ઓર ઢકેલ દે...આદિ। ટીઆરપી કી દૌડ઼ કો ભી પરખના હોગા કિ ઇસ પર અવ્વલ આને વાલે કાર્યક્રમ નૈતિકતા ઔર અનૈતિકતા કે કિતને કરીબ હૈં। ભારત મેં મૌત કી સજા તો બેમાની બાત હૈ, લેકિન મીડિયા કી ભૂમિકા પર ઍક સાર્થક પરિકલ્પના કે સાથ બઢ઼ા જા સકતા હૈ। મીડિયા ઍક સાધન હૈ, સાધ્ય નહીં। ઇસલિઍ ઇસકી ભૂમિકા પર ગહન વિચાર કી જરૂરત હૈ, શેખ સાલિહ અલ લોહૈદાન સે હી શુરૂ કિયા જા સકતા હૈ।

રંગબાજ પૂરબિયોં કો લે ડૂબી રંગદારી

વિજય શંકર પાંડેય
દિલ્લી કે શાતિર શોહદે અગર પશ્ચિમી ઉત્તર પ્રદેશ મેં પલતે-બઢ઼તે હૈં તો મુંબઈ કે માફિયા ડॉન પૂર્વી ઉત્તર પ્રદેશ (પૂર્વાચલ) કી નર્સરી મેં આકાર લેતે હૈં. યકીન માનિઍ, યહી સચ હૈ. બીસવીં સદી કે પૂર્વાદ્ધ મેં સ્વતંત્રતા સંગ્રામ કી કમાન સંભાલને વાલે વ ઉત્તરા‌ર્દ્ધ મેં દેશ કો નેતृત્વ પ્રદાન કરને વાલે અપને ઉત્તમ પ્રદેશ અર્થાત ઉત્તર પ્રદેશ કી ઇક્કીસવી સદી કી શુરુઆત મેં યહી પહચાન હૈ. ગ્લોબલાઇજેશન કે દૌર મેં મેચ્યોરિટી કી ઓર બઢ઼ રહા હૈ ભારતીય લોકતંત્ર. ઐસે મેં અપની પ્રાસંગિકતા બનાઍ રખને કે લિઍ પૂરબિયા પ્રોફેશનલ ક્રિમિનલ કમ પॉલિટિશિયન જનતંત્ર કા નયા મુહાવરા ગઢ઼ને મેં મશગૂલ હૈં. મંડલ-કમંડલ કે ઝંઝાવાતોં કો ઝેલ નઈ જમીન તલાશ રહે પૂર્વાચલ કે સામાજિક વ્યાકરણ કે સિલેબસ મેં ભી આમૂલ ચૂલ પરિવર્તન હુઆ હૈ. ક્લાસિકલ સામંતવાદ કે રંગમંચ પર સિર્ફ પાત્ર બદલે હૈં, પટકથા વહી હૈ.હાલ કે દિનોં કે આપરાધિક રિકાર્ડો પર ગૌર કરેં તો પતા ચલેગા કિ પૂર્વાચલ કે કઈ જિલે અપરાધિયોં કે અભ્યારણ્ય મેં તબ્દીલ હો ચુકે હૈં. હર દૂસરે-તીસરે દિન યહાં કોઈ ન કોઈ ટપકા દિયા જાતા હૈ. ગૈંગવાર કે મામલે મેં ભી યહાં કે કઈ શહર અબ મુંબઈ વ સિંગાપુર સે સીધે તાલ ઠોક સકતે હૈં. સર્વ વિદ્યા કી રાજધાની મોક્ષદાયિની કાશી અબ અપને રંગદારોં કે બૂતે પહચાની જા રહી હૈ. કહતે હૈં ભોલે નાથ કી નગરી કાશી કે વાસી મિજાજ સે ભૌકાલી હોતે હૈં. જેબ મેં ફુટી કૌड़ી ન ભી હો તો રંગબાજી સે બતિયાના ઉનકી ફિતરત હૈ. કિસી જમાને મેં પૂરબિયે કિસી દિગ્ગજ રાજનેતા, સાહિત્યકાર યા કિસી શિક્ષાવિદ્ કે નામ કી ધૌંસ જમાયા કરતે થે. અબ કિસી ન કિસી માફિયા ડॉન તક પહુંચ કી હેકड़ી બઘારતે હૈં. અંડરવ‌ર્લ્ડ મેં બઢ઼ રહી ઉસકી સાખ કિસી ભી ભલે માનુષ કે પેશાની પર બલ ડાલ સકતા હૈ. વૈસે યહ અંદર કી બાત હૈ. સચ તો યહ હૈ કિ રંગદારી ને રંગબાજ પૂરબિયોં કા બંટાધાર કર દિયા હૈ.અપને મિજાજ કી ત્રાસદી ઝેલ રહા હૈ પૂર્વાચલ. પ્રાકृતિક તૌર પર અપરાધી ન હોતે હુઍ ભી અપને અહ્મ કી તુષ્ટિ કે લિઍ પૂરબિયોં કી નઈ પીઢ઼ી યદા-કદા કાનૂન હાથ મેં લેને સે ગુરેજ નહીં કરતી. ઇસકે બાદ કુછ મનબઢ઼ લંબે હાથ મારને સે ભી નહીં ચુકતે. ઐસે હી કુછ યુવા અપરાધ કી દલદલ મેં ફંસતે જા રહે હૈં તો કુછ ખુદ કો મॉડર્ન દિખાને કી લલક મેં અપરાધિયોં કે મોહરે બનતે જા રહે હૈં. યે રંગબાજ દીમક કી તરહ ધીરે-ધીરે પૂર્વાચલ કી સંપન્નતા વ વ્યાપાર કો ચાટતે જા રહે હૈં. નતીજા આપકે સામને હૈ.પૂર્વાચલ મેં ઔર ઉસમેં બઢ઼તે અપરાધ કોઢ઼ મેં ખાજ કા કામ કર રહે હૈં. હત્યા, લૂટ, રંગદારી, અપહરણ વ બલાત્કાર સરીખે વારદાતોં કી બઢ઼તી તાદાદ ને પૂર્વાચલ કા ઇતિહાસ-ભૂગોલ હી નહીં, અર્થશાસ્ત્ર કો ભી ડાવાંડોલ કર દિયા હૈ.ઇસ સાલ કે શુરુઆત કે તીન મહીનોં મેં હત્યા વ લૂટ કી તકરીબન દર્જન ભર વારદાતોં કો અકેલે વારાણસી શહર મેં હી અંજામ દિયા જા ચુકા હૈ. ગુજરે સાલ કા લેખા-જોખા તો ગોયા ખૂન સે હી લિખા ગયા થા. હત્યા, લૂટ વ અપહરણ સરીખી વારદાત અબ પૂર્વાચલ કે લિઍ ઍક આમ બાત હૈ. ઐસી વિષમ પરિસ્થિતિયોં મેં કોઈ ઉદ્યોગપતિ યા વ્યવસાયી યહાં આકર કારોબાર કરને કે વિષય મેં ભલા કૈસે વ ક્યોં સોચેગા? કઈ કારણોં સે પૂર્વાચલ કી અપની મહત્તા હૈ. મગર જિન વિષમ પરિસ્થિતિયોં સે મુખાતિબ હૈ પૂર્વાચલ, દયનીય કાનૂન-વ્યવસ્થા ઉસકી સારી ઉપલબ્ધિયોં પર પાની ફેરને કે લિઍ કાફી હૈ. જાન હૈ તો જહાન હૈ. યહાં કે સમર્થ ઉદ્યોગપતિ વ વ્યવસાયી પલાયન કો લાચાર હૈં. જો કિન્હી કારણોં સે પલાયન નહીં કર સકતે, વે ભી પુલિસ વ પ્રશાસન કે ભરોસે નહીં, ઉન આતતાયિયોં કે રહમોકરમ પર હી રોજી-રોટી કમા રહે હૈં, જો ઉનકી સુપારી હાથ મેં લિઍ ઘૂમ રહે હૈં.માફિયા ડॉન સુભાષ ઠાકુર ને પિછલે દિનોં ઍક ઇલેક્ટ્રॉનિક ચૈનલ કો દિઍ સાક્ષાત્કાર મેં કહા થા કિ આપરાધિક પ્રતિભાઓં કે લિહાજ સે ઉર્વરા હૈ પૂર્વાચલ કી ધરતી. સબસે બड़ી બાત યહાં કે યુવા અપરાધી કમ સે કમ અપને આકા સે વિશ્વાસઘાત નહીં કરતે. યહી ઉનકી પૂંજી હૈ. ઇસીકે બૂતે અંડરવ‌ર્લ્ડ મેં ઇસ તબકે કે પૂરબિયોં કી ધાક હૈ. વૈસે પૂર્વાચલ મેં બઢ઼ રહે અપરાધ કા ઍક અહમ કારણ ભયંકર બેરોજગારી ભી હૈ. આઈપીઍસ સુજીત પાંડેય ને હાલ મેં દિઍ ઍક ઇંટરવ્યૂ મેં કહા કિ બેરોજગારી પૂર્વાચલ મેં બઢ઼તે અપરાધ કા બુનિયાદી કારણ હૈ. મિજાજ સે રંગબાજ વ ભૌકાલી હોને કે કારણ ઇસ ક્ષેત્ર કે યુવકોં કા ઍક તબકા વ્હાઇટ કલર જॉબ કી તાક મેં રહતા હૈ. જાહિર હૈ સભી કી અપેક્ષાઍં પૂરી નહીં હો સકતી. ઐસી હાલત મેં વે છોટે-મોટે વ્યવસાય કી બજાય શॉર્ટકટ રાસ્તોં કે જરિઍ ફટાફટ અપના લક વ લુક દોનોં બદલના ચાહતે હૈં.ઉદાર અર્થવ્યવસ્થા વ ભૂમંડલીકરણ કી બદૌલત કાશી વ ઉસકે આસપાસ કે શહરોં મેં કમાને કે જરિઍ ભલે ન બઢ઼ે હોં, સપને વ મહત્વકાંક્ષાઍં જરૂર યુવા પીઢ઼ી કે દિલ-દિમાગ મેં પૈઠ બનાઈં હૈં. ઇન્હેં હાસિલ કરને કી લલક કે ચલતે લોગોં કે ખર્ચે બેહિસાબ બઢ઼ે હૈં. સંબંધિત તબકા ઇન ખર્ચો કો પૂરા કરને કે લિઍ બેજાં હરકતેં કરને સે બાજ નહીં આતા. ગલત સંગત મેં પड़કર કઈ ભલે ઘરોં કે લड़કે ઘોड़ે પર ઉંગલિયાં ટિકાઍ યાયાવરી જીવન બિતાને કો મજબૂર હૈં. મહજ બ્રાંડેડ કપड़ે-જૂતે, મોબાઇલ વ થોड़ે બહુત નોટોં કે લાલચ મેં કઈ લड़કે સત્યા બ્રાંડ શૂટર્સ બન ગઍ હૈં. અબ ઉનકે પાસ સબ કુછ હૈ, સિવાય ચૈન કી નીંદ કે. રહી સહી કસર પૂરી કર દેતા હૈ પड़ોસી રાજ્ય બિહાર. ન સિર્ફ અસલહે અપિતુ કોચ ભી મુહૈયા કરવાતા હૈ બિહાર. જરૂરત પड़ને પર પુલિસ સે છિપને કે લિઍ વહાં શરણ ભી ઉપલબ્ધ હૈ. વૈસે ઐસે તત્વોં કો સંરક્ષણ પ્રદાન કર અપના ઉલ્લૂ સીધા કરને સે પૂર્વાચલ કે રાજનેતા ભી બાજ નહીં આતે. જી હાં, પૂર્વાચલ કી બિગड़ી તબીયત કે લિઍ કઈ કારક ગ્રહ મૌજૂદ હૈ. વિડંબના તો યહ હૈ કિ કાશી સમેત સમૂચે પૂર્વાચલ કી તીમારદારી કા અહમ દાયિત્વ જિન્હેં સૌંપા ગયા હૈ, ઉનમેં સે કઈ જનપ્રતિનિધિયોં કા ટાંકા સીધે અંડરવ‌ર્લ્ડ સે જુड़ા હૈ. જો સીધે નહીં જુड़ે હૈં, વે ભી ઘુમા ફિરા કર થોड़ી બહુત મોંગાબો કો ખુશ કરને કી જુગત ભિड़ાને કી હૈસિયત રખતે હૈં. જાહિર હૈ ઐસે હાલાત મેં કાશી કી હિફાજત તો ઇસકે શાશ્વત કોતવાલ (ભૈરો બાબા) હી કર સકતે હૈં.કોલકાતા, દિલ્લી, મુંબઈ હો યા મારીશસ વ ત્રિનિદાદ, હાड़તોड़ મેહનત કે લિઍ અભ્યસ્ત પૂરબિઍ જહાં ભી ગઍ વહાં કી અર્થવ્યવસ્થા કી રીઢ઼ બન ઉભરે. લગભગ દસ સાલ પહલે નઈ દિલ્લી કે માવલંકર હાલ મેં અખિલ વિશ્વ ભોજપુરી સમ્મેલન કે સાલાના જલસે કો સંબોધિત કરતે હુઍ વરિષ્ઠ પત્રકાર અચ્યુતાનંદ મિશ્ર ને કહા થા મહાનગર હી નહીં, બીહड़ મેં ભી આર્થિક તૌર પર સ્વાવલંબી હો પરચમ લહરાને કા માદ્દા ભોજપુરી ભાષિયોં મેં હૈ, મગર દીપ તલે અંધેરે કી કહાવત ચરિતાર્થ કરતા હૈ ઇનકા અપના ઘર, અપના ઇલાકા. ક્યા વજહ હૈ કિ યહાં કી પ્રતિભાઍં અન્યત્ર રંગ દિખાતી હૈં, જબકિ યહાં લાચાર દિખતી હૈં? યે સવાલ અબ ભી અનુત્તરિત હૈ.

બિલ્લી કે ભાગ્ય સે છીંકા ટૂટા

બિલ્લી કે ભાગ્ય સે છીંકા ટૂટાકહાવત હૈ કિ બિલ્લી કે ભાગ્ય સે છીંકા ટૂટા। જમ્મૂ-કશ્મીર મેં કુછ સિયાસી લોગોં કી હરકતોં કી વજહ સે પાકિસ્તાન કી બન આઈ હૈ। અમરનાથ શ્રાઇન બોર્ડ કો જમીન દેને પર પહલે કશ્મીર ફિર જમીન વાપસ લેને કે બાદ જમ્મૂ સંભાગ મેં હુઍ હિંસક આંદોલન। ઉસકે બાદ કશ્મીર કી આર્થિક નાકેબંદી કે વિરોધ મેં કશ્મીર કે ફલ ઉત્પાદકોં કા મુજફ્ફરાબાદ માર્ચ ઔર ઉસ દૌરાન વ ઉસકે બાદ હુઈ હિંસા કો મુ ા બનાકર પાકિસ્તાન ઇસ મામલે કા અંતરરાષ્ટ ્રીયકરણ કરને કી ફિરાક મેં હૈ। પહલે પાકિસ્તાન કે વિદેશ મંત્રી શાહ મહમૂદ કુરૈશી ને જમ્મૂ-કશ્મીર મેં સુરક્ષાબલોં કી કાર્રવાઈ કો અનુચિત બતાયા ઔર કહા કિ વહાં હિંસા તુરંત બંદ હોની ચાહિઍ। કુરૈશી કે ઇસ બયાન પર ભારત ને ચેતાયા ભી, લેકિન બુધવાર કો પાકિસ્તાન કે વિદેશ વિભાગ કે પ્રવ તા મોહમ્મદ સાદિક ને મામલે કો અંતરરાષ્ટ ્રીય સમુદાય, ખાસકર સંયુ ત રાષ્ટ ્ર, આર્ગેનાઇજેશન ઑફ ઇસલામિક કાંફ્રેંસ ઔર માનવાધિકાર સંગઠનોં કે પાસ લે જાને કી ધમકી દે દી। ઇસ પર ભારત કે વિદેશ મંત્રાલય કે પ્રવ તા નવતેજ સરના ને કહા કિ પાકિસ્તાન કી તરફ સે લગાઍ જા રહે આરોપ નિરાધાર હૈં। સરના ને કહા કિ પિછલે કુછ દિનોં સે જારી પાકિસ્તાની બયાનબાજી પર ભારત કો કડ઼ી આપત્તિ હૈ। અભી સમય હૈ કિ પાકિસ્તાન બયાનબાજી સે બાજ આઍ। દૂસરી ઓર સંયુ ત રાષ્ટ ્ર કે પ્રવ તા ફરહાન હક કા કહના હૈ કિ સંગઠન અભી કશ્મીર કે તાજા હાલાત પર નજર રખે હૈ। ઇસ સમય સંયુ ત રાષ્ટ ્ર ઇસ મુ ે પર કોઈ બયાન જારી નહીં કરેગા। સંયુ ત રાષ્ટ ્ર કે માનવાધિકાર અધિકારી તાજા હાલાત સે વાકિફ હૈં ઔર વે બયાન જારી કરને યા નહીં કરને પર વિચાર કર રહે હૈં। ઇસસે સહજ હી અનુમાન લગાયા જા સકતા હૈ કિ મામલા કિતના ગંભીર હોતા જા રહા હૈ। પાકિસ્તાન કે બયાન પર ભારત કો સખ્ત ઐતરાજ હૈ। ભારત ને ચેતાવની ભી દી હૈ કિ પાક જમ્મૂ-કશ્મીર મામલે મેં દખલાંદાજી ન કરે। યહ ભારત કા આતંરિક મામલા હૈ। બેશક ભારત કશ્મીર કો આતંરિક મામલા માનતા હૈ, લેકિન યહ તો સમૂચી દુનિયા કો પતા હૈ કિ પાકિસ્તાન ઔર ભારત કે બીચ કશ્મીર કો લેકર વિવાદ હૈ। કશ્મીર મેં ફૈલે આતંકવાદ ઔર અલગાવવાદ સે પૂરા વિશ્વ વાકિફ હૈ। ઇસ મસલે પર જહાં કુછ દેશ ભારત કા સમર્થન કરતે હૈં વહીં કુછ દેશ પાકિસ્તાન કા। સભી દેશોં કી અપની-અપની રાજનયિક કૂટનીતિ હૈ। અબ અમરનાથ શ્રાઇન બોર્ડ કો જમીન દેને ઔર લેને કો લેકર જો સિયાસત દેશ મેં કી જા રહી હૈ ઉસસે પાકિસ્તાન કો મૌકા મિલ ગયા હૈ। વહ ઇસ મામલે કો અંતરરાષ્ટ ્રીયકરણ કરકે ઇસે હરા કરના ચાહતા હૈ। ઘાટી કે અલગાવવાદી યહી ચાહતે થે, જિસે હમારે કુછ સિયાસી નેતા પૂરા કર રહે હૈં। જમ્મૂ-કશ્મીર મેં અભી જો કુછ ભી હો રહા હૈ ઉસમેં જમીન કોઈ મસલા નહીં હૈ। સૂબે કી સરકાર ને જબ વન વિભાગ કી જમીન કો શ્રાઇન બોર્ડ કો દિયા ઔર ઉસ પર જિસ તરહ સે અલગાવવાદિયોં ને પ્રતિક્રિયા જાહિર કી, ઉસી સે જાહિર હો ગયા થા કિ યહ ગુટ શાંત હો રહે કશ્મીર મેં કોઈ મુ ા તલાશ રહા હૈ। જમીન દેને સે ઉસે ઍક મુ ા મિલ ગયા થા, લેકિન ગુલામ નબી આજાદ સરકાર ને જમીન વાપસ લેકર મામલે કો બઢ઼ને સે બચા લિયા। જાહિર સી બાત થી કિ યદિ સરકાર જમીન વાપસ ન લેતી તો અલગાવાદી ઇસે મુ ા બનાકર અપની રોટિયાં સેંકતે। ઇસ આશંકા કે તહત આજાદ સરકાર ને અમરનાથ શ્રાઇન બોર્ડ સે જમીન વાપસ લે લી। ઇસકે બાદ અમરનાથ કો જમીન દિલાને કે નામ પર કુછ લોગ મૈદાન મેં આ ગઍ। સમૂચા જમ્મૂ સંભાગ આંદોલન કી આગ મેં ઝુલસને લગા। યહી નહીં કુછ સિયાસી દલ ઇસે પૂરે દેશ મેં ફૈલાને કી રણનીતિ પર કામ કર રહે હૈં। જમ્મૂ સંભાગ કે લોગાંે કા દર્દ ઔર થા। વહ અપની ઉપેક્ષા સે આહત થે ઔર ઇસે આવાજ દેના ચાહતે થે, લેકિન મામલા ઐસે નાજુક માે઼ડ પર આ ગયા કિ જહાં સે ઍક તરફ કુઆં તો દૂસરી તરફ ખાઈં નજર આને લગી। જમ્મૂ વાલોં કી અસલી પીડ઼ા તો દબ ગઈ ઔર દૂસરા મામલા હાવી હો ગયા। કુછ લોગોં ને મામલે કો ઐસા રંગ દિયા જિસસે યહ મસલા ભારત કી અંખડ઼તા કે લિઍ સંવેદનશીલ હો ગયા। દરઅસલ, આજ જમ્મૂ-કશ્મીર મેં જો હાલાત હો ગઍ હૈં અલગાવવાદી ઔર ઉનકા આકા પાકિસ્તાન ઐસે હી હાલાત કી પ્રતીક્ષા મેં થે। અમરનાથ શ્રાઇન બોર્ડ કો જમીન દેને કે નામ પર ઉન્હોંને બવાલ હી ઇસી લિયા કિયા થા। જબ જમીન શ્રાઇન બોર્ડ સે વાપસ લે લી ગઈ તો ઉનકે હાથ સે મુ ા નિકલ ગયા। લેકિન જબ ઇસ મસલે પર સિયાસી દલ મૈદાન મેં આ ગઍ તો અલગાવાદિયોં કો ફિર બહાના મિલ ગયા। અલગાવાદી વિશ્વ સમુદાય મેં યહ સંદેશ દેના ચાહતે થે કિ હમારે પ્રતિ ભારત કે લોગ સહી નહીં સોચતે। હિંદુસ્તાની યહ તો ચાહતે હૈં કિ કશ્મીર ભારત મેં રહે, લેકિન કશ્મીરી વહાં ન રહેં। અપને ઇસ સોચ કો વહ અભિવ્યિ ત દેને મેં કામયાબ રહે। લેકિન અપસોસ કિ ઇસમેં ઉનકા સાથ દિયા હમારે સિયાસી દલોં ને। અબ અલગાવાદિયોં કેઇસી નજરિયે કો પાકિસ્તાન અંતરાષ્ટ ્રીય મંચ પર ઉઠાના ચાહતા હૈ। સવાલ ઉઠતા હૈ કિ જિસ જમીન કો લેકર આજ જમ્મૂ-કશ્મીર જલ રહા હૈ વહ ઇતની અહમ થી? જમીન દી ગઈ થી ફિર વાપસ લે લી ગઈ ઇસલિઍ કિ હાલાત ન બિગડ઼ંે ઔર કિસી તીસરે કો હાથ સેંકને કા મૌકા ન મિલે। બાબા અમરનાથ કી યાત્રા પર તો રોક લગાઈ નહીં ગઈ થી। અમરનાથ કી યાત્રા કરાના કેંદ્ર ઔર રાજ્ય સરકાર કા ફર્જ હૈ। ઔર વહ કરાતી ભી હૈ। યહ યાત્રા સાલ મેં દો માહ કે લિઍ હોતી હૈ। ઇસસે કશ્મીરિયોં કો ભી આમદની હોતી હૈ। વહ ભી ઇસમેં બઢ઼ચઢ઼કર ભાગ લેતે હૈં। યાત્રિયોં કો સુવિધા મિલે ઇસસે કોઈ ઇનકાર નહીં કર સકતા લેકિન કથિત વિવાદિત જમીન મિલ જાને સે હી યાત્રિયોં કો સુવિધા મિલ જાઍગી, ઇસમેં સંદેહ જરૂર હૈ। યાત્રા કા અલગવવાદિયોં ને ભી વિરોધ નહીં કિયા હૈ। લેકિન જમીન લેને કે નામ પર જમ્મૂ સહિત પૂરે દેશ મેં જિસ તરહ સે હંગામા કિયા જા રહા હૈ ઉસસે યહી લગતા હૈ કિ જૈસે અબ અમરનાથ યાત્રા હો હી નહીં પાઍગી। કુછ લોગોં ને અપને સ્વાર્થ કે લિઍ મામલે કા સિયાસીકરણ કર દિયા। કુછ લોગ ભાવનાઆેં કે નામ પર હી સિયાસત કરતે હૈં। ઉનકા પૂરા વજૂદ હી ઇસી પર ટિકા હૈ। યહ લોગ કિસી કી ભાવનાઍં આહત કરતે હૈં તો કિસી કી આહત હોને પર હંગામા કરતે હૈં। ઇન લોગોં ને જમીન પર વિવાદ ખડ઼ા કરને સે પહલે યહ નહીં સોચા કિ દેશ કા યહ ભાગ આતંકવાદ કી આગ મેં પહલે સે હી જલ રહા હૈ। પાકિસ્તાન કી ઇસ પર ગિદ્ધ નિગાહ હૈ। ઉસકે પિઠ્ઠ ૂ કંધે પર બંદૂક રખકર ઘૂમ રહે હૈં। યદિ મામલે કો તૂલ દિયા ગયા તો પાકિસ્તાન કો હાથ સેંકને કા મૌકા મિલ જાઍગા। બાબરી મસજિદ કા મામલા રાષ્ટ ્રીય થા। ઇસલિઍ ઉસે લેકર જો કુછ ભી હુઆ વહ કિસી હદ તક દેશ તક સીમિત રહા। હાલાંકિ ઉસકી પ્રતિક્રિયા ભી અંતરરાષ્ટ ્રીય સ્તર પર હુઈ ઔર વિશ્વ ભર મેં ફૈલે હિંદુઆેં કો ઉસકી કીમત ભી ચુકાની પડ઼ી। ફિર ભી યહ મામલા ઐસા નહીં થા કિ કોઈ દેશ ઇસે અપને પક્ષ મેં ભુનાને કી કોશિશ કરતા। લેકિન કશ્મીર કા મામલા ઐસા નહીં હૈ। ઇસલિઍ વહાં પર ઐસી કિસી ભી હરકત પર વિશ્વભર કે દેશોં કી નિગાહ હોતી હૈ। પાકિસ્તાન ઉસે ભુનાને કી પૂરી કોશિશ કરતા હૈ। ઇસ સમય વહ ઇસી મુહિમ મેં લગા હૈ। અમરનાથ જમીન વિવાદ પર હો રહે દેશવ્યાપી આંદોલન ને ઉસે બોલને કા મૌકા દિયા હૈ। ઇસસે કશ્મીર મેં બહ રહી અમન કી હવા મેં ભી આગ લગ ગઈ હૈ। આંદોલનરત જમ્મૂ કે લોગોં કા દર્દ સમઝા જા સકતા હૈ। આજાદી કે બાદ સે હી ઉનકી ઉપેક્ષા કી ગઈ હૈ। કેંદ્ર ઔર રાજ્ય સરકારેં હમેશા કશ્મીર કો હી તવજ્જો દેતી રહી હૈં। યહ ઉનકી મજબૂરી ભી રહી હૈ, યોંકિ પાકિસ્તાન કી વજહ સે કશ્મીર મેં અલગાવાદિયોં કી ઍક જમાત બન ગઈ થી। વહ ઔર ન ફૈલે ઇસકે લિઍ કુછ કદમ ઐસે ઉઠાને પડ઼તે થે જિસસે તુષ્ટિ કરણ કી બૂ આતી થી યા આતી હૈ, લેકિન યહ સરકાર કી મજબૂરી હૈ। મામલે કી સંવેદનશીલતા ઉસે વિવશ કરતી હૈ। કમ સે કમ મુઝે ઐસા લગતા હૈ। લેકિન ઇસકા યહ મતલબ કદાપિ નહીં હૈ કિ જમ્મૂ સંભાગ કી ઉપેક્ષા કી જાઍ। યદિ કી ગઈ હૈ તો ઉસે દૂર કિયા જાના હી ચાહિઍ। અપની ઉપેક્ષા કે કારણ જમ્મૂ કે લોગોં કા આંદોલનરત હોના સ્વાભાવિક હૈ। ઉન્હેં અપની બાત કહને કા ઍક મૌકા મિલા ઔર ઉન્હોંને અપની ભાવનાઆેં કો વ્ય ત કિયા। ઉનકી માંગોં ઔર ભાવનાઆેં કો સમઝા જા સકતા હૈ। લેકિન સિયાસી લોગ ઉનકી ભાવનાઆેં કા સત્તા કે લિઍ ઇસ્તેમાલ કર રહે હૈં। યહ ખતરનાક હૈ। જાહિર હૈ કિ ઍક સહી આંદોલન ગલત દિશા મેં નિકલ ગયા હૈ। જિસકા લાભ સિયાસી દલ ઉઠા રહે હૈં। યદિ અમરનાથ શ્રાઇન બોર્ડ કો જમીન દેને પર ઉસકા વિરોધ કરને વાલે ગલત થે તો જમીન વાપસ લેને કે બાદ ઉસકા વિરોધ કરને વાલે ભી ગલત હી હૈં। જમીન વાપસ લેને કા વિરોધ કરને વાલોં કો સમઝના ચાહિઍ કિ ઘાટી કે અલગાવાદી માહૌલ ખરાબ કરકે ધરતી કે ઇસ સ્વર્ગ કો બાંટના ચાહતે હૈં। હમેં ઉનકી અસલી મંશા કો સમઝના હોગા। હમ ઐસા મૌકા યોં દી જિસકા ઉન્હેં લાભ હો? શાયદ ભગવાન શંકર ને જબ કૈલાશ પર્વત કો અપના ડેરા બનાયા હોગા તો યહી સોચકર કિ વહાં તક કમ લોગ હી પહંુચે। યહી કારણ રહા હોગા કિ વહ દુર્ગમ પહાડ઼ પર રહને લગે। ઉન્હોંને યહ નહીં સોચા હોગા કિ ઉનકે દર્શન કે લિઍ ઉનકે ભ ત ઇતની સુવિધા ચાહેંગે કિ કુછ ગજ જમીન કે લિઍ આંદોલન પર ઉતર આઍંગે। સુવિધાઆેં કી કોઈ સીમા નહીં હોતી। આજ બાબા અમરનાથ કા દર્શન કરને લોગ હેલીકॉપ્ટર સે જાતે હૈં। ઇસકા પ્રભાવ યહ પડ઼ા કિ અમરનાથ ગુફા મેં બનને વાલા હિમશિવલિંગ સમય સે પહલે હી પિઘલ જાતા હૈ। માનવ જબ સુવિધાઍં ખોજતા હૈ તો પ્રકृતિ સે છે઼ડછાડ઼ કરતા હૈ, જોકિ પ્રકृતિ પ્રેમી ભગવાન શિવ કો પસંદ નહીં હૈ। યદિ હેલીકॉપ્ટર સેવા કો ઉન્હોંને પસંદ નહીં કિયા તો વન કો કાટકર બનાઈ જા રહી સુવિધાઍં ભી ઉન્હેં પસંદ નહીં આઍંગી।
સાભાર --- ઓમ પ્રકાશ તિવારી