ਆਡਵਾਣੀ ਕੀ ਚੁਨੌਤੀ

ਅਮੇਰਿਕਨ ਸ਼ਾਸਨ-ਪਦ੍ਧਤਿ ਕੇ ਪ੍ਰਭਾਵ ਸੇ ਹੀ ਸਹੀ ਮਗਰ ਬੀਜੇਪੀ ਕੇ ਪੀਏਮ-ਇਨ-ਵੇਟਿਂਗ ਲਾਲਕृਸ਼੍ਣ ਆਡਵਾਣੀ ਨੇ ਦੂਰਦਰ੍ਸ਼ਨ ਪਰ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਕੋ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਬਹਸ ਮੇਂ ਸ਼ਾਮਿਲ ਹੋਨੇ ਕੀ ਚੁਨੌਤੀ ਦੇਕਰ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਲੋਕਤਂਤ੍ਰ ਕੀ ਸ੍ਥਾਪਨਾ ਕੇ ਨਿਮਿਤ੍ਤ ਏਕ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਏਵਂ ਸਾਰ੍ਥਕ ਪਹਲ ਕੀ ਹੈ। ਲੋਕਤਂਤ੍ਰ ਮੇਂ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਰਖਨੇ ਵਾਲੇ ਦੇਸ਼ ਕੇ ਲਾਖੋਂ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧ ਮਤਦਾਤਾਓਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਐਸੀ ਕਿਸੀ ਭੀ ਪਹਲ ਕਾ ਸ੍ਵਾਗਤ ਹੋਨਾ ਚਾਹਿਏ ਜਿਸਸੇ ਲੋਕਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਮੂਲ੍ਯੋਂ ਕੀ ਸ੍ਥਾਪਨਾ ਕਾ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਵਾਤਾਵਰਣ ਤੈਯਾਰ ਹੋਤਾ ਹੋ। ਬਾਤ ਯਦਿ ਅਚ੍ਛੀ ਹੈ ਤੋ ਉਸਕਾ ਸਮਰ੍ਥਨ ਕਰਨਾ ਭੀ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰਹਿਤ ਹੈ।
ਸਿਰ੍ਫ ਰਾਜਨੀਤਿਕ ਪੂਰ੍ਵਾਗ੍ਰਹੋਂ ਕੇ ਚਲਤੇ ਐਸੇ ਸਾਰ੍ਥਕ ਮੁਦ੍ਦੋਂ ਕਾ ਵਿਰੋਧ ਬਚਕਾਨਾਪਨ ਹੈ। ਇਸ ਬਾਤ ਮੇਂ ਕੋਈ ਬੁਰਾਈ ਨਹੀਂ ਹੈ ਕਿ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਮੁਦ੍ਦੋਂ ਪਰ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਦਲੋਂ ਕੀ ਵਿਚਾਰਧਾਰਾਏਂ ਬਹਸ ਕੇ ਜਰਿਏ ਆਮ ਜਨਤਾ ਤਕ ਪਹੁਂਚੇ। ਐਸੇ ਭੋਂਡੇ ਤਰ੍ਕ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤ ਕਰਨਾ ਕਿ ਬਹੁਦਲੀਯ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਵਾਲੇ ਲੋਕਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਸ਼ਾਸਨ-ਪਦ੍ਧਤਿ ਮੇਂ ਐਸੀ ਬਹਸ ਅਵ੍ਯਾਵਹਾਰਿਕ ਹੈ, ਯਹ ਤੋ ਸਿਰ੍ਫ ਭੀਡ਼ਤਂਤ੍ਰ ਕੋ ਬੇਵਕੂਫ ਬਨਾਨਾ ਹੈ। ਰਾਜਨੈਤਿਕ ਦਲੋਂ ਕੋ ਅਪਨੀ ਨੀਤਿਯੋਂ ਔਰ ਏਜੇਂਡੋਂ ਕੋ ਲਾਗੂ ਕਰਾਨੇ ਕੀ ਸ੍ਪਸ਼੍ਟ ਵਚਨਬਦ੍ਧਤਾ ਔਰ ਜਨਤਾ ਕੋ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਮੇਂ ਲੇਨੇ ਕਾ ਯਹ ਸਰ੍ਵੋਤ੍ਤਮ ਤਰੀਕਾ ਹੈ। ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਏ ਕਿ ਲੋਕਤਂਤ੍ਰ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਆਸ੍ਥਾ ਔਰ ਜਨ-ਜਾਗृਤਿ ਕੀ ਕੋਈ ਭੀ ਸਾਰ੍ਥਕ ਪਹਲ ਦੇਸ਼ ਕੋ ਤੀਵ੍ਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇ ਪਥ ਪਰ ਅਗ੍ਰਸਰ ਕਰੇਗੀ। ਸਾਥ ਹੀ ਵੈਸ਼੍ਵਿਕ ਮਂਚ ਪਰ ਭਾਰਤ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਕੀ ਛਵਿ ਭੀ ਨਿਖਰੇਗੀ। ਮੇਰਾ ਮਾਨਨਾ ਹੈ ਕਿ ਯਹ ਪਹਲੇ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਜਨਤਾ ਕੀ ਆਕਾਂਕ੍ਸ਼ਾਓਂ ਕੇ ਅਨੁਰੁਪ ਹੈ। ਇਸ ਪਹਲ ਕੇ ਵਿਰੁਦ੍ਧ ਉਭਰਤੇ ਸ੍ਵਰ ਏਕਾਂਗੀ ਔਰ ਪੂਰ੍ਵਾਗ੍ਰਹ ਕੇ ਸਿਵਾ ਕੁਛ ਭੀ ਨਹੀਂ।

'ਕਮਸਾਰਨਾਮਾ' ਕਾ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ

ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਤਹਸੀਲ ਅਂਤਰ੍ਗਤ ਏਸ.ਕੇ.ਬੀ.ਏਮ. ਇਂਟਰ ਕॉਲੇਜ,ਦਿਲਦਾਰਨਗਰ ਮੇਂ ਕਾਰ੍ਯਰਤ ਰੇਵਤੀਪੁਰ ਨਿਵਾਸੀ ਵਿਜ੍ਞਾਨ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕ ਸੁਹੈਲ ਖਾਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਲਿਖਿਤ ਪੁਸ੍ਤਕ 'ਕਮਸਾਰਨਾਮਾ' ਕਾ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ ਪਿਛਲੇ ਦਿਨੋਂ ਬਾਰਾ ਗਾਂਵ ਨਿਵਾਸੀ ਮੋਹਮ੍ਮਦ ਅਸ਼ਫਾਕ ਖਾਂ (ਸਾਮਾਜਿਕ ਕਾਰ੍ਯਕਰ੍ਤਾ- ਮੁਂਬਈ ਹ੍ਯੂਮਨ ਰੇਜ ਸੋਸਾਇਟੀ)ਦ੍ਵਾਰਾ ਕਿਯਾ ਗਯਾ। ਕਮਸਾਰਨਾਮਾ ਔਰਂਗਜੇਬ ਕੇ ਸ਼ਾਸਨ-ਕਾਲ ਮੇਂ ਧਰ੍ਮਾਂਤਰਣ ਕਰ ਇਸ੍ਲਾਮ ਅਪਨਾਨੇ ਵਾਲੇ ਗਾਜੀਪੁਰ ਕੇ ਸੀਕਰਵਾਰ ਵਂਸ਼ ਕੇ ਰਾਜਪੂਤੋਂ-ਭੂਮਿਹਾਰੋਂ ਕਾ ਏਕ ਦਸ੍ਤਾਵੇਜ਼ ਹੈ। ਸਾਥ ਹੀ ਲਗਭਗ 600 ਪृਸ਼੍ਠੋਂ ਕੀ ਇਸ ਪੁਸ੍ਤਕ ਮੇਂ ਕਮਸਾਰ ਕੇ 18 ਗਾਂਵੋਂ ਕੇ ਧਰ੍ਮਾਂਤਰਿਤ ਪਠਾਨੋਂ ਕਾ ਏਕ ਸ਼ਜ਼ਰਾ(ਵਂਸ਼ਵृਕ੍ਸ਼) ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤ ਕਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ। ਕਮਸਾਰਨਾਮਾ ਸਂਭਵਤः ਕਾਮੇਸ਼੍ਵਰ ਮਿਸ਼੍ਰ(ਕਮੇਸਰਾਡੀਹ) ਕੇ ਵਂਸ਼ਜੋਂ-ਭੂਮਿਹਾਰੋਂ,ਰਾਜਪੂਤੋਂ ਔਰ ਪਠਾਨੋਂ ਕੇ ਮੁਗਲਕਾਲੀਨ ਤ੍ਰਿਕੋਣੀਯ ਸਂਬਂਧੋਂ ਏਵਂ ਕਮਸਾਰ ਕੀ ਹੀ ਮਹਾਨ ਵਿਭੂਤਿਯੋਂ ਕਾ ਏਕ ਜੀਤਾ-ਜਾਗਤਾ ਦਸ੍ਤਾਵੇਜ ਹੈ। ਲੇਖਕ ਕੇ ਕਈ ਵਰ੍ਸ਼ੋਂ ਕੇ ਅਥਕ ਪ੍ਰਯਾਸੋਂ ਔਰ ਸ਼ੋਧ ਕੇ ਬਾਦ ਯਹ ਪੁਸ੍ਤਕ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਹੁਈ ਹੈ। ਉਕ੍ਤ ਪੁਸ੍ਤਕ ਕਮਸਾਰ ਕੀ ਨਈ ਪੀਢ਼ੀ ਕੇ ਲਿਏ ਸਿਰ੍ਫ ਰੋਚਕ ਹੀ ਨਹੀਂ ਅਪਿਤੁ ਕਾਫੀ ਜ੍ਞਾਨਵਰ੍ਧਕ ਭੀ ਹੈ। ਗਾਜੀਪੁਰ ਕੇ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਂ ਕਮਸਾਰਨਾਮਾ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਅਹਮ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਗੀ, ਜਿਸਕੇ ਲਿਏ ਲੇਖਕ ਸੁਹੈਲ ਖਾਂ ਬੇਸ਼ਕ ਬਧਾਈ ਕੇ ਪਾਤ੍ਰ ਹੈਂ।

ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਸਜ੍ਜਾਦ ਮੀਰ ਦੀਪਕ ਚੌਰਸਿਯਾ ਨਹੀਂ ਹੈਂ...ਉਰ੍ਫ ਬੇਨਕਾਬ ਪਾਕ ਮੀਡਿਯਾ !

ਸ੍ਟਾਰ ਨ੍ਯੂਜ਼ ਕੇ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਦੀਪਕ ਚੌਰਸਿਯਾ ਸੇ ਆਜ ਹੀ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ ਵਰਿਸ਼੍ਠ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਸਜ੍ਜਾਦ ਮੀਰ ਸੇ ਹੋ ਰਹੀ ਟੇਲੀਫੋਨ ਵਾਰ੍ਤਾ ਸੁਨੀ, ਵਿਸ਼ਯ ਥਾ - ਏਨਏਸਏ ਮਹਮੂਦ ਅਲੀ ਦੁਰ੍ਰਾਨੀ ਕੋ ਪਾਕ ਕੇ ਪ੍ਰਧਾਨਮਂਤ੍ਰੀ ਯੂਸੁਫ ਰਜਾ ਗਿਲਾਨੀ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬਰ੍ਖਾਸ੍ਤ ਕਿਯਾ ਜਾਨਾ। ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਭਾਰਤੀਯ ਮੀਡਿਯਾ ਸੇ ਮੁਂਬਈ ਕੇ ਆਤਂਕੀ ਅਜਮਲ ਆਮਿਰ ਕਸਾਬ ਕੇ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨੀ ਨਾਗਰਿਕ ਹੋਨੇ ਕੀ ਪੂਰੀ ਸਂਭਾਵਨਾ ਜਤਾਈ ਥੀ। ਭਾਰਤ ਕੇ ਕੂਟਨੀਤਿਕ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ੋਂ ਕੀ ਕਾਮਯਾਬੀ ਸੇ ਦੁਨਿਯਾ ਕੇ ਸਾਮਨੇ ਬੇਪਰ੍ਦਾ ਔਰ ਬੇਬਸ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਸਰਕਾਰ ਔਰ ਆਤਂਕੀ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਸੇ ਗ੍ਰਸ੍ਤ ਪਾਕ ਜਨਤਾ ਇਤਨੀ ਤਿਲਮਿਲਾਈ ਹੁਈ ਹੈ ਕਿ ਆਮ ਔਰ ਖਾਸ ਕਾ ਫਰ੍ਕ ਸਾਫ ਨਜਰ ਆਨੇ ਲਗਾ ਹੈ। ਦੀਪਕ ਚੌਰਸਿਯਾ ਕੇ ਸਵਾਲੋਂ ਕੇ ਜਵਾਬ ਮੇਂ ਨਿਸ਼੍ਪਕ੍ਸ਼ ਔਰ ਸਮ੍ਮਾਨਿਤ ਕਹੇ ਜਾਨੇ ਵਾਲੇ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ ਤਥਾਕਥਿਤ ਵਰਿਸ਼੍ਠ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਸਜ੍ਜਾਦ ਮੀਰ ਕੀ ਝੁਂਝਲਾਹਟ ਭਰੀ ਭਾਸ਼ਾ ਸੇ ਸਾਫ ਲਗ ਰਹਾ ਥਾ ਕਿ ਸ੍ਵਤਂਤ੍ਰ ਔਰ ਨਿਸ਼੍ਪਕ੍ਸ਼ ਪਤ੍ਰਕਾਰਿਤਾ ਕੇ ਨਾਮ ਕੋ ਕਲਂਕਿਤ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਐਸੇ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਮੇਂ ਵਾਸ੍ਤਵਿਕ ਲੋਕਤਂਤ੍ਰ ਕਭੀ ਸ੍ਥਾਪਿਤ ਨਹੀਂ ਹੋਨੇ ਦੇਂਗੇ। ਐਸੇ ਮੇਂ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੇ ਚੌਥੇ ਸ੍ਤਂਭ ਕੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮਾਤ੍ਰ ਹਾਸ੍ਯਾਸ੍ਪਦ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਲ੍ਕਿ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਬਿਰਾਦਰੀ ਕੀ ਸੋਚ ਕੋ ਸ਼ਰ੍ਮਸਾਰ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਹੈ, ਜਿਸੇ ਪਤ੍ਰਕਾਰਿਤਾ ਜਗਤ ਕਾ ਸਾਮਾਨ੍ਯ ਸ਼ਿਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਤਕ ਨਹੀਂ ਪਤਾ ਹੋ। ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨੀ ਵਿਦੇਸ਼ ਮਂਤ੍ਰਾਲਯ, ਜਾਂਚ ਅਧਿਕਾਰਿਯੋਂ ਔਰ ਸੂਚਨਾ ਮਂਤ੍ਰੀ ਸ਼ੇਰੀ ਰਹਮਾਨ ਕੀ ਸ੍ਵੀਕਾਰੋਕ੍ਤਿ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਕਿਸੀ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਕਾ ਐਸਾ ਅਨਰ੍ਗਲ ਪ੍ਰਲਾਪ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੀ ਪਤ੍ਰਕਾਰਿਤਾ ਪਰ ਢੇਰ ਸਾਰੇ ਸਵਾਲ ਖਡ਼ੇ ਕਰਤਾ ਹੈ। ਸਜ੍ਜਾਦ ਮੀਰ ਕੇ ਪੂਰ੍ਵਾਗ੍ਰਹਪੂਰ੍ਣ ਬਯਾਨੋਂ ਸੇ ਪਾਕ ਕੀ ਘृਣਿਤ ਮਾਨਸਿਕਤਾ ਉਜਾਗਰ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਉਨਕਾ ਸਫੇਦ ਝੂਠ ਪਤ੍ਰਕਾਰਿਤਾ ਪਰ ਕਾਲਾ ਧਬ੍ਬਾ ਸ੍ਟੈਂਪ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ, ਜਬ ਵਹ ਯਹ ਕਹਤੇ ਹੋਂ ਕਿ ........ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਕਸਾਬ ਕੋ ਨੇਪਾਲ ਸੇ ਪਕਡ਼ਾ ਗਯਾ ਹੋ। ਯਹਾਂ ਤਕ ਕਿ ਵਹ ਪਤ੍ਰਕਾਰ ਦੀਪਕ ਚੌਰਸਿਯਾ ਸੇ ਏਕ ਅਤ੍ਯਂਤ ਤੁਚ੍ਛ ਆਦਮੀ ਕੀ ਤਰਹ ਤੂ-ਤੂ ਮੈਂ-ਮੈਂ ਪਰ ਉਤਾਰੁ ਹੋ ਜਾਏ ਔਰ ਕਹੇ ਕਿ.....ਆਪ ਵਾਰ ਮਾਂਗਰਿਂਗ ਕਮ ਕਰਿਏ....ਔਰ ਇਸਕੇ ਬਾਦ ਫੋਨ ਬੀਚ ਮੇਂ ਹੀ ਪਟਕ ਕਰ ਰਖ ਦੇਤਾ ਹੋ। ਜਨਾਬ, ਇਸਸੇ ਸਾਫ ਹੈ ਆਤਂਕਵਾਦ ਕਾ ਸਮਰ੍ਥਕ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕਾ ਚੌਥਾ ਸ੍ਤਂਭ ਭੀ ਅਪਨੀ ਅਸਂਯਮਿਤ ਭਾਸ਼ਾ ਕੇ ਪ੍ਰਲੋਭਨ ਸੇ ਆਗ ਮੇਂ ਸਿਰ੍ਫ ਘੀ ਡਾਲਨੇ ਕਾ ਹੀ ਕਾਮ ਨਹੀਂ ਕਰ ਰਹਾ, ਬਲ੍ਕਿ ਅਨਜਾਨੇ ਮੇਂ ਹੀ ਪਾਕ ਕੋ ਆਗ ਮੇਂ ਝੋਂਕ ਰਹਾ ਹੈ। ਸਾਥ ਹੀ ਪਤ੍ਰਕਾਰਿਤਾ ਕੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਕੋ ਭੀ ਕਲਂਕਿਤ ਕਰ ਰਹਾ ਹੈ। ਲਾਨਤ ਹੈ ਪਾਕ ਕੇ ਐਸੇ ਨਾਪਾਕ ਚੌਥੇ ਸ੍ਤਂਭ ਪਰ। ਅਗਰ ਐਸਾ ਹੀ ਰਹਾ ਤੋ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਮੇਂ ਸ੍ਵਸ੍ਥ ਲੋਕਤਂਤ੍ਰ ਕੀ ਸ੍ਥਾਪਨਾ ਮੇਂ ਤੋ ਸਦਿਯਾਂ ਗੁਜਰ ਜਾਏਂਗੀ।

ਮਜਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ, ਆਤਂਕਵਾਦ ਕਾ ਖਾਤ੍ਮਾ !

“ਆਇਨੇ ਸੇ ਮੁਕਰ ਗਏ ਸਾਹਬ,
ਬਾਤ ਕ੍ਯਾ ਥੀ ਕਿ ਡਰ ਗਏ ਸਾਹਬ।
ਆਪ ਅਬ ਭੀ ਹਮਾਰੇ ਸਰ ਪਰ ਹੈਂ,
ਸਿਰ੍ਫ ਨਜਰੋਂ ਸੇ ਉਤਰ ਗਏ ਸਾਹਬ।। ”

ਸ੍ਵ. ਜਯ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ ਬਾਗੀ (ਵਾਰਾਣਸੀ) ਕੀ ਉਪਰੋਕ੍ਤ ਪਂਕ੍ਤਿਯੋਂ ਕੋ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ, ਸਮੂਹ, ਸਮੁਦਾਯ, ਸਮਾਜ, ਦੇਸ਼ ਏਵਂ ਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰ ਅਥਵਾ ਕਿਨ੍ਹੀ ਅਨ੍ਯ ਸਂਦਰ੍ਭੋਂ ਕੇ ਪਰਿਪ੍ਰੇਕ੍ਸ਼੍ਯ ਮੇਂ ਭੀ ਦੇਖਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਪ੍ਰਾਸਂਗਿਕ ਹੈ ਕਿ ਨਵਵਰ੍ਸ਼ 2009 ਕੇ ਪਹਲੇ ਦਿਨ ਸੇ ਹੀ ਜਮ੍ਮੂ ਕਸ਼੍ਮੀਰ ਕੇ ਮੇਂਢਰ ਮੇਂ ਆਤਂਕਵਾਦਿਯੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਬਂਕਰੋਂ ਸੇ ਆਤਂਕ ਕਾ ਆਗ ਉਗਲਨਾ। ਕਾਰਗਿਲ-2 ਕੀ ਪੁਨਰਾਵृਤ੍ਤਿ ਕਾ ਏਕ ਕੁਤ੍ਸਿਤ ਪ੍ਰਯਾਸ ਜਾਰੀ ਹੈ। 26/11 ਕੀ ਆਤਂਕਵਾਦੀ ਘਟਨਾ ਨੇ ਸਂਪੂਰ੍ਣ ਦੇਸ਼ ਕੋ ਹਿਲਾਕਰ ਰਖ ਦਿਯਾ ਹੈ। ਇਸਮੇਂ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੀ ਘਿਨੌਨੀ ਭੂਮਿਕਾ ਸਿਦ੍ਧ ਹੋਨੇ ਕੇ ਬਾਵਜੂਦ ਉਸਕੀ ਬੇਸ਼ਰ੍ਮੀ ਔਰ ਬੇਹਯਾਈ ਸੇ ਸਾਰੀ ਦੁਨਿਯਾ ਹਤਪ੍ਰਭ ਹੈ। ਅਂਤਰਰਾਸ਼੍ਟ੍ਰੀਯ ਦਬਾਵੋਂ ਕੋ ਤਾਕ ਪਰ ਰਖਤੇ ਹੁਏ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਅਪਨੀ ਫੌਜ ਕੋ ਭਾਰਤੀਯ ਸੀਮਾਓਂ ਪਰ ਤੈਨਾਤ ਕਰ ਉਲ੍ਟਾ ਚੋਰ ਕੋਤਵਾਲ ਕੋ ਡਾਂਟੇ ਕਹਾਵਤ ਕੋ ਚਰਿਤਾਰ੍ਥ ਕਰਨੇ ਪਰ ਤੁਲਾ ਹੈ। ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਭਾਰਤੀਯ ਸਰਕਾਰ ਅਪਨੀ ਏਡ਼ੀ ਚੋਟੀ ਏਕ ਕਰਕੇ ਭਾਰਤੀਯ ਜਨਤਾ ਕੇ ਸਮਕ੍ਸ਼ ਅਪਨੀ ਵਿਸ਼੍ਵਸਨੀਯਤਾ ਕਾ ਪਰਚਮ ਲਹਰਾਨੇ ਪਰ ਆਮਾਦਾ ਅਵਸ਼੍ਯ ਦੀਖਤੀ ਹੈ ਕਿਨ੍ਤੁ ਉਸਕੇ ਦ੍ਵਾਰਾ ਪਾਕਿਸ੍ਤਾਨ ਕੋ ਮਜਬੂਰ ਕਰ ਅਪਨਾ ਦੋਸ਼ ਕਬੂਲ ਕਰ ਗੁਨਹਗਾਰੋਂ ਕੋ ਦਂਡਿਤ ਕਰਾ ਪਾਨਾ ਸਂਦੇਹਾਸ੍ਪਦ ਹੀ ਦੀਖਤਾ ਹੈ। ਚੁਨਾਵੀ ਵਰ੍ਸ਼ ਮੇਂ ਕਾਂਗ੍ਰੇਸ ਕੀ ਗਿਰਤੀ ਹੁਈ ਸਾਖ ਕੋ ਰੋਕਨੇ ਕਾ ਚਮਤ੍ਕਾਰਿਕ ਪ੍ਰਯਾਸ ਸਂਭਵ ਨਹੀਂ ਦੀਖਤਾ।

ਮੇਰੀ ਸਮਝ ਮੇਂ ਇਤਨੇ ਵਿਸ਼ਾਲ ਲੋਕਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਦੇਸ਼ ਕੋ ਪ੍ਰਗਤਿ ਔਰ ਵਿਕਾਸ ਕੇ ਮਾਰ੍ਗ ਪਰ ਲੇ ਜਾਨੇ ਅਥਵਾ ਕਿਸੀ ਭੀ ਸਂਗੀਨ ਸਮਸ੍ਯਾ ਸੇ ਨਿਜਾਤ ਦਿਲਾਨੇ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ ਦੇਸ਼ ਕੇ ਪ੍ਰਤ੍ਯੇਕ ਨਾਗਰਿਕ ਔਰ ਨਾਗਰਿਕੋਂ ਕੀ ਸੁਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕੀ ਗਾਰਂਟੀ ਲੇਨੇ ਵਾਲੀ ਸਰਕਾਰ ਕਾ ਨੈਤਿਕ ਦਾਯਿਤ੍ਵ ਬਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਵੋ ਆਤ੍ਮਨਿਰੀਕ੍ਸ਼ਣ ਕਰੇ ਔਰ ਅਪਨੇ ਦੋਸ਼ ਕੋ ਦੇਖੇ ਕਿ ਕ੍ਯਾ ਵੋ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਕੇ ਵਿਨਾਸ਼ ਕੇ ਅਭਾਵ ਮੇਂ ਦੇਸ਼ ਕੇ ਸਮੁਚਿਤ ਵਿਕਾਸ ਹੇਤੁ ਆਤਂਕਵਾਦ ਸਮਾਪ੍ਤ ਕਰਵਾ ਪਾਨੇ ਮੇਂ ਸਕ੍ਸ਼ਮ ਹੈ ?

ਜੀ ਕਤ੍ਤਈ ਨਹੀਂ! ਹਮਾਰੇ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਲੋਕਤਾਂਤ੍ਰਿਕ ਵ੍ਯਵਸ੍ਥਾ ਮੇਂ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਕਾ ਜਿਸ ਕਦਰ ਪ੍ਰਵੇਸ਼ ਹੋ ਚੁਕਾ ਹੈ, ਉਸਸੇ ਸਮਸ੍ਯਾਓਂ ਸੇ ਨਿਜਾਤ ਪਾਨਾ ਬਡ਼ਾ ਮੁਸ਼੍ਕਿਲ ਹੈ। ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਦੇਸ਼ ਕੀ ਸਭੀ ਸਮਸ੍ਯਾਓਂ ਕੀ ਜਡ਼ ਮੇਂ ਹੈ। ਆਤਂਕਵਾਦ ਕਾ ਭਯਾਨਕ ਸ੍ਵਰੁਪ ਭੀ ਉਸੀ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਕੇ ਕਾਰਣ ਹੈ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਹਮਾਰੀ ਸਰਕਾਰੇਂ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਕੀ ਪੂਰੀ ਗਿਰਫ੍ਤ ਮੇਂ ਹੈਂ। ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਭੀ ਉਸਕਾ ਅਪਵਾਦ ਨਹੀਂ ਹੈ। ਆਤਂਕਵਾਦ ਕਾ ਘਿਨੌਨਾ ਖੇਲ ਤਬ ਤਕ ਚਲਤਾ ਰਹੇਗਾ, ਜਬ ਤਕ ਰਾਜਨੇਤਾਓਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਕੁਰ੍ਸੀ ਪਾਨੇ ਔਰ ਦੇਸ਼ ਪਰ ਰਾਜ ਕਰਨੇ ਮੇਂ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਕਾ ਖੇਲ ਖੇਲਾ ਜਾਤਾ ਰਹੇਗਾ। ਯਕੀਨ ਮਾਨਿਏ, ਬਗੈਰ ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰ ਮਿਟਾਏ ਆਤਂਕਵਾਦ ਨਹੀਂ ਮਿਟਾਯਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਔਰ ਨ ਤੋ ਗਰੀਬੀ ਹੀ ਮਿਟਾਈ ਜਾ ਸਕਤੀ ਹੈ। ਸੁਪ੍ਰੀਮ ਕੋਰ੍ਟ ਕੀ ਮਾਨੇਂ ਤੋ ਸਚ ਹੈ ਕਿ ਦੇਸ਼ ਭਗਵਾਨ ਭਰੋਸੇ ਚਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਪਿਸ ਤੋ ਰਹੀ ਹੈ ਆਮ ਜਨਤਾ, ਭ੍ਰਸ਼੍ਟਾਚਾਰੀ ਫੂਲ-ਫਲ ਰਹਾ ਹੈ। ਸਰਕਾਰ ਜਨਤਾ ਕੇ ਸਿਰ ਪਰ ਉਠੀ ਹੁਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤੀ ਅਵਸ਼੍ਯ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਨਤਾ ਕੀ ਨਜਰੋਂ ਸੇ ਉਤਰੀ ਹੁਈ ਦਿਖਾਈ ਦੇਤੀ ਹੈ, ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਆਤਂਕਵਾਦ ਕੇ ਖਿਲਾਫ ਬਸ ਖੀਸੇਂ ਨਿਪੋਰਨੇ ਸੇ ਕੁਛ ਭੀ ਹਾਸਿਲ ਨਹੀਂ ਹੋਨੇ ਵਾਲਾ..। ਯੇ ਸਮਝਨਾ ਅਬ ਜਰੁਰੀ ਹੈ ਕਿ ਮਜਾਕ ਨਹੀਂ ਹੈ ਆਤਂਕਵਾਦ ਕਾ ਖਾਤ੍ਮਾ।

ਨਗਰ ਵਿਕਾਸ ਮਂਤ੍ਰੀ, ਉਤ੍ਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼ ਕੋ ਜਮਾਨਿਯਾਂ ਕੀ ਖੁਲੀ ਚਿਠ੍ਠੀ

ਸੇਵਾ ਮੇਂ,
ਨਗਰ ਵਿਕਾਸ ਮਂਤ੍ਰੀ, ਉਤ੍ਤਰ ਪ੍ਰਦੇਸ਼


ਵਿਸ਼ਯ - ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਪਰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਕਾ ਕਬ੍ਜਾ

ਮਹੋਦਯ,
ਗਾਜੀਪੁਰ ਜਨਪਦ ਕੀ ਏਕ ਤਹਸੀਲ ਹੈ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ। ਇਸੇ ਜਿਲਾ ਬਨਾਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ੇਂ ਭੀ ਚਲ ਰਹੀ ਹੈਂ। ਲੇਕਿਨ ਆਜਾਦੀ ਕੇ 60 ਸਾਲ ਬਾਦ ਭੀ ਵਿਕਾਸ ਕੀ ਦੌਡ਼ ਮੇਂ ਯਹ ਅਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼ਿਤ ਰੂਪ ਸੇ ਪੀਛੇ ਹੈ। ਯੂਂ ਤੋ ਤਹਸੀਲ ਕਾ ਪੂਰਾ ਇਲਾਕਾ ਹੀ ਕਈ ਤਰਹ ਕੀ ਜਨਸੁਵਿਧਾਓਂ ਸੇ ਵਂਚਿਤ ਹੈ। ਲੇਕਿਨ ਮੈਂ ਜਿਸ ਆਬਾਦੀ ਕੀ ਆਜਾਦੀ ਕੇ ਛਿਨ ਜਾਨੇ ਕੀ ਚਰ੍ਚਾ ਕਰ ਰਹਾ ਹੂਂ, ਵਹ ਸ਼੍ਰੀਮਾਨ ਜੀ ਕੇ ਅਧਿਕਾਰ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਸੇ ਹੀ ਸਂਬਂਧਿਤ ਹੈ। ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਸਰਕਾਰ ਸੇ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਹੈ ਕਿ ਇਸ ਵਿਸ਼ਯ ਕੀ ਗਂਭੀਰਤਾ ਸੇ ਜਾਂਚ ਕਰਾਕਰ ਸਮੁਚਿਤ ਔਰ ਤ੍ਵਰਿਤ ਕਾਰ੍ਰਵਾਈ ਕਰੇ ਤਾਕਿ ਸ੍ਥਾਨੀਯ ਨਾਗਰਿਕੋਂ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਨ੍ਯਾਯ ਹੋ ਸਕੇ।
ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਤਹਸੀਲ ਮੁਖ੍ਯਾਲਯ ਕੇ ਠੀਕ ਪੀਛੇ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਕਸ੍ਬਾ ਹੈ, ਜਿਸੇ ਅਬ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਕਾ ਦਰ੍ਜਾ ਭੀ ਮਿਲ ਗਯਾ ਹੈ। ਉਸਸੇ ਪਹਲੇ ਯਹ ਏਕ ਛੋਟੀ-ਸੀ ਟਾਉਨ ਏਰਿਯਾ ਥੀ। ਤਬ ਨਗਰ ਮੇਂ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਨਾਮ ਕੀ ਕੋਈ ਸਂਸ੍ਥਾ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਲਗਭਗ ਦੋ ਦਸ਼ਕ ਪੂਰ੍ਵ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਕੇ ਤਤ੍ਕਾਲੀਨ ਏਸ.ਡੀ.ਏਮ. ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕ੍ਤੇਸ਼ ਮੋਹਨ ਮਿਸ਼੍ਰ ਨੇ ਜਨਤਾ ਕੀ ਪੁਰਜੋਰ ਮਾਂਗ ਪਰ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਯਾਸੋਂ ਔਰ ਰਾਜ੍ਯ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਸਹਯੋਗ ਸੇ ਨਗਰ ਮੇਂ ਏਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ-ਭਵਨ ਕਾ ਨਿਰ੍ਮਾਣ ਤਹਸੀਲ ਪਰਿਸਰ ਸੇ ਲਗੀ ਜਮੀਨ ਮੇਂ ਕਰਾਯਾ। ਉਕ੍ਤ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਕਾ ਵਿਧਿਵਤ ਸ਼ਿਲਾਨ੍ਯਾਸ, ਉਦ੍ਘਾਟਨ ਔਰ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ ਸਮਪਨ੍ਨ ਹੁਆ। ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਭਵਨ ਕੀ ਬਾਹਰੀ ਦੀਵਾਰ ਪਰ ਕਾਲੇ-ਚਮਕੀਲੇ ਪਤ੍ਥਰ ਪਰ ਅਂਕਿਤ ਨਾਮ-ਤਿਥਿ ਆਜ ਭੀ ਸਾਕ੍ਸ਼੍ਯ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਮੌਜੂਦ ਹੈਂ। ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਕੇ ਲਿਏ ਕੁਛ ਪੁਸ੍ਤਕੇਂ ਔਰ ਅਖਬਾਰ-ਮੈਗਜੀਨ ਭੀ ਮਂਗਾਏ ਗਏ। ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਸਂਚਾਲਨ ਕਾ ਕਾਰ੍ਯ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਮੇਂ ਕਾਰ੍ਯਰਤ ਕਰ੍ਮਚਾਰਿਯੋਂ ਕੇ ਸੁਪੁਰ੍ਦ ਕਿਯਾ ਗਯਾ। ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ - ਵਾਚਨਾਲਯ ਕਕ੍ਸ਼ ਨਗਰ ਏਵਂ ਆਮ ਜਨਤਾ ਕੇ ਲਿਏ ਖੋਲ ਦਿਯਾ ਗਯਾ। ਪਢ਼ਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕੀ ਸਂਖ੍ਯਾ ਬਢ਼ਤੀ ਰਹੀ। ਇਸੀ ਦੌਰਾਨ ਏਸ.ਡੀ.ਏਮ. ਸ਼੍ਰੀ ਮੁਕ੍ਤੇਸ਼ ਮੋਹਨ ਮਿਸ਼੍ਰ ਕਾ ਸ੍ਥਾਨਾਂਤਰਣ ਹੋ ਗਯਾ।
ਉਸ ਸਮਯ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਕਾ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯ ਇਸ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਸੇ ਲਗਭਗ ਤੀਨ ਫਰ੍ਲਾਂਗ ਕੀ ਦੂਰੀ ਪਰ ਪਸ਼੍ਚਿਮ ਮੇਂ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਕਸ੍ਬੇ ਕੇ ਕਂਕਡ਼ਵਾ ਘਾਟ ਪਰ ਸ੍ਥਿਤ ਥਾ। ਮਗਰ ਏਕ ਦਿਨ ਅਚਾਨਕ ਤਤ੍ਕਾਲੀਨ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਚੇਯਰਮੈਨ ਕੇ ਅਦੂਰਦਰ੍ਸ਼ੀ ਦੁਰ੍ਭਾਗ੍ਯਪੂਰ੍ਣ ਨਿਰ੍ਣਯ ਸੇ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਕੇ ਨਵਨਿਰ੍ਮਿਤ ਭਵਨ ਪਰ ਗਾਜ ਗਿਰ ਗਈ। ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਹਮੇਸ਼ਾ ਕੇ ਲਿਏ ਬਂਦ ਕਰ ਦਿਯਾ ਗਯਾ। ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਨੇ ਆਕ੍ਰਮਣ ਕੀ ਤਰ੍ਜ ਪਰ ਉਸ ਭਵਨ ਪਰ ਅਵੈਧ ਰੂਪ ਸੇ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਕਰ ਲਿਯਾ। ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਕਾ ਪੂਰਾ ਤਾਮ-ਝਾਮ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਨਾਮਕ ਭਵਨ ਮੇਂ ਸ੍ਥਾਨਾਂਤਰਿਤ ਕਰ ਦਿਯਾ ਗਯਾ। ਸ੍ਥਾਨੀਯ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਵਿਰੋਧ ਕੋ ਦਰਕਿਨਾਰ ਕਰ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਭੀ ਚੁਪ੍ਪੀ ਸਾਧੇ ਰਹਾ ਔਰ ਵਹ ਚੁਪ੍ਪੀ ਆਜ ਤਕ ਬਰਕਰਾਰ ਹੈ। ਇਸ ਦੌਰਾਨ ਦਰ੍ਜਨੋਂ ਏਸ.ਡੀ.ਏਮ. ਆਏ ਔਰ ਗਏ, ਮਗਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਅਪਨੇ ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨਿਕ ਦਾਯਿਤ੍ਵੋਂ ਕਾ ਨਿਰ੍ਵਾਹ ਨਹੀਂ ਕਿਯਾ। ਗੌਰਤਲਬ ਹੈ ਕਿ ਤਬ ਤਕ ਕਈ ਬਾਰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਚੁਨਾਵ ਹੁਏ। ਚੇਯਰਮੈਨ ਭੀ ਬਦਲਤੇ ਰਹੇ, ਮਗਰ ਕਿਸੀ ਨੇ ਭੀ ਇਸ ਸਮਸ੍ਯਾ ਕੇ ਸਮਾਧਾਨ ਮੇਂ ਕੋਈ ਰੂਚਿ ਨਹੀਂ ਦਿਖਾਈ। ਪਰਿਣਾਮਸ੍ਵਰੂਪ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਆਜ ਤਕ ਅਵੈਧ ਕਬ੍ਜੇ ਕੀ ਗਿਰਫ੍ਤ ਮੇਂ ਹੈ।
ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਕਾ ਉਕ੍ਤ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਕੇ ਸਾਜਿਸ਼ਪੂਰ੍ਣ ਅਵੈਧ ਅਤਿਕ੍ਰਮਣ ਕਾ ਆਜ ਤਕ ਸ਼ਿਕਾਰ ਹੈ। ਨਗਰੀਯ ਚੁਨਾਵੋਂ ਕੇ ਪੂਰ੍ਵ ਹਰ ਬਾਰ ਚੁਨਾਵੋਂ ਮੇਂ ਹਿਸ੍ਸਾ ਲੇਨੇ ਵਾਲੇ ਸਭੀ ਪ੍ਰਤ੍ਯਾਸ਼ੀ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਕੀ ਪੁਨਰ੍ਸ੍ਥਾਪਨਾ ਕਾ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨ ਦੇਤੇ ਰਹੇ ਹੈਂ ਕਿਂਤੁ ਪਰਿਣਾਮ ਵਹੀ ਢਾਕ ਕੇ ਤੀਨ ਪਾਤ। ਇਸ ਪ੍ਰਕਾਰ ਨਾਗਰਿਕੋਂ ਕੇ ਮੌਲਿਕ ਅਧਿਕਾਰੋਂ ਕਾ ਹਨਨ ਕਰਨੇ ਵਾਲੀ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਨ ਕੇਵਲ ਲੋਕਤਂਤ੍ਰੀਯ ਕਾਨੂਨੀ ਕੀ ਧਜ੍ਜਿਯਾਂ ਉਡ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈਂ ਵਰਨ ਸਰਕਾਰ, ਸ਼ਾਸਨ-ਪ੍ਰਸ਼ਾਸਨ ਕੀ ਭਰਪੂਰ ਖਿਲ੍ਲੀ ਭੀ ਉਡ਼ਾ ਰਹੀ ਹੈ। ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਕੇ ਇਸ ਅਰਾਜਕਤਾਪੂਰ੍ਣ ਰਵੈਯੇ ਪਰ ਅਗਰ ਸ਼ੀਘ੍ਰਾਤਿਸ਼ੀਘ੍ਰ ਅਂਕੁਸ਼ ਨ ਲਗਾਯਾ ਗਯਾ ਤੋ ਸ੍ਥਾਨੀਯ ਪ੍ਰਬੁਦ੍ਧ ਵਰ੍ਗ, ਬੁਦ੍ਧਿਜੀਵਿਯੋਂ ਔਰ ਯੁਵਕੋਂ ਕੀ ਭਾਵਨਾਓਂ ਕੋ ਜਬਰਦਸ੍ਤ ਠੇਸ ਪਹੁਂਚੇਗੀ। ਉਲ੍ਲੇਖਨੀਯ ਪਹਲੂ ਯਹ ਹੈ ਕਿ ਵਰ੍ਤਮਾਨ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਪਰਿਸ਼ਦ ਅਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਆਯੇ ਦਿਨ ਤਿਲਕ ਪੁਸ੍ਤਕਾਲਯ ਕੋ ਫਿਰ ਸੇ ਚਾਲੂ ਕਰਨੇ ਔਰ ਨਗਰਪਾਲਿਕਾ ਕੇ ਅਵੈਧ ਕਬ੍ਜੇ ਕੋ ਹਟਾਏ ਜਾਨੇ ਕਾ ਮੌਖਿਕ ਆਸ਼੍ਵਾਸਨ ਤੋ ਦੇ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਮਗਰ ਲਂਬੇ ਸਮਯ ਸੇ ਉਸੇ ਕ੍ਰਿਯਾਨ੍ਵਿਤ ਨ ਕਰਨੇ ਕੀ ਉਨਕੀ ਮਂਸ਼ਾ ਹਾਸ੍ਯਾਸ੍ਪਦ ਲਗਨੇ ਲਗੀ ਹੈ। ਸਾਥ ਹੀ ਯਹ ਅਤਿ ਪਿਛਡ਼ੇ ਨਗਰ ਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾਓਂ ਪਰ ਪਾਨੀ ਫੇਰ ਰਹੀ ਹੈ।
ਇਸਲਿਏ ਕ੍ਸ਼ੋਭ ਕੇ ਸਾਥ ਇਸ ਖੁਲੀ ਚਿਟ੍ਠੀ ਕੇ ਮਾਧ੍ਯਮ ਸੇ ਅਨੁਰੋਧ ਕਰਨਾ ਹੈ ਕਿ ਸਰਕਾਰ ਸੀਧੇ ਹਸ੍ਤਕ੍ਸ਼ੇਪ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਨ੍ਯਾਯੋਚਿਤ ਕਦਮ ਉਠਾਯੇ ਤਾਕਿ ਆਮ ਆਦਮੀ ਕੋ ਨ੍ਯਾਯ ਮਿਲ ਸਕੇ। ਪੂਰ੍ਣ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਹੈ ਕਿ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ ਨਗਰ ਕਾ ਅਤਿ ਸਂਵੇਦਨਸ਼ੀਲ ਮੁਦ੍ਦਾ ਸਰਕਾਰ ਕੇ ਠਂਡੇ ਬਸ੍ਤੇ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਜਾਏਗਾ। ਜਨਹਿਤ ਮੇਂ ਆਪਕੀ ਤ੍ਵਰਿਤ ਕਾਰ੍ਰਵਾਈ ਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਕੇ ਸਾਥ –

ਕੁਮਾਰ ਸ਼ੈਲੇਨ੍ਦ੍ਰ
ਸਂਯੋਜਕ
ਭਗਵਾਨ ਪਰਸ਼ੁਰਾਮ ਜਯਂਤੀ ਮਹੋਤ੍ਸਵ ਪਰਿਸ਼ਦ, ਜ਼ਮਾਨਿਯਾਂ

ਧੂਪ ਲਿਫਾਫੇ ਮੇਂ ਕਾ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾ ਮੇਂ

ਕਵਿਤਾ ਸਂਗ੍ਰਹ ਧੂਪ ਲਿਫਾਫੇ ਮੇਂ ਕਾ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ ਗਾਜੀਪੁਰ ਕੇ ਜ਼ਮਾਨਿਯਾ ਮੇਂ १ ਨਵਮ੍ਬਰ २००८ ਕੋ ਕਿਯਾ ਗਯਾ। ਕਿਤਾਬ ਕਾ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ ਰਾਜਕਿਸ਼ੋਰ ਸਿਂਹ ਡਿਗ੍ਰੀ ਕॉਲੇਜ ਕੇ ਸਭਾਗਾਰ ਮੇਂ ਜਾਨੇ ਮਾਨੇ ਕਵਿ ਸ਼੍ਰੀ ਹਰਿਵਂਸ਼ ਪਾਠਕ ਗੁਮਨਾਮ ਨੇ ਕਿਯਾ। ਇਸ ਮੌਕੇ ਪਰ ਕੁਛ ਔਰ ਭੀ ਵਿਸ਼ਿਸ਼੍ਟ ਅਤਿਥਿ ਮੌਜੂਦ ਥੇ। ਇਸ ਲੋਕਾਰ੍ਪਣ ਕਾਰ੍ਯਕ੍ਰਮ ਕੀ ਕੁਛ ਝਲਕਿਯਾਂ ਨੀਚੇ ਪੇਸ਼ ਹੈਂ।

ਗੁਮਨਾਮ ਜੀः ਮਰਨੇ ਵਾਲੋਂ ਮੇਂ, ਹਾਂ ਤੁਮ ਨਹੀਂ ਥੇ !

ਮੇਰੀ ਅਪਨੀ ਕਲ੍ਪਨਾਓਂ ਮੇਂ ਭੀ ਕਵਿਤਾ-ਕੁਸੁਮ ਖਿਲਨੇ ਲਗੇ ਥੇ। ਬਾਕੀ ਦੁਨਿਯਾ ਔਰ ਮੇਰੇ ਬੀਚ 'ਕਵਿਤਾ' ਥੀ ਤਥਾ 'ਕਵਿਤਾ' ਔਰ ਮੇਰੇ ਬੀਚ 'ਕਲ੍ਪਨਾ' ਥੀ। ਜੀ ਹਾਂ, ਯੇ ਕਵਿਤਾ ਮੇਰੇ ਅਂਤਰ੍ਮੁਖੀ ਸ੍ਵਭਾਵ ਕੇ ਮੋਟੇ ਆਵਰਣ ਕੇ ਪੀਛੇ ਥੀ। ਝੇਂਪ ਇਤਨੀ ਕਿ ਯਹ ਕਾਵ੍ਯ-ਰੋਮਾਂਸ ਕਹੀਂ ਉਜਾਗਰ ਹੋਕਰ ਮੁਝੇ ਅਪਰਾਧ ਕੇ ਕਟਘਰੇ ਮੇਂ ਨ ਖਡ਼ਾ ਕਰ ਦੇ। ਨ ਜਾਨੇ ਕਿਤਨੀ ਕਵਿਤਾਓਂ ਕੇ ਚਿਟ-ਪੁਰ੍ਜੇ ਜੇਬ ਮੇਂ ਪਡ਼ੇ-ਪਡ਼ੇ ਚੂਹੋਂ ਕੇ ਕੁਤਰੇ ਹੁਏ ਕਾਗਜੋਂ ਮੇਂ ਤਬ੍ਦੀਲ ਹੋ ਗਯੇ। ਅਖਬਾਰੋਂ ਸੇ ਸਰੋਕਾਰ ਉਨ੍ਹੇਂ ਕੇਵਲ ਬਾਂਚਨੇ ਭਰ ਸੇ ਥਾ। ਉਨਮੇਂ ਛਪਨਾ ਤੋ ਅਤ੍ਯਂਤ ਦੁਸ਼੍ਕਰ ਲਗਤਾ ਥਾ। ਤਿਸ ਪਰ ਇਂਦਿਰਾ ਗਾਂਧੀ ਕੀ ਅ਼ਡ਼ਿਯਲ ਇਮਰਜੇਨ੍ਸੀ। ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਪਰ ਪਾਬਂਦੀ ਕਾ ਤ੍ਰਾਸਦ ਚਿਂਤਨ 'ਅਨੁਭੂਤਿ' ਕੇ ਧਰਾਤਲ ਪਰ ਹਰ ਕ੍ਸ਼ਣ ਪਟਕ ਦੇਤਾ ਥਾ। ਏਕ ਅਜੀਬ ਬੇਚੈਨੀ ਮੁਝੇ ਸ਼ਬ੍ਦੋਂ ਕੇ ਜੋਡ਼-ਤੋਡ਼ ਕੇ ਲਿਏ ਵਿਵਸ਼ ਕਰਤੀ। ਉਨਕੇ ਅਰ੍ਥ ਉਮਡ਼ਤੇ-ਘੁਮਡ਼ਤੇ ਮੇਰੇ ਮਨ ਕੋ ਥੋਡ਼ੀ ਰਾਹਤ ਦੇ ਦੇਤੇ। ਦੂਸਰੋਂ ਕੋ ਕਿਤਨਾ ਅਰ੍ਥਵਾਨ ਲਗਤੇ ਇਸਕਾ ਭਾਨ ਨਹੀਂ ਥਾ ਮੁਝੇ। ਤਬ ਮੈਂ ਬੀ.ਏ. ਕਾ ਛਾਤ੍ਰ ਥਾ। 'ਜਯਦੇਸ਼' ਅਖਬਾਰ ਮੇਂ ਛਪਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਅਪਨੀ ਏਕ ਰਚਨਾ ਇਸ ਨਾਉਮ੍ਮੀਦੀ ਸੇ ਪ੍ਰੇਸ਼ਿਤ ਕੀ ਥੀ ਕਿ ਛਪੇਗੀ ਨਹੀਂ। ਮਗਰ ਹੁਆ ਉਲ੍ਟਾ। ਜੀਵਨ ਕਾ ਪ੍ਰਥਮ ਕੀਰ੍ਤਿਮਾਨ ਮੇਰੇ ਨਾਮ ਥਾ। ਰਚਨਾ ਪ੍ਰਕਾਸ਼ਿਤ ਥੀ- ''ਦਿਲ ਕੋ ਜਲਾਤਾ ਹੂਂ ਬਾਰ-ਬਾਰ/ ਰੋਸ਼ਨੀ ਨਹੀਂ ਹੋਤੀ... '' ਮਗਰ ਵਾਸ੍ਤਵਿਕ ਰੋਸ਼ਨੀ ਤਲਾਸ਼ਨੇ ਕੀ ਵਹ ਲਲਕ ਛਿਪ ਨਹੀਂ ਪਾਯੀ।
ਉਮ੍ਰ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਜੀ ਸੇ ਭੀ ਚਾਰ-ਪਾਂਚ ਸਾਲ ਬਡ਼ੇ, ਮੇਰੇ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯ ਪਿਤਾਜੀ ਕੇ ਲਿਏ ਭੀ ਸ਼੍ਰਦ੍ਧੇਯ ਏਕ ਐਸੇ ਮਹਾਨ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤ੍ਵ ਸੇ ਪਰਿਚਯ ਬਢ਼ਾ ਜਿਨਕਾ ਨਾਮ ਗੁਮ ਹੋ ਗਯਾ ਥਾ, ਇਸਲਿਏ ਉਨ੍ਹੇਂ 'ਗੁਮਨਾਮ' ਨਾਮ ਸੇ ਹੀ ਖ੍ਯਾਤਿ ਮਿਲੀ।ਮੈਂਨੇ ਮਨ ਹੀ ਮਨ ਉਨ੍ਹੇਂ 'ਗੁਰੁ' ਮਾਨ ਲਿਯਾ। ਜੀ, ਉਨਕਾ ਪੂਰਾ ਨਾਮ ਹਰਿਵਂਸ਼ ਪਾਠਕ ਹੈ। ਕਭੀ ਭੀ ਬਡ਼ੇ ਹੀ ਸਂਕੋਚ ਸੇ , ਉਨਕੇ ਬਹੁਤ ਕੁਰੇਦਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਜਬ ਮੈਂ ਅਪਨੀ ਕੋਈ ਨਯੀ ਰਚਨਾ ਸੁਨਾਨਾ ਚਾਹਤਾ...ਤੋ ਭੀ ਪੂਰੀ ਕੀ ਪੂਰੀ ਕਵਿਤਾ ਕਭੀ ਨਹੀਂ ਸੁਨਾ ਪਾਯਾ। ਜਾਨਨਾ ਚਾਹੇਂਗੇ ਕ੍ਯੋਂ? ਜਨਾਬ! ਕਵਿਤਾ ਕੇ ਪ੍ਰਥਮ ਛਂਦ ਕੀ ਦੁਰੁਸ੍ਤਗੀ ਮੇਂ ਹੀ ਅਕ੍ਸਰ ਸ਼ਾਮ ਹੋ ਜਾਯਾ ਕਰਤੀ! ਫਿਰ ਕਿਸੀ ਦੂਸਰੇ, ਤੀਸਰੇ, ਚੌਥੇ ਦਿਨ ਹੋਤੀ ਹੁਈ ਵਹੀ ਕਵਿਤਾ ਉਨ ਤਕ ਪਹੁਂਚਨੇ ਮੇਂ ਮਹੀਨੋਂ ਕਾ ਸਫਰ ਤਯ ਕਰਤੀ। ਉਨਕੀ ਹਰੀ ਝਂਡੀ ਮਿਲਤੀ, ਤਬ ਮੈਂ ਉਸੇ ਕਹੀਂ ਅਨ੍ਯਤ੍ਰ ਸੁਨਾਨੇ ਕੇ ਕਾਬਿਲ ਸਮਝਤਾ ਅਪਨੇ ਕੋ। ਬਾਵਜੂਦ ਇਸਕੇ ਵੇ ਹਮੇਸ਼ਾ ਮੁਝੇ ਤਾਕੀਦ ਕਰਤੇ ਕੁਛ ਔਰ ਬੇਹਤਰ ਵਿਕਲ੍ਪ ਢੂਂਢਨੇ ਕੇ। ਆਪ ਮਾਨੇਂ ਯਾ ਨ ਮਾਨੇਂ ਛਨ੍ਦਸ਼ਾਸ੍ਤ੍ਰ ਕਾ ਵੈਸਾ ਬੋਧ ਅਭੀ ਤਕ ਕਿਸੀ ਅਨ੍ਯ ਮੇਂ (ਯਦ੍ਯਪਿ ਅਨ੍ਯ ਭੀ ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ) ਮੁਝੇ ਮਿਲਾ ਨਹੀਂ। ਮੁਝੇ ਯਹ ਲਿਖਤੇ ਹੁਏ ਗਰ੍ਵ ਹੋ ਰਹਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਜੋ ਕੁਛ ਮੁਝੇ ਦਿਯਾ ਉਨ੍ਹੇਂ ਸਹੇਜਨੇ ਕੀ ਕੋਸ਼ਿਸ਼ ਮੇਂ ਹੂਂ। ਕ੍ਰਮਾਨੁਸਾਰ ਕਈ ਪ੍ਰਸਂਗੋਂ ਕੀ ਚਰ੍ਚਾ ਕਰਨੀ ਹੈ।
ਉਨ ਦਿਨੋਂ ਜਮਾਨਿਯਾਂ ਸ੍ਟੇਸ਼ਨ ਪਰ ਮਾਸਿਕ ਕਾਵ੍ਯ ਗੋਸ਼੍ਠਿਯੋਂ ਕਾ ਆਯੋਜਨ ਹਿਂਦੂ ਇਣ੍ਟਰ ਕॉਲੇਜ ਕੇ ਸ਼ਿਕ੍ਸ਼ਕ ਬਿਸ਼ਨਲਾਲ ਕਪੂਰ ਕੇ ਆਵਾਸ ਪਰ 'ਮਧੁਰਿਮਾ' ਨਾਮ ਸੇ ਹੋਤਾ ਥਾ। ਹਰ ਮਹੀਨੇ ਹੋਨੇ ਵਾਲੀ ਉਸ ਸਂਗੋਸ਼੍ਠੀ ਕੇ ਪ੍ਰਮੁਖ ਕਿਰਦਾਰ ਥੇ- 'ਗੁਮਨਾਮ ਜੀ'। ਨਯੇ-ਨਯੇ ਕਵਿਯੋਂ ਕੀ ਏਂਟ੍ਰੀ ਔਰ ਹਰ ਬਾਰ ਨਈ-ਨਈ ਰਚਨਾਓਂ ਕਾ ਪਾਠ ਉਸ ਗੋਸ਼੍ਠੀ ਕੀ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ਤਾ ਥੀ। ਉਸ ਸਮਯ ਵਾਰਾਣਸੀ ਕੇ ਸਾਹਿਤ੍ਯ-ਸਂਸਾਰ ਸੇ ਭੀ ਮੇਰਾ ਲਗਾਵ ਬਢ਼ ਗਯਾ ਥਾ। ਮੈਂ ਵਹੀਂ ਸੇ ਆਂਗ੍ਲ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਸੇ ਸ੍ਨਾਤਕੋਤ੍ਤਰ ਕਰ ਰਹਾ ਥਾ। ਹਰ ਕ੍ਸ਼ਣ ਕਵਿਤਾ ਕਾ ਸ੍ਫੁਰਣ। ਮੇਰਾ ਯੁਵਾ ਮਨ ਅਨੇਕ ਅਭਿਲਾਸ਼ਾਓਂ ਔਰ ਮਹਤ੍ਵਾਕਾਂਕ੍ਸ਼ਾਓਂ ਸੇ ਨਿਤ੍ਯ ਰੂ-ਬ-ਰੂ ਹੋਤਾ ਥਾ। ਕੁਲ ਮਿਲਾਕਰ ਮੇਰੇ ਭੀਤਰ ਮੇਰੀ ਕਵਿਤਾਓਂ ਕਾ ਸ੍ਪਂਦਨ ਤੋ ਹੋ ਚੁਕਾ ਥਾ, ਮਗਰ ਉਸ ਕਾਵ੍ਯ-ਗੋਸ਼੍ਠੀ 'ਮਧੁਰਿਮਾ' ਏਵਂ ਕਵਿ 'ਗੁਮਨਾਮ' ਕੇ ਸਾਨਿਧ੍ਯ ਨੇ ਮਂਤ੍ਰ-ਸ਼ਕ੍ਤਿ ਫੂਂਕ ਦੀ ਥੀ। ਫਿਰ ਕ੍ਯਾ ਥਾ ਗਾਹੇ-ਬ-ਗਾਹੇ ਆਯੇ ਦਿਨ...ਮੈਂ 'ਪਾਠਕ ਮੇਡਿਸਿਨ ਸੇਣ੍ਟਰ' ਕੀ ਤਰਫ ਖਿਂਚਾ ਚਲਾ ਜਾਤਾ...ਦਵਾ ਖਰੀਦਨੇ ਨਹੀਂ...ਬਲ੍ਕਿ ਗੁਮਨਾਮ ਜੀ ਕਾ ਸ੍ਨੇਹ, ਕृਪਾ, ਆਸ਼ੀਸ਼ ਔਰ ਮਾਰ੍ਗਦਰ੍ਸ਼ਨ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨੇ, ਜੋ ਆਜ ਤਕ ਬਰਸਤਾ ਰਹਤਾ ਹੈ...ਮੈਂ ਸਰਾਬੋਰ ਹੋਤਾ ਰਹਤਾ ਹੂਂ। ਆਯੁਰ੍ਵੇਦਿਕ ਔਸ਼ਧਿਯਾਂ ਜੈਸੇ ਕੂਟ-ਛਾਨਕਰ ਬਨਾਯੀ ਜਾਤੀ ਹੈਂ, ਵੈਸੇ ਹੀ ਕਵਿਤਾ-ਸृਜਨ ਕੇ ਮਹਾਰਥੀ 'ਗੁਮਨਾਮ' ਕਾ ਨਾਮ ਜਮਾਨਿਯਾਂ ਕੇ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਚਲਤਾ ਰਹੇਗਾ।
ਸਨ੍ 1979 ਕੇ ਉਤ੍ਤਰਾਰ੍ਧ ਮੇਂ ਮੈਂਨੇ ਏਕ ਡਿਗ੍ਰੀ ਕॉਲੇਜ ਮੇਂ ਨੌਕਰੀ ਸ਼ੁਰੁ ਕਰ ਦੀ ਥੀ। ਪ੍ਰਾਯः ਉਸੀ ਰਾਹ ਸੇ ਆਨਾ-ਜਾਨਾ ਹੋਤਾ ਥਾ। 'ਕਵਿਤਾ' ਕਾ ਪ੍ਰਸਾਦ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨਾ ਅਨਿਵਾਰ੍ਯ-ਸਾ ਲਗਤਾ ਥਾ। ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਜੀ ਕੋ ਭੀ ਮਾਲੂਮ ਹੋ ਚੁਕਾ ਥਾ ਮੇਰੀ ਇਸ ਨਯੀ ਰੁਚਿ ਕੇ ਬਾਰੇ ਮੇਂ। 'ਗੁਮਨਾਮ ਜੀ' (ਯਾਨੀ ਪਾਠਕ ਜੀ) ਮੇਰੇ ਪਿਤਾਜੀ ਕੇ ਪਾਹੁਨ ਲਗਤੇ ਹੈਂ। ਗਾਂਵ ਕੇ ਕਿਸੀ ਐਸੇ ਰਿਸ਼੍ਤੇ ਕੀ ਜਾਨਕਾਰੀ ਮੁਝੇ ਬਾਦ ਮੇਂ ਹੁਈ।
ਗੁਮਨਾਮ ਜੀ ਕਾ ਹਿਨ੍ਦੀ, ਉਰ੍ਦੂ ਔਰ ਭੋਜਪੁਰੀ ਕੀ ਗੀਤ-ਰਚਨਾ ਪਰ ਸਮਾਨ ਅਧਿਕਾਰ ਹੈ। ਬੁਢ਼ਾਪੇ ਮੇਂ ਭੀ ਗੀਤ, ਗਜਲ, ਛਨ੍ਦ ਕੀ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤਿ ਕੇ ਸਮਯ ਉਨਕੇ ਗਲੇ ਸੇ ਉਚ੍ਚਰਿਤ ਧ੍ਵਨਿ ਉਨ੍ਹੇਂ ਅਬ ਭੀ ਜਵਾਨ ਹੋਨੇ ਕਾ ਪ੍ਰਮਾਣ-ਪਤ੍ਰ ਦੇਤੀ-ਸੀ ਲਗਤੀ ਹੈ। ਉਨਕੀ ਅਭਿਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਮੇਂ ਗਜਬ ਕਾ ਸਮ੍ਮੋਹਨ ਹੈ, ਜੋ ਸ਼੍ਰੋਤਾਓਂ ਕੋ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਗਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਵਿਵਸ਼ ਕਰ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਉਨਕੀ ਕੁਛ ਗਜਲੋਂ ਕਾ ਐਸਾ ਸੁਰੂਰ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨਕੀ ਕੁਛ ਪਂਕ੍ਤਿਯਾਂ, ਉਨਕੇ ਗਾਨੇ ਸੇ ਪੂਰ੍ਵ, ਸ਼੍ਰੋਤਾਗਣ ਪਹਲੇ ਸੇ ਹੀ ਗੁਨਗੁਨਾਨੇ ਲਗਤੇ ਹੈਂ। ਜੈਸੇ-
''ਸਿਰ੍ਫ ਤੁਮਨੇ ਨ ਪਰ੍ਦਾ ਉਠਾਯਾ
ਮਰਨੇ ਵਾਲੋਂ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਹਮ ਨਹੀਂ ਥੇ?"
ਲਗਤਾ ਹੈ ਕਿ ਉਨਕੇ ਸਂਗ੍ਰਹ ''ਦਰ੍ਦੋਂ ਕੇ ਛਨ੍ਦ'' ਕੀ ਵਹ ਗਜਲ ਉਨਕਾ ਸਂਪੂਰ੍ਣ ਜੀਵਨ ਦਰ੍ਸ਼ਨ ਹੈ।
''ਸਾਗਰੇ ਲਬ ਗੁਲਾਬੀ ਕੀ ਖਾਤਿਰ
ਮੇਰੇ ਅਰਮਾਨ ਕ੍ਯਾ ਕਮ ਨਹੀਂ ਥੇ।"
ਐਸੇ ਅਨੇਕੋਂ ਛਨ੍ਦ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਦਿਲੋਂ ਮੇਂ ਘਰ ਕਰ ਚੁਕੇ ਹੈਂ। ਐਸੇ ਹੀ ਗੀਤ-ਗਜਲੋਂ ਕੇ ਅਮਰ ਰਚਨਾਕਾਰ-ਸ਼ਾਯਰ-ਕਵਿ-ਗੁਰੁ 'ਗੁਮਨਾਮ' ਮੇਰੇ ਦਿਲ ਮੇਂ ਮੇਰੇ ਗੀਤੋਂ ਕੋ ਅਮਰਤ੍ਵ ਪ੍ਰਦਾਨ ਕਰ ਰਹੇ ਹੈਂ।
ਯਹ ਗੁਰੁ ਕृਪਾ ਹੀ ਹੈ ਕਿ ਵਿਜਯ ਸ਼ਰ੍ਮਾ, ਗੋਪਾਲ ਤਨ੍ਹਾ, ਗੁਰੁਦੀਪ ਨਿਗਮ, ਰਾਜੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਿਂਹ, ਮੋਤੀ ਯਾਦਵ, ਵੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਾਰਂਗ, ਮਦਨ ਗੋਪਾਲ ਸਿਨ੍ਹਾ, ਰਾਜਕੁਮਾਰ, ਸਂਜਯ ਕृਸ਼੍ਣ, ਮਨਜ, ਵਿਨਯ ਰਾਯ, ਅਨਨ੍ਤ ਜੀ, ਮਿਥਿਲੇਸ਼ ਗਹਮਰੀ, ਆਦਿ ਰਚਨਾਕਾਰੋਂ ਕਾ ਆਯੇ ਦਿਨ ਜਮਾਵਡ਼ਾ ਪਾਠਕ ਜੀ ਕੋ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾ ਸੇ ਲਬਾਲਬ ਭਰ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਵੇ ਦੂਸਰੋਂ ਕੋ ਗੌਰਵਾਨ੍ਵਿਤ ਕਰ ਗੌਰਵ ਮਹਸੂਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ। ਆਤਿਥ੍ਯ ਸਤ੍ਕਾਰ ਤੋ ਉਨਕੀ ਰਗ-ਰਗ ਮੇਂ ਸਮਾਹਿਤ ਹੈ। ਦਰ੍ਦ ਕੀ ਦਵਾ ਯਹੀਂ ਮਿਲਤੀ ਹੈ।
ਮੇਰੇ ਮਿਤ੍ਰ ਸਾਹਿਤ੍ਯਿਕ ਲਂਗੋਟਿਯਾ ਯਾਰ ਵੀਰੇਨ੍ਦ੍ਰ ਸਾਰਂਗ ਔਰ ਮੇਰੇ ਊਪਰ ਉਨਕਾ ਅਨੁਗ੍ਰਹ ਅਭੂਤਪੂਰ੍ਵ ਰਹਾ ਹੈ। ਔਰੋਂ ਕੀ ਬਨਿਸ੍ਬਤ ਹਮਾਰੀ ਉਪਸ੍ਥਿਤਿ ਕੀ ਬਾਰਂਬਾਰਤਾ ਅਧਿਕ ਥੀ। 'ਗੁਮਨਾਮ' ਜੀ ਨੇ (ਜੈਸਾ ਅਨ੍ਯ ਸਭੀ ਮਹਸੂਸ ਕਰਤੇ ਹੈਂ)
ਮੁਝੇ ਔਰ ਸਾਰਂਗ ਕੋ ਇਤਨਾ ਸ੍ਨੇਹ ਦਿਯਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮੇਂ ਦਾਂਯਾ-ਬਾਂਯਾ ਮਾਨਾ ਜਾਨੇ ਲਗਾ। ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹਾਥ ਯਾ ਆਂਖ। ਵੇ ਹਮਾਰੀ ਰਚਨਾਓਂ ਕੋ ਸੁਨਤੇ, ਮਾਰ੍ਗਦਰ੍ਸ਼ਨ ਦੇਤੇ, ਪਢ਼ਨੇ ਕਾ ਸੁਝਾਵ ਦੇਤੇ ਔਰ ਇਤਨਾ ਪ੍ਰੋਤ੍ਸਾਹਿਤ ਕਰਤੇ ਜੈਸੇ ਹਮ ਲੋਗ ਸ਼ੀਘ੍ਰ ਸਿਦ੍ਧਿ ਪ੍ਰਾਪ੍ਤ ਕਰਨੇ ਵਾਲੇ ਹੋਂ। ਕਈ ਬਾਰ ਉਨਕੇ ਸਾਥ ਬਾਹਰ ਕੇ ਗੋਸ਼੍ਠਿਯੋਂ ਔਰ ਕਵਿ -ਸਮ੍ਮੇਲਨੋਂ ਮੇਂ ਹਮੇਂ ਸ਼੍ਰੋਤਾ ਕੀ ਹੈਸਿਯਤ ਸੇ ਭੀ ਜਾਨਾ ਪਡ਼ਾ। ਬਾਦ ਮੇਂ ਅਖਿਲ ਭਾਰਤੀਯ ਕਵਿ ਸਮ੍ਮੇਲਨੋਂ ਮੇਂ ਭੀ ਸ਼ਿਰਕਤ ਕੀ ਹਮ ਲੋਗੋਂ ਨੇ। ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਤੌਰ ਪਰ ਜਮਾਨਿਯਾਂ ਕੇ ਸਾਹਿਤ੍ਯਕਾਸ਼ ਮੇਂ ਅਮਰ ਰਹੇਂਗੇ ਗੁਮਨਾਮ ਜੀ। ਸ੍ਮृਤਿ-ਪਟਲ ਪਰ ਢੇਰ ਸਾਰੀ ਯਾਦੇਂ ਅਂਕਿਤ ਹੈਂ ਵੋ ਫਿਰ ਕਭੀ...ਫਿਲਹਾਲ...--

''ਗੁਮ ਨ ਹੋਗਾ ਨਾਮ, ਯੇ ਕਹਤਾ ਜਮਾਨਿਯਾਂ।
ਗਰ ਨ ਹੋਤੇ ਤੁਮ, ਕਹਾਂ ਰਹਤਾ ਜਮਾਨਿਯਾਂ।।"