વિશ્વામિત્ર ને બનાયા થા ડાયનાસોર

વિશ્વામિત્ર કી સृષ્ટિ સે જન્મ હુઆ થા ડાયનાસોર કા...જી હાં, સુનને મેં યે બાત બેહદ અજીબ લગ રહી હૈ....લેકિન યે દાવા હૈ ઍક સિદ્ધસંત કા...હિમાચલ પ્રદેશ મેં કૂલૂ જિલે કે મહાયોગી સત્યેન્દ્ર નાથ ને યે દાવા કિયા હૈ કિ હિમાલય મેં ઍક લાખ સાલ પહલે ડાયનાસોર ઔર ઇસ તરહ કે વિશાલકાય જીવ હુઆ કરતે થે...લેકિન વો ઇસ સृષ્ટિ કે નહીં થે...બલ્કિ વિશ્વામિત્ર કી બનાઈ સृષ્ટિ કે થે...વિશ્વામિત્ર કી ઇસ સृષ્ટિ સે બડ઼ે-બડ઼ે ડાયનાસોર હી નહીં નિકલે....જેનેટિક ઇંજીનિરિંગ કે જરિઍ વિશ્વામિત્ર ને હવા મેં દૌડ઼ને વાલે ઍક સીંગ વાલે બડ઼ે-બડ઼ે ઘોડ઼ે બનાઍ....સૈકડ઼ોં પૈરોં વાલે લંબે-લંબે સાંપ...યોગી કા દાવા હૈ કિ લાખોં સાલ વિશ્વામિત્ર હી નહીં દૂસરે ભી કઈ ऋષિયોં ને તમામ તરહ કે જીવ પૈદા કિઍ થે...જો આકાર ઔર સ્વભાવ મેં આમ જાનવરોં સે ઍકદમ અલગ થે...ખાસકર વિશ્વામિત્ર કી સृષ્ટિ કે જાનવર આમ સृષ્ટિ કે જાનવરોં સે કઈ ગુને બડ઼ે થે....યોગી કા યે દાવા ઍક લાખ સાલ પહલે કી પાંડુલિપિઓં ઔર હિમાલય મેં મૌજૂદ ગ્રંથોં, પુરાણોં ઔર લોક કથાઓં પર આધારિત હૈ...મહાયોગી સત્યેન્દ્રનાથ કા કહના હૈ કિ ઉનકે પાસ 5200 સાલ પુરાને ટાકરી લિપિ મેં લિખે ઐતિહાસિક દસ્તાવેજ, ॥યહી નહીં ઉનકે પાસ તંત્ર સાધના મેં ઇસ્તેમાલ હોને વાલે 108 લિપિ ચિત્રોં કા કલેક્શન ભી હૈ.... ઇન્હી કે આધાર પર મહાયોગી ને દિયા હૈ ડાયનાસોર કે જન્મ કા ઍક નયા જવાબ....જિસકે બાદ યહી સામને આ રહા હૈ કિ ડાયનાસોર કા રાજ છુપા હૈ હમારે ભારતીય ગ્રંથોં, પુરાણોં મેં...ઔર ભારતીય ऋષિયોં-મનીષિયોં કે અકૂત જ્ઞાન ભંડાર મેં છિપા હૈ ઇનકે જન્મ કા રાજ....મહાયોગી સત્યેન્દ્રનાથ કે પાસ ઉનકે ગુરૂ કી ઍક કિતાબ હૈ જિસમેં ઇસ બાત કા જિક્ર કિયા ગયા હૈ....વો બાકાયદા પઢ઼ કર બતાતે હૈં કિ વિશ્વામિત્ર ને તરહ-તરહ કે બડ઼ે-બડ઼ે જાનવર બનાઍ થે જો આકાર મેં આમ જાનવરોં સે કઈ ગુના બડ઼ે થે। દરઅસલ વિશ્વામિત્ર ઍક સનકી ऋષિ થે। ઉનકી સનક તબ ઔર બઢ઼ ગઈ જબ વશિષ્ઠ કો બ્રહ્મર્ષિ કી પદવી દી ગઈ ઔર ઇસી આધાર પર ઉનકા ઍક બાર અપમાન કર દિયા ગયા। દેવતાઓં કી ગાય કામધેનુ વશિષ્ઠ કો દી ગઈ। ઔર જબ વિશ્વામિત્ર ઉનસે કામધેનુ માંગને ગઍ તો ઉન્હોંને ઇનકાર કર દિયા। ઉન્હેં કહા ગયા કિ યે હક કેવલ બ્રહ્મર્ષિ કો હૈ। વિશ્વામિત્ર ને ઠાન લી કિ વો ભી બ્રહ્મર્ષિ બનેંગે લેકિન વો ક્ષત્રિય થે ઇસલિઍ ઉન્હેં યે હક નહી દિયા ગયા। ઇસસે ક્ષુબ્ધ હોકર વિશ્વામિત્ર ને ઍક નઈ સृષ્ટિ હી બના ડાલી। કહા જાતા હૈ કિ બ્રહ્મા કી સृષ્ટિ કો ઉન્હોંને બહુત બડ઼ી ચુનૌતી દે ડાલી। ગાય કે બદલે ભૈંસ ઉનકી હી સृષ્ટિ કી દેન હૈ। ઇસી ક્રમ મેં ઉન્હોંને ડાયનાસોર જૈસે બડ઼ે-બડ઼ે જાનવર ભી બનાઍ।

બિક રહા બાપૂ કા ઘર

ઇન તસ્વીરોં કો દેખને સે શાયદ યે નહીં લગતા કિ કભી ઇસ ઘર મેં મહાત્મા ગાંધી જૈસા ‘નંગા ફકીર’ ભી રહા હોગા, લેકિન હકીકત યહી હૈ। બાત કેવલ ઇતની હી હોતી તો કુછ ગનીમત થી, લેકિન ચૌકાને વાલી બાત તો યે હૈ કિ ઇસ ઘર કી નીલામી હો રહી હૈ। દક્ષિણ અફ્રીકા કી રાજધાની જોહાન્સબર્ગ મેં 15 પાઇન રોડ પર સ્થિત યે મકાન અબ નીલામ હો રહા હૈ। યે ઘર 101 સાલ પુરાના હૈ। ઇસ ઘર મેં તીન બેડરુમ હૈં। પિછલે 28 સાલ સે ઇસ ઘર મેં નૈન્સી ઔર જેરॉડ બॉલ રહ રહે થે, લેકિન અબ ઉન્હેં યે ઘર છોડ઼ના પડ઼ેગા। ગાંધી જી 1893 મેં દક્ષિણ અફ્રીકા પહુંચે ઔર કરીબ 21 સાલ તક વે વહીં બૈરિસ્ટર કે રુપ મેં કામ કરતે રહે।

ચુભન

દર્દ જજ્બ હૈ આંખોં સે સીને મેં મેરે
વક્ત ફિર ભી મજાક કરતા હૈ
હજારોં કોશિશેં કરતા હૂં ભુલાને કી મગર
મેરા જમીર રહ-રહકર સવાલ કરતા હૈ,

ધંસા ખંજર ગવાહી દેતા હૈ
મસલા કત્લ કા હૈ દિખાઈ દેતા હૈ
મગર સાબિત કૌન કરેગા
સાજિશોં કે શિકંજોં સે લડ઼કર સચ કો
આજ ભી સચ ભી ડરા-ડરા દિખાઈ દેતા હૈ
દર્દ જજ્બ હૈ આંખોં સે સીને મેં મેરે
વક્ત ફિર ભી મજાક કરતા હૈ ,

પીટતી હૈં લોહે કી છડ઼ેં મેરે બદન કો
ઍક ચીખતા શોર કલ સે ચૌરાહે પર સુનાઈ દેતા હૈ
મૈં ભાગતા હૂં રાત કે પિછલે પહર સે હી બદહવાસ હોકર
હર શખ્સ કા ચેહરા મુઝે કાતિલ દિખાઈ દેતા હૈ
સિસકતી હૈ જિંદગી કારખાનોં કી ગિરફ્ત મેં
સડ઼ક કે ફુટપાથ પર મજદૂર નીલામ હોતા હૈ
પૂછતા હૂં જબ તમાશબીનોં કી ભીડ઼ સે વક્ત કે બારુદ કા પતા
તો હર હાદસા મુઝે શ્મશાન કા ગુમનામ પતા દેતા હૈ
દર્દ જજ્બ હૈ આંખોં સે સીને મેં મેરે
વક્ત ફિર ભી મજાક કરતા હૈ,

ગર્મ હૈ પત્થર પીરોં કી દરગાહોં પર
પૈગમ્બર કે ખૂન મેં ઉબાલ આતા હૈ
રોતી હૈ ચાદર પડ઼ી મજારોં પર
જબ નબી કો જિંદા જલાયા જાતા હૈ
દર્દ જજ્બ હૈ આંખોં સે સીને મેં મેરે
વક્ત ફિર ભી મજાક કરતા હૈ ।

- વિધુ શેખર ઉપાધ્યાય
(લેખક સ્વતંત્ર પત્રકાર હૈં)

પહલી અંગડ઼ાઈ સે લેકર આખિરી જમ્હાઈ તક...

સુબહ કી પહલી અંગડ઼ાઈ સે લેકર
રાત કી આખિરી જમ્હાઈ તક
સપને કો હકીકત સમઝ
હર આદમી સોતા હૈ ઍક કુંભકર્ણી નીંદ,

ઢોલ-નગાડ઼ે બજતે રહતે હૈં
જિનકી જહરીલી ધુનોં પર નાચતા જાતા હૈ વો
નીંદ મેં હી, મદારી કે બંદર કી તરહ,

ખતરનાક બમ ધમાકોં કી આતિશબાજી
ઔર ઉસકે બાદ ફૈલે માંસ કી સડ઼ાંધ સે ભી
નીંદ નહીં ટૂટતી ઉસકી,

પાની કી તરહ હજારોં ગૈલન ખૂન
ફેંકે જાતે હૈં મુંહ પે ઉસકે
તો ભી નીંદ નહીં ખુલતી ઉસકી,


ગાંધી છાપ વાલે કઈ મચ્છર-તતૈયે ઔર બર્ર
છોડ઼ે જાતે હૈં ઉસકી નાક મેં....
તબ જાકે નીંદ ખુલતી હૈ ઉસકી,

ઔર નીંદ ખુલતે હી રાવણ જૈસા કોઈ ભાઈ
મરવા દેતા હૈ ઉસે કિસી રામ કે હાથોં !

યે પ્યાસ હૈ બડ઼ી.....!

''ઐ...ઐ'' ''...???...!!!!'' ''ઐ....ઓ............મુઝે ભી ચાહિઍ......મૈં ભી પિઊંગા.......!'' કાનોં મેં પડ઼ી યે માસૂમ આવાજ ઍક બચ્ચે કી થી....અપને કॉલેજ કે સામને ખડ઼ા વિકી ગટાગટ કોલ્ડ ડ્રિંક ગટક રહા થા....કિ તભી ઇસ બચ્ચે કી આવાજ સે વો હડ઼બડા઼ ગયા...વો બચ્ચા કેવલ બોલ હી નહીં રહા થા, બલ્કિ વિકી કી લો વેસ્ટ જીંસ ભી પકડ઼ કર ખીંચ રહા થા....મતલબ બચ્ચા ઇસ બડ઼ે બચ્ચે પર પૂરી તરહ હાવી હોને કી કોશિશ મેં થા....વો ભી વો બચ્ચા જિસે વિકી ને પહલે કભી દેખા ભી નહીં થા,....નહીં, નહીં,....વો ભિખારી ભી નહીં થા......કપડ઼ે ઉસને ઠીક-ઠાક પહન રખે થે....બાલ ભી કઢ઼ે હુઍ થે...રંગ ભી કાલા નહીં થા....હડ઼બ઼ડાહટ મેં મુંહ મેં ભરા હુઆ કોલ્ડ ડ્રિંક જિસે વિકી અભી કુછ દેર ઔર મુંહ મેં હી રખના ચાહતા થા....લેકિન બચ્ચે ને ઉસે વો ગટકને પર મજબૂર કર દિયા....ગટકતે હી વિક્કી કે મુંહ સે કોલ્ડ ડ્રિંક કી કુછ બૂંદોં કી તરહ હી શબ્દ ભી નિકલે - ''ક....ક્ક્યા ચાહિઍ ? ''....બચ્ચા જૈસે ઇસકે લિઍ ઍકદમ તૈયાર થા, ''વહી જો પી રહે હો અકેલે, અકેલે.....મુઝે ભી દો...''.....વિકી સે ન દેતે બન રહા થા ઔર ના હી ના દેતે....અભી ઉસને ઍક દોસ્ત સે કોલ્ડ ડ્રિંક કી યે આધી ભરી બોતલ ઝટકી થી....તબ ઇસ બચ્ચે કી નજર ઉસ પર પડ઼ ગઈ થી.....ખૈર, વિકી કો લગા ઉસ બચ્ચે કી પ્યાસ ઉસકી પ્યાસ સે બડ઼ી હૈ....સો ઉસને ધીરે સે બોતલ પકડ઼ા દિયા....ઉધર સે તેજી સે હॉર્ન બજાતી બસ ભી વિકી કે સામને આકર ખડ઼ી હો ગઈ.....બચ્ચા ઉસે કિસી વિજ્ઞાપન ફિલ્મ કે નાયક કી તરહ અંગૂઠા દિખાતા ચલા ગયા........

યે સાજિશ હૈ યા કુછ ઔર...?

ખામોશ હો ગઈ હૈ
મુર્ગે કી બાંગ,

અબ સુનાઈ નહીં દેતી
સુબહ કી અજાન,

સૂરજ ભી અલસાતા હૈ અબ
ચેહરા દિખાને સે,

મંદિર મેં ભજન ભી અબ
હોને લગે હૈં દેર સે,

સબ હો ગઍ હૈં કિસી કી
સાજિશ કે શિકાર।

બારુદી સુરંગ સે ગુજરતા લોકતંત્ર

બારુદી સુરંગ સે ગુજરતા
લોકતંત્ર
ચિલ્લા રહા હૈ માઇક પર -
"આઓ મેરે પીછે ચલે આઓ
વિકાસ કે પથ પર
આગે બઢ઼ને કે લિઍ....!"


(२० ફરવરી २००५ કો લિખી થી મૈંને...)