ਹਮ ਇਸ ਬ੍ਲਾਗ ਪਰ ਸਾਹਿਤ੍ਯ ਔਰ ਸਂਸ੍ਕृਤਿ ਕੋ ਸਾਥ-ਸਾਥ ਲੇਕਰ ਚਲਤੇ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਕਭੀ ਕਵਿਤਾ ਤੋ ਕਭੀ ਕਹਾਨੀ ਔਰ ਕਭੀ ਵਿਰਾਸਤ ਕੀ ਬਾਤ। ਆਜ ਆਪਸੇ ਏਕ ਵਿਸ਼ੇਸ਼ ਪ੍ਰਸਂਗ ਬਾਂਟਨੇ ਜਾ ਰਹਾ ਹੂਂ ,ਆਪ ਇਸੇ ਵਿਰਾਸਤ ਕੀ ਬਾਤ ਸਮਝੇਂ ਯਾ ਫਿਰ ਪ੍ਰੇਰਕ-ਪ੍ਰਸਂਗ ,ਯੇ ਆਪ ਕੇ ਊਪਰ ਛੋਡ ਰਹਾ ਹੂਂ। ਲੀਜਿਏ ਪ੍ਰਸ੍ਤੁਤ ਹੈ-
ਕਾਫੀ ਸਮਯ ਪਹਲੇ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿਸੀ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਏਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਮੇਂ ਏਕ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਹਤੇ ਥੇ। ਜੋ ਕਾਫੀ ਵृਦ੍ਧ ਹੋ ਚੁਕੇ ਥੇ ਔਰ ਅਬ ਸੋਚ ਰਹੇ ਥੇ ਕਿ ਅਪਨੀ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰੀ ਕਿਸੀ ਔਰ ਕੋ ਸੌਂਪ ਦੂਂ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਜਮੀਨ-ਜਾਯਦਾਦ ਥੀ। ਏਕ ਬਾਰ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਾ,'' ਕ੍ਯੋਂ ਨ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੀ ਜਮੀਨ ਕੋ ਗਰੀਬੋਂ ਮੇਂ ਬਾਂਟ ਦਿਯਾ ਜਾਏ ।'' ਇਸਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇ ਗਾਂਵੋਂ ਕੇ ਸਭੀ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨੇ ਕੀ ਯੋਜਨਾ ਬਨਾਯੀ ਔਰ ਬੁਲਾਵਾ ਭੇਜ ਦਿਯਾ।
ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਕੀ ਇਚ੍ਛਾ ਜਾਨਕਰ ਬੁਲਾਵਾ ਪਾਤੇ ਹੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇ ਹਜਾਰੋਂ ਲੋਗ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਪਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਬਾਹਰ ਇਕ੍ਕਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਬ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬਾਹਰ ਆਕਰ ਦੇਖਾ ਔਰ ਇਕ੍ਕਠੇ ਹੁਏ ਲੋਗੋਂ ਪਰ ਨਜਰ ਦੌਡਾਈ ਤੋ ਦੇਖਕਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹ ਗਏ। ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵਹਾਂ ਆਏ ਗਰੀਬ ਲੋਗੋਂ ਮੇਂ ਗਾਂਵੋਂ ਕੇ ਬਡੇ-ਬਡੇ ਜਮੀਂਦਾਰ ਭੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਥੇ ਜੋ ਜਮੀਨ ਪਾਨੇ ਕੀ ਲਾਲਸਾ ਸੇ ਆਏ ਥੇ । ਤਬ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾ,''ਸਬਸੇ ਪਹਲੇ ਵਹ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਸਾਮਨੇ ਆਏ ਜਿਸਕੇ ਪਾਸ ਸਬਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਜਮੀਨ ਹੈ।'' ਉਸਕੇ ਆਗੇ ਆਨੇ ਪਰ ਵੇ ਬੋਲੇ,''ਬੋਲੋ ਕਿਤਨੀ ਜਮੀਨ ਚਹਿਏ ?'' ਇਸ ਪਰ ਉਸ ਜਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਕਹਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਜਿਤਨੀ ਮਰ੍ਜੀ ਦੇ ਦੋ । ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਉਸਕੀ ਬਾਤ ਸੁਨਕਰ ਕੁਛ ਦੇਰ ਕੇ ਲਿਏ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ ਔਰ ਫਿਰ ਕੁਛ ਸੋਚ ਕਰ ਬੋਲੇ,''ਆਪ ਸਾਂਯ ५ ਬਜੇ ਤਕ ਜਹਾਂ ਤਕ ਦੌਡ ਕਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਯੇਂਗੇ ਉਤਨੀ ਜਮੀਨ ਆਪਕੀ ।'' ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਕੀ ਯਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕਰ ਵਹ ਜਮੀਂਦਾਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁਆ ਔਰ ਉਸਨੇ ਦੌਡ਼ਨਾ ਸ਼ੁਰੁ ਕਰ ਦਿਯਾ। ਵਹ ਇਤਨਾ ਦੌਡਾ ਕਿ ਦੌਡ਼ਤੇ-ਦੌਡ਼ਤੇ ਹਾਂਫਨੇ ਲਗਾ ਪਰ ਅਧਿਕ ਜਮੀਨ ਪਾਨੇ ਕੀ ਲਾਲਸਾ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਯਾ ਔਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਪਂਹੁਚ ਜਾਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਉਸਕੇ ਦਿਮਾਗ ਮੇਂ ਵਾਪਸੀ ਕਾ ਵਿਚਾਰ ਆਯਾ । ਮਗਰ ਮਨ ਮੇਂ ਅਭੀ ਭੀ ਯਹੀ ਇਚ੍ਛਾ ਥੀ ਕਿ ਦਸ ਕਦਮ ਔਰ......। ਲੇਕਿਨ ਸਮਯ ਪਰ ਨ ਪਹੁਂਚ ਪਾਨੇ ਕੀ ਚਿਂਤਾ ਨੇ ਉਸੇ ਵਾਪਸ ਮੋਡ਼ ਦਿਯਾ। ਪਰ ਅਬ ਸਮਯ ਬਚਾ ਹੀ ਕਹਾਂ ਥਾ ਜੋ ਵਹ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਪਰ ਵਾਪਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁਂਚ ਪਾਤਾ। ਦੌड़ਤੇ-ਦੌड़ਤੇ ਉਸਕੀ ਸਾਂਸੇਂ ਫੂਲਨੇ ਲਗੀ, ਕਦਮ ਲड़ਖड़ਾਨੇ ਲਗੇ ਔਰ ਅਬ ਉਸਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਉਸਕਾ ਸਾਥ ਛੋड़ ਰਹਾ ਥਾ। ਹਾਂਫਤੇ-ਹਾਂਫਤੇ ਜੈਸੇ ਹੀ ਵਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰ ਕੇ ਪਾਸ ਪਹੁਂਚਾ ਤੋ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਲਗਭਗ ਸਮਾਪ੍ਤ ਹੋ ਚਲਾ ਥਾ ਸੋ ਉਸਨੇ ਲੇਟ ਕਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੀ ਦੇਹਲੀ ਕੋ ਛੂਨਾ ਚਾਹਾ ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਰੀਰ ਅਬ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਿਯ ਹੋ ਚੁਕਾ ਥਾ, ਜੈਸੇ ਹੀ ਆਗੇ ਬਢਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਉਸਨੇ ਲੇਟਨਾ ਚਾਹਾ ਤੋ ਵਹ ਗਿਰ ਗਯਾ ਔਰ ਗਿਰਤੇ ਹੀ ਦਮ ਟੂਟ ਗਯਾ।
ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਪਰ ਪड़ੀ ਔਰ ਉਸੇ ਏਕ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖਕਰ ਆਏ ਹੁਏ ਜਨਸਮੂਹ ਸੇ ਕਹਨੇ ਲਗੇ,'' ..ਔਰ ਕਿਸਕੋ ,ਕਿਤਨੀ ਜਮੀਨ ਚਾਹਿਏ.. ਆਗੇ ਆ ਜਾਓ।'' ਉਨਕੀ ਯਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕਰ ਸਬ ਲੋਗ ਪੀਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਤਬ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਬੋਲੇ,''ਯਹੀ ਦੋ ਗਜ਼ ਜਮੀਨ ਜਿਸਮੇਂ ਯਹ ਲੇਟਾ ਹੁਆ ਹੈ ਇਸਕੀ ਅਸਲੀ ਔਰ ਸਚ੍ਚੀ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੈ।'' ਅਬ ਕਿਸੀ ਆਗਂਤੁਕ ਕੇ ਮਨ ਮੇਂ ਜਮੀਨ ਲੇਨੇ ਕੀ ਇਚ੍ਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹ ਗਯੀ ਥੀ ਤਥਾ ਸਭੀ ਅਪਨੇ-ਅਪਨੇ ਘਰ ਲੌਟ ਗਏ ।
ਕਾਫੀ ਸਮਯ ਪਹਲੇ ਕੀ ਬਾਤ ਹੈ ਕਿਸੀ ਗਾਂਵ ਮੇਂ ਸ੍ਥਿਤ ਏਕ ਆਸ਼੍ਰਮ ਮੇਂ ਏਕ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਰਹਤੇ ਥੇ। ਜੋ ਕਾਫੀ ਵृਦ੍ਧ ਹੋ ਚੁਕੇ ਥੇ ਔਰ ਅਬ ਸੋਚ ਰਹੇ ਥੇ ਕਿ ਅਪਨੀ ਜਿਮ੍ਮੇਦਾਰੀ ਕਿਸੀ ਔਰ ਕੋ ਸੌਂਪ ਦੂਂ। ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਨਾਮ ਬਹੁਤ ਜਮੀਨ-ਜਾਯਦਾਦ ਥੀ। ਏਕ ਬਾਰ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਨੇ ਸੋਚਾ,'' ਕ੍ਯੋਂ ਨ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੀ ਜਮੀਨ ਕੋ ਗਰੀਬੋਂ ਮੇਂ ਬਾਂਟ ਦਿਯਾ ਜਾਏ ।'' ਇਸਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਦਿਨ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇ ਗਾਂਵੋਂ ਕੇ ਸਭੀ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਏਕਤ੍ਰਿਤ ਕਰਨੇ ਕੀ ਯੋਜਨਾ ਬਨਾਯੀ ਔਰ ਬੁਲਾਵਾ ਭੇਜ ਦਿਯਾ।
ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਕੀ ਇਚ੍ਛਾ ਜਾਨਕਰ ਬੁਲਾਵਾ ਪਾਤੇ ਹੀ ਆਸ-ਪਾਸ ਕੇ ਹਜਾਰੋਂ ਲੋਗ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਪਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਬਾਹਰ ਇਕ੍ਕਠੇ ਹੋ ਗਏ। ਜਬ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਨੇ ਬਾਹਰ ਆਕਰ ਦੇਖਾ ਔਰ ਇਕ੍ਕਠੇ ਹੁਏ ਲੋਗੋਂ ਪਰ ਨਜਰ ਦੌਡਾਈ ਤੋ ਦੇਖਕਰ ਹੈਰਾਨ ਰਹ ਗਏ। ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵਹਾਂ ਆਏ ਗਰੀਬ ਲੋਗੋਂ ਮੇਂ ਗਾਂਵੋਂ ਕੇ ਬਡੇ-ਬਡੇ ਜਮੀਂਦਾਰ ਭੀ ਸ਼ਾਮਿਲ ਥੇ ਜੋ ਜਮੀਨ ਪਾਨੇ ਕੀ ਲਾਲਸਾ ਸੇ ਆਏ ਥੇ । ਤਬ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਨੇ ਕਹਾ,''ਸਬਸੇ ਪਹਲੇ ਵਹ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਸਾਮਨੇ ਆਏ ਜਿਸਕੇ ਪਾਸ ਸਬਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਜਮੀਨ ਹੈ।'' ਉਸਕੇ ਆਗੇ ਆਨੇ ਪਰ ਵੇ ਬੋਲੇ,''ਬੋਲੋ ਕਿਤਨੀ ਜਮੀਨ ਚਹਿਏ ?'' ਇਸ ਪਰ ਉਸ ਜਮੀਂਦਾਰ ਨੇ ਕਹਾ ਕਿ ਮਹਾਰਾਜ ਜਿਤਨੀ ਮਰ੍ਜੀ ਦੇ ਦੋ । ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਉਸਕੀ ਬਾਤ ਸੁਨਕਰ ਕੁਛ ਦੇਰ ਕੇ ਲਿਏ ਚੁਪ ਹੋ ਗਏ ਔਰ ਫਿਰ ਕੁਛ ਸੋਚ ਕਰ ਬੋਲੇ,''ਆਪ ਸਾਂਯ ५ ਬਜੇ ਤਕ ਜਹਾਂ ਤਕ ਦੌਡ ਕਰ ਵਾਪਸ ਆ ਜਾਯੇਂਗੇ ਉਤਨੀ ਜਮੀਨ ਆਪਕੀ ।'' ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਕੀ ਯਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕਰ ਵਹ ਜਮੀਂਦਾਰ ਬਹੁਤ ਖੁਸ਼ ਹੁਆ ਔਰ ਉਸਨੇ ਦੌਡ਼ਨਾ ਸ਼ੁਰੁ ਕਰ ਦਿਯਾ। ਵਹ ਇਤਨਾ ਦੌਡਾ ਕਿ ਦੌਡ਼ਤੇ-ਦੌਡ਼ਤੇ ਹਾਂਫਨੇ ਲਗਾ ਪਰ ਅਧਿਕ ਜਮੀਨ ਪਾਨੇ ਕੀ ਲਾਲਸਾ ਮੇਂ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਚਲਾ ਗਯਾ ਔਰ ਬਹੁਤ ਦੂਰ ਪਂਹੁਚ ਜਾਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਉਸਕੇ ਦਿਮਾਗ ਮੇਂ ਵਾਪਸੀ ਕਾ ਵਿਚਾਰ ਆਯਾ । ਮਗਰ ਮਨ ਮੇਂ ਅਭੀ ਭੀ ਯਹੀ ਇਚ੍ਛਾ ਥੀ ਕਿ ਦਸ ਕਦਮ ਔਰ......। ਲੇਕਿਨ ਸਮਯ ਪਰ ਨ ਪਹੁਂਚ ਪਾਨੇ ਕੀ ਚਿਂਤਾ ਨੇ ਉਸੇ ਵਾਪਸ ਮੋਡ਼ ਦਿਯਾ। ਪਰ ਅਬ ਸਮਯ ਬਚਾ ਹੀ ਕਹਾਂ ਥਾ ਜੋ ਵਹ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਪਰ ਵਾਪਸ ਆਸ਼੍ਰਮ ਪਹੁਂਚ ਪਾਤਾ। ਦੌड़ਤੇ-ਦੌड़ਤੇ ਉਸਕੀ ਸਾਂਸੇਂ ਫੂਲਨੇ ਲਗੀ, ਕਦਮ ਲड़ਖड़ਾਨੇ ਲਗੇ ਔਰ ਅਬ ਉਸਕਾ ਸ਼ਰੀਰ ਉਸਕਾ ਸਾਥ ਛੋड़ ਰਹਾ ਥਾ। ਹਾਂਫਤੇ-ਹਾਂਫਤੇ ਜੈਸੇ ਹੀ ਵਹ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੇ ਦ੍ਵਾਰ ਕੇ ਪਾਸ ਪਹੁਂਚਾ ਤੋ ਨਿਯਤ ਸਮਯ ਲਗਭਗ ਸਮਾਪ੍ਤ ਹੋ ਚਲਾ ਥਾ ਸੋ ਉਸਨੇ ਲੇਟ ਕਰ ਆਸ਼੍ਰਮ ਕੀ ਦੇਹਲੀ ਕੋ ਛੂਨਾ ਚਾਹਾ ਲੇਕਿਨ ਸ਼ਰੀਰ ਅਬ ਨਿਸ਼੍ਕ੍ਰਿਯ ਹੋ ਚੁਕਾ ਥਾ, ਜੈਸੇ ਹੀ ਆਗੇ ਬਢਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਉਸਨੇ ਲੇਟਨਾ ਚਾਹਾ ਤੋ ਵਹ ਗਿਰ ਗਯਾ ਔਰ ਗਿਰਤੇ ਹੀ ਦਮ ਟੂਟ ਗਯਾ।
ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਜੀ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਉਸ ਪਰ ਪड़ੀ ਔਰ ਉਸੇ ਏਕ ਨਜ਼ਰ ਦੇਖਕਰ ਆਏ ਹੁਏ ਜਨਸਮੂਹ ਸੇ ਕਹਨੇ ਲਗੇ,'' ..ਔਰ ਕਿਸਕੋ ,ਕਿਤਨੀ ਜਮੀਨ ਚਾਹਿਏ.. ਆਗੇ ਆ ਜਾਓ।'' ਉਨਕੀ ਯਹ ਬਾਤ ਸੁਨਕਰ ਸਬ ਲੋਗ ਪੀਛੇ ਹਟ ਗਏ। ਤਬ ਮਹਾਤ੍ਮਾ ਬੋਲੇ,''ਯਹੀ ਦੋ ਗਜ਼ ਜਮੀਨ ਜਿਸਮੇਂ ਯਹ ਲੇਟਾ ਹੁਆ ਹੈ ਇਸਕੀ ਅਸਲੀ ਔਰ ਸਚ੍ਚੀ ਸਮ੍ਪਤ੍ਤਿ ਹੈ।'' ਅਬ ਕਿਸੀ ਆਗਂਤੁਕ ਕੇ ਮਨ ਮੇਂ ਜਮੀਨ ਲੇਨੇ ਕੀ ਇਚ੍ਛਾ ਨਹੀਂ ਰਹ ਗਯੀ ਥੀ ਤਥਾ ਸਭੀ ਅਪਨੇ-ਅਪਨੇ ਘਰ ਲੌਟ ਗਏ ।
Posts
