નિર્દેશ

અમરીકા કે પ્રસિદ્ધ લેખક માર્ક ટ્વેન કે ઘર મેં ઍક બાર ચોરી હો ગઈ । ઉસકે બાદ ઉન્હોંને અપને ઘર કે બાહર ઍક બોર્ડ લગા દિયા જિસ પર લિખા - ''ઇસ ઘર મેં અબ ઍક હી વસ્તુ ચુરાને લાયક રહી હૈ, વહ હૈ ચાંદી કી તશ્તરી જો રસોઈઘર મેં રખી અલમારી કે સબ સે ઉપરી ખાને મેં રખી હૈ । પાસ હી મેં ઍક ડલિયા મેં બિલ્લી કે બચ્ચે હૈં । યદિ કોઈ સજ્જન ડલિયા ભી લે જાના ચાહે તો બિલ્લી કે બચ્ચોં કો કિસી કપड़ે સે ઢક જાઍ । લેકિન કિસી પ્રકાર કા શોર ન મચાઍ, અન્યથા ઘર કે લોગોં કો અસુવિધા હોગી । બાદ મેં ઉસે ભી હો સકતી હૈ ।'' યહ બોર્ડ ટંગને કે બાદ પિફર કભી ઉનકે યહાં ચોરી નહીં હુઈ ।

પ્રેરણા

આજાદી કી ६३વીં વર્ષગાઠ પર આપકો હાર્દિક શુભકામનાંઍ।

સ્વતંત્રતા સંગ્રામ કે ઉન દિનોં કી બાત હૈ, જબ જલિયાંવાલા બાગ મેં જનરલ ડાયર ને હજારોં નિર્દોષ ભારતીયોં પર ગોલિયાં ચલવાઈ થીં ઔર ધરતી ખૂન સે લાલ હો ગઈ થી । જબ ભગતસિંહ ને યહ સુના, ઉસ સમય ઉનકી ઉમ્ર કેવલ 12 વર્ષ થી । અગલે દિન વહ ઘર સે સ્કૂલ જાને કે લિઍ નિકલે, પર સ્કૂલ ન જાકર જલિયાંવાલા બાગ ગઍ। વહાં ધરતી અભી તક લાલ થી । વહ વહીં બૈઠ ગઍ ઔર ઍક શીશી મેં ખૂન સે સની મિટ્ટી ભરને લગે । મિટ્ટી ભર કર શીશી જેબ મેં રખ લી ઔર વહીં બૈઠ કર ઘંટોં સોચતે રહે । જબ ઉન કા ધ્યાન ટૂટા તો શામ ઘિર આઈ થી । સ્કૂલ મેં કબ કી છુટ્ટી હો ચુકી થી ।
                                        જબ વહ દેરી સે ઘર પહુંચે તો બહન ને પૂછા, ''ઇતની દેર કહાં લગા દી ?'' '' જલિયાંવાલા બાગ ગયા થા,'' ફિર ઉન્હોંને શીશી જેબ સે નિકાલી । બહન ને પૂછા, ''ઇસ મેં ક્યા હૈ?'' '' યહ શહિદોં કા ખૂન હૈ।'' ''ઇસસે ક્યા હોગા?'' ભગતસિંહ ને શીશી કો મજબૂતી સે પકड़તે હુઍ દृઢતા સે કહા,''મુઝે પ્રેરણા મિલેગી।'' ઉસી પ્રેરણા કા પરિણામ થા કિ સમય આને પર વહ હંસતે હંસતે માતृભૂમિ કે લિઍ શહીદ હો ગઍ ।

પ્રસિદ્ધ લેખક

અંગ્રેજોં કા જમાના થા । અંગ્રેજ ગવર્નર ને પ્રસિદ્ધ લેખક પ્રેમચંદ કો રાયસાહબ કી ઉપાધિ દેને કી ઘોષણા કી। પ્રેમચંદ યહ સુનકર પરેશાન હો ગઍ । ઉનકી પત્ની ને કહા,'' ઇસમેં પરેશાન હોને કી ક્યા બાત હૈ? જબ ઉપાધિ મિલ રહી હૈ તો લેની ચાહિઍ ।''

પ્રેમચંદ ને કહા, ''અભી તક મૈં જનતા કે લિઍ લિખતા થા । લેકિન ફિર સરકાર કે પક્ષ મેં લિખના હોગા।''

ઉન્હોંને ગવર્નર કો લિખા, ''મુઝે જનતા કા રાયસાહબી મંજૂર હૈ, સરકાર કા નહીં ।''

નિશ્ચય

વલ્લભ ભાઈ પટેલ કા બચપન ગાંવ મેં બીતા થા । વહ જિસ ગાંવ મેં રહતે થે, વહાં કોઈ અંગ્રેજી સ્કૂલ નહીં થા । ઇસલિઍ  અંગ્રેજી પઢને વાલે વિદ્યાર્થી નિત્ય 10-11 કિલોમીટર પૈદલ ચલ કર દૂસરે ગાંવ જાતે થે । ગર્મિયોં મેં સુબહ 7 બજે સ્કૂલ લગતા થા । ઇસલિઍ સૂર્યોદય સે પહલે હી ઘર સે નિકલ કર ખેતોં સે હોતે હુઍ જાના પड़તા થા । ઍક ખેત કી મેड़ પર લગે પત્થર સે અકસર કિસી ન કિસી કો ઠોકરે લગ જાતી થી । ઍક દિન ઉસી ખેતી કી મેड़ પાર કરને કે બાદ છાત્રોં કી ઍક ટોલી ને દેખા કિ ઉનમેં સે ઍક સાથી કમ હૈ । દરઅસલ વલ્લભ ભાઈ પટેલ પીછે છૂટ ગઍ થે । ટોલી મુड़ કર લૌટી તો દેખા કિ વલ્લભ ભાઈ પટેલ કી ખેત કી મેड़ પર કિસી ચીજ સે જોર આજમાઇશ કર રહે હૈં । સાથિયોં ને આવાજ દી, ''તુમ પીછે ક્યોં રૂક ગઍ ?'' ''બસ યહ પત્થર હટા લૂં ।'' વલ્લભ ભાઈ પટેલ ને વહ પત્થર હટાયા ઔર સાથિયોં કે સાથ ચલતે હુઍ બોલે, ''રાસ્તે કે ઇસ પત્થર સે અકસર અड़ચન પड़તી થી । અંધેરે મેં જાને કિતનોં કે પૈરોં મેં ચોટેં આઈ હોંગી । આતે જાતે ચોટ લગે ઔર રૂકાવટ પड़ે, ઐસી ચીજ કો હટા દેને કે સિવા કોઈ ચારા નહીં । મૈંને નિશ્ચય કિયા થા કિ આજ ઇસે હટા કર હી આગે બઢૂંગા । ઇસલિઍ રૂક ગયા થા ।''

હૌંસલા

રૂસ કે ઍક વાયુયાન ઇંજીનિયર કી પહલે મહાયુદ્ધ મેં ઍક ટાંગ કટ ગઈ થી। દૂસરે મહાયુદ્ધ કે દૌરાન વહ અસ્પતાલોં મેં ઘાયલોં કો દેખને પહુંચે । ઉન્હોંને મરીજોં કો હૌંસલે બનાઍ રખને કે લિઍ કહા, ''નકલી ટાંગ કા ફાયદા યહ હૈ કિ ચોટ લગને પર મહસૂસ નહીં હોતી ।''
યહ સુનકર ઉન્હોંને અપના બેંત ઍક આદમી કો દે કર કહા કિ ઇસે જોર સે મેરી ટાંગ પર મારો । ઉસને બહુત જોર સે બેંત મારી, ઇંજીનિયર ને હંસતે હુઍ કહા,'' દેખો, મુઝે કોઈ અસર નહીં હુઆ।'' ઇસ પર સબ હંસ પड़ે । કમરે સે બાહર નિકલતે હી ઉનકે મુખ પર પીड़ા કે ચિન્હ ઉભર આઍ । ઉનકે સાથી અફસર ને કારણ પૂછા તો ઉન્હોંને કહા, ''ઉસને ગલત ટાંગ પર બેંત માર દિયા થા।''

સ્પષ્ટવાદિતા

બાલગંગાધર તિલક બચપન સે હી સત્યવાદી ઍવં નિર્ભીક સ્વભાવ કે થે । બચપન મેં ઉનકી કક્ષા કે કુછ વિદ્યાર્થિયોં ને મૂંગફલી ખાકર છિલકે ફર્શ પર ઇધર-ઉધર ફૈક દિઍ । અધ્યાપક ને આ કર દેખા કિ ફર્શ પર છાત્રોં ને કૂड़ા ફૈલાયા હુઆ હૈ । ઉન્હોંને છાત્રોં કો ડાંટતે હુઍ કહા, ''યહ મૂંગફલી કે છિલકે કિસ-કિસ ને ફેંકે હૈં ?'' સબ લड़કે ચુપ રહે । કિસી ને ભી અપની ભૂલ કુબૂલ નહીં કી તો અધ્યાપક ને ગુસ્સે મેં લड़કોં સે હાથ ખુલવાઍ ઔર દો-દો ડંડે લગાઍ ।
જબ બાલ ગંગાધર તિલક કી બારી આઈ તો વહ નમ્રતાપૂર્વક સ્પષ્ટ શબ્દોં મેં બોલે, ''સર, મૈંને મૂંગફલી નહીં ખાઈ । અતः છિલકે ફેંકને કા સવાલ હી પૈદા નહીં હોતા । મૈં અપરાધી નહીં હૂં । ઇસલિઍ મૈં માર નહીં ખાઉંગા ।'' ફિર બતાઓ, ''મૂંગફલી કિસને ખાઈ હૈ ?'' ''સર, મુઝે ચુગલખોરી કી આદત પંસદ નહીં હૈ । ઇસલિઍ મૈં કિસી અન્ય છાત્રા કા નામ ભી નહીં લૂંગા ।'' લેકિન માર ભી નહીં ખા સકતા ।'' ઉનકી સ્પષ્ટવાદિતા ને ઉન્હેં સ્કૂલ સે નિકલવા દિયા । લેકિન ઉનકે ઇસી ગુણ ને ઉન્હેં આગે ચલ કર ભારત માતા કા મહાન્ સપૂત બના દિયા ।

અહિંસા કા પુજારી

ગાંધી જી હમેશા અપને સાથ લાઠી રખા કરતે થે । ઍક બાર જવાહર લાલ નેહરૂ અપને પિતા મોતીલાલ નેહરૂ કે સાથ ગાંધી જી સે મિલને ગઍ । શામ હો ચુકી થી । ગાંધી જી કે કમરે મેં ઍક દીયા જલ રહા થા । જૈસે હી વે દોનોં કમરે મેં ઘુસે, દીયા બુઝ ગયા । નેહરૂ દરવાજે કે પાસ પड़ી લાઠી સે ટકરા ગઍ। નેહરૂ ને પૂછા, ''બાપૂ આપ તો અંહિસા કે પુજારી હૈં । ફિર આપ યહ લાઠી અપને સાથ ક્યોં રખતે હૈં?'' ''તુમ્હારે જૈસે ઉદ્દંડ લड़કોં કો સીધા કરને કે લિઍ |'' ગાંધી જી ને જવાબ દિયા ।

લગન

ટામસ ઍલવા ઍડીસન ઍક મહાન્ વૈજ્ઞાનિક થે । ઉન દિનોં વહ સ્ટોરેજ બૈટરી બનાને મેં લગે હુઍ થે । પચ્ચીસ બાર ઉન્હોંને પ્રયત્ન કિયા, પર વહ અપને ઉદ્દેશ્ય મેં સફલ ન હો સકે ।

જબ ઉન્હોંને છબ્બીસવીં બાર પ્રયત્ન કરના પ્રારમ્ભ કર દિયા તો ઍક આદમી ને ઉનસે પૂછા, ''આપ ઇસે બનાને કી 25 બાર કોશિશ કર ચુકે હૈં ઔર અસફલ રહે હૈં । ઇતના સમય ઔર પરિશ્રમ આપને વ્યર્થ મેં હી ગંવાયા । ઇસસે આપ કો ક્યા મિલા?''

ઍડીસન મુસ્કરાતે હુઍ તપાક સે બોલે, ''25 ઐસે ‘તરીકે’ જિનસે સ્ટોરેજ બૈટરી કિસી હાલત મેં નહીં બન સકતી ।''