હમ ઇસ બ્લાગ પર સાહિત્ય ઔર સંસ્કृતિ કો સાથ-સાથ લેકર ચલતે રહે હૈં। કભી કવિતા તો કભી કહાની ઔર કભી વિરાસત કી બાત। આજ આપસે ઍક વિશેષ પ્રસંગ બાંટને જા રહા હૂં ,આપ ઇસે વિરાસત કી બાત સમઝેં યા ફિર પ્રેરક-પ્રસંગ ,યે આપ કે ઊપર છોડ રહા હૂં। લીજિઍ પ્રસ્તુત હૈ-
કાફી સમય પહલે કી બાત હૈ કિસી ગાંવ મેં સ્થિત ઍક આશ્રમ મેં ઍક મહાત્મા રહતે થે। જો કાફી વृદ્ધ હો ચુકે થે ઔર અબ સોચ રહે થે કિ અપની જિમ્મેદારી કિસી ઔર કો સૌંપ દૂં। આશ્રમ કે નામ બહુત જમીન-જાયદાદ થી। ઍક બાર મહાત્મા જી ને સોચા,'' ક્યોં ન આશ્રમ કી જમીન કો ગરીબોં મેં બાંટ દિયા જાઍ ।'' ઇસકે લિઍ ઍક દિન ઉન્હોંને આસ-પાસ કે ગાંવોં કે સભી લોગોં કો ઍકત્રિત કરને કી યોજના બનાયી ઔર બુલાવા ભેજ દિયા।
મહાત્મા જી કી ઇચ્છા જાનકર બુલાવા પાતે હી આસ-પાસ કે હજારોં લોગ નિયત સમય પર આશ્રમ કે બાહર ઇક્કઠે હો ગઍ। જબ મહાત્મા જી ને બાહર આકર દેખા ઔર ઇક્કઠે હુઍ લોગોં પર નજર દૌડાઈ તો દેખકર હૈરાન રહ ગઍ। ક્યોંકિ વહાં આઍ ગરીબ લોગોં મેં ગાંવોં કે બડે-બડે જમીંદાર ભી શામિલ થે જો જમીન પાને કી લાલસા સે આઍ થે । તબ મહાત્મા જી ને કહા,''સબસે પહલે વહ વ્યક્તિ સામને આઍ જિસકે પાસ સબસે જ્યાદા જમીન હૈ।'' ઉસકે આગે આને પર વે બોલે,''બોલો કિતની જમીન ચહિઍ ?'' ઇસ પર ઉસ જમીંદાર ને કહા કિ મહારાજ જિતની મર્જી દે દો । મહાત્મા જી ઉસકી બાત સુનકર કુછ દેર કે લિઍ ચુપ હો ગઍ ઔર ફિર કુછ સોચ કર બોલે,''આપ સાંય ५ બજે તક જહાં તક દૌડ કર વાપસ આ જાયેંગે ઉતની જમીન આપકી ।'' મહાત્મા જી કી યહ બાત સુનકર વહ જમીંદાર બહુત ખુશ હુઆ ઔર ઉસને દૌડ઼ના શુરુ કર દિયા। વહ ઇતના દૌડા કિ દૌડ઼તે-દૌડ઼તે હાંફને લગા પર અધિક જમીન પાને કી લાલસા મેં બહુત દૂર ચલા ગયા ઔર બહુત દૂર પંહુચ જાને કે બાદ ઉસકે દિમાગ મેં વાપસી કા વિચાર આયા । મગર મન મેં અભી ભી યહી ઇચ્છા થી કિ દસ કદમ ઔર......। લેકિન સમય પર ન પહુંચ પાને કી ચિંતા ને ઉસે વાપસ મોડ઼ દિયા। પર અબ સમય બચા હી કહાં થા જો વહ નિયત સમય પર વાપસ આશ્રમ પહુંચ પાતા। દૌड़તે-દૌड़તે ઉસકી સાંસેં ફૂલને લગી, કદમ લड़ખड़ાને લગે ઔર અબ ઉસકા શરીર ઉસકા સાથ છોड़ રહા થા। હાંફતે-હાંફતે જૈસે હી વહ આશ્રમ કે દ્વાર કે પાસ પહુંચા તો નિયત સમય લગભગ સમાપ્ત હો ચલા થા સો ઉસને લેટ કર આશ્રમ કી દેહલી કો છૂના ચાહા લેકિન શરીર અબ નિષ્ક્રિય હો ચુકા થા, જૈસે હી આગે બઢને કે લિઍ ઉસને લેટના ચાહા તો વહ ગિર ગયા ઔર ગિરતે હી દમ ટૂટ ગયા।
મહાત્મા જી કી નજ઼ર ઉસ પર પड़ી ઔર ઉસે ઍક નજર દેખકર આઍ હુઍ જનસમૂહ સે કહને લગે,'' ..ઔર કિસકો ,કિતની જમીન ચાહિઍ.. આગે આ જાઓ।'' ઉનકી યહ બાત સુનકર સબ લોગ પીછે હટ ગઍ। તબ મહાત્મા બોલે,''યહી દો ગજ જમીન જિસમેં યહ લેટા હુઆ હૈ ઇસકી અસલી ઔર સચ્ચી સમ્પત્તિ હૈ।'' અબ કિસી આગંતુક કે મન મેં જમીન લેને કી ઇચ્છા નહીં રહ ગયી થી તથા સભી અપને-અપને ઘર લૌટ ગઍ ।
કાફી સમય પહલે કી બાત હૈ કિસી ગાંવ મેં સ્થિત ઍક આશ્રમ મેં ઍક મહાત્મા રહતે થે। જો કાફી વृદ્ધ હો ચુકે થે ઔર અબ સોચ રહે થે કિ અપની જિમ્મેદારી કિસી ઔર કો સૌંપ દૂં। આશ્રમ કે નામ બહુત જમીન-જાયદાદ થી। ઍક બાર મહાત્મા જી ને સોચા,'' ક્યોં ન આશ્રમ કી જમીન કો ગરીબોં મેં બાંટ દિયા જાઍ ।'' ઇસકે લિઍ ઍક દિન ઉન્હોંને આસ-પાસ કે ગાંવોં કે સભી લોગોં કો ઍકત્રિત કરને કી યોજના બનાયી ઔર બુલાવા ભેજ દિયા।
મહાત્મા જી કી ઇચ્છા જાનકર બુલાવા પાતે હી આસ-પાસ કે હજારોં લોગ નિયત સમય પર આશ્રમ કે બાહર ઇક્કઠે હો ગઍ। જબ મહાત્મા જી ને બાહર આકર દેખા ઔર ઇક્કઠે હુઍ લોગોં પર નજર દૌડાઈ તો દેખકર હૈરાન રહ ગઍ। ક્યોંકિ વહાં આઍ ગરીબ લોગોં મેં ગાંવોં કે બડે-બડે જમીંદાર ભી શામિલ થે જો જમીન પાને કી લાલસા સે આઍ થે । તબ મહાત્મા જી ને કહા,''સબસે પહલે વહ વ્યક્તિ સામને આઍ જિસકે પાસ સબસે જ્યાદા જમીન હૈ।'' ઉસકે આગે આને પર વે બોલે,''બોલો કિતની જમીન ચહિઍ ?'' ઇસ પર ઉસ જમીંદાર ને કહા કિ મહારાજ જિતની મર્જી દે દો । મહાત્મા જી ઉસકી બાત સુનકર કુછ દેર કે લિઍ ચુપ હો ગઍ ઔર ફિર કુછ સોચ કર બોલે,''આપ સાંય ५ બજે તક જહાં તક દૌડ કર વાપસ આ જાયેંગે ઉતની જમીન આપકી ।'' મહાત્મા જી કી યહ બાત સુનકર વહ જમીંદાર બહુત ખુશ હુઆ ઔર ઉસને દૌડ઼ના શુરુ કર દિયા। વહ ઇતના દૌડા કિ દૌડ઼તે-દૌડ઼તે હાંફને લગા પર અધિક જમીન પાને કી લાલસા મેં બહુત દૂર ચલા ગયા ઔર બહુત દૂર પંહુચ જાને કે બાદ ઉસકે દિમાગ મેં વાપસી કા વિચાર આયા । મગર મન મેં અભી ભી યહી ઇચ્છા થી કિ દસ કદમ ઔર......। લેકિન સમય પર ન પહુંચ પાને કી ચિંતા ને ઉસે વાપસ મોડ઼ દિયા। પર અબ સમય બચા હી કહાં થા જો વહ નિયત સમય પર વાપસ આશ્રમ પહુંચ પાતા। દૌड़તે-દૌड़તે ઉસકી સાંસેં ફૂલને લગી, કદમ લड़ખड़ાને લગે ઔર અબ ઉસકા શરીર ઉસકા સાથ છોड़ રહા થા। હાંફતે-હાંફતે જૈસે હી વહ આશ્રમ કે દ્વાર કે પાસ પહુંચા તો નિયત સમય લગભગ સમાપ્ત હો ચલા થા સો ઉસને લેટ કર આશ્રમ કી દેહલી કો છૂના ચાહા લેકિન શરીર અબ નિષ્ક્રિય હો ચુકા થા, જૈસે હી આગે બઢને કે લિઍ ઉસને લેટના ચાહા તો વહ ગિર ગયા ઔર ગિરતે હી દમ ટૂટ ગયા।
મહાત્મા જી કી નજ઼ર ઉસ પર પड़ી ઔર ઉસે ઍક નજર દેખકર આઍ હુઍ જનસમૂહ સે કહને લગે,'' ..ઔર કિસકો ,કિતની જમીન ચાહિઍ.. આગે આ જાઓ।'' ઉનકી યહ બાત સુનકર સબ લોગ પીછે હટ ગઍ। તબ મહાત્મા બોલે,''યહી દો ગજ જમીન જિસમેં યહ લેટા હુઆ હૈ ઇસકી અસલી ઔર સચ્ચી સમ્પત્તિ હૈ।'' અબ કિસી આગંતુક કે મન મેં જમીન લેને કી ઇચ્છા નહીં રહ ગયી થી તથા સભી અપને-અપને ઘર લૌટ ગઍ ।











