ਕਿਤਨੇ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਚਿਨ੍ਤਾ ਰਹਤੀ ਹੈ ਅਪਨੇ ਨਾਮ ਕੀ

ਨਾਮ ਸੇ ਕਾਮ ਹੋਤਾ ਹੋ ਯਾ ਕਾਮ ਸੇ ਨਾਮ, ਯਹ ਤੋ ਤਯ ਮਾਨਨਾ ਹੀ ਚਾਹਿਏ ਕਿ ਨਾਮ ਹੈ ਤੋ ਉਸਕਾ ਕੁਛ ਮਤਲਬ ਭੀ ਹੈ। ਜਨ੍ਮ ਕੇ ਬਾਦ ਨਾਮ ਮਿਲਤਾ ਹੈ। ਜੀਵਨ ਕੇ ਸਾਥ ਔਰ ਜੀਵਨ ਕੇ ਬਾਦ ਭੀ ਕੁਛ ਰਹ ਜਾਤਾ ਹੈ ਤੋ ਯਹੀ ਨਾਮ। ਨਾਮ ਸੇ ਹੀ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿ ਔਰ ਉਸਕੇ ਵ੍ਯਕ੍ਤਿਤ੍ਵ ਕਾ ਨਿਰ੍ਧਾਰਣ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਨਾਮ ਕਾ ਇਤਨਾ ਮਹਤ੍ਵ ਹੋਤੇ ਹੁਏ ਭੀ ਹਮ ਮੇਂ ਜ੍ਯਾਦਾਤਰ ਲੋਗ ਨਾਮ ਕੋ ਲੇਕਰ ਗਮ੍ਭੀਰ ਨਹੀਂ ਰਹਤੇ ਜਬਕਿ ਘਰ ਮੇਂ ਪਾਲੇ ਡॉਗ ਕੋ ਭੀ ਅਪਨੇ ਨਾਮ ਕੀ ਅਹਮਿਯਤ ਪਤਾ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਆਂਖ ਮੂਨ੍ਦੇ ਡॉਗ ਕਾ ਧੀਰੇ ਸੇ ਭੀ ਨਾਮ ਪੁਕਾਰੇਂ ਤੋ ਉਸਕੇ ਕਾਨ ਖड़ੇ ਹੋਨੇ ਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਪੂਂਛ ਭੀ ਹਰਕਤ ਕਰਨੇ ਲਗਤੀ ਹੈ। ਸड़ਕ ਸੇ ਗੁਜਰ ਰਹੀ ਗਾਯ ਕੋ ਹਮ ਦੂਸਰੀ ਮਂਜਿਲ ਸੇ ਗਾਯ-ਗਾਯ ਕਹਕਰ ਪੁਕਾਰਤੇ ਹੈਂ, ਵਹ ਗਰ੍ਦਨ ਘੁਮਾਕਰ ਆਵਾਜ ਵਾਲੀ ਦਿਸ਼ਾ ਮੇਂ ਦੇਖਨੇ ਲਗਤੀ ਹੈ।ਕਿਸੀ ਸਾਰ੍ਵਜਨਿਕ ਸਮਾਰੋਹ ਮੇਂ ਏਕ ਹੀ ਨਾਮ ਕੇ ਬੀਸ ਲੋਗ ਹੀ ਕ੍ਯੋਂ ਨ ਜੁਟੇ ਹੋਂ ਲੇਕਿਨ ਬਾਤ ਜਬ ਕਾਮ ਸੇ ਜੁड़ੇ ਨਾਮ ਕੀ ਹੋ ਤੋ ਕੋਈ ਏਕ ਆਦਮੀ ਹੀ ਪ੍ਰਤਿਕ੍ਰਿਯਾ ਦੇਤਾ ਹੈ। ਆਖਿਰ ਐਸਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੈ ਕਿ ਕੋਈ ਏਕ ਤੋ ਨਾਮ ਸੇ ਪਹਚਾਨ ਪਾ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਉਸੀ ਨਾਮ ਵਾਲੇ ਅਨ੍ਯ ਲੋਗ ਯਾ ਤੋ ਪਹਚਾਨ ਨਹੀਂ ਬਨਾ ਪਾਤੇ ਯਾ ਭੀड़ ਕਾ ਹਿਸ੍ਸਾ ਹੋਕਰ ਰਹ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਕ੍ਯਾ ਹਮ ਅਪਨੇ ਨਾਮ ਕੀ ਸਾਰ੍ਥਕਤਾ ਕੋ ਲੇਕਰ ਵਾਕਈ ਪ੍ਰਯਾਸਰਤ ਰਹਤੇ ਹੈਂ? ਕਹਨੇ ਕੋ ਤੋ ਕਹ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਨਾਮ ਮੇਂ ਕ੍ਯਾ ਰਖਾ ਹੈ, ਮਨ ਸਮਝਾਨੇ ਕੋ ਯਹ ਭੀ ਕਹ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਬਦਨਾਮ ਹੁਏ ਤੋ ਕ੍ਯਾ ਹੁਆ ਨਾਮ ਤੋ ਹੁਆ! ਜਨ੍ਮ ਕੇ ਬਾਦ ਅਨਾਮ ਹੋਨੇ ਤਕ ਤੋ ਹਮੇਂ ਕੋਈ ਫਰ੍ਕ ਨਹੀਂ ਪड़ਤਾ ਲੇਕਿਨ ਨਾਮ ਜੁड़ਨੇ ਔਰ ਸਮਝਦਾਰੀ ਵਿਕਸਿਤ ਹੋਨੇ ਕੇ ਸਾਥ ਹੀ ਹਮਾਰੀ ਏਕਮਾਤ੍ਰ ਚਿਨ੍ਤਾ ਰਹਤੀ ਹੈ ਬਦਨਾਮ ਨ ਹੋ ਜਾਏਂ। ਜਿਸ ਸਨ੍ਤਾਨ ਕਾ ਹਮ ਨਾਮਕਰਣ ਕਰਤੇ ਹੈਂ ਉਸੇ ਭੀ ਬਾਤ-ਬਾਤ ਪਰ ਉਲਾਹਨਾ ਦੇਤੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਹਮਾਰਾ ਨਾਮ ਮਤ ਡੁਬਾ ਦੇਨਾ। ਬਦਨਾਮ ਹੋਨੇ ਪਰ ਨਾਮ ਹੋਨਾ ਤਭੀ ਅਚ੍ਛਾ ਹੈ ਜਬ ਹਮਾਰੀ ਬਦਨਾਮੀ ਮੀਰਾ, ਰਾਧਾ, ਸੂਰ, ਕਬੀਰ, ਸੁਕਰਾਤ ਜੈਸੀ ਹੋ ਜਾਏ। ਯੂਂ ਤੋ ਲੈਲਾ-ਮਜਨੂਂ ਕਾ ਭੀ ਨਾਮ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਪ੍ਰੇਮ ਕੀ ਵੈਸੀ ਪਵਿਤ੍ਰਤਾ ਅਬ ਰਹੀ ਨਹੀਂ ਲਿਹਾਜਾ ਚਾਹੇ ਜਿਸੇ ਲੈਲਾ-ਮਜਨੂਂ ਕਹ ਕਰ ਇਸ ਨਾਮ ਕੋ ਭੀ ਹਲ੍ਕਾ ਬਨਾ ਦਿਯਾ ਗਯਾ ਹੈ।ਨਾਮ ਕੋ ਲੇਕਰ ਚਿਨ੍ਤਿਤ ਰਹਨੇ ਵਾਲੇ ਇਸ ਸ਼ਬ੍ਦ ਕੋ ਪਲਟ ਕਰ ਦੇਖੇਂ ਤੋ ਮਨਾ ਬਨ ਜਾਤਾ ਹੈ ਜਿਸਕਾ ਸਹਜ ਅਰ੍ਥ ਹੈ ਜਿਸੇ ਸਮਾਜ ਸ੍ਵੀਕृਤਿ ਨ ਦੇਂ ਯਾ ਜਿਸੇ ਮਨ ਨਾ ਕਹੇ ਵਹ ਕਾਮ ਨ ਕਰੇਂ। ਇਸ ਮਨਾ ਕਾ ਯਦਿ ਹਮੇਸ਼ਾ ਧ੍ਯਾਨ ਰਖੇਂ ਤੋ ਹਮੇਂ ਨਾਮ ਕੋ ਲੇਕਰ ਤਨਾਵ ਮੇਂ ਨਹੀਂ ਰਹਨਾ ਪड़ੇ। ਚੌਬੀਸ ਘਂਟੇ ਮੇਂ ਸੇ ਕੁਛ ਵਕ੍ਤ ਨਾਮ ਜਪ ਕਰਕੇ ਭੀ ਤਨਾਵ ਮੁਕ੍ਤ ਰਹਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ ਨਾਨਕ ਸੇ ਲੇਕਰ ਨਰਸੀ ਮੇਹਤਾ ਤਕ ਕਾ ਨਾਮ ਭੀ ਨਾਮ ਜਪ ਸੇ ਹੁਆ ਹੈ।ਆਗੇ ਨਿਕਲਨੇ ਕੀ ਹੋड़ ਮੇਂ ਜਬ ਮਨ ਕੀ ਨਹੀਂ ਸੁਨਤੇ ਤੋ ਫਿਰ ਨਾਮ ਕਾ ਧ੍ਯਾਨ ਭੀ ਕਹਾਂ ਰਖ ਪਾਤੇ ਹੈਂ।ਜਿਤਨੇ ਭੀ ਇਂਸਾਨ ਹੈਂ ਸਬਕਾ ਕੋਈ ਨਾਮ ਹੈ ਔਰ ਵਹੀ ਨਾਮ ਉਨਕੀ ਪਹਚਾਨ ਭੀ ਹੈ। ਇਤਿਹਾਸ ਕੀ ਬਾਤ ਕਰੇਂ ਤੋ ਅਕਬਰ ਕੇ ਨਾਮ ਕੋ ਜਿਤਨਾ ਸਮ੍ਮਾਨ ਮਿਲ ਪਾਯਾ ਉਤਨਾ ਔਰਂਗਜੇਬ ਕੋ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਯਾ। ਸ਼ਾਹਜਹਾਂ ਕੇ ਨਾਮ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾ ਉਨਕੇ ਕਰਾਏ ਕਾਮ ਸੇ ਤਾਜਮਹਲ ਕਾ ਜ੍ਯਾਦਾ ਨਾਮ ਹੋ ਗਯਾ। ਫਿਲ੍ਮੋਂ ਮੇਂ ਸ਼ੁਰੁਆਤੀ ਭੂਮਿਕਾ ਮੇਂ ਸਾਤ ਹਿਨ੍ਦੁਸ੍ਤਾਨੀ ਕੇ ਏਕ ਕਲਾਕਾਰ ਅਮਿਤਾਭ ਕੀ ਪਹਚਾਨ ਕਵਿ ਹਰਿਵਂਸ਼ਰਾਯ ਬਚ੍ਚਨ ਕੇ ਪੁਤ੍ਰ ਕੇ ਰੂਪ ਮੇਂ ਜ੍ਯਾਦਾ ਥੀ ਔਰ ਆਜ ਅ ਅਨਾਰ ਕਾ ਨਹੀਂ ਅ ਅਮਿਤਾਭ ਕਾ ਹੋ ਗਯਾ ਹੈ।ਹਮ ਅਪਨੇ ਆਸਪਾਸ ਤੋ ਨਜ਼ਰ ਡਾਲੇਂ ਸਮਾਜ, ਸਂਸ੍ਥਾਨ, ਕਾਰ੍ਯ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮੇਂ ਜਿਤਨੇ ਭੀ ਲੋਗ ਰੋਜਮਰ੍ਰਾ ਕੀ ਜਿਨ੍ਦਗੀ ਸੇ ਜੁड़ੇ ਹੈਂ ਉਨਮੇਂ ਸੇ ਕਿਤਨੇ ਅਪਨੇ ਨਾਮ ਕੋ ਸਾਰ੍ਥਕ ਕਰ ਪਾ ਰਹੇ ਹੈਂ। ਕਿਸੀ ਕੋ ਜਲ੍ਦੀ ਤੋ ਕਿਸੀ ਕੋ ਦੇਰ ਸੇ ਹੀ ਸਹੀ ਜੋ ਜਿਸ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮੇਂ ਹੈ ਵਹਾਂ ਕਾਬਿਲਿਯਤ ਦਿਖਾਨੇ ਕਾ ਅਵਸਰ ਤੋ ਹਮ ਸਭੀ ਕੋ ਮਿਲਤਾ ਹੀ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਕਿਤਨੇ ਲੋਗ ਅਵਸਰ ਕੋ ਝਪਟਕਰ ਅਪਨਾ ਨਾਮ ਔਰ ਅਪਨੀ ਪਹਚਾਨ ਬਨਾ ਪਾਤੇ ਹੈਂ। ਪੂਰ੍ਵਜੋਂ ਦ੍ਵਾਰਾ ਸਂਚਿਤ ਸਂਪਤ੍ਤਿ ਕਈ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਵਿਰਾਸਤ ਮੇਂ ਮਿਲਤੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਮੁਕੇਸ਼, ਅਨਿਲ ਅਂਬਾਨੀ ਕੀ ਤਰਹ ਕਿਤਨੀ ਸਂਤਾਨੇ ਖਾਨਦਾਨ ਕੇ ਨਾਮ ਕੀ ਸ਼ਾਨ ਬਨਾਏ ਰਖ ਪਾਤੀ ਹੈਂ।ਅਨਾਮ ਜਨ੍ਮਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਰਾਮ-ਨਾਮ ਸਤ੍ਯ ਕੇ ਉਦ੍ਘੋਸ਼ ਕੇ ਸਾਥ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਮੇਂ ਵਿਲੀਨ ਜਰੂਰ ਹੋ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਸ਼੍ਮਸ਼ਾਨ ਸੇ ਚੁਨੀ ਜਾਨੇ ਵਾਲੀ ਅਸ੍ਥਿਯੋਂ, ਨਦੀ ਮੇਂ ਪ੍ਰਵਾਹਿਤ ਕੀ ਜਾਨੇ ਵਾਲੀ ਰਾਖ ਕੇ ਸਾਥ ਭੀ ਨਾਮ ਜ਼ਿਨ੍ਦਾ ਰਹਤਾ ਹੈ। ਯਹੀ ਨਹੀਂ ਪਰਦਾਦਾ, ਦਾਦਾ ਔਰ ਪਿਤਾਜੀ ਕੇ ਚਿਤ੍ਰੋਂ ਪਰ ਝੂਲਤੇ ਚਨ੍ਦਨਹਾਰ ਸੇ ਨਹੀਂ ਨਾਮ ਸੇ ਹੀ ਇਨ ਪੂਰ੍ਵਜੋਂ ਕੋ ਭਾਵੀ ਪੀਢੀ ਜਾਨਤੀ ਹੈ। ਅਚ੍ਛਾ ਕਰੇਂ ਯਾ ਬੁਰਾ ਨਾਮ ਤੋ ਹੋਨਾ ਹੀ ਹੈ। ਬੁਰੇ ਸੇ ਨਾਮ ਕਮਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਹਿਮ੍ਮਤ ਯਾ ਬੇਸ਼ਰ੍ਮੀ ਜਰੂਰੀ ਹੋਤੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਅਚ੍ਛੇ ਕਾਮ ਸੇ ਨਾਮ ਕਮਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਨ ਧਨ ਚਾਹਿਏ, ਨ ਹਿਮ੍ਮਤ, ਬੇਸ਼ਰ੍ਮੀ ਤੋ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਨਹੀਂ ਚਾਹਿਏ। ਅਚ੍ਛਾ ਕਰਕੇ ਦੇਸ਼ ਮੇਂ ਨਾਮ ਕਮਾਨੇ ਕਾ ਸਪਨਾ ਭੀ ਤਭੀ ਸਾਕਾਰ ਹੋ ਸਕਤਾ ਹੈ ਜਬ ਹਮ, ਜਿਸ ਭੀ ਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮੇਂ ਹੈਂ ਵਹਾਂ, ਕੁਛ ਅਚ੍ਛਾ ਕਰਨੇ ਕੀ ਸ਼ੁਰੁਆਤ ਕਰੇਂ। ਕੁਛ ਨ ਕਰਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕਾ ਸਿਰ੍ਫ ਮृਤ੍ਯੁ ਪ੍ਰਮਾਣਪਤ੍ਰ ਮੇਂ ਨਾਮ ਹੋਤਾ ਹੈ ਔਰ ਜੋ ਕੁਛ ਪ੍ਰੇਰਣਾਦਾਯੀ ਕਰਕੇ ਦਿਖਾਤੇ ਹੈਂ ਉਨਕਾ ਨਾਮ ਇਤਿਹਾਸ ਮੇਂ ਦਰ੍ਜ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ।

ਅਗਲੇ ਹਪਤੇ ਫੈਰੂਂ, ਖਮ੍ਮਾ ਘਣੀ-ਸਾ...

ਏਕ ਨ ਬਨ ਪਾਏਂ ਤੋ ਜੀਰੋ ਹੋ ਜਾਏਂ

ਸ਼ਬ੍ਦ ਔਰ ਅਂਕੋਂ ਮੇਂ ਕਿਤਨਾ ਫਰ੍ਕ ਹੈ ਇਸਕਾ ਗਹਰਾਈ ਸੇ ਅਨੁਭਵ ਹਾਲ ਹੀ ਮੇਂ ਹੁਆ ਜਬ ਹਿਸਾਬ-ਕਿਤਾਬ ਮੇਂ ਉਲਝਨਾ ਪड़ਾ। ਕਿਸੀ ਕੋ ਸਮ੍ਮਾਨਿਤ ਕਰਨਾ ਹੋ, ਉਸਕੇ ਕਾਰ੍ਯ ਕੀ ਪ੍ਰਸ਼ਂਸਾ ਕਰਨੀ ਹੋ ਤੋ ਲਂਬੀ ਚੌड़ੀ ਬਾਤ ਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਕਾਮ ਕਰਨੇ ਕੇ ਮਾਮਲੇ ਮੇਂ ਨਂਬਰ ਵਨ ਕਹਨੇ ਸੇ ਹੀ ਕਾਮ ਚਲ ਜਾਤਾ ਹੈ ਔਰ ਸਾਰੀ ਕਮਿਯਾਂ ਗਿਨਾਨੀ ਹੋਂ ਤੋ ਬਿਲ੍ਕੁਲ ਜੀਰੋ ਹੈ ਕਹ ਕਰ ਭੀ ਰਾਹਤ ਪਾਈ ਜਾ ਸਕਤੀ ਹੈ। ਵੈਸੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਹੋਨਾ ਕਿਤਨਾ ਪੀड़ਾਦਾਯੀ ਹੈ, ਕੋਈ ਇਸ ਅਕੇਲੇ ਜੀਰੋ ਸੇ ਪੂਛੇ ਇਸਮੇਂ ਅਸੁਰਕ੍ਸ਼ਾ ਕਾ ਭਾਵ ਭੀ ਇਤਨਾ ਜ੍ਯਾਦਾ ਕਿ ਅਂਕੋਂ ਕੀ ਭੀड़ ਮੇਂ ਅਕੇਲਾ ਰਹ ਹੀ ਨਹੀਂ ਸਕਤਾ। ਪਹਲੀ ਫਿਲ੍ਮ ਸੇ ਹੀ ਕੋਈ ਦਰ੍ਸ਼ਕੋਂ ਕਾ ਦਿਲ ਜੀਤ ਲੇ ਤੋ ਵਹ ਜੀਰੋ ਸੇ ਹੀਰੋ ਹੋ ਜਾਤਾ ਹੈ, ਲੇਕਿਨ ਜਬ ਆਪ ਬਡੇ ਤੀਸਮਾਰ ਖਾਂ ਕਹਲਾਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਭੀ ਅਪਨੇ ਸਾਥ ਵਾਲੋਂ ਕਾ ਵਿਸ਼੍ਵਾਸ ਨਹੀਂ ਜੀਤ ਪਾਤੇ ਤੋ ਐਸੇ ਹੀਰੋ ਕੀ ਅਸਲਿਯਤ ਭੀ ਜੀਰੋ ਹੀ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਅਕੇਲਾ ਏਕ ਅਕड़ਕਰ ਖड़ਾ ਰਹੇ ਤੋ ਅਨ੍ਤ ਤਕ ਅਕੇਲਾ ਹੀ ਰਹਤਾ ਹੈ, ਉਸੇ ਪਤਾ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਏਕ ਸੇ ਏਕ ਜੁड़ਕਰ ਹੀ ਦੋ ਯਾ ਗ੍ਯਾਰਹ ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਅਕੇਲੇ ਏਕ ਬਨੇ ਰਹਨਾ ਬੇਹਦ ਚੁਨੌਤੀਪੂਰ੍ਣ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਇਸਕੇ ਲਿਏ ਕਿਤਨਾ ਸਂਘਰ੍ਸ਼ ਕਰਨਾ ਹੋਤਾ ਹੈ, ਯਹ ਨਂਬਰ ਏਕ ਪਰ ਰਹਨੇ ਵਾਲੋਂ ਕੋ ਦੇਖਕਰ ਹੀ ਸਮਝਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਏਕ ਨਂਬਰ ਯਹ ਭੀ ਸਿਖਾਤਾ ਹੈ ਕਿ ਹਮ ਅਨੇਕ ਹੋਕਰ ਭੀ ਏਕ ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਲੇਕਿਨ ਇਸ ਅਕੇਲੇ ਏਕ ਕੋ ਭੀ ਜੀਰੋ ਕੀ ਮਦਦ ਬਿਨਾ ਪੂਰ੍ਣਤਾ ਨਹੀਂ ਮਿਲ ਪਾਤੀ ਯਾ ਕਹੇਂ ਕਿ ਏਕ-ਦੂਸਰੇ ਕੇ ਮਾਨ-ਸਮ੍ਮਾਨ ਮੇਂ ਵृਦ੍ਧਿ ਕੇ ਲਿਏ ਦੋਨੋਂ ਮੇਂ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਬਨੀ ਹੋਤੀ ਹੈ। ਨੌ ਮੇਂ ਏਕ ਜੁड़ਤੇ ਹੀ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਦਸ ਮੇਂ ਬਦਲ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਨਿਨ੍ਯਾਨਵੇ ਮੇਂ ਏਕ ਜੁड़ਤੇ ਹੀ ਦੋ ਜੀਰੋ ਸੌ ਹੋਨੇ ਕਾ ਮਾਨ ਬਢਾ ਦੇਤੇ ਹੈਂ ਔਰ ਕਭੀ ਏਕ ਹਜਾਰ ਕੇ ਆਗੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਤੋ ਦੂਰ ਛੋਟਾ ਸਾ ਪॉਇਂਟ (ਦਸ਼ਮਲਵ) ਲਗ ਜਾਏ ਤੋ ਹਜਾਰ ਹੋਨੇ ਕੇ ਗੁਰੂਰ ਪਰ ਪਾਨੀ ਫਿਰ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਸ਼ਬ੍ਦ ਕੀ ਤਰਹ ਅਂਕ ਭੀ ਹਮੇਂ ਬਹੁਤ ਕੁਛ ਸਿਖਾਤੇ ਹੈਂ। ਏਕ ਸੇ ਦਸ ਕੇ ਅਂਕੋਂ ਮੇਂ ਅਰਬ-ਖਰਬ ਛੁਪੇ ਹੈਂ, ਲੇਕਿਨ ਇਨ ਅਂਕੋਂ ਮੇਂ ਅਪਨੇ ਏਕ, ਦੋ, ਤੀਨ ਹੋਨੇ ਪਰ ਨ ਤੋ ਹੀਨ ਭਾਵਨਾ ਨ ਹੀ ਜੀਰੋ ਮੇਂ ਅਰਬ-ਖਰਬ ਕੀ ਕ੍ਸ਼ਮਤਾ ਵਾਲਾ ਘਮਣ੍ਡ ਨਜ਼ਰ ਆਤਾ ਹੈ। ਮੁਝੇ ਲਗਤਾ ਹੈ ਹਮ ਸਬ ਏਕ ਕੀ ਤਰਹ ਅਪਨੀ ਅਕड़ ਮੇਂ ਰਹਨੇ ਸੇ ਮੁਕ੍ਤ ਹੋ ਨਹੀਂ ਪਾਤੇ, ਇਸਲਿਏ ਜੀਰੋ ਜੈਸੀ ਮਹਾਨਤਾ ਕਾ ਮਰ੍ਮ ਭੀ ਨਹੀਂ ਸਮਝ ਪਾਤੇ। ਹਮ ਦੋਸ੍ਤ ਤੋ ਜੀਰੋ ਜੈਸਾ ਚਾਹਤੇ ਹੈਂ ਜੋ ਅਪਨੇ ਸੁਖ-ਦੁਖ ਭੁਲਾਕਰ ਹਮਾਰਾ ਮਾਨ ਬਢਾਤਾ ਰਹੇ, ਜੋ ਮਿਲੇ ਮੁਝੇ ਹੀ ਮਿਲੇ। ਹਮ ਬਾਕੀ ਲੋਗੋਂ ਕੇ ਲਿਏ ਏਕ ਸੇ ਅਨੇਕ ਹੋਨਾ ਨਹੀਂ ਚਾਹਤੇ। ਹਮ ਅਪਨੇ ਲਿਏ ਤੋ ਹਮੇਸ਼ਾ ਦੋ ਕਾ ਭਾਵ ਰਖਤੇ ਹੈਂ, ਲੇਕਿਨ ਜਬ ਲੋਗ ਹਮਸੇ ਸਾਤ ਕੀ ਅਪੇਕ੍ਸ਼ਾ ਰਖਤੇ ਹੈਂ, ਤਬ ਸਾਥ ਦੇਨੇ ਕੇ ਬਦਲੇ ਹਮ ਨੋ ਕੀ ਮੁਦ੍ਰਾ ਮੇਂ ਆ ਜਾਤੇ ਹੈਂ। ਨੌ ਕੋ ਹਮ ਨੋ (ਇਂਕਾਰ) ਕੀ ਤਰਹ ਅਪਨਾ ਲੇਤੇ ਹੈਂ। ਹਮ ਭੂਲ ਜਾਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਏਕ ਸੇ ਆਠ ਤਕ ਕਾ ਕड़ਾ ਸਂਘਰ੍ਸ਼ ਕਰਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਹੀ ਨੌ ਪਹੁਂਚ ਪਾਤਾ ਹੈ ਦਸ ਕੀ ਸੀਢੀ ਪਰ। ਯੇ ਸਾਰੇ ਅਂਕ ਜਾਨਤੇ ਹੈਂ ਕਿ ਏਕ-ਦੂਸਰੇ ਕੇ ਸਾਥ, ਸਹਯੋਗ, ਸਮਰ੍ਪਣ ਭਾਵ ਸੇ ਹੀ ਸਫਲਤਾ ਕੇ ਸ਼ਿਖਰ ਤਕ ਪਹੁਂਚਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਦਸ ਕੀ ਗਿਨਤੀ ਹਮ ਸਬਨੇ ਸੀਖੀ ਤੋ ਬਚਪਨ ਮੇਂ ਹੀ ਹੈ, ਤਬ ਗੁਰੁਜਨੋਂ ਨੇ ਅਂਕੋਂ ਕੀ ਇਸ ਏਕਜੁਟਤਾ ਕਾ ਰਹਸ੍ਯ ਬਤਾਯਾ ਭੀ ਹੋ ਤੋ ਹਮੇਂ ਯਾਦ ਨਹੀਂ। ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਵਹ ਵਕ੍ਤ ਰਟਨੇ ਕਾ ਥਾ।ਵੈਸੇ ਅਂਕੋਂ ਕੇ ਇਸ ਗਣਿਤ ਕੋ ਜੀਵਨ ਮੇਂ ਉਤਾਰਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਜਿਤਨਾ ਭੀ ਸਮਯ ਮਿਲੇ ਉਸੀ ਮੇਂ ਹਮੇਂ ਸਨ੍ਤੋਸ਼ ਕਰਨਾ ਚਾਹਿਏ। ਕਾਲਿਖ ਕਾ ਏਕ ਜਰਾ ਸਾ ਛੀਂਟਾ ਸਫੇਦ ਕਾਗਜ ਪਰ ਅਲਗ ਸੇ ਹੀ ਨਜ਼ਰ ਆ ਜਾਤਾ ਹੈ। ਇਸੇ ਹਮ ਸਮਝਤੇ ਤੋ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਅਂਜਾਨੇ ਮੇਂ ਹੀ ਅਪਨੇ ਜੀਵਨ ਕੀ ਇਸ ਗਿਨਤੀ ਮੇਂ ਕਿਤਨੇ ਦਸ਼ਮਲਵ ਲਗਾਤੇ ਰਹਤੇ ਹੈਂ ਹਮੇਂ ਹੀ ਪਤਾ ਨਹੀਂ ਹੋਤਾ। ਜੀਵਨ ਭਰ ਹਮ ਨਂਬਰ ਵਨ ਕੇ ਲਿਏ ਦੌड़ਤੇ ਹੈਂ, ਕੁਛ ਸਫਲ ਹੋਤੇ ਭੀ ਹੈਂ, ਤੋ ਅਹਂ ਕੀ ਚਿਕਨਾਈ ਕੇ ਕਾਰਣ ਲਂਬੇ ਸਮਯ ਖਡੇ ਨਹੀਂ ਰਹ ਪਾਤੇ। ਏਕ ਨ ਬਨ ਪਾਨੇ ਕੀ ਸਤ੍ਯਤਾ ਸਮਝ ਆਨੇ ਕੇ ਬਾਦ ਭੀ ਹਮ ਅਨ੍ਯ ਕਿਸੀ ਕੇ ਲਿਏ ਸਹਯੋਗੀ ਨਹੀਂ ਬਨਤੇ। ਯਦਿ ਹਮਾਰਾ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਕੀ ਤਰਹ ਸ੍ਵਭਾਵ ਹੋ ਜਾਏ ਤੋ ਨ ਸੁਖੀ ਹੋਨੇ ਪਰ ਦਂਭ ਹੋਗਾ ਨ ਮੁਸੀਬਤੋਂ ਮੇਂ ਘਿਰੇ ਰਹਨੇ ਕਾ ਮਲਾਲ ਕਿਤਨਾ ਦੁਰ੍ਭਾਗ੍ਯ ਜੁड़ਾ ਹੈ ਹਮ ਸਬ ਕੇ ਸਾਥ, ਬਚਪਨ ਮੇਂ ਜੋड़-ਘਟਾਵ ਸੀਖ ਤੋ ਲਿਯਾ ਲੇਕਿਨ ਸਮਝ ਨਹੀਂ ਪਾਏ ਔਰ ਏਕ, ਦੋ, ਨੌ ਸੇ ਸ਼ੂਨ੍ਯ ਕਾ ਅਰ੍ਥ ਸਮਝਨੇ ਕੀ ਉਮ੍ਰ ਮੇਂ ਪਹੁਂਚਤੇ-ਪਹੁਂਚਤੇ ਹਮ ਮੇਂ ਸੇ ਜ੍ਯਾਦਾਤਰ ਕੀ ਉਲ੍ਟੀ ਗਿਨਤੀ ਸ਼ੁਰੂ ਹੋ ਜਾਤੀ ਹੈ। ਦਸ...ਨੌ...ਤੀਨ...ਦੋ...ਏਕ...

ਅਗਲੇ ਹਪਤੇ ਫੈਰੂਂ, ਖਮ੍ਮਾ ਘਣੀ-ਸਾ...

ਛੋਟੇ ਹੋਕਰ ਤੋ ਦੇਖਿਏ ਬਹੁਤ ਬड़ੇ ਹੋ ਜਾਏਂਗੇ

ਬड़ੇ ਲੋਗੋ ਕਾ ਅਪਨੋਂ ਸੇ ਛੋਟੋਂ, ਸਹਕਰ੍ਮਿਯੋਂ ਕੇ ਪ੍ਰਤਿ ਵਿਨ੍ਰਮ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਹਮ ਦੇਖਤੇ ਤੋ ਹੈਂ ਲੇਕਿਨ ਕਈ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਯਹ ਨਾਟਕ ਲਗਤਾ ਹੈ। ਕਭੀ ਸਮ੍ਬਂਧਿਤ ਲੋਗੋਂ ਸੇ ਬਾਤ ਕਰੇਂ ਤੋ ਪਤਾ ਚਲੇਗਾ ਵੇ ਇਸ ਵਿਨਮ੍ਰਤਾ ਕੇ ਬਦਲੇ ਕਿਤਨਾ ਸਮ੍ਮਾਨ ਦੇਤੇ ਹੈਂ। ਕਿਸੀ ਦਿਨ ਅਪਨੇ ਕਾਰ੍ਯ-ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਮੇਂ ਹਮ ਭੀ ਛੋਟੇ ਹੋਨੇ ਕਾ ਪ੍ਰਯੋਗ ਕਰਕੇ ਦੇਖੇਂ ਤੋ ਸਹੀ, ਹਮ ਸਚ ਮੇਂ ਅਪਨੋਂ ਕੀ ਨਜ਼ਰ ਮੇਂ ਬड़ੇ ਹੋ ਜਾਏਂਗੇ। ਯਾਦ ਰਖੇਂ ਪ੍ਰਕृਤਿ ਨੇ ਬਰਗਦ ਕੋ ਅਨ੍ਯ ਵृਕ੍ਸ਼ੋਂ ਕੇ ਮੁਕਾਬਲੇ ਬड़ੇ ਹੋਨੇ ਕੀ ਸੁਵਿਧਾ ਦੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਯਹ ਦੁਰ੍ਭਾਗ੍ਯ ਭੀ ਉਸੀ ਕੇ ਸਾਥ ਜੋड़ ਦਿਯਾ ਹੈ ਕਿ ਛੋਟੇ ਪੌਧੇ ਉਸਕੇ ਨੀਚੇ ਨਹੀਂ ਪਨਪਤੇ ਜਬਕਿ ਕਡੁਵੇ ਨੀਮ ਕੋ ਕਾਰ੍ਯ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਮੇਂ ਪ੍ਰਣਰਕ੍ਸ਼ਕ ਕਾ ਸਮ੍ਮਾਨ ਮਿਲਾ ਹੁਆ ਹੈ। ਛੋਟੇ ਪੌਧੇ, ਤੇਜੀ ਸੇ ਪਨਪਨੇ ਵਾਲੀ ਬੇਲ ਸਹਾਰਾ ਪਾਕਰ ਨੀਮ ਸੇ ਊਂਚੀ ਨਿਕਲ ਜਾਏਂ ਤੋ ਭੀ ਉਸਕਾ ਪ੍ਰਾਣਵਾਯੁ ਵਾਲਾ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਨਹੀਂ ਬਦਲਤਾ। ਤਯ ਹਮੇਂ ਕਰਨਾ ਹੈ ਬਰਗਦ ਬਨੇਂ ਯਾ ਨੀਮ। ਏਕ ਨਿਜੀ ਸਂਸ੍ਥਾਨ ਮੇਂ ਸ਼ਾਖਾ ਪ੍ਰਬਂਧਕ ਸ੍ਤਰ ਕੇ ਏਕ ਅਧਿਕਾਰੀ ਸੇ ਮੁਲਾਕਾਤ ਕੇ ਲਿਏ ਸੁਬਹ ਪਹੁਂਚਾ ਤੋ ਮੁਝੇ ਏਕ ਰੋਚਕ ਅਨੁਭਵ ਹੁਆ। ਕੁਛ ਪਲ ਬੈਠਨੇ ਕਾ ਇਸ਼ਾਰਾ ਕਰਕੇ ਵੇ ਵਿਭਾਗ ਕੇ ਅਨ੍ਯ ਵਰਿਸ਼੍ਠ-ਕਨਿਸ਼੍ਠ ਸਾਥਿਯੋਂ ਸੇ ਰਾਮਾ-ਸ਼੍ਯਾਮਾ ਕਰਨੇ ਲਗੇ। ਲਗਭਗ ਹਰ ਸਹਕਰ੍ਮੀ ਕੇ ਪਾਸ ਜਾਕਰ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਮੁਸ੍ਕੁਰਾਤੇ ਹੁਏ ਗੁਡਮੋਰਿਂਗ ਕੀ, ਸਹਕਰ੍ਮੀ ਨੇ ਔਰ ਅਧਿਕ ਪ੍ਰਸਨ੍ਨਤਾ ਦਰ੍ਸ਼ਾਤੇ ਹੁਏ ਜਵਾਬ ਦਿਯਾ।ਪਾਂਚ-ਸਾਤ ਮਿਨਟ ਮੇਂ ਵੇ ਅਪਨੇ ਸਭੀ ਸਹਕਰ੍ਮਿਯੋਂ ਸੇ ਮਿਲਕਰ ਲੌਟ ਆਏ ਔਰ ਬੋਲੇ ਆਜ ਕਾ ਦਿਨ ਭੀ ਅਚ੍ਛਾ ਹੀ ਗੁਜਰੇਗਾ। ਮੇਰੇ ਚੇਹਰੇ ਪਰ ਕ੍ਯੋਂ ਕੇ ਭਾਵ ਦੇਖਕਰ ਉਨ੍ਹੋਂਨੇ ਸ੍ਪਸ਼੍ਟ ਕਿਯਾ ਕਿ ਯਹ ਉਨਕਾ ਰੋਜ ਕਾ ਨਿਯਮ ਹੈ। ਸਬਕੇ ਪਾਸ ਜਾਕਰ ਗੁਡਮੋਰਿਂਗ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਮਿਲਤੇ ਹੈਂ। ਸੁਬਹ ਕੀ ਯਹ ਹਂਸੀ ਸ਼ਾਮ ਤਕ ਪॉਜਿਟਿਵ ਏਨਰ੍ਜੀ ਕਾ ਕਾਮ ਕਰਤੀ ਹੈ। ਅਗਲੀ ਸੁਬਹ ਫਿਰ ਗੁਡਮੋਰਿਂਗ ਸੇ ਬੈਟਰੀ ਰਿਚਾਰ੍ਜ ਕਰ ਲੇਤੇ ਹੈਂ।ਅਮੂਮਨ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯੋਂ ਮੇਂ ਆਠ ਘਂਟੋਂ ਕੀ ਵੋਰ੍ਕਿਂਗ ਤੋ ਹੋਤੀ ਹੀ ਹੈ ਔਰ ਪॉਜਿਟਿਵ ਏਨਰ੍ਜੀ ਮੇਂ ਇਸ ਤਰਹ ਕੀ ਕਿਸੀ ਪਹਲ ਮੇਂ ਦਸ ਮਿਨਟ ਭੀ ਨਹੀਂ ਲਗਤੇ, ਲੇਕਿਨ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯੋਂ, ਫ੍ਰੇਣ੍ਡ ਸਰ੍ਕਲ ਯਾ ਪਰਿਵਾਰ ਮੇਂ ਕਿਤਨੇ ਲੋਗ ਪॉਜਿਟਿਵ ਏਨਰ੍ਜੀ ਬਨਾਨੇ ਮੇਂ ਸਹਯੋਗ ਕਰਤੇ ਹੈਂ? ਜਬਕਿ ਯਹ ਏਨਰ੍ਜੀ ਜੁਟਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਪॉਵਰ ਕਟ ਜੈਸੀ ਸਮਸ੍ਯਾ ਸੇ ਭੀ ਨਹੀਂ ਜੂਝਨਾ ਪड़ਤਾ।ਮੇਰਾ ਮਾਨਨਾ ਹੈ ਬड़ਾ ਹੋਨਾ ਯਾ ਬड़ੇ ਪਦ ਪਰ ਬੈਠਨਾ ਆਸਾਨ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਉਸ ਬड़ੇ ਪਦ ਕੀ ਗਰਿਮਾ ਕੇ ਮੁਤਾਬਿਕ ਕਾਮ ਕਰਨਾ ਜ੍ਯਾਦਾ ਚੁਨੌਤਿਪੂਰ੍ਣ ਹੈ। ਸ਼ਾਸਕੀਯ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯੋਂ ਮੇਂ ਤੋ ਵਰਿਸ਼੍ਠ ਅਧਿਕਾਰਿਯੋਂ ਕੇ ਦੋ-ਤੀਨ ਸਾਲ ਮੇਂ ਟ੍ਰਾਂਸਫਰ ਹੋਤੇ ਹੀ ਰਹਤੇ ਹੈਂ। ਸ਼ਾਸਕੀਯ ਕਾਰ੍ਯਾਲਯੋਂ ਮੇਂ ਤੋ ਪੂਰ੍ਵ ਮੇਂ ਕੌਨ-ਕੌਨ ਅਧਿਕਾਰੀ ਪਦਸ੍ਥ ਰਹੇ ਬੋਰ੍ਡ ਪਰ ਸਭੀ ਕੇ ਨਾਮ ਭੀ ਲਿਖੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ। ਐਸਾ ਕ੍ਯੋਂ ਹੋਤਾ ਹੈ ਕਿ ਢੇਰੋਂ ਨਾਮੋਂ ਕੀ ਸੂਚੀ ਮੇਂ ਗਿਨੇ-ਚੁਨੇ ਅਧਿਕਾਰਿਯੋਂ ਕੇ ਨਾਮ ਹੀ ਵਿਭਾਗੀਯ ਕਰ੍ਮਚਾਰਿਯੋਂ ਯਾ ਸ਼ਹਰ ਕੇ ਲੋਗੋਂ ਕੋ ਯਾਦ ਰਹਤੇ ਹੈਂ? ਬड़ੀ ਕੁçਰ੍ਸਯੋਂ ਪਰ ਬੈਠਨੇ ਵਾਲੇ ਕਿਤਨੇ ਲੋਗ ਅਪਨੇ ਸੇ ਛੋਟੇ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਦਿਲ ਜੀਤ ਪਾਤੇ ਹੈਂ? ਖੁਦ ਬॉਸ ਟੇਬਲ ਟੂ ਟੇਬਲ ਜਾਕਰ ਅਪਨੇ ਮਾਤਹਤ ਸਾਥਿਯੋਂ ਸੇ ਗੁਡਮੋਰਿਂਗ ਨਹੀਂ ਭੀ ਕਰੇਂ ਤੋ ਬॉਸ ਯਾ ਸ੍ਟॉਫ ਕੀ ਸੇਹਤ ਪਰ ਕੋਈ ਫਰ੍ਕ ਨਹੀਂ ਪड़ੇਗਾ, ਫਿਰ ਕੁਛ ਹੀ ਲੋਗ ਕ੍ਯੋਂ ਐਸੇ ਹੋਤੇ ਹੈਂ! ਸ਼ਾਯਦ ਇਸੀਲਿਏ ਕਿ ਯਾਦ ਰਖਨੇ ਯੋਗ੍ਯ ਭੀ ਤੋ ਕਮ ਹੀ ਲੋਗ ਹੋਤੇ ਹੈ!ਦਸ ਲਾਖ ਕੀ ਗਾड़ੀ ਖਰੀਦਨੇ ਵਾਲਾ ਤੋ ਇਸ ਹਕੀਕਤ ਕੋ ਜਾਨਤਾ ਹੈ ਕਿ ਜਬ ਅਚਾਨਕ ਬੀਚ ਰਾਸ੍ਤੇ ਮੇਂ ਗਾड़ੀ ਰੁਕ ਜਾਏਗੀ ਤੋ ਧਤ ਲਗਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਠੇਲਾ ਧਕਾਨੇ, ਪਂਚਰ ਪਕਾਨੇ ਵਾਲੇ ਕਾ ਭੀ ਸਹਯੋਗ ਲੇਨਾ ਪड़ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਅਚਾਨਕ ਨਹਰ-ਤਾਲਾਬ ਫੂਟਨੇ ਕੇ ਹਾਲਾਤ ਬਨਨੇ ਪਰ ਰੇਤ ਕਾ ਏਕ ਕਣ ਹਮੇਂ ਅਨੁਪਯੋਗੀ ਲਗ ਸਕਤਾ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਨ੍ਹੀਂ ਸਾਰੇ ਰੇਤਕਣੋਂ ਵਾਲੀ ਬੋਰਿਯਾਂ ਤਬਾਹੀ ਮਚਾਨੇ ਕੋ ਆਤੁਰ ਪਾਨੀ ਕੋ ਕੁਛ ਦੇਰ ਮੇਂ ਅਸਹਾਯ ਕਰ ਦੇਤੀ ਹੈਂ।ਕਾਮ ਬड़ਾ ਹੋ ਯਾ ਛੋਟਾ ਸਿਰ੍ਫ ਬੋਲਤੇ ਰਹਨੇ ਸੇ ਹੀ ਹੋ ਜਾਏ ਤੋ ਸਾਰੇ ਲੋਗ ਘਰੋਂ ਮੇਂ ਰਟ੍ਟੂ ਤੋਤੇ ਹੀ ਨ ਪਾਲ ਲੇਂ! ਕੋਈ ਭੀ ਕਾਮ ਕੋ ਲਕ੍ਸ਼੍ਯ ਤਕ ਪਹੁਂਚਾਨੇ ਕੇ ਲਿਏ ਸਾਮੂਹਿਕ ਸਹਯੋਗ ਜਰੂਰੀ ਹੋਤਾ ਹੈ ਔਰ ਯਹ ਟੀਮ ਵਰ੍ਕ ਸੇ ਹੀ ਸਮ੍ਭਵ ਹੋਤਾ ਹੈ। ਮੈਚ ਜੀਤਨੇ ਪਰ ਕਪ੍ਤਾਨ ਕੋ ਟ੍ਰॉਫੀ, ਯੁਦ੍ਧ ਜੀਤਨੇ ਪਰ ਸੇਨਾਧ੍ਯਕ੍ਸ਼ ਕੀ ਪੀਠ ਜਰੂਰ ਥਪਥਪਾਈ ਜਾਤੀ ਹੈ ਲੇਕਿਨ ਇਨ ਸਭੀ ਕੋ ਪਤਾ ਰਹਤਾ ਹੈ ਬਿਨਾ ਟੀਮ ਏਫਰ੍ਟ ਕੇ ਜੀਤ ਸਮ੍ਭਵ ਨਹੀਂ ਥੀ। ਜਬ ਆਪਸੀ ਸਮਝ ਹੀ ਨਹੀਂ ਬਨ ਪਾਏਗੀ ਤੋ ਸਾਥ ਕਾਮ ਕਰਤੇ ਹੁਏ ਭੀ ਕੋਈ ਕ੍ਯੋਂ ਏਕ-ਦੂਸਰੇ ਕੋ ਸਹਯੋਗ ਕਰੇਗਾ। ਬड़ੇ ਪਦ ਵਾਲੇ ਯਦਿ ਅਪਨੀ ਕੁਰ੍ਸੀ, ਮੋਟੀ ਤਨ੍ਖਵਾਹ ਕੇ ਅਹਂ ਸੇ ਘਿਰੇ ਰਹੇਂਗੇ ਤੋ ਨੁਕਸਾਨ ਉਨ੍ਹੀਂ ਕਾ ਹੋਨਾ ਹੈ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਛੋਟੇ ਲੋਗੋਂ ਕਾ ਪ੍ਰਤਿਸ਼ਤ ਘਰ-ਕਾਰ੍ਯਾਲਯ ਮੇਂ ਅਧਿਕ ਹੋਤਾ ਹੈ।ਮੁਝੇ ਤੋ ਲਗਤਾ ਹੈ ਬड़ੇ ਪਦੋਂ ਵਾਲੇ ਅਪਨੇ ਕਾਰ੍ਯ-ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਸੇ ਜਿਤਨੇ ਛੋਟੇ ਹੋ ਜਾਏਂ ਅਪਨੇ ਕਾਰ੍ਯਕ੍ਸ਼ੇਤ੍ਰ ਮੇਂ ਉਤਨੇ ਹੀ ਬड़ੇ ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ। ਖਜੂਰ ਔਰ ਬਰਗਦ ਕੀ ਤਰਹ ਬड़ਾ ਹੋਨਾ ਕਿਸੀ ਕਾਮ ਕਾ ਨਹੀਂ ਕ੍ਯੋਂਕਿ ਨ ਤੋ ਕਿਸੀ ਕੋ ਛਾਂਵ ਮਿਲ ਪਾਤੀ ਹੈ ਔਰ ਨ ਹੀ ਬਾਕੀ ਪੌਧੇ ਪਨਪ ਪਾਤੇ ਹੈਂ। ਵੈਸੇ ਅਬ ਤੋ ਬਰਗਦ ਕਾ ਦਂਭ ਭੀ ਟੂਟਨੇ ਲਗਾ ਹੈ। ਕਈ ਘਰੋਂ ਮੇਂ ਬੋਂਸਾਈ ਬਰਗਦ ਛੋਟੇ ਸੇ ਗਮਲੇ ਮੇਂ ਦੇਖਾ ਜਾ ਸਕਤਾ ਹੈ। ਬੋਂਸਾਈ ਬਰਗਦ, ਉਨ ਘਰੋਂ-ਕਾਰ੍ਯਾਲਯੋਂ ਮੇਂ ਜਰੂਰ ਹੋਨੇ ਚਾਹਿਏ ਜਹਾਂ ਓਹਦੇ, ਤਨਖਵਾਹ, ਸਂਪਨ੍ਨਤਾ ਕੀ ਧੁਂਧ, ਭੀਸ਼ਣ ਗਰ੍ਮੀ ਮੇਂ ਭੀ ਨਹੀਂ ਛਂਟ ਪਾਤੀ। ਛੋਟੇ ਬਨਕਰ ਹਮ ਔਰ ਬड़ੇ ਹੋ ਸਕਤੇ ਹੈਂ ਯਹ ਸੂਤ੍ਰ ਯਾਦ ਰਖਲੇਂ ਤੋ ਘਰ-ਬਾਹਰ, ਹਮਾਰੇ ਵ੍ਯਵਹਾਰ ਮੇਂ ਜੋ ਬਦਲਾਵ ਆਏਗਾ ਨਿਸ਼੍ਚਿਤ ਹੀ ਵਹ ਪॉਜਿਟਿਵ ਏਨਰ੍ਜੀ ਹੀ ਬਢਾਏਗਾ।