ಅಖಬಾರೊಂ ಪರ ಭರೊಸಾ ಬರಕರಾರ

ಉಮೆಶ ಚತುರ್ವೆದೀ
ಅಮೆರಿಕಾ ಔರ ಯೂರೊಪ ಮೆಂ ಜೈಸೆ-ಜೈಸೆ ಇಂಟರನೆಟ ಕಾ ಪ್ರಸಾರ ಬಢ಼ತಾ ಜಾ ರಹಾ ಹೈ, ಅಖಬಾರೊಂ ಕೆ ಪ್ರಸಾರ ಮೆಂ ಗಿರಾವಟ ದೆಖೀ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ। ಇಸಕೆ ಚಲತೆ ವಹಾಂ ಅಖಬಾರೊಂ ಕೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಪರ ಹೀ ಸವಾಲ ಉಠನೆ ಲಗಾ ಹೈ। ಚಾರ ಸಾಲ ಪಹಲೆ ಬ್ರಿಟೆನ ಕೀ ಪತ್ರಿಕಾ ದ ಇಕೊನॉಮಿಸ್ಟ ಮೆಂ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಕವರ ಸ್ಟೊರೀ- ಹೂ ಕಿಲ್ಡ ದ ನ್ಯೂಜಪೆಪರ – ಕೆ ಬಾದ ಯೆ ಸವಾಲ ಜಬರ್ದಸ್ತ ತರೀಕೆ ಸೆ ಉಛಲಾ। ಐಸೀ ಹಾಲತ ಮೆಂ ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸಕೂಪರ ಕೀ ತಾಜಾ ರಿಪೊರ್ಟ ಅಖಬಾರೀ ದುನಿಯಾ ಕೊ ರಾಹತ ದೆ ಸಕತೀ ಹೈ। ವರ್ಲ್ಡ ಎಸೊಸಿಎಶನ ಆಫ ನ್ಯೂಜ ಪೆಪರ್ಸ ಕೀ ಪಹಲ ಪರ ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸಕೂಪರ ನೆ ಹಾಲ ಹೀ ಮೆಂ ಅಮೆರಿಕಾ ಔರ ಬ್ರಿಟೆನ ಕೆ 4900 ಪಾಠಕೊಂ, ತೀಸ ಬಡ಼ೆ ಮೀಡಿಯಾ ಘರಾನೆ ಔರ ದಸ ಬಡ಼ೀ ವಿಜ್ಞಾಪನದಾತಾ ಕಂಪನಿಯೊಂ ಸೆ ಸರ್ವೆ ಕೆ ಬಾದ ಎಕ ರಿಪೊರ್ಟ ಜಾರೀ ಕೀ ಹೈ। ಇಸ ರಿಪೊರ್ಟ ಸೆ ಸಾಫ ಹುಆ ಹೈ ಕಿ ಭಲೆ ಹೀ ಪಶ್ಚಿಮೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಅಖಬಾರೊಂ ಕೀ ಬಜಾಯ ಇಂಟರನೆಟ ಕೊ ಜ್ಯಾದಾ ತರಜೀಹ ದೀ ಜಾನೆ ಲಗೀ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಅಬ ಭೀ ಜ್ಯಾದಾತರ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಪ್ರಿಂಟ ಪರ ಹೀ ಭರೊಸಾ ಹೈ। ಜಬಕಿ ಸಿರ್ಫ ಬಾಸಠ ಫೀಸದೀ ಲೊಗ ಹೀ ಪೈಸೆ ದೆಕರ ಇಂಟರನೆಟ ಪರ ಉಪಲಬ್ಧ ಯಾ ಅಖಬಾರೊಂ ಕೆ ಡಿಜಿಟಲ ಸಂಸ್ಕರಣೊಂ ಕೊ ಪಢ಼ನೆ ಕೆ ಲಿಎ ತೈಯಾರ ಹೈಂ। ಪಶ್ಚಿಮೀ ಅಖಬಾರೀ ಜಗತ ಕೆ ಲಿಎ ಯೆ ರಿಪೊರ್ಟ ಜಹಾಂ ಚೌಂಕಾನೆ ವಾಲೀ ಹೈ, ವಹೀಂ ಇಂಟರನೆಟ ಕೆ ಪ್ರತಿ ಅಖಬಾರೀ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ಬಢ಼ತೆ ಭರೊಸೆ ಕೊ ಸಂತುಲಿತ ಕರನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಭೀ ಕಾಫೀ ಹೈ। ಅಖಬಾರೀ ಪ್ರಸಾರ ಮೆಂ ಗಿರಾವಟ ಕೆ ಬಾದ ಮೀಡಿಯಾ ಮುಗಲ ರೂಪರ್ಟ ಮರ್ಡೊಕ ಕೆ ಪ್ರಕಾಶನೊಂ ಸಮೆತ ದ ಟಾಇಮ್ಸ ನ್ಯೂಯಾರ್ಕ ಜೈಸೆ ಪ್ರಕಾಶನ ಭೀ ಅಪನೆ ಇಂಟರನೆಟ ಸಂಸ್ಕರಣೊಂ ಕೀ ಪಾಠಕೊಂ ಕೆ ಬೀಚ ಮುಫ್ತ ಪಹುಂಚ ಕೊ ಸೀಮಿತ ಕರನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಜರೂರೀ ಸॉಫ್ಟವೆಯರ ಕೆ ವಿಕಾಸ ಮೆಂ ಜುಟ ಗಎ ಹೈಂ। ತಾಕಿ ಇನ ಪ್ರಕಾಶನೊಂ ಕೆ ಇಂಟರನೆಟ ಸಂಸ್ಕರಣೊಂ ತಕ ಉನ್ಹೀಂ ಪಾಠಕೊಂ ಕೀ ಪಹುಂಚ ಹೊ, ಜೊ ಇಸಕೆ ಲಿಎ ಕೀಮತ ಚುಕಾನೆ ಕೊ ತೈಯಾರ ಹೊಂ। ಲೆಕಿನ ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸಕೂಪರ ಕೀ ಇಸ ರಿಸರ್ಚ ರಿಪೊರ್ಟ ಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ವಿಕಸಿತ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಪಾಠಕೊಂ ಮೆಂ ಇಂಟರನೆಟ ಕೆ ಪ್ರತಿ ವೈಸಾ ಭರೊಸಾ ನಹೀಂ ಹೈ, ಜೈಸಾ ಕಿ ಪ್ರಿಂಟ ಕೆ ಪ್ರತಿ ಹೈ। ಕ್ಯೊಂಕಿ ಪ್ರಿಂಟ ಕೆ ಲಿಎ ಅಬ ಭೀ ಶತ-ಪ್ರತಿಶತ ಲೊಗ ಕೀಮತ ಚುಕಾನೆ ಕೆ ಲಿಎ ತೈಯಾರ ಹೈಂ।
ಪರಂಪರಾ ಕೀ ಪೂಂಜೀ ಕೆ ಚಲತೆ ಚಾಹೆ ಪೂರಬ ಕಾ ಸಮಾಜ ಹೊ ಯಾ ಪಶ್ಚಿಮ ಕಾ, ಪ್ರಿಂಟ ಬಡ಼ೀ ತಾಕತ ಬನಾ ಹುಆ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಪಾಠಕೊಂ ಕಾ ಉಸಮೆಂ ಭರೊಸಾ ಬನಾ ಹುಆ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ವಿಜ್ಞಾಪನದಾತಾಒಂ ಕಾ ಭೀ ಉನ ಪರ ಭರೊಸಾ ಬರಕರಾರ ಹೈ। ಇಸಕೀ ತಸ್ದೀಕ ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸ ಕೂಪರ ಕೀ ರಿಸರ್ಚ ರಿಪೊರ್ಟ ಭೀ ಕರತೀ ಹೈ। ರಿಪೊರ್ಟ ಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಡಿಜಿಟಲ ಮಾಧ್ಯಮೊಂ ಕೀ ಒರ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಕಾ ಪ್ರವಾಹ ಬಢ಼ ರಹಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ವಿಜ್ಞಾಪನದಾತಾ ಗಂಭೀರ ಔರ ಭರೊಸೆಮಂದ ಪಾಠಕೊಂ ಕೊ ಲುಭಾನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಅಖಬಾರೊಂ ಪರ ಹೀ ಜ್ಯಾದಾ ಭರೊಸಾ ಜತಾ ರಹೆ ಹೈಂ। ಇಸಮೆಂ ಉನ ಅಖಬಾರೊಂ ಕೀ ಸಂಭಾವನಾ ಜ್ಯಾದಾ ಬೆಹತರ ನಜರ ಆ ರಹೀ ಹೈ, ಜಿನ್ಹೊಂನೆ ಅಪನೆ ಡಿಜಿಟಲ ಯಾ ಇಂಟರನೆಟ ಯಾ ಫಿರ ದೊನೊಂ ತರಹ ಕೆ ಸಂಸ್ಕರಣ ಶುರೂ ಕರ ರಖೆ ಹೈಂ। ಯಾನೀ ಉನ ಅಖಬಾರೊಂ ಪರ ವಿಜ್ಞಾಪನದಾತಾಒಂ ಕಾ ಭರೊಸಾ ಬನಾ ಹುಆ ಹೈ, ಜೊ ಬದಲತೆ ದೌರ ಮೆಂ ನಈ ತಕನೀಕ ಕೊ ಆತ್ಮಸಾತ ಕರನೆ ಮೆಂ ಪೀಛೆ ನಹೀಂ ಹೈಂ। ಹಾಲಾಂಕಿ ಇಸ ರಿಪೊರ್ಟ ಮೆಂ ಯೆ ಅಫಸೊಸ ಭೀ ಜತಾಯಾ ಗಯಾ ಹೈ ಕಿ ಯಹ ಚಲನ ಅಭೀ ಜ್ಯಾದಾತರ ಅಖಬಾರ ಸಮೂಹೊಂ ಮೆಂ ಶುರೂ ನಹೀಂ ಹೊ ಪಾಯಾ ಹೈ। ಬಹರಹಾಲ ರಿಪೊರ್ಟ ನೆ ಉಮ್ಮೀದ ಜತಾಈ ಹೈ ಕಿ ಬಾಜಾರ ಮೆಂ ಅಪನಾ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಬಚಾಎ ರಖನೆ ಕೆ ಲಿಎ ದೆರ-ಸಬೆರ ಸಭೀ ಪ್ರಕಾಶನೊಂ ಕೊ ಅಪನೆ ಡಿಜಿಟಲ ಯಾ ಇಂಟರನೆಟ ಸಂಸ್ಕರಣೊಂ ಕೊ ಬೆಹತರ ಬನಾನಾ ಹೀ ಪಡ಼ೆಗಾ।
ವೈಸೆ ವೈಶ್ವಿಕ ಮಂದೀ ಔರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಟ ಕೆ ಚಲತೆ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಅಖಬಾರೊಂ ಕೀ ರಾಹ ಕಠಿನ ಹುಈ ಹೈ। ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸ ಕೂಪರ ಕೀ ಇಸ ರಿಪೊರ್ಟ ಮೆಂ ಭೀ ಅನುಮಾನ ಲಗಾಯಾ ಗಯಾ ಹೈ ಕಿ ಸಮಾಚಾರ ಪತ್ರೊಂ ಕೆ ಗ್ಲೊಬಲ ಬಾಜಾರ ಮೆಂ ಇಸ ಸಾಲ 10.2 ಪ್ರತಿಶತ ಕೀ ಗಿರಾವಟ ದರ್ಜ ಕೀ ಜಾಎಗೀ। ಔರ 2013 ತಕ ಇಸಮೆಂ ಹರ ಸಾಲ ಕರೀಬ ದೊ ಪ್ರತಿಶತ ಕೀ ಗಿರಾವಟ ದೆಖೀ ಜಾಎಗೀ। ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸಕೂಪರ ಕೀ ರಿಪೊರ್ಟ ನೆ ವಿಜ್ಞಾಪನೊಂ ಮೆಂ ಗಿರಾವಟ ಕೀ ಭೀ ಉಮ್ಮೀದ ಜತಾಈ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಅಖಬಾರೊಂ ಕೆ ಲಿಎ ವಿಜ್ಞಾಪನೊಂ ಮೆಂ ಕಮೀ ಆಈ ಹೈ। ಕೂಪರ ಕೀ ರಿಪೊರ್ಟ ಕೆ ಹೀ ಮುತಾಬಿಕ ಖುದ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಹೀ ಮಾನತೆ ಹೈಂ ಕಿ ವೈಶ್ವಿಕ ಮಂದೀ ಔರ ವಿಜ್ಞಾಪನೊಂ ಮೆಂ ಗಿರಾವಟ ಕೆ ಚಲತೆ ವೆ ಅಪನಾ ಘಾಟಾ 2011 ಮೆಂ ಹೀ ಪೂರಾ ಕರ ಪಾಎಂಗೆ। ಯಾನೀ ಉಮ್ಮೀದ ಕೀ ಕಿರಣೆಂ ಬನೀ ಹುಈ ಹೈಂ।
ಐಸೆ ಮೆಂ ಸವಾಲ ಉಠತಾ ಹೈ ಕಿ ಅಖಬಾರ ಕೈಸೆ ಬಚೆ ರಹ ಸಕತೆ ಹೈಂ। ಪ್ರಾಇಸವಾಟರ ಹಾಉಸಕೂಪರ ಕೀ ರಿಪೊರ್ಟ ಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಪಾಠಕೊಂ ಕೆ ಭರೊಸೆ ಕೆ ಚಲತೆ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಉದ್ಯೊಗ ಕಾ ಪ್ರಿಂಟ ಪರ ಭರೊಸಾ ಬನಾ ರಹೆಗಾ। ಲೆಕಿನ ಯಹ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಪಾಠಕೊಂ ಕೆ ಭರೊಸೆ ಕೊ ಬನಾಎ ರಖನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಪ್ರಿಂಟ ಕೊ ನಎ-ನಎ ಪ್ರಯೊಗ ಭೀ ಕರನೆ ಹೊಂಗೆ। ಇಸಕೀ ತಸ್ದೀಕ ದ ಇಕೊನॉಮಿಸ್ಟ ಕೊ ದಿಎ ಅಪನೆ ಎಕ ಇಂಟರವ್ಯೂ ಮೆಂ ಮೀಡಿಯಾ ಮುಗಲ ರೂಪರ್ಟ ಮರ್ಡೊಕ ನೆ ಭೀ ಕೀ ಥೀ। ಉನ್ಹೊಂನೆ ಕಹಾ ಥಾ ಕಿ ಮೀಡಿಯಾ ಹಾಉಸೊಂ ನೆ ಅಪನೆ ಪ್ರಿಂಟ ಸಂಸ್ಕರಣೊಂ ಕೆ ಜರಿಎ ಅಕೂತ ಕಮಾಈ ತೊ ಕೀ, ಲೆಕಿನ ಅಪನೆ ಇನ ದುಲಾರೆ ಪ್ರಕಾಶನೊಂ ಕೆ ಟಿಕಾಊ ವಿಕಾಸ ಕೆ ಲಿಎ ಅನುಸಂಧಾನ ಔರ ನಯೆ ಪ್ರಯೊಗೊಂ ಪರ ಪೈಸೆ ಖರ್ಚ ಕರನೆ ಕೆ ಬಾರೆ ಮೆಂ ಕಭೀ ನಹೀಂ ಸೊಚಾ। ಕಹನಾ ನಾ ಹೊಗಾ ಕಿ ಭಾರತ ಕೆ ಭೀ ಬಡ಼ೆ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮರ್ಡೊಕ ಕೀ ಇಸ ಬಾತ ಸೆ ಸಹಮತ ನಜರ ಆ ರಹೆ ಹೈಂ। ಹಾಲ ಹೀ ಮೆಂ ಎಕ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಆಈಎನಎಸ ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಔರ ಬॉಮ್ಬೆ ಸಮಾಚಾರ ಸಮೂಹ ಕೆ ಪ್ರಮುಖ ಹೊರ್ಮ್ಸಜೀ ಕಾಮಾ ಕೊ ಭೀ ಕಹನಾ ಪಡ಼ಾ ಕಿ ಬದಲತೆ ದೌರ ಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಖುದ ಕೊ ನಎ ರೂಪ ಮೆಂ ಢಾಲನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಸಮಾಚಾರ-ಪತ್ರೊಂ ಕೊ ತೈಯಾರ ಹೊನಾ ಪಡ಼ೆಗಾ। ಇಸಕೆ ಲಿಎ ಶೊಧಪರಕ ಅಧ್ಯಯನ ಭೀ ಕರನಾ ಹೊಗಾ। ಔರ ತೊ ಔರ ಉನ್ಹೊಂನೆ ಮಾನಾ ಕಿ ವಹೀ ಅಖಬಾರ ಬಾಜಾರ ಮೆಂ ಮಜಬೂತೀ ಕೆ ಸಾಥ ಖಡ಼ೆ ರಹೆಂಗೆ, ಜೊ ಅಪನೀ ಡಿಜಾಇನ, ಲೆ-ಆಉಟ ಔರ ಸ್ವರೂಪ ಮೆಂ ನಯಾಪನ ಲಾನೆ ಕೀ ಸಫಲ ಕೊಶಿಶ ಕರೆಂಗೆ।
ಜಬ-ಜಬ ಕೊಈ ನಯಾ ಮಾಧ್ಯಮ ಆತಾ ಹೈ, ಪುರಾನೆ ಕೀ ಮೌತ ಕೀ ಆಶಂಕಾ ಜತಾಈ ಜಾನೆ ಲಗತೀ ಹೈ। ರೆಡಿಯೊ- ಟೀವೀ ಕೆ ಆನೆ ಕೆ ದೌರಾನ ಭೀ ಐಸಾ ಹೀ ಹುಆ ಥಾ। ಲೆಕಿನ ನಈ ಚುನೌತಿಯೊಂ ಸೆ ಜೂಝತೆ ಹುಎ ಪ್ರಿಂಟ ಮಾಧ್ಯಮ ನೆ ಖುದ ಕೊ ಮಜಬೂತೀ ಸೆ ಖಡ಼ಾ ಹೊನೆ ಕಾ ರಾಸ್ತಾ ತಲಾಶ ಲಿಯಾ ಥಾ ಔರ ಆಗೆ ಬಢ಼ತೆ ರಹೆ। ಯೆ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಎಕ ಬಾರ ಫಿರ ಉನಕೆ ಸಾಮನೆ ಐಸೀ ಚುನೌತೀ ಆ ಖಡ಼ೀ ಹುಈ ಹೈ, ಲೆಕಿನ ಯಹ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಇಸಸೆ ನಿಬಟನೆ ಔರ ಖಡ಼ಾ ಹೊನೆ ಕಾ ರಾಸ್ತಾ ತಲಾಶ ಹೀ ಲೆಂಗೆ।

ಟೈಮ ಕೀ ಮಾಯಾ ಕೆ ಸಾಮನೆ ಖುಲತೆ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ರಾಜ

ಉಮೆಶ ಚತುರ್ವೆದೀ

ಮೌಜೂದಾ ಪ್ರತಿಸ್ಪರ್ಧಾ ಮೆಂ ಕುಛ ನಯಾ ಕರಕೆ ಅಪನೀ ಪಹಚಾನ ಬನಾಎ ರಖತೆ ಹುಎ ಟೀಆರಪೀ ಕೀ ದೌಡ಼ ಮೆಂ ಅಹಮ ಸ್ಥಾನ ಬನಾಎ ರಖನೆ ಕೀ ಅಂತಹೀನ ಕವಾಯದ ಮೆಂ ಮನೊರಂಜನ ಚೈನಲ ಭೀ ಜುಟ ಗಎ ಹೈಂ। ಇಸಕೆ ಲಿಎ ಹರ ಚೈನಲ ನಎ-ನಎ ಆಇಡಿಯಾ ಕೊ ಲೆಕರ ಆಗೆ ಆ ರಹಾ ಹೈ। ಬುದ್ಧೂ ಬಕ್ಸೆ ಕೆ ಪರ್ದೆ ಪರ ರಿಯಲಿಟೀ ಶೊ ಕೀ ಭರಮಾರ ಇಸೀ ಕಾ ನತೀಜಾ ಹೈ। ಇಸೀ ಕಡ಼ೀ ಮೆಂ ಎಕ ಔರ ನಾಮ ಜುಡ಼ಾ ಹೈ ಎನಡೀಟೀವೀ ಇಮೈಜಿನ ಕೆ ಶೊ - ರಾಜ ಪಿಛಲೆ ಜನ್ಮ ಕಾ। ಪಾಸ್ಟ ಲಾಈಫ ರಿಗ್ರೆಶನ ಸಿಸ್ಟಮ ಯಾನೀ ಪಿಛಲೀ ಜಿಂದಗೀ ಕೊ ಯಾದ ಕರಕೆ ಪಿಛಲೀ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ರಾಜ ಖೊಲನೆ ವಾಲೆ ಇಸ ಶೊ ಕೀ ಶುರೂಆತ ಸಾತ ದಿಸಂಬರ ಸೆ ಹೊ ಗಈ ಹೈ। ಇಸಕೀ ಶುರೂಆತ ಮೆಂ ಟೀವೀ ಔರ ಫಿಲ್ಮ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಕೀ ಪ್ರಮುಖ ಔರ ಬಿಕಾಊ ಚೆಹರೊಂ ವಾಲೀ ಹಸ್ತಿಯಾಂ ಮಸಲನ ಶೆಖರ ಸುಮನ, ಸೆಲಿನಾ ಜೆಟಲೀ, ಸಂಭಾವನಾ ಸೆಠ, ಮೊನಿಕಾ ವೆದೀ ಆದಿ ಭೀ ಅಪನೀ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ರಾಜ ಖೊಲ ಚುಕೀ ಹೈಂ, ಲಿಹಾಜಾ ಇಸಕೀ ಚರ್ಚಾ ಜಮಕರ ಹೊ ರಹೀ ಹೈ। ನಎ-ನಎ ಆಇಡಿಯಾ ಕೀ ಬಾಜೀಗರೀ ದಿಖಾನೆ ವಾಲೀ ಭಾರತೀಯ ಟೀವೀ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಚೂಂಕಿ ಯೆ ಬಿಲ್ಕುಲ ತಾಜಾ ಔರ ಅಪನೀ ತರಹ ಕಾ ಅನೂಠಾ ಆಇಡಿಯಾ ಹೈ, ಲಿಹಾಜಾ ಇಸಕೀ ಒರ ದರ್ಶಕ ಆಕರ್ಷಿತ ಭೀ ಹೊ ರಹೆ ಹೈಂ। ಲೆಕಿನ ಇಸ ಶೊ ಔರ ಇಸಮೆಂ ಪೆಶ ಕಿಎ ಜಾನೆ ವಾಲೀ ತಕನೀಕ ಔರ ಉಸಕೆ ಜರಿಎ ಸಂಯೊಗೊಂ ಕೊ ಜೊಡ಼ನೆ ಕೊ ಲೆಕರ ಸವಾಲ ಉಠನೆ ಶುರೂ ಹೊ ಗಎ ಹೈಂ।
ಇಸಕೀ ವಜಹ ಬನೆ ಹೈಂ ಮಶಹೂರ ಹಸ್ತಿಯೊಂ ಕೆ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಕೆ ಕಥಿತ ಖುಲಾಸೆ। ಮನೊಚಿಕಿತ್ಸಕ ಡॉ. ತृಪ್ತೀ ಜೆಈನ ಕೀ ಮದದ ಸೆ ಮೊನಿಕಾ ವೆದೀ ಕೆ ಪಿಛಲೆ ಜನ್ಮ ಕಾ ಜೊ ರಾಜ ಖುಲಾ, ವಹ ಚೌಂಕಾನೆ ವಾಲಾ ಹೈ। ಯೆ ಪೂರೀ ದುನಿಯಾ ಜಾನತೀ ಹೈ ಕಿ ಮೊನಿಕಾ ವೆದೀ ಕೊ ಮಾಫಿಯಾ ಡॉನ ಅಬೂ ಸಲೆಮ ಸೆ ಸಂಬಂಧೊಂ ಕೆ ಚಲತೆ ಸುರ್ಖಿಯೊಂ ಮೆಂ ರಹೀಂ। ಉನ್ಹೆಂ ಪುರ್ತಗಾಲ ಸೆ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣ ಕೆ ಜರಿಎ ಭಾರತ ಲಾಯಾ ಗಯಾ। ಉನ ಪರ ಅಬೂ ಸಲೆಮ ಕೆ ಸಾಥ ಕಈ ಮಾಮಲೊಂ ಮೆಂ ಮುಕದಮೆ ಭೀ ಚಲೆ। ಪೂರೀ ದುನಿಯಾ ಜಾನತೀ ಹೈ ಕಿ ಉನ್ಹೊಂನೆ ಅಬೂ ಸಲೆಮ ಕೆ ಸಾಥ ಪುರ್ತಗಾಲ ಮೆಂ ಶರಣ ಇಸಲಿಎ ಲೀ ಥೀ, ಕ್ಯೊಂಕಿ ಪುರ್ತಗಾಲ ಸೆ ಭಾರತ ಕೀ ಪ್ರತ್ಯರ್ಪಣ ಸಂಧಿ ನಹೀಂ ಥೀ। ಫಿರ ಪುರ್ತಗಾಲ ಉನ ದೆಶೊಂ ಮೆಂ ಶಾಮಿಲ ಹೈಂ, ಜಹಾಂ ಭಯಂಕರ ಅಪರಾಧಿಯೊಂ ಕೊ ಭೀ ಮೌತ ಕೀ ಸಜಾ ನಹೀಂ ದೀ ಜಾತೀ। ಉನ್ಹೆಂ ಔರ ಉನಕೆ ಪುರಾನೆ ದೊಸ್ತ ಅಬೂ ಸಲೆಮ ಕೊ ಕಾನೂನ ಕೀ ಯೆ ಬಾರೀಕಿಯಾಂ ಪತಾ ಥೀಂ। ಇಸಕಾ ಫಾಯದಾ ವೆ ಉಠಾತೆ ರಹೆ। ನಾ ಜಾನೆ ಕಿತನೆ ಪಾಪಡ಼ ಬೆಲನೆ ಕೆ ಬಾದ ಹೀ ಭಾರತ ಸರಕಾರ ಉನ್ಹೆಂ ಯಹಾಂ ಲಾನೆ ಮೆಂ ಕಾಮಯಾಬ ಹೊ ಪಾಈ। ಲೆಕಿನ ರಾಜ ಪಿಛಲೆ ಜನ್ಮ ಮೆಂ ಹಿಸ್ಸಾ ಲೆನೆ ಕೆ ಬಾದ ಉನ್ಹೆಂ ಪತಾ ಚಲಾ ಕಿ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಮೆಂ ವಹ ಈಸಾಈ ಥೀಂ। ಇತನಾ ಹೀ ನಹೀಂ, ಉನಕೆ ತೀನ ಬಚ್ಚೆ ಭೀ ಥೆ। ಜಿನಮೆಂ ಸೆ ಎಕ ಬೆಟೀ ಕಾ ನಾಮ ನೀಮಾ ಥಾ। ಉನ್ಹೆಂ ಲಗ ರಹಾ ಹೈ ಕಿ ವಹ
ಈಸಾಈ ಧರ್ಮ ಕೀ ಒರ ಆಕರ್ಷಿತ ಹೊ ರಹೀ ಹೈಂ। ಮೊನಿಕಾ ಕಾ ದಾವಾ ಹೈ ಕಿ ಪಹಲೆ ಉನ್ಹೆಂ ಇಸಕೀ ವಜಹ ಪತಾ ನಹೀಂ ಥೀ। ಲೆಕಿನ ಶೊ ಮೆಂ ಆನೆ ಕೆ ಬಾದ ಉನ್ಹೆಂ ಪತಾ ಚಲಾ ಕಿ ಅಪನೆ ಪಿಛಲೆ ಜೀವನ ಮೆಂ ವಹ ಈಸಾಈ ಥೀಂ।
ಭೊಜಪುರೀ ಫಿಲ್ಮೊಂ ಕೀ ಹೆಲನ ಔರ ಬॉಲೀವುಡ ಕೀ ಆಇಟಮ ಗರ್ಲ ಕೆ ತೌರ ಪರ ವಿಖ್ಯಾತ ಸಂಭಾವನಾ ಸೆಠ ಕೊ ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ಆನೆ ಕೆ ಬಾದ ಪತಾ ಚಲಾ ಕಿ ವಹ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಮೆಂ ಮುಸ್ಲಿಮ ಲಡ಼ಕೀ ಥೀಂ। ಉನಕಾ ಪಿಛಲಾ ಜನ್ಮ ಅಚ್ಛಾ ನಹೀಂ ಥಾ। ಉನಕೆ ಘರವಾಲೆ ಉನಪರ ಕಾಫೀ ಅತ್ಯಾಚಾರ ಕರತೆ ಥೆ ಔರ ಬಹುತ ಕಮ ಉಮ್ರ ಮೆಂ ಹೀ ಉನಕೀ ಮೌತ ಭೀ ಹೊ ಗಈ। ಬಾಬಾ ರಾಮದೆವ ಕೊ ಚುನೌತೀ ದೆನೆ ವಾಲೀ ಸಂಭಾವನಾ ಸೆಠ ಅಪನೀ ಆಕ್ರಾಮಕ ಛವಿ ಕೆ ಲಿಎ ಭೀ ಜಾನೀ ಜಾತೀ ಹೈಂ। ಅಚ್ಛೀ ಔರ ಬೊಲ್ಡ ಡಾಂಸರ ಕೆ ತೌರ ಪರ ವಿಖ್ಯಾತ ಸಂಭಾವನಾ ಕೊ ಅಬ ಅಪನೀ ಅಸಲ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ತಾರ ಭೀ ಪಿಛಲೀ ಜಿಂದಗೀ ಮೆಂ ದಿಖನೆ ಲಗೆ ಹೈಂ। ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ಪತಾ ಚಲಾ ಕಿ ವೆ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಮೆಂ ಬಾರ ಡಾಂಸರ ಥೀಂ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಕಿ ಇಸ ಜನ್ಮ ಕೆ ಬೊಲ್ಡ ಡಾಂಸ ಕೆ ಪೀಛೆ ಉನಕೀ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಕೀ ಯೆ ಕಹಾನೀ ಹೀ ವಜಹ ನಜರ ಆ ರಹೀ ಹೈ।
ಟೆಲೀವಿಜನ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಸುಪರ ಸ್ಟಾರ ಶೆಖರ ಸುಮನ ಭೀ ಇಸ ಶೊ ಕೆ ಜರಿಎ ಅಪನೆ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಕಾ ರಾಜ ಜಾನ ಚುಕೆ ಹೈಂ। ಇಸಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಮೆಂ ವೆ ಬ್ರಿಟಿಶ ನಾಗರಿಕ ಥೆ ಔರ ಉನಕೆ ಯಹಾಂ ಜಬರ್ದಸ್ತ ಆಗ ಲಗೀ ಥೀ, ಜಿಸಮೆಂ ಉನಕೆ ಬಚ್ಚೊಂ ಕೀ ಮೌತ ಹೊ ಗಈ ಥೀ। ಯಹಾಂ ಯೆ ಬತಾ ದೆನಾ ಜರೂರೀ ಹೈ ಕಿ ಕರೀಬ ಪಂದ್ರಹ ಸಾಲ ಪಹಲೆ ಶೆಖರ ಸುಮನ ಕೆ ಎಕ ಬಚ್ಚೆ ಕೀ ಹृದಯ ಕೀ ಬೀಮಾರೀ ಕೆ ಚಲತೆ ಮೌತ ಹೊ ಗಈ ಥೀ। ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ಉನ್ಹೆಂ ಇಸ ಮೌತ ಕೆ ಪೀಛೆ ಭೀ ಪೂರ್ವ ಜನ್ಮ ಕೀ ವಹ ಆಗ ಹೀ ನಜರ ಆಈ। ಯೆ ತೊ ಹುಈ ಶೊ ಮೆಂ ಶಾಮಿಲ ಹಸ್ತಿಯೊಂ ಕೀ ಬಾತ। ಚೈನಲ ಕಾ ಕಹನಾ ಹೈ ಕಿ ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ನೀಲ ನಿತಿನ ಮುಕೆಶ ಸಮೆತ ಕಈ ಔರ ಹಸ್ತಿಯಾಂ ಭೀ ಶಾಮಿಲ ಹೊಂಗೀ। ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ಭೊಪಾಲ ಕೀ ಸ್ವಾತಿ ಸಿಂಹ ಭೀ ಶಾಮಿಲ ಹೊ ಚುಕೀ ಹೈಂ। ಜಿನ್ಹೆಂ 1966 ಮೆಂ ಎಕ ವಿಮಾನ ಹಾದಸೆ ಸೆ ಗುಜರನಾ ಪಡ಼ಾ ಥಾ। ಇಸಕಾ ಡರ ಉನ ಪರ ಇಸ ಕದರ ಬೈಠ ಗಯಾ ಕಿ ವೆ ವಿಮಾನ ಮೆಂ ಬೈಠನೆ ಸೆ ಹೀ ಘಬರಾನೆ ಲಗೀಂ। ಲೆಕಿನ ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ಆನೆ ಕೆ ಬಾದ ಪತಾ ಚಲಾ ಕಿ ಉನಕೆ ಪಿಛಲೆ ಜನ್ಮ ಕೀ ಕಈ ಘಟನಾಎಂ ಉನಕೆ ವ್ಯಕ್ತಿತ್ವ ಪರ ಹಾವೀ ರಹೀ ಹೈಂ।
ಜಿನ್ಹೊಂನೆ ಮಹಾನ ಮನೊವೈಜ್ಞಾನಿಕ ಸಿಗ್ಮಂಡ ಫ್ರಾಯಡ ಕೊ ಪಢ಼ಾ ಹೈ, ಉನ್ಹೆಂ ಪತಾ ಹೈ ಕಿ ಫ್ರಾಯಡ ನೆ ಕರೀಬ ಎಕ ಸದೀ ಪಹಲೆ ಹೀ ಬತಾ ದಿಯಾ ಥಾ ಕಿ ಹರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾ ಮನ ದರಅಸಲ ದೊ ಸ್ತರೊಂ ಪರ ಸಕ್ರಿಯ ರಹತಾ ಹೈ। ಎಕ ಚೆತನ, ಜಿಸಮೆಂ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೊ ಪತಾ ಹೊತಾ ಹೈ ಕಿ ವಹ ಕ್ಯಾ ಕರ ರಹಾ ಹೈ ಯಾ ಫಿರ ಕ್ಯಾ ಪಢ಼ ರಹಾ ಹೈ। ಮನ ಕಾ ಎಕ ಸ್ತರ ಹೊತಾ ಹೈ ಅವಚೆತನ। ಇಸಮೆಂ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಾ ಮನ ಅನಜಾನೆ ಮೆಂ ಹೀ ಅಪನೀ ಜಿಂದಗೀ ಔರ ಅಪನೆ ಆಸಪಾಸ ಕೀ ಘಟನಾಒಂ ಕೊ ರಿಕॉರ್ಡ ಕರತೆ ಜಾತಾ ಹೈ। ಫ್ರಾಯಡ ಕಹತೆ ಹೈಂ ಕಿ ಸಬಕಾಂಶಸ ಯಾ ಅವಚೆತನ ಕೀ ಜಬ ಭೀ ಅವಸ್ಥಾ ಆತೀ ಹೈ ಯಾ ಫಿರ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕಭೀ ಸಪನೆ ದೆಖತಾ ಹೈ ತೊ ಅವಚೆತನ ಕೀ ಯೆ ಘಟನಾಎಂ ಹೀ ಉಸೆ ದಿಖಾಈ ಪಡ಼ತೀ ಹೈಂ। ಮನೊಚಿಕಿತ್ಸಕ ಸಮ್ಮೊಹನ ಕೆ ಜರಿಎ ಅವಚೆತನ ಮೆಂ ಬೈಠೀ ಧಾರಣಾಒಂ ಕೊ ಮನೊರೊಗಿಯೊಂ ಕೆ ಮನ ಸೆ ಬಾಹರ ನಿಕಾಲನೆ ಕೀ ಕೊಶಿಶ ಕರತೆ ಹೈಂ। ಇಸ ಲಿಹಾಜ ಸೆ ದೆಖಾ ಜಾಯ ತೊ ರಾಜ ಪಿಛಲೆ ಜನ್ಮ ಕಾ – ಫ್ರಾಯಡ ಕೆ ಉಸೀ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಕೆ ಆಧಾರ ಪರ ಕಾಮ ಕರ ರಹಾ ಹೈ। ಇಸ ಲಿಹಾಜ ಸೆ ಯಹ ವಿಷಯ ನಯಾ ತೊ ನಹೀಂ ಹೈ, ಲೆಕಿನ ಇಸೆ ಅಭೀ ಸಾರ್ವಜನಿಕ ತೌರ ಪರ ಪಹಲೆ ಕಭೀ ಪೆಶ ನಹೀಂ ಕಿಯಾ ಗಯಾ ಹೈ, ಇಸ ಅರ್ಥ ಮೆಂ ಯೆ ಶೊ ನಯಾ ತೊ ಜರೂರ ಹೈ। ವೈಸೆ ಭೀ ಆಜ ಕೀ ಶಹರೀ ಜಿಂದಗೀ ಮೆಂ ಇತನೆ ಉತಾರ-ಚಢ಼ಾವ ಹೈಂ, ಇತನೀ ಸಮಸ್ಯಾಎಂ ಹೈಂ ಕಿ ಅಚ್ಛೆ-ಭಲೆ ಲೊಗ ಭೀ ಮಾನಸಿಕ ವಿಕಾರೊಂ ಕೆ ಶಿಕಾರ ಹೊ ಜಾತೆ ಹೈಂ। ಎಕ ಅನುಮಾನ ಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಇಸ ದೆಶ ಮೆಂ ಕರೀಬ ದೊ ಕರೊಡ಼ ಲೊಗ ಮಾನಸಿಕ ರೊಗೊಂ ಸೆ ಪರೆಶಾನ ಹೈಂ। ಜಾಹಿರ ಹೈ, ಐಸೆ ಮೆಂ ಇಸ ಶೊ ಕೊ ಲೊಗೊಂ ಕೀ ಉತ್ಸುಕತಾ ಕೀ ವಜಹ ತೊ ಬನನಾ ಹೀ ಥಾ ಔರ ಬನಾ ಭೀ ಹೈ। ಅಗರ ಐಸಾ ನಹೀಂ ಹೊತಾ ತೊ ಇಸ ಶೊ ಮೆಂ ಹಿಸ್ಸಾ ಲೆನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಅಬ ತಕ ಆಠ ಹಜಾರ ಲೊಗ ರಜಿಸ್ಟರ್ಡ ನಹೀಂ ಹೊ ಪಾತೆ। ವೈಸೆ ಕಿಸೀ ಕೀ ನಿಜೀ ಜಿಂದಗೀ ಮೆಂ ಝಾಂಕನಾ ಔರ ಉಸೆ ಲೆಕರ ವ್ಯಾಖ್ಯಾಎಂ ಸಬಕೆ ಸಾಮನೆ ಕರನಾ, ಉಸ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೀ ನಿಜೀಪನ ಮೆಂ ಸೆಂಧ ಕಾ ಹೀ ಮಾಮಲಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಜಬ ಸಾಮನೆ ವಾಲಾ ಖುದ ಹೀ ಅಪನೀ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ರಾಜ ಪೂರೀ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಸಾಮನೆ ಖೊಲನೆ ಕೊ ಉತಾವಲಾ ಹೊ ತೊ ಇಸ ಪರ ಸವಾಲ ಉಠಾನಾ ಹೀ ಬೆಮಾನೀ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಕಈ ಲೊಗ ಅಬ ಭೀ ಹೈಂ, ಜೊ ಅಪನೀ ಪುರಾನೀ ಯಾ ಪಿಛಲೀ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ರಾಜ ಖೊಲನೆ ಕೊ ತೈಯಾರ ನಹೀಂ ಹೈಂ। ಔರ ತೊ ಔರ, ಇಸ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಕೊ ಪೆಶ ಕರ ರಹೆ ಭೊಜಪುರೀ ಫಿಲ್ಮೊಂ ಕೆ ಅಭಿನೆತಾ ರವಿ ಕಿಶನ ಅಬ ತಕ ಇಸಕೆ ಲಿಎ ತೈಯಾರ ನಹೀಂ ಹೊ ಪಾಎ ಹೈಂ। ಕಹಾ ತೊ ಯೆ ಜಾ ರಹಾ ಹೈ ಕಿ ವೆ ಅಪನೀ ಪಿಛಲೀ ಜಿಂದಗೀ ಕೆ ಖುಲಾಸೆ ಕೊ ಲೆಕರ ಡರೆ ಹುಎ ಹೈಂ। ಲೆಕಿನ ಎಕ ಸಚ ತೊ ಯೆ ಭೀ ಹೈ ಕಿ ಉನ್ಹೆಂ ಕಹೀಂ ನಾ ಕಹೀಂ ಯೆ ಲಗತಾ ಹೈ ಕಿ ಉನಕೆ ವಿಗತ ಕೆ ಖುಲಾಸೆ ಸೆ ಉನಕೀ ಅಬ ತಕ ಕೀ ಬನೀ-ಬನಾಈ ಛವಿ ಪರ ನಕಾರಾತ್ಮಕ ಅಸರ ಪಡ಼ ಸಕತಾ ಹೈ।
ಚೈನಲೊಂ ಕೀ ಆಪಸೀ ಗಲಾಕಾಟ ಪ್ರತಿಯೊಗಿತಾ ಮೆಂ ಅಬ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪುರಾನೀ ಮಾನ್ಯತಾಎಂ ಧೂಮಿಲ ಪಡ಼ತೀ ಜಾ ರಹೀ ಹೈಂ। ಕೀಹೊಲ ಯಾನೀ ಬೆಡರೂಮ ಮೆಂ ಝಾಂಕನೆ ವಾಲೀ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಸಭ್ಯ ಸಮಾಜ ಮೆಂ ಅಬ ಭೀ ಸ್ವೀಕಾರ್ಯ ನಹೀಂ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಬಾಜಾರ ಮೆಂ ಬನೆ ರಹನೆ ಔರ ಟೀಆರಪೀ ವಾಲೀ ನಾಂವ ಕೀ ಪಹಲೀ ಸೀಟ ಪರ ಸವಾರೀ ಕರನೆ ಕಾ ದಬಾವ ಇತನಾ ಜ್ಯಾದಾ ಬಢ಼ ಗಯಾ ಹೈ ಕಿ ಮಾನ್ಯತಾಒಂ ಕೀ ಪರವಾಹ ಕೊಈ ನಹೀಂ ಕರತಾ। ಚೈನಲ ಪರ ಅಪನೆ ಅಸ್ತಿತ್ವ ಔರ ಆರ್ಥಿಕ ಸಂಕಟ ಕಾ ದಬಾವ ಕಾಮ ಕರತಾ ಹೈ ತೊ ವ್ಯಕ್ತಿ ಕೀ ನಿಜೀ ಜಿಂದಗೀ ಮೆಂ ಚಮತ್ಕಾರ ಕೀ ಉಮ್ಮೀದೆಂ ಉಸೆ ಸಬ ಕುಛ ಕರನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಮಜಬೂರ ಕರತೀ ಹೈಂ। ರಾಜ ಪಿಛಲೀ ಜಿಂದಗೀ ಕಾ ಜೈಸಾ ಶೊ ಭೀ ದೊನೊಂ ತರಹ ಕೆ ದಬಾವೊಂ ಕೆ ಕೊಲಾಜ ಸೆ ತೈಯಾರ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಹಮೆಂ ಯೆ ನಹೀಂ ಭೂಲನಾ ಚಾಹಿಎ ಕಿ ಅಭೀ ಕುಛ ಹೀ ಮಹೀನೆ ಪಹಲೆ ಸಚ ಕಾ ಸಾಮನಾ ನಾಮ ಕಾ ಎಕ ಶೊ ಆಯಾ ಥಾ। ವಹಾಂ ಸಚಾಈ ಕಾ ಸಾಮನಾ ಕರನಾ ಔರ ದೆಖನಾ ತೊ ಶುರೂ ಮೆಂ ದರ್ಶಕೊಂ ಔರ ಪ್ರತಿಭಾಗಿಯೊಂ ಕೊ ಅಚ್ಛಾ ತೊ ಲಗಾ, ಲೆಕಿನ ಅಬ ಉಸಕೀ ಚರ್ಚಾ ಭೀ ಕಭೀ-ಕಭಾರ ಹೀ ಹೊ ಪಾತೀ ಹೈ। ಸಚ ಕಾ ಸಾಮನಾ ಕಾ ಮೌಜೂದಾ ಹಶ್ರ ಇಸ ಬಾತ ಕಾ ಗವಾಹ ಹೈ ಕಿ ಅಗರ ರಾಜ ಪಿಛಲೆ ಜನ್ಮ ಕಾ ಮೆಂ ಭೀ ಅಗರ ಸಮಸ್ಯಾಒಂ ಕಾ ದುಹರಾವ ಹೊತಾ ರಹಾ ತೊ ತಾಜಾ ಆಇಡಿಯಾ ವಾಲಾ ಭೀ ಯೆ ಶೊ ಜ್ಯಾದಾ ದಿನ ತಕ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಡ್ರಾಇಂಗ ರೂಮ ಮೆಂ ಸಾಥ ಬೈಠನೆ ಕೀ ವಜಹ ಬನಾ ನಹೀಂ ರಹ ಸಕೆಗಾ।

ಭದೆಸಪನ ಕೀ ಬುದ್ಧೂ ಬಕ್ಸೆ ಮೆಂ ಪ್ರಭಾವೀ ದಸ್ತಕ

ಉಮೆಶ ಚತುರ್ವೆದೀ
ಬುದ್ಧೂ ಬಕ್ಸೆ ಕೆ ಪರ್ದೆ ಪರ ಬಿಹಾರ ಔರ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೀ ಭಾಷಿಯೊಂ ಕೊ ಅಬ ತಕ ದರಬಾನ, ಚಪರಾಸೀ ಔರ ಮಜಾಕ ಕಾ ಪಾತ್ರ ಬನತೆ ರಹೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಹಿಂದೀಭಾಷೀ ಅಬ ಕಹಾನಿಯೊಂ ಕೆ ಕೆಂದ್ರ ಮೆಂ ಹೈಂ ಔರ ಮಜೆ ಕೀ ಬಾತ ಯೆ ಹೈ ಕಿ ಇನಕೀ ಉಪಸ್ಥಿತಿ ಅಬ ಟೀಆರಪೀ ಕೀ ದೌಡ಼ ಮೆಂ ಸಫಲತಾ ಕೀ ಗಾರಂಟೀ ಭೀ ಮಾನೀ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ। ಅಗಲೆ ಜನಮ ಮೊಂಹೆ ಬಿಟಿಯಾ ಹೀ ಕೀಜೌ, ಸಬಕೀ ಜೊಡ಼ೀ ವಹೀ ಬನಾತಾ-ಭಾಗ್ಯವಿಧಾತಾ, ತೆರೆ ಮೆರೆ ಸಪನೆ, ನಾ ಆನಾ ಇಸ ದೆಸ ಲಾಡೊ ಔರ ಬೈರೀ ಪಿಯಾ ಜೈಸೆ ಧಾರಾವಾಹಿಕ ಇಸ ಬಾತ ಕೀ ತಸ್ದೀಕ ಕರ ರಹೆ ಹೈಂ ಕಿ ಬಾಜಾರ ಕೆ ದಬಾವ ಮೆಂ ಭೀ ಕಭೀ ಹಂಸೊಡ಼ ಔರ ಮಜಾಕ ಕೆ ಪರ್ಯಾಯ ರಹೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಛೊಟೆ ಶಹರೊಂ ಕೀ ಪृಷ್ಠಭೂಮಿ ವಾಲೀ ಕಹಾನಿಯಾಂ ಭೀ ಅಬ ಬುದ್ಧೂ ಬಕ್ಸೆ ಕೆ ನಾ ಸಿರ್ಫ ಕೆಂದ್ರ ಮೆಂ ಹೈಂ, ಬಲ್ಕಿ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಕೆ ಬಾಜಾರ ಕೊ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕರನೆ ವಾಲೀ ಟೈಮ ಜೈಸೀ ಖಾಲಿಸ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ದಾಂ ಕಂಪನೀ ಕೀ ರೆಟಿಂಗ ಮೆಂ ಭೀ ಅವ್ವಲ ಸ್ಥಾನ ಬನಾನೆ ಮೆಂ ಕಾಮಯಾಬ ರಹೀ ಹೈಂ।
ಪಢ಼ೆ-ಲಿಖೆ ಹೊನೆ ಕಾ ದಾವಾ ಕರನೆ ವಾಲೆ ದಿಲ್ಲೀ, ಮುಂಬಈ ಔರ ಕೊಲಕಾತಾ ಜೈಸೆ ಮಹಾನಗರೊಂ ಮೆಂ ಭಲೆ ಹೀ ಸತ್ತಾ ವಿಮರ್ಶ ಕೆ ಕೆಂದ್ರ ಮೆಂ ಬಿಹಾರ ಔರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಕೆ ಲೊಗ ಆನೆ ಲಗೆ ಹೈಂ, ಇಸಕೆ ಬಾವಜೂದ ಉನ್ಹೆಂ ಲೆಕರ ಇನ ಮಹಾನಗರೊಂ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಇನಕೆ ಆಸಪಾಸ ಕೆ ಇಲಾಕೊಂ ಕೆ ಲೊಗೊಂ ಕಾ ಆಗ್ರಹ ಕಮ ನಹೀಂ ಹುಆ ಹೈ। ದಿಲ್ಲೀ ಕೀ ಸಡ಼ಕೊಂ ಪರ ಬಿಹಾರೀ ಶಬ್ದ ಆಜ ಭೀ ಸಮ್ಮಾನ ಕಾ ಪಾತ್ರ ನಹೀಂ ಹೈ, ಮುಂಬಈ ಮೆಂ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟೀ ಔರ ಶಿವಸೆನಾ ಕೊ ಧೂಲ ಚಟಾನೆ ಕೀ ಹೈಸಿಯತ ರಖನೆ ವಾಲಾ ಪೂರ್ವೀ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಔರ ಬಿಹಾರ ಕಾ ಸಮಾಜ ಉನ ಕಾಂಗ್ರೆಸೀ ಕಾರ್ಯಕರ್ತಾಒಂ ಕೀ ನಜರ ಮೆಂ ಭೀ ಸಮ್ಮಾನ ಹಾಸಿಲ ನಹೀಂ ಕರ ಪಾಯಾ ಹೈ। ಇಸಕೆ ಬಾವಜೂದ ವಹ ಮಾಯಾನಗರೀ ಜೈಸೆ ಖಾಲಿಸ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ದಾಂ ಹಾಥೊಂ ಸೆ ಸಂಚಾಲಿತ ಹೊನೆ ವಾಲೆ ಟೆಲೀವಿಜನ ಧಾರಾವಾಹಿಕೊಂ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಇಸ ಇಲಾಕೆ ಕೀ ದೆಸಜ ಪृಷ್ಠಭೂಮಿ ವಾಲೀ ಕಹಾನಿಯಾಂ ಔರ ದೆಸಜ ಪಾತ್ರ ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ಸಂಭ್ರಾಂತ ವರ್ಗ ಕೆ ಡ್ರಾಇಂಗ ರೂಮ ತಕ ಪ್ರಭಾವೀ ಅಸರ ಬನಾ ಪಾಎ ಹೈಂ ತೊ ಹೈರತಭರೆ ಸವಾಲ ಉಠೆಂಗೆ ಹೀ।
ಚಾಹೆ ಆಜಾದೀ ಕಾ ಆಂದೊಲನ ರಹಾ ಹೊ ಯಾ ಫಿರ ಬಾದ ಕೆ ದೌರ ಮೆಂ ದಿಲ್ಲೀ ಕೀ ಗದ್ದೀ ಪರ ಕಬ್ಜೆ ಕೀ ಲಡ಼ಾಈ, ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಕೀ ಖಾಸ ಭೂಮಿಕಾ ರಹೀ ಹೈ। ಅಂಗ್ರೆಜೊಂ ಸೆ ಲೊಹಾ ಲೆನೆ ಮೆಂ ಗಂಗಾ-ಘಾಘರಾ ಕೀ ಉಪಜಾಊ ಮಿಟ್ಟೀ ಸೆ ನಿಕಲೆ ಸಪೂತೊಂ ನೆ ಅಹಮ ಭೂಮಿಕಾ ನಿಭಾಈ। ಆಜಾದೀ ಕೆ ಬಾದ 1991 ತಕ ದಿಲ್ಲೀ ಕೀ ಗದ್ದೀ ಪರ ವಹೀ ಕಾಬಿಜ ಹೊತಾ ರಹಾ, ಜಿಸನೆ ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಕೆ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ೆ ಇಲಾಕೆ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಔರ ಬಿಹಾರ ಕೆ ಅಧಿಕಾಂಶ ಲೊಗೊಂ ಕೆ ದಿಲೊಂ ಪರ ರಾಜ ಕಿಯಾ। ಪೀಬೀ ನರಸಿಂಹ ರಾವ ಪಹಲೆ ಪ್ರಧಾನ ಮಂತ್ರೀ ರಹೆ, ಜಿನಕೀ ಪಾರ್ಟೀ ಕೊ ಇನ ದೊನೊಂ ರಾಜ್ಯೊಂ ಸೆ ಪಹಲೆ ಕೀ ತರಹ ಸಮ್ಮಾನ ಔರ ಪ್ಯಾರ ಹಾಸಿಲ ನಹೀಂ ಹೊ ಪಾಯಾ। ಇಸಕೆ ಬಾವಜೂದ ಇಸ ಇಲಾಕೆ ಕೆ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶ ಮೆಂ ವಹ ಸ್ಥಾನ ನಹೀಂ ಮಿಲ ಪಾಯಾ, ಜಿಸಕಾ ವಹ ಹಕದಾರ ಥಾ। ಲೆಕಿನ ಯಹ ಹಾಲತ ಅಬ ಬದಲ ರಹೀ ಹೈ। ಅಂಗ್ರೆಜೀ ವರ್ಚಸ್ವ ವಾಲೀ ಟೆಲೀವಿಜನ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ವಿಮರ್ಶ ಔರ ಕಹಾನೀ ಕಾ ಕೆಂದ್ರ ಬನ ರಹೆ ಇಸ ಸಮಾಜ ಕೀ ಭೀ ಸ್ವೀಕಾರ್ಯತಾ ಬಢ಼ನೆ ಲಗೀ ಹೈ। ಯಹ ಸ್ವೀಕಾರ್ಯತಾ ಹೀ ಹೈ ಕಿ ಚಾಹೆ ಅಗಲೆ ಜನಮ ಮೊಹೆಂ ಬಿಟಿಯಾ ಹೀ ಕೀಜೌ ಹೊ ಯಾ ಫಿರ ಸಬಕೀ ಜೊಡ಼ೀ ವಹೀ ಬನಾತಾ-ಭಾಗ್ಯ ವಿಧಾತಾ, ಠೆಠ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಸಮಾಜ ಕಾ ಪ್ರತಿನಿಧಿತ್ವ ಕರನೆ ವಾಲೀ ಕಹಾನೀ ಔರ ಉಸಕೆ ದೆಸಜ ಪಾತ್ರ ಅಬ ಕೆಂದ್ರೀಯ ಭೂಮಿಕಾ ಮೆಂ ಹೈಂ। ಅಬ ಉನಕೀ ಕಹಾನೀ ಭೀ ಸಂಭ್ರಾಂತ ಸಮಝೆ ಜಾನೆ ವಾಲೆ ಪರಿವಾರೊಂ ಕೆ ಲೊಗೊಂ ಕೀ ಆಂಖೊಂ ಸೆ ಭೀ ಆಂಸೂ ಲಾನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಮಜಬೂರ ಕರ ರಹೆ ಹೈಂ।
ಪಹಲೆ ಅಂಗ್ರೆಜೊಂ ಕೆ ಖಿಲಾಫ ಜೊರದಾರ ಲಡ಼ಾಈ ಲಡ಼ನೆ ವಾಲೆ ಇಸ ಇಲಾಕೆ ನೆ ವಿಕಾಸ ಕೀ ದೌಡ಼ ಮೆಂ ಪಿಛಡ಼ಕರ ಕಾಫೀ ಕೀಮತ ಚುಕಾಈ। ಆಜಾದೀ ಕೆ ಬಾದ ದಿಲ್ಲೀ ಕೀ ಗದ್ದೀ ಕೆ ದಾವೆದಾರೊಂ ನೆ ಇಸ ಇಲಾಕೆ ಕೆ ವೊಟೊಂ ಕೆ ಲಿಎ ಇಸ ಇಲಾಕೆ ಕೆ ಲೊಗೊಂ ಕೀ ತಾಬೆದಾರೀ ತೊ ಕೀ, ಲೆಕಿನ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಉನ್ಹೆಂ ವಿಕಾಸ ಕೀ ಜೈಸೀ ಚಿಕನೀ ಔರ ಸಾಫ-ಸಫ್ಫಾಕ ಸಡ಼ಕ ಮಿಲನೀ ಚಾಹಿಎ ಥೀ, ವಹ ನಹೀಂ ಮಿಲೀ। ಇಸಕೆ ಲಿಎ ಇಲಾಕೆ ಕೆ ರಾಜನೆತಾ ಭೀ ಜ್ಯಾದಾ ಜಿಮ್ಮೆದಾರ ರಹೆ। ಖೆತೀ ಕೆ ಸಾಥ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರೀ ಔರ ಅಸರದಾರ ಮಂತ್ರಿಯೊಂ ಕೀ ಭರಪೂಜ ಉಪಜ ಯಹಾಂ ಕೀ ಧರತೀ ರಾಜನೀತಿ ಔರ ಸಮಾಜ ಕೊ ದೆತೀ ರಹೀ, ಲೆಕಿನ ಜೊ ಹರಿಯಾಲೀ ಯಹಾಂ ಕೆ ಚೆಹರೊಂ ಪರ ಆನೀ ಚಾಹಿಎ ಥೀ, ಉಸಸೆ ಯಹಾಂ ಕೆ ಚೆಹರೆ ಹಮೆಶಾ ಮಹರೂಮ ರಹೆ। ಸಂವಿಧಾನ ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಆಜಾದೀ ಕೆ ಪಂದ್ರಹ ಸಾಲ ಬಾದ ಭೀ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಇಸ ದೆಶ ಕೆ ರಾಜಕಾಜ ಔರ ಭಾಗ್ಯವಿಧಾತಾ ಕೀ ಭೂಮಿಕಾ ಸೆ ಅಲಗ ಹೊತೀ ನಜರ ನಹೀಂ ಆಈ ತೊ ಡॉಕ್ಟರ ರಾಮಮನೊಹರ ಲೊಹಿಯಾ ಕೀ ಅಗುಆಈ ಮೆಂ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಹಟಾಒ ಆಂದೊಲನ ಮೆಂ ಇಸೀ ಇಲಾಕೆ ನೆ ಜೊರದಾರ ಭೂಮಿಕಾ ನಿಭಾಈ। ಆಜ ಸಮಾಜವಾದೀ ಧಾರಾ ಕೀ ರಾಜನೀತಿ ಮೆಂ ನೀತೀಶ ಕುಮಾರ, ಲಾಲೂ ಯಾದವ, ಮುಲಾಯಮ ಸಿಂಹ ಯಾದವ ಜೈಸೆ ಲೊಗ ಅಸರದಾರ ಬನೆ ಹುಎ ಹೈಂ, ಉಸಕೆ ಪೀಛೆ ಭೀ ಕಹೀಂ ನಾ ಕಹೀಂ ಲೊಹಿಯಾ ಕಾ ಯೆ ಆಂದೊಲನ ಭೀ ರಹಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಯೆ ಕಿ ಇಸ ಪೀಢ಼ೀ ಕೆ ಅಧಿಕಾಂಶ ನೆತಾಒಂ ನೆ ಸತ್ತಾ ಕೀ ಸವಾರೀ ಕರನೆ ಕೆ ಬಾದ ಅಪನೆ ಇಸ ಆಂದೊಲನ ಔರ ಆಂದೊಲನ ಕೀ ಸಾಥೀ ರಹೀ ಅಪನೀ ಜನತಾ ಕೊ ಭೀ ಭುಲಾನೆ ಮೆಂ ದೆರ ನಹೀಂ ಲಗಾಈ। ಜಬ ಕರ್ಣಧಾರ ಹೀ ಅಪನೆ ಲೊಗೊಂ ಕಾ ಸಮ್ಮಾನ ನಹೀಂ ಕರೆಂಗೆ, ದುನಿಯಾ ಕ್ಯೊಂಕರ ಸಮ್ಮಾನಿತ ಕರತೀ। ದೂಸರೀ ಬಾತ ಯೆ ಹುಈ ಕಿ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ವಿರೊಧೀ ಆಂದೊಲನ ಕೆ ಬಾವಜೂದ ಹಿಂದೀ ಕಾ ವರ್ಚಸ್ವ ರಾಜಕಾಜ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ನಹೀಂ ಬಢ಼ಾ ತೊ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕೊ ಲೆಕರ ಎಕ ಖಾಸ ತರಹ ಕೀ ಕಟ್ಟರತಾ ಕಾ ಭೀ ವಿಸ್ತಾರ ಹುಆ। ಇನ ಕಟ್ಟರವಾದಿಯೊಂ ಕೀ ನಜರ ಮೆಂ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ನಾ ಜಾನನೆ ವಾಲೆ ಲೊಗ ಹಂಸೊಡ಼ ಔರ ಮಜಾಕ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಉಪಹಾಸ ಕೆ ಹೀ ಪಾತ್ರ ಬನ ಗಎ। ಕಹನಾ ನಾ ಹೊಗಾ, ಫಿಲ್ಮೀ ದುನಿಯಾ ಹೊ ಯಾ ಫಿರ ಟೆಲೀವಿಜನ ಕಾ ರೂಪಹಲಾ ಸಂಸಾರ - ವಹಾಂ ಬಿಹಾರ ಯಾ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಕೆ ಲೊಗ ಭದೆಸ ಔರ ದೆಸಜ ರೂಪ ಮೆಂ ಹೀ ಸಾಮನೆ ಆತೆ ರಹೆ। ಬಾದ ಕೆ ದೌರ ಮೆಂ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಕೆ ಆರೊಪೊಂ ಕೆ ಬೀಚ ಜಬ ರಾಜನೀತಿ ವಿದೂಷಕ ಜೈಸೀ ಭೂಮಿಕಾ ಮೆಂ ಆ ಗಈ ತೊ ಇಸ ಇಲಾಕೆ ಕೆ ಲೊಗ ಔರ ಭೀ ಜ್ಯಾದಾ ಮಜಾಕ ಔರ ದಯಾ ಕೆ ಪಾತ್ರ ಬನ ಗಎ। ಸಹೀ ಮಾಯನೆ ಮೆಂ ಫಿಲ್ಮೀ ಔರ ಟೆಲೀವಿಜನ ಕೆ ಪರ್ದೆ ಭೀ ಇಸೀ ದುನಿಯಾ ಕೀ ಹೀ ಕॉಪೀ ಕರ ರಹೆ ಥೆ।
ಯಹೀಂ ಪರ ಯಾದ ಆತೆ ಹೈಂ ಖುಶವಂತ ಸಿಂಹ। ಭಾರತೀಯ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಲೆಖನ ಔರ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಮೆಂ ಖುಶವಂತ ಸಿಂಹ ಸಮ್ಮಾನಿತ ನಾಮ ಹೈ, ಲೆಕಿನ ಖಾಂಟೀ ಹಿಂದೀಭಾಷಿಯೊಂ ಕೊ ಉನಕೀ ಕಈ ಟಿಪ್ಪಣಿಯಾಂ ಚುಭತೀ ರಹೀ ಹೈಂ। ಹಿಂದೀ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಭೀ ಸಮ್ಮಾನ ಕೆ ಸಾಥ ಪಢ಼ೆ ಜಾನೆ ಕೆ ಬಾವಜೂದ ಹಿಂದೀವಾಲೊಂ ಕೊ ಲೆಕರ ಉನಕೆ ವಿಚಾರ ಆಗ್ರಹೀ ಹೀ ರಹೆ ಹೈಂ। ಎಕ ಬಾರ ಉನ್ಹೊಂನೆ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಸಂಪ್ರೆಷಣೀಯತಾ ಪರ ಯಹ ಕಹತೆ ಹುಎ ಸವಾಲ ಉಠಾಯಾ ಥಾ ಕಿ ಉಸಕೆ ಪಾಸ ರೈಟ ಔರ ಮಾಉಸ ಕೆ ಲಿಎ ಎಕ ಹೀ ಶಬ್ದ ಚೂಹಾ ಹೀ ಹೈ। ಇಸೀ ತರಹ ಉನಕೀ ನಜರ ಮೆಂ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯೊಂ ನೆ ಚೂಂಕಿ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ನಹೀಂ ಕೀ – ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಉನ್ಹೆಂ ಜ್ಯಾದಾತರ ದರಬಾನ ಯಾ ಚಪರಾಸೀ ಕೀ ನೌಕರಿಯಾಂ ಹೀ ಕರನೀ ಪಡ಼ೀಂ ಹೈಂ। ಖುಶವಂತ ಸಿಂಹ ಭೀ ಭಾರತ ಕೆ ಉಸೀ ಅಂಗ್ರೆಜೀದಾಂ ತಬಕೆ ಕೆ ಹೀ ಪ್ರತಿನಿಧಿ ರಹೆ ಹೈಂ। ಜಿನಕೀ ಸೊಚ ಹಿಂದೀಭಾಷಿಯೊಂ ಔರ ಖಾಸಕರ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯೊಂ ಕೊ ಲೆಕರ ಪೂರ್ವಾಗ್ರಹೀ ರಹೀ ಹೈ।
ಹಾಲಾಂಕಿ ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಕೀ ತಸ್ವೀರ ಕಾ ಎಕ ಉಜಲಾ ಪಕ್ಷ ಭೀ ಹೈ। ಭದೆಸಪನ ಔರ ದೆಸಜ ಸಂಸ್ಕಾರೊಂ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ವಿರೊಧ ಕೆ ಚಲತೆ ಜೊ ಉತ್ತರ ಭಾರತ ಔರ ಬಿಹಾರ ಕಥಿತ ಸಂಭ್ರಾಂತ ಭಾರತೀಯೊಂ ಕೆ ಲಿಎ ಆಶಂಕಾ ಕೀ ವಜಹ ರಹೆ ಹೈಂ, ವಹಾಂ ಪಢ಼ಾಈ ಕೊ ಲೆಕರ ಭೀ ಖಾಸತರಹ ಕೀ ಭೂಖ ಬಢ಼ೀ ಹೈ। ಕೆಂದ್ರೀಯ ಸಿವಿಲ ಸೆವಾಒಂ ಕೆ ಲಿಎ ಯಹಾಂ ಕೆ ಛಾತ್ರೊಂ ಕೆ ಉತ್ಸಾಹ ಕೊ ದೆಖಿಎ ಕಿ ಯೆ ಪರೀಕ್ಷಾಎಂ ಆಯೊಜಿತ ಕರನೆ ವಾಲೆ ಸಂಘ ಲೊಕ ಸೆವಾ ಆಯೊಗ ಕೀ ಹೀ ಪಿಛಲೆ ಸಾಲ ಕೀ ಎಕ ರಿಪೊರ್ಟ ಬತಾತೀ ಹೈ ಕಿ 2015 ತಕ ದೆಶ ಕೆ ಸಭೀ ತಕರೀಬನ ಛಹ ಸೌ ಜಿಲೊಂ ಕಾ ಡೀಎಮ ಯಾ ಎಸಪೀ ಯಾ ಫಿರ ದೊನೊಂ ಬಿಹಾರೀ ಹೀ ಹೊಗಾ। ಇಸ ಬೀಚ ಭದೆಸಪನ ಔರ ಜಂಗಲರಾಜ ಕಾ ಪರ್ಯಾಯ ರಹೆ ಬಿಹಾರ ಮೆಂ ಭೀ ಬದಲಾವ ಕೀ ಬಯಾರ ಬಹ ರಹೀ ಹೈ। ವಹಾಂ ಭೀ ಸತ್ತಾ ತಂತ್ರ ಕೊ ಲೆಕರ ಭರೊಸಾ ಬಢ಼ಾ ಹೈ। ಹಾಲಾಂಕಿ ವಹ ಭರೊಸಾ ಭೀ ಅಭೀ ಕಾಫೀ ನಹೀಂ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಬದಲಾವ ಕೀ ಶುರೂಆತ ನೆ ದೆಶ ಕೀ ಸೊಚ ಭೀ ಬದಲೀ ಹೈ। ಲಿಹಾಜಾ ಅಬ ಬಿಹಾರ ಔರ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಕೆ ಲೊಗ ಭೀ ಸಾಮಾಜಿಕ ಔರ ರಾಜನೀತಿಕ ವಿಮರ್ಶ ಕೆ ಕೆಂದ್ರ ಮೆಂ ಹೈಂ। ಉನಕೀ ಚಿಂತಾಒಂ ಔರ ಪರೆಶಾನಿಯೊಂ ಕೀ ಒರ ಭೀ ಧ್ಯಾನ ಜಾ ರಹಾ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಅಬ ಕಿಸೀ ಚೈನಲ ಕಾ ಧ್ಯಾನ ತೆರೆ ಮೆರೆ ಸಪನೆ ಕೆ ಜರಿಎ ಅಬ ಖಾಲಿಸ ಉತ್ತರ ಭಾರತೀಯ ಗಾಂವೊಂ ಕೆ ಸಪನೆ ಬೆಚನೆ ಕಾ ಬಹಾನಾ ಮಿಲ ಗಯಾ ಹೈ ಯಾ ಫಿರ ಅಗಲೆ ಜನಮ ಮೊಹೆಂ ಬಿಟಿಯಾ ಹೀ ಕೀಜೌ ಕೀ ಲಾಲೀ ಕೆ ಬಹಾನೆ ಬಿಹಾರ ಕೀ ಲಡ಼ಕಿಯೊಂ ಔರ ಜಮೀಂದಾರೀ ಪ್ರಥಾ ಕೀ ಕುರೀತಿಯೊಂ ಕೊ ಬೆಚನೆ ಕಾ ಬಾಜಾರ ಬನನೆ ಲಗಾ ಹೈ।
ಯಹಾಂ ಹಮೆಂ ಯೆ ನಹೀಂ ಭೂಲನಾ ಚಾಹಿಎ ಕಿ ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಔರ ಬಿಹಾರ ಕೆ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಅಪನೀ ಯೂಎಸಪೀ ಅಪನಾ ದೆಸಜ ಸ್ವರೂಪ ಹೀ ನಜರ ಆತೀ ರಹೀ ಹೈ। ಉಸೀ ದೆಸಜ ಸೆ ದೆಶ ಕಾ ಸಂಭ್ರಾಂತ ಕಿಸ್ಮ ಕಾ ಇಲಾಕಾ ಪರಹೆಜ ಕರತಾ ರಹಾ ಹೈ। ಪರಹೆಜ ಹೀ ಕ್ಯೊಂ ಹಂಸೀ ಭೀ ಉಡ಼ಾತಾ ರಹಾ ಹೈ। ಫಿಲ್ಮ ಔರ ಟೆಲೀವಿಜನ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಭೀ ಇಸಕಾ ಅಪವಾದ ನಹೀಂ ರಹೀ ಹೈ। ಪ್ರಕಾಶ ಝಾ, ಶತ್ರುಘ್ನ ಸಿನ್ಹಾ ಔರ ಆಶುತೊಷ ರಾಣಾ ಜೈಸೆ ಖಾಂಟೀ ಹಿಂದೀ ಔರ ದೆಸಜ ಪृಷ್ಠಭೂಮಿ ವಾಲೆ ಲೊಗೊಂ ಕೆ ಫಿಲ್ಮೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಆನೆ ಕೆ ಬಾವಜೂದ ಭೀ ಮಾಯಾನಗರೀ ಕೆ ನಜರಿಎ ಮೆಂ ಖಾಸ ಬದಲಾವ ನಹೀಂ ಆಯಾ। ಲೆಕಿನ ಅಬ ಇಸೆ ಲೆಕರ ಬದಲಾವ ನಜರ ಆ ರಹಾ ಹೈ ತೊ ಇಸಕೀ ಎಕ ಮಾತ್ರ ವಜಹ ಸಿರ್ಫ ಸಿಯಾಸೀ ಪರಿವರ್ತನ ಕಾ ಚಕ್ರ ಹೀ ನಹೀಂ ಹೈ। ಹಮೆಂ ಯಹ ನಹೀಂ ಭೂಲನಾ ಚಾಹಿಎ ಕಿ ಹಂಸೀ ಕಾ ಪಾತ್ರ ರಹೆ ಇಸ ದೆಸಜ ಇಲಾಕೆ ಮೆಂ ಭೀ ಬಾಜಾರ ನೆ ನಎ ತರಹ ಸೆ ಪೈಠ ಬನಾಈ ಹೈ। ನಿಶ್ಚಿತ ತೌರ ಪರ ಇಸಮೆಂ ಸಿಯಾಸೀ ಬದಲಾವ ಕೀ ಬಯಾರ ನೆ ಯಹಾಂ ಕೀ ಖುಶಹಾಲೀ ಮೆಂ ಅಹಮ ಭೂಮಿಕಾ ನಿಭಾಈ ಹೈ। ಇಸಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಪಿಛಲೆ ದೊ ದಶಕ ಸೆ ಯಹ ಇಲಾಕಾ ಜಿಸ ತರಹ ಕೆಂದ್ರೀಯ ರಾಜನೀತಿ ಮೆಂ ಭೂಮಿಕಾ ನಹೀಂ ನಿಭಾ ಪಾ ರಹಾ ಥಾ, ಉಸಮೆಂ ಭೀ ಬದಲಾವ ಆ ರಹಾ ಹೈ। ಅಬ ಯಹ ಇಲಾಕಾ ಎಕ ಬಾರ ಫಿರ ರಾಜನೀತಿಕ ಔರ ಸಾಮಾಜಿಕ ವಿಮರ್ಶ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಪ್ರಭಾವೀ ಭೂಮಿಕಾ ನಿಭಾನೆ ಕೀ ತೈಯಾರೀ ಮೆಂ ಜುಟ ಗಯಾ ಹೈ। ಇಸ ಇಲಾಕೆ ಕೆ ಮಾನಸ ಮೆಂ ಎಕ ಬದಲಾವ ಯೆ ಭೀ ಆಯಾ ಹೈ ಕಿ ಅಬ ಯಹ ಭೂಮಿಕಾ ಖಾಲೀ ಹಾಥ ನಹೀಂ ನಿಭಾಈ ಜಾಎಗೀ, ಬಲ್ಕಿ ಇಸಕೀ ಕೀಮತ ಭೀ ವಸೂಲೀ ಜಾಎಗೀ। ಜಬ ಸಮಾಜ ಇಸ ತರಹ ಉಠ ಖಡ಼ಾ ಹೊತಾ ಹೈ, ಉಸೆ ವಿಮರ್ಶ ಕೆ ಕೆಂದ್ರೊಂ ಕೊ ಭೀ ಉಚಿತ ಅಹಮಿಯತ ದೆನೀ ಪಡ಼ತೀ ಹೈ। ಕಹನಾ ನಾ ಹೊಗಾ- ಫಿಲ್ಮ ಔರ ಟೆಲೀವಿಜನ ಕೀ ಯೆ ದುನಿಯಾ ಭೀ ವಹೀ ಕರ ರಹೀ ಹೈ। ಇಸ ಸಮಾಜ ಕೊ ಸಮ್ಮಾನಿತ ಕರ ರಹೀ ಹೈ।

ಹ್ವಾಇಟ ಹಾಉಸ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕಾ ಜಯಘೊಷ

ಉಮೆಶ ಚತು್ರ್ವೆದೀ
ಹಿಂದುಸ್ತಾನೀ ಮಹಾನಗರೀಯ ಉಪೆಕ್ಷಾಬೊಧ ಕೆ ಬೀಚ ಲಗಾತಾರ ತಾಕತವರ ಬನ ರಹೀ ಹಿಂದೀ ನೆ ಹ್ವಾಇಟ ಹಾಉಸ ತಕ ಮೆಂ ದಸ್ತಕ ದೆ ದೀ ಹೈ। ಇಸ ದಸ್ತಕ ಕಾ ಜರಿಯಾ ಹಮಾರೆ ಅಪನೆ ರಾಜನೆತಾ ಯಾ ಹಿಂದೀಭಾಷೀ ಹಸ್ತೀನ ನಹೀಂ ಬನೆ ಹೈಂ। ದುನಿಯಾ ಕೆ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ೆ ಸತ್ತಾ ಕೆ ಕೆಂದ್ರ ಹ್ವಾಇಟ ಹಾಉಸ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕಾ ಯೆ ಜಯಗಾನ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಸಬಸೆ ತಾಕತವರ ಆದಮೀ ಕೀ ಜಬಾನ ಕೆ ಜರಿಎ ಹುಆ ಹೈ। ಹ್ವಾಇಟ ಹಾಉಸ ಮೆಂ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರೀ ಕೆ ಸಮ್ಮಾನ ಮೆಂ ದಿಎ ಭೊಜ ಮೆಂ ಪಹುಂಚೆ ಮನಮೊಹನ ಸಿಂಹ ಕಾ ಠೆಠ ಹಿಂದೀ ಮೆಂ ಹೀ ಸ್ವಾಗತ ಕಿಯಾ। ಉನ್ಹೊಂನೆ ಭಲೆ ಹೀ ಸಿರ್ಫ ಎಕ ಲಾಇನ – ಆಪಕಾ ಸ್ವಾಗತ ಹೈ- ಬೊಲಕರ ಅಮೆರಿಕೀ ಧರತೀ ಪರ ಸಿರ್ಫ ಭಾರತೀಯ ಪ್ರತಿನಿಧಿಮಂಡಲ ಕಾ ದಿಲ ಹೀ ನಹೀಂ ಜೀತಾ ಹೈ, ಬಲ್ಕಿ ಯೆ ಸಾಫ ಸಂದೆಶ ದೆ ದಿಯಾ ಹೈ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಔರ ಉಸೆ ಬೊಲನೆ ವಾಲೆ ಕರೀಬ ಪಚಾಸ ಕರೊಡ಼ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಲೆಕರ ಉಸಕಾ ನಜರಿಯಾ ಕೈಸೆ ಬದಲ ರಹಾ ಹೈ। ಅಮೆರಿಕೀ ಧರತೀ ಪರ ಹಿಂದುಸ್ತಾನೀ ಲೊಗೊಂ ಕೀ ಧಮಕ ಕೊ ಮಹಸೂಸ ಕರನೆ ಕೆ ಬಾದ ಉನಕೀ ಮಾತृಭಾಷಾ ಕೊ ಇಸ ತರಹ ಸಮ್ಮಾನಿತ ಕರನೆ ಕಾ ಭಲೆ ಹೀ ಯೆ ಪಹಲಾ ಮೌಕಾ ಹೈ, ಲೆಕಿನ ಇಸಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಆನೆ ವಾಲೆ ದಿನೊಂ ಮೆಂ ಅಮೆರಿಕೀ ರಾಜನೀತಿ ಕೆ ಲಿಎ ಹಿಂದೀ ಔರ ಹಿಂದುಸ್ತಾನೀ ಲೊಗ ಕಿತನೀ ಅಹಮ ಹೊನೆ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ।
ಬಾಜಾರವಾದ ಕೆ ಬಢ಼ತೆ ದೌರ ಮೆಂ ಭಲೆ ಹೀ ಹಿಂದೀ ಬಾಜಾರ ಕೀ ಎಕ ಬಡ಼ೀ ತಾಕತ ಬನ ಗಈ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಯಹ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಅಬ ಭೀ ಯಹ ನೀತಿ ನಿಯಂತಾಒಂ ಔರ ಅಭಿಜನ ಸಮಾಜ ಕೆ ನಿಯಮಿತ ವಿಮರ್ಶ ಕಾ ಜರಿಯಾ ನಹೀಂ ಬನ ಪಾಈ ಹೈ। ದೂಸರೆ ದೆಶೊಂ ಕೀ ಕೌನ ಕಹೆ, ಭಾರತೀಯ ಅಭಿಜನ ಸಮಾಜ ಔರ ನೀತಿ ನಿಯಂತಾ ಅಬ ತಕ ಅಪನೀ ಸೊಚ ಔರ ವಿಮರ್ಶ ಕೀ ಭಾಷಾ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಸಹಜತಾ ಸೆ ಅಪನಾ ನಹೀಂ ಪಾಎ ಹೈಂ। ಕಹನಾ ನಾ ಹೊಗಾ, ಉದ್ಯೊಗ, ಸಮಾಜ ಔರ ರಾಜನೀತಿ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ನೀತಿಯೊಂ ಕೆ ಪ್ರಭಾವಿತ ಕರನೆ ವಾಲಾ ಯೆ ಸಮಾಜ ಜ್ಯಾದಾತರ ಮಹಾನಗರೊಂ ಮೆಂ ಹೀ ರಹತಾ ಹೈ ಔರ ಉಸಕೀ ದೈನಂದಿನ ಕೀ ಭಾಷಾ ವಹೀ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಹೈ, ಜಿಸಕಾ ಅಮೆರಿಕಾ ಔರ ಬ್ರಿಟೆನ ಮೆಂ ಸಹಜ ವ್ಯವಹಾರ ಹೊತಾ ಹೈ। ದರಅಸಲ ಹಮಾರಾ ಆಜ ಜೊ ಅಭಿಜನ ಸಮಾಜ ಹೈ, ಉಸಕೆ ಪೈಮಾನೆ ಅಮೆರಿಕಾ ಔರ ಬ್ರಿಟೆನ ಕೆ ಸಾಮಾಜಿಕ ಚಲನ ಸೆ ಹೀ ಪ್ರಭಾವಿತ ಹೊತೆ ಹೈಂ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ರೊಜೀ ಔರ ರೊಟೀ ಕೀ ಭಾಷಾ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಹಿಂದೀ ಕೆ ಬಢ಼ತೆ ಕದಮ ಕೆ ಬಾವಜೂದ ಆಜ ಭೀ ಉಸೆ ಲೆಕರ ಮಹಾನಗರೊಂ ಮೆಂ ಎಕ ಉಪೆಕ್ಷಾಬೊಧ ಬನಾ ಹುಆ ಹೈ। ಕಹನಾ ನ ಹೊಗಾ ಕಿ ಇಸ ಉಪೆಕ್ಷಾಬೊಧ ಕೀ ಶುರೂಆತ ಉಸೀ ಬ್ರಿಟಿಶ ಔರ ಅಮೆರಿಕೀ ಮಾನಸಿಕತಾ ಕೆ ಹೀ ಜರಿಎ ಹುಈ ಥೀ। ಯೆ ಬಿಡಂಬನಾ ಹೀ ಹೈ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲೆಕರ ಯೆ ಉಪೆಕ್ಷಾಬೊಧ ಉಸಕೀ ಅಪನೀ ಹೀ ಧರತೀ ಪರ ಬನಾ ಹುಆ ಹೈ, ಲೆಕಿನ ಜಹಾಂ ಸೆ ಇಸ ಉಪೆಕ್ಷಾಬೊಧ ಕಾ ಬೀಜ ಪನಪಾ ಥಾ, ವಹಾಂ ಕೀ ರಾಜನೀತಿ ಇಸೆ ಲೆಕರ ಉದಾರ ಹೊತೀ ನಜರ ಆ ರಹೀ ಹೈ।
ಯೆ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲೆಕರ ದುನಿಯಾ ಕೀ ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಕಾ ನಜರಿಯಾ ಬದಲ ರಹಾ ಹೈ। ಇಸಕೆ ಬಾವಜೂದ ಉಸನೆ ಪಿಛಲೆ ಸಾಲ ಯಾನೀ 2008 ಮೆಂ ತೀಸ ಸಿತಂಬರ ಕೊ ಅಪನೀ ರೆಡಿಯೊ ಸೆವಾ ವॉಯಸ ಆಫ ಇಂಡಿಯಾ ಕೀ ಹಿಂದೀ ಸರ್ವಿಸ ಕೊ ಬಂದ ಕರ ದಿಯಾ। ಯೆ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ವॉಯಸ ಆಫ ಅಮೆರಿಕಾ ಕೀ ಹಿಂದೀ ಸೆವಾ ಭಾರತ ಮೆಂ ಬೀಬೀಸೀ ಕೀ ತರಹ ಲೊಕಪ್ರಿಯ ನಹೀಂ ರಹೀ ಹೈ। ಇಸಕೆ ಬಾವಜೂದ ಉಸೆ ಚಾಹನೆ ವಾಲೊಂ ಕೀ ಕಮೀ ನಹೀಂ ರಹೀ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ತಬ ಹಿಂದೀ ಸರ್ವಿಸ ಕೀ ಆವಾಜ ಬಂದ ಹೊನೆ ಕೀ ಖಬರ ನೆ ಹಿಂದೀ ಪ್ರೆಮಿಯೊಂ ಕೆ ಎಕ ಬಡ಼ೆ ತಬಕೆ ಮೆಂ ಮಾಯೂಸೀ ಭರ ದೀ ಥೀ। ಜॉರ್ಜ ಬುಶ ನೆ ಜಾತೆ-ಜಾತೆ ಹಿಂದುಸ್ತಾನೀ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಜೊರದಾರ ಝಟಕಾ ದಿಯಾ ಥಾ। ಲೆಕಿನ ಒಬಾಮಾ ಕಾ ನಜರಿಯಾ ಬದಲಾ ನಜರ ಆ ರಹಾ ಹೈ। ಐಸೀ ಖಬರ ಹೈ ಕಿ ಒಬಾಮಾ ಕೀ ಸರಕಾರ ಎಕ ಬಾರ ಫಿರ ಸೆ ಹಿಂದೀ ಸೆವಾ ಕೊ ಶುರೂ ಕರನೆ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ। ಯೆ ಸಚ ಹೈ ಕಿ 54 ಸಾಲ ಪಹಲೆ ಜಬ ಹಿಂದೀ ಸರ್ವಿಸ ಕೀ ಶುರೂಆತ ಹುಈ ಥೀ, ತಬ ಶೀತಯುದ್ಧ ಕಾ ಜಮಾನಾ ಥಾ ಔರ ಇಸ ಸರ್ವಿಸ ಕೆ ಜರಿಎ ಅಮೆರಿಕೀ ಸರಕಾರ ಕಾ ಉದ್ದೆಶ್ಯ ಅಪನೀ ನೀತಿಯೊಂ ಕೊ ಲೆಕರ ಪ್ರೊಪೆಗಂಡಾ ಕರನಾ ಥಾ। ಲೆಕಿನ 1990 ಮೆಂ ಸೊವಿಯತ ಸಂಘ ಕೆ ಬಿಖರಾವ ಕೆ ಬಾದ ಸೆ ಶೀತಯುದ್ಧ ಕಾ ದೌರ ಖತ್ಮ ಹೊತಾ ಚಲಾ ಗಯಾ। ಇಸೀ ಬೀಚ ಭಾರತ ಔರ ಅಮೆರಿಕೀ ಸಂಬಂಧೊಂ ನೆ ನಯಾ ಇತಿಹಾಸ ರಚ ದಿಯಾ। ಬುಶ ಕೆ ಹೀ ದೌರ ಮೆಂ ಭಾರತ ಔರ ಅಮೆರಿಕಾ ಕೆ ಬೀಚ ಎಟಮೀ ಸಮಝೌತಾ ಹುಆ। ಇಸ ಸಮಝೌತೆ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಹಿಂದೀ – ಅಮೆರಿಕೀ ಭಾಈ-ಭಾಈ ಕೀ ನಈ ಇಬಾರತ ಲಿಖೀ ಗಈ। ಲೆಕಿನ ಇಸೀ ಬುಶ ಕೆ ಲಿಎ ಹಿಂದೀ ಸರ್ವಿಸ ಬೆಗಾನೀ ಹೊತೀ ಚಲೀ ಗಈ। ಲೆಕಿನ ಅಬ ಅಮೆರಿಕಾ ಕಾ ನಜಾರಾ ಬದಲ ರಹಾ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಸರ್ವಿಸ ಕೀ ಶುರೂಆತ ಕೀ ಖಬರೆಂ ಔರ ಹ್ವಾಇಟ ಹಾಉಸ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕಾ ಜಯಗಾನ ಕೊ ಘೊಷ ತಕರೀಬನ ಸಾಥ-ಸಾಥ ಸುನಾಈ ಪಡ಼ಾ ಹೈ।
ವೈಸೆ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲೆಕರ ಮಹಾಶಕ್ತಿ ಕಾ ನಜಾರಾ ಯೂಂ ಹೀ ನಹೀಂ ಬದಲಾ ಹೈ। ಸಾಠ ಕರೊಡ಼ ಕೆ ವಿಶಾಲ ಮಧ್ಯ ವರ್ಗ ಕೆ ಸಹಾರೆ ಭಾರತ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಲಿಎ ಬಡ಼ಾ ಬಾಜಾರ ಬನತಾ ನಜರ ಆ ರಹಾ ಹೈ। ವೈಶ್ವಿಕ ಆರ್ಥಿಕ ಮಂದೀ ಕೆ ಇಸ ದೌರ ಮೆಂ ಭೀ ಟಿಕೆ ರಹಕರ ಭಾರತೀಯ ಅರ್ಥವ್ಯವಸ್ಥಾ ನೆ ಸಾಬಿತ ಕರ ದಿಯಾ ಹೈ ಕಿ ಅಮೆರಿಕೀ ಬಾಜಾರವಾದ ಕೆ ದೌರ ಮೆಂ ಭೀ ಉಸಮೆಂ ಕಾಫೀ ದಮಖಮ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಸಬಸೆ ತಾಕತವರ ಸತ್ತಾ ಕೆಂದ್ರ ಕೀ ನಜರ ಮೆಂ ನಾ ಸಿರ್ಫ ಹಿಂದುಸ್ತಾನೀ ಲೊಗ, ಬಲ್ಕಿ ಉಸಕೀ ಭಾಷಾ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ೀ ತಾಕತ ಬನಕರ ಉಭರೀ ಹೈ। ದುನಿಯಾ ಕೀ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ೀ ತಾಕತ ಜಾನತೀ ಹೈ ಕಿ ಭಾರತೀಯ ಭೂಮಿ ಪರ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಭಲೆ ಹೀ ವಿಮರ್ಶ ಕೀ ಆಜ ಭೀ ಮಜಬೂತ ಭಾಷಾ ಬನೀ ಹುಈ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಯೆ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಆಮ ಲೊಗೊಂ ಸೆ ಸಹಜ ಸಂವಾದ ಔರ ಉನ ತಕ ಅಪನೀ ಬಾತ ಪಹುಂಚಾನೆ ಕಾ ಜರಿಯಾ ಹಿಂದೀ ಹೀ ಬನ ಸಕತೀ ಹೈ। ಕರೀಬ ಪಚಾಸ ಕರೊಡ಼ ಲೊಗೊಂ ಕಾ ದಿಲ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕೀ ಬಜಾಯ ಹಿಂದೀ ಕೆ ಜರಿಎ ಹೀ ಜೀತಾ ಜಾ ಸಕತಾ ಹೈ। ಉಸೆ ಯೆ ಭೀ ಪತಾ ಹೈ ಕಿ ಬಾಜಾರ ಆಜ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಇಸ ತಾಕತ ಕೊ ಪಹಚಾನ ಗಯಾ ಹೈ ಔರ ಉಸಕಾ ಮೌಕಾ-ಬೆಮೌಕಾ ಇಸ್ತೆಮಾಲ ಭೀ ಕರ ರಹಾ ಹೈ। ಇಸೀ ಹಫ್ತೆ ಆಈ ಎಕ ಖಬರ ನೆ ವಿಕಸಿತ ಸರಜಮೀಂ ಪರ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಬಢ಼ತೀ ಪಹುಂಚ ಔರ ಪಕಡ಼ ಕೊ ಹೀ ಜಾಹಿರ ಕಿಯಾ ಹೈ। ಗ್ಲೊಬಲ ಲೈಂಗ್ವೆಜ ಮॉನಿಟರ (ಜೀಎಲಎಮ) ಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಆಸ್ಕರ ವಿಜೆತಾ ಫಿಲ್ಮ 'ಸ್ಲಮಡॉಗ ಮಿಲಿನೆಯರ' ಕೆ ಎಕ ಗೀತ ಕೆ ಬೊಲ ಮೆಂ ಶಾಮಿಲ ಜುಮಲಾ 'ಜಯ ಹೊ' ದುನಿಯಾ ಕೆ ಸರ್ವಾಧಿಕ ಲೊಕಪ್ರಿಯ ಶಬ್ದೊಂ ಕೀ ಲಿಸ್ಟ ಮೆಂ 16ವೆಂ ನಂಬರ ಪರ ಆ ಗಯಾ ಹೈ। ಜಬಕಿ ಹಿಂದೀ ಫಿಲ್ಮೊಂ ಕೆ ಲಿಎ ಇಸ್ತೆಮಾಲ ಹೊನೆ ವಾಲಾ ಶಬ್ದ 'ಬॉಲಿವುಡ' 17ವೆಂ ಪಾಯದಾನ ಪರ ಹೈ। ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲೆಕರ ವಿಕಸಿತ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಆಮ ಮಾನಸ ಕಾ ಭೀ ನಜಾರಾ ಬದಲ ರಹಾ ಹೈ। ಐಸೆ ಮೆಂ ದುನಿಯಾ ಕಾ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ಾ ಸತ್ತಾ ಕೆಂದ್ರ ಮನಮೊಹನ ಸಿಂಹ ಕಾ ಹಿಂದೀ ಮೆಂ ಸ್ವಾಗತ ಕರಕೆ ದರಅಸಲ ವಿಕಸಿತ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲೆಕರ ಆಎ ಬದಲಾವ ಕೊ ಹೀ ರೆಖಾಂಕಿತ ಕರ ರಹಾ ಹೈ।
ಹ್ವಾಇಟ ಹಾಉಸ ತಕ ಹಿಂದೀ ನೆ ದಸ್ತಕ ದೆ ದೀ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ಾ ಸವಾಲ ಯೆ ಹೈ ಕಿ ಕ್ಯಾ ವಿಕಾಸ ಔರ ತಾಕತ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಸಭ್ಯತಾ ಔರ ಸಲೀಕೆ ಕೆ ಲಿಎ ಅಮೆರಿಕಾ ಕೊ ಅಪನಾ ಪೈಮಾನಾ ಬನಾ ಚುಕೆ ಭಾರತೀಯ ಮಹಾನಗರೀಯ ಮಾನಸ ಕೊ ಹಿಂದೀ ಕಾ ಯೆ ಜಯಘೊಷ ಝಕಝೊರ ಪಾಎಗಾ ।

ಅಂಧೆರೆ ಖೊಹ ಮೆಂ ಭಟಕತೀ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಾ

ಉಮೆಶ ಚತುರ್ವೆದೀ
ತಕನೀಕೀ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾ ಅಪನಾ ಎಕ ಅನುಶಾಸನ ಹೊತಾ ಹೈ, ಉಸಕೀ ಅಪನೀ ಜರೂರತೆಂ ಹೊತೀ ಹೈಂ। ಯಹೀ ಕಾರಣ ಹೈ ಕಿ ಇಂಜೀನಿಯರಿಂಗ ಔರ ಮೆಡಿಕಲ ಕೀ ನಾ ಸಿರ್ಫ ಶಿಕ್ಷಾ ಹಾಸಿಲ ಕರನಾ, ಬಲ್ಕಿ ಉನಕೀ ಶಿಕ್ಷಾ ದೆನಾ ಬೆಹದ ಚುನೌತೀಭರಾ ಕಾಮ ಮಾನಾ ಜಾತಾ ರಹಾ ಹೈ। ಅಬ ಪ್ರಬಂಧನ ಕೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಕೆ ಸಾಥ ಭೀ ವೈಸಾ ಹೀ ಹೊ ರಹಾ ಹೈ। ಕ್ಯೊಂಕಿ ಪ್ರಬಂಧನ ಭೀ ಎಕ ತರಹ ಸೆ ತಕನೀಕ ಹೀ ಹೈ, ಸಿರ್ಫ ಅಕಾದಮಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಯಾ ಪಢ಼ಾಈ ಭರ ನಹೀಂ ಹೈ। ಐಸೆ ಮೆಂ ಸವಾಲ ಯೆ ಉಠತಾ ಹೈ ಕಿ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಔರ ಉಸಕಾ ಶಿಕ್ಷಣ ತಕನೀಕೀ ಶಿಕ್ಷಣ-ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಕೆ ದಾಯರೆ ಮೆಂ ಆತಾ ಹೈ ಯಾ ನಹೀಂ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಜ್ಯಾದಾತರ ಲೊಗ ಇಸಕಾ ಜವಾಬ ಹಾಂ ಮೆಂ ಹೀ ದೆಂಗೆ। ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕರನೆ ಆ ರಹೆ ಛಾತ್ರ ಔರ ಉನಕೆ ಅಭಿಭಾವಕ ಕಮ ಸೆ ಕಮ ಇಸೆ ತಕನೀಕೀ ಶಿಕ್ಷಣ ಔರ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಕೆ ದಾಯರೆ ಮೆಂ ಮಾನ ರಹೆ ಹೈಂ। ಶಾಯದ ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಮೀಡಿಯಾ ವಿಸ್ಫೊಟ ಕೆ ಇಸ ದೌರ ಮೆಂ ಹಜಾರೊಂ-ಲಾಖೊಂ ರೂಪಎ ಕೀ ಮೊಟೀ ಫೀಸ ದೆಕರ ಛಾತ್ರೊಂ ಕೀ ಭಾರೀ ಭೀಡ಼ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕಾ ರೂಖ ಕರ ರಹೀ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಡೀಮ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಂ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಸ್ವವಿತ್ತಪೊಷಿತ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೀ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮೊಂ ಮೆಂ ಜಿಸ ತರಹ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಹೊ ರಹೀ ಹೈ, ಉಸಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಅಪನೀ ತರಹ ಸೆ ಖಾಸ ಇಸ ಅನುಶಾಸನ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೊ ಲೆಕರ ಛಾತ್ರೊಂ ಔರ ಉನಕೆ ಅಭಿಭಾವಕೊಂ ಮೆಂ ಠಗೆ ಜಾನೆ ಕಾ ಭಾವ ಬಢ಼ಾ ಹೈ। ಇಸಕಾ ಅಸರ ಭಾವೀ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ಕೀ ಗುಣವತ್ತಾ ಪರ ಭೀ ಪಡ಼ ರಹಾ ಹೈ। ವೈಚಾರಿಕ ಬಹಸೊಂ ಮೆಂ ಜಿಸ ತರಹ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಇನ ದಿನೊಂ ನಿಶಾನೆ ಪರ ಹೈ, ಉಸಕೆ ಪೀಛೆ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೆ ಮೌಜೂದಾ ಢರ್ರೆ ಕೀ ಕಿತನೀ ಭೂಮಿಕಾ ಹೈ, ಇಸೆ ಲೆಕರ ಸವಾಲ ನಹೀಂ ಉಠ ರಹೆ ಹೈಂ। ಲೆಕಿನ ಅಬ ವಕ್ತ ಆ ಗಯಾ ಹೈ ಕಿ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ ಜರೂರತೊಂ ಕೆ ನಿಕಷ ಕೀ ಬಜಾಯ ತಕನೀಕೀ ಅನುಶಾಸನ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ವೈಚಾರಿಕ ಧರಾತಲ ಪರ ಭೀ ಪರಖಾ ಜಾಯ।
ಉದಾರೀಕರಣ ಕೆ ಬಾದ ಆಎ ಮೀಡಿಯಾ ವಿಸ್ಫೊಟ ಕೆ ಇಸ ದೌರ ಮೆಂ ಜಿಸ ತರಹ ತಕನೀಕ ಪರ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಅವಲಂಬಿತ ಹೊತೀ ಗಈ ಹೈ, ಇಸಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಬಾಜಾರ ಮೆಂ ತಕನೀಕೀ ಕಸೌಟೀ ಪರ ಖರೆ ಉತರನೆ ವಾಲೆ ಭಾವೀ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ಕೀ ಮಾಂಗ ಬಢ಼ ಗಈ ಹೈ। ಸಿರ್ಫ ಇಸೀ ಎಕ ಆಧಾರ ಕೆ ಚಲತೆ ಖಬರನವೀಸೀ ಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೊ ಇಂಜೀನಿಯರಿಂಗ ಔರ ಮೆಡಿಕಲ ಕೀ ತರಹ ತಕನೀಕೀ ಅನುಶಾಸನ ಕಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಔರ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಮಾನಾ ಜಾ ಸಕತಾ ಹೈ। ಚೂಂಕಿ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಇಂಜೀನಿಯರಿಂಗ ಔರ ಮೆಡಿಕಲ ಕೀ ತರಹ ಕೊರಾ ತಕನೀಕ ಹೀ ನಹೀಂ ಹೈ, ಬಲ್ಕಿ ಯಹಾಂ ವೈಚಾರಿಕತಾ ನಾ ಸಿರ್ಫ ಪೂಂಜೀ ಹೈ, ಬಲ್ಕಿ ಎಕ ಬಡ಼ಾ ಔಜಾರ ಭೀ ಹೈ। ಹಿಂದೀ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೆ ಶಲಾಕಾ ಪುರೂಷ ರಾಜೆಂದ್ರ ಮಾಥುರ ಭಲೆ ಹೀ ಕಹತೆ ರಹೆಂ ಕಿ ಪತ್ರಕಾರ ಇತಿಹಾಸ ನಿರ್ಮಾತಾ ನಹೀಂ, ಬಲ್ಕಿ ಉಸಕೆ ಐಸೆ ದರ್ಶಕ ಹೊತೆ ಹೈಂ, ಜೊ ಅಪನೀ ಪೈನೀ ನಿಗಾಹ ಕೆ ಜರಿಎ ಆಮ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಇನ ಘಟನಾಒಂ ಸೆ ಪರಿಚಿತ ಕರಾತೆ ಹೈಂ। ಲೆಕಿನ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಅಪನೀ ವೈಚಾರಿಕತಾ ಕೀ ಪೂಂಜೀ ಕೆ ಜರಿಎ ಹಾಸಿಲ ನಜರಿಎ ಕೆ ಚಲತೆ ವೆ ಮೌಜೂದಾ ಘಟನಾಒಂ ಕೆ ಪ್ರತಿ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಸಚೆತ ಯಾ ಫಿರ ಉತ್ಸಾಹಿತ ಭೀ ಕರತೆ ಹೈಂ। ತಾಕಿ ಆನೆ ವಾಲಾ ಕಲ ಜಬ ವಿಗತ ಕೆ ಕಲ ಕಾ ಇತಿಹಾಸ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಮೂಲ್ಯಾಂಕನ ಕರೆ ತೊ ಉಸೆ ಕೊಈ ಪಛತಾವಾ ನಾ ರಹೆ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಯೆ ದृಷ್ಟಿ ಕಿಸೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಯಾ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ-ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೆ ಕ್ಲಾಸರೂಮ ಸೆ ಹಾಸಿಲ ನಹೀಂ ಕಿಎ ಜಾ ಸಕತೆ। ಅಗರ ಐಸಾ ಹೊತಾ ತೊ ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೆ ಶುರೂಆತೀ ಪುರೂಷ ಚಾಹೆ ಜೆಮ್ಸ ಆಗಸ್ಟಸ ಹಿಕ್ಕೀ ಹೊಂ ಯಾ ಅಂಬಿಕಾ ಪ್ರಸಾದ ವಾಜಪೆಯೀ ಯಾ ಫಿರ ಬಾಬೂ ರಾವ ವಿಷ್ಣುರಾವ ಪರಾಡ಼ಕರ, ಉನ್ಹೆಂ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಯಾದ ಭೀ ನಹೀಂ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ। ಕ್ಯೊಂಕಿ ಉನ್ಹೊಂನೆ ಕಿಸೀ ಸಂಸ್ಥಾನ ಸೆ ಖಬರನವೀಸೀ ಯಾ ವೈಚಾರಿಕತಾ ಕೀ ಟ್ರೆನಿಂಗ ಹಾಸಿಲ ನಹೀಂ ಕೀ ಥೀ। ಆಜ ಕೆ ದೌರ ಮೆಂ ಭೀ ಪ್ರಭಾಷ ಜೊಶೀ, ಅಚ್ಯುತಾನಂದ ಮಿಶ್ರ, ಪ್ರಣಯ ರॉಯ ಯಾ ವಿನೊದ ದುಆ ಜೈಸೆ ಕಈ ಚಮಕತೆ ನಾಮ ಹೈಂ, ಜಿನಕೀ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕಾ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಕಿಸೀ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮೆಂ ಮಿಲಾ ಹೊ। ಬಹರಹಾಲ ಆಜ ಕೆ ದೌರ ಮೆಂ ಬಿನಾ ಖಾಸ ಶಿಕ್ಷಣ ಯಾ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಕೆ ಕಿಸೀ ಪತ್ರಕಾರ ಕೀ ಉಮ್ಮೀದ ನಹೀಂ ಕೀ ಜಾತೀ, ಜೈಸೆ ಬಿನಾ ಕಿಸೀ ಇಂಜೀನಿಯರಿಂಗ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೆ ಇಂಜೀನಿಯರ ಯಾ ಮೆಡಿಕಲ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೆ ಡॉಕ್ಟರ ಕೀ ಉಮ್ಮೀದ ಕೀ ಜಾತೀ ಹೈ। ಅಗರ ಐಸಾ ಹೊಗಾ ತೊ ಉಸ ಪರ ಸವಾಲ ಉಠನೆ ಲಾಜಿಮೀ ಹೈಂ। ಹಕೀಕತ ಮೆಂ ಆಜ ಕಾ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಅಪನೆ ಉಹಾಪೊಹ ಸೆ ಮುಕ್ತ ನಹೀಂ ಹೊ ಪಾಯಾ ಹೈ। ಉಸಕೀ ಕೊಶಿಶ ಯಾ ಖುಲಾ ಧ್ಯೆಯ ಹೈ ಪ್ರಣಯ ರॉಯ ಔರ ಪ್ರಭಾಷ ಜೊಶೀ ಜೈಸಾ ಪಾರಂಪರಿಕ ಔರ ಶ್ರೆಷ್ಠ ವೈಚಾರಿಕ ಪತ್ರಕಾರ ಬನಾನಾ ಹೈ, ಜೊ ಆಜ ಕೀ ತಕನೀಕ ಪರ ಭೀ ಖರಾ ಉತರೆ। ಲೆಕಿನ ಉಸಕಾ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ಾ ಸಂಕಟ ಯೆ ಹೈ ಕಿ ವಹ ಅಬ ತಕ ಯೆ ತಯ ನಹೀಂ ಕರ ಪಾಯಾ ಹೈ ಕಿ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕಾ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ತಕನೀಕೀ ಹೈ ಯಾ ವೈಚಾರಿಕ। ಇಸಕೆ ಲಿಎ ಜಿತನಾ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೆ ಸಂಸ್ಥಾನ ಜಿಮ್ಮೆದಾರ ಹೈಂ, ಉತನಾ ಹೀ ದೊಷೀ ಸರಕಾರ ಭೀ ಹೈ। ಅಗರ ಐಸಾ ನಹೀಂ ಹೊತಾ ತೊ ಆಜ ತಕ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕಾ ಎಕನಿಷ್ಠ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮ ತೈಯಾರ ಹೊ ಚುಕಾ ಹೊತಾ। ಇಂಜೀನಿಯರಿಂಗ ಔರ ದೂಸರೆ ತಕನೀಕೀ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೀ ಮಾನ್ಯತಾ ಕೆ ಲಿಎ ಬಾಕಾಯದಾ ತಕನೀಕೀ ಶಿಕ್ಷಾ ಪರಿಷದ ಹೈ, ಮೆಡಿಕಲ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಪರ ನಿಗಾಹ ರಖನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಮೆಡಿಕಲ ಕೌಂಸಿಲ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಇತಿಹಾಸ ಪರ ನಿಗಾಹ ರಖನೆ ವಾಲೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೆ ಲಿಎ ಐಸೀ ಕೊಈ ರೆಗ್ಯುಲೆಟರೀ ಸಂಸ್ಥಾ ನಹೀಂ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಕುಕುರಮುತ್ತೊಂ ಕೀ ತರಹ ಉಗೆ ಡೀಮ್ಡ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಂ ಔರ ಕಥಿತ ತಕನೀಕೀ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ಸಾಥ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಪಢ಼ಾನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಮೈದಾನ ಮೆಂ ಕೂದ ಪಡ಼ೆ ಹೈಂ। ಇಸ ಕಡ಼ೀ ಮೆಂ ಸ್ವವಿತ್ತ ಪೊಷಿತ ಯೊಜನಾ ಕೆ ತಹತ ಜಾನೆ-ಮಾನೆ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಭೀ ಶಾಮಿಲ ಹೊ ಚುಕೆ ಹೈಂ। ಇಸಕಾ ಅಸರ ಹೈ ಕಿ ಅಧಿಕಾಂಶ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ಪಾಸ ಕಿತಾಬೊಂ ಔರ ಲೈಬ ಕಾ ಜಬರ್ದಸ್ತ ಟೊಟಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಪಢ಼ಾಈ ಚಾಲೂ ಹೈ। ನಿಜೀ ಸಂಸ್ಥಾನ ಮೊಟೀ ಫೀಸ ಕೆ ಬದಲೆ ಢೆರೊಂ ಸಬ್ಜಬಾಗ ದಿಖಾ ರಹೆ ಹೈಂ। ವಹೀಂ ಸ್ವವಿತ್ತಪೊಷಿತ ವಿಭಾಗೊಂ ಕೆ ನಾಮ ಪರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಂ ಯಾ ಪುರಾನೆ ಕॉಲೆಜೊಂ ಮೆಂ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ವಿಭಾಗ ಕಮ ಫೀಸ ಲೆ ರಹೆ ಹೈಂ। ಲೆಕಿನ ಸುವಿಧಾಒಂ ಕೆ ಮಾಮಲೆ ಮೆಂ ಉನಕೀ ಭೀ ವಹೀ ಹಾಲತ ಹೈ, ಜೊ ಚಮಕತೀ ಬಿಲ್ಡಿಂಗ ವಾಲೆ ನಿಜೀ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೀ ಹೈ।
ಅವ್ವಲ ತೊ ಅಧಿಕಾಂಶ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಯಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಂ ಮೆಂ ಕೊಈ ಮಾನಕ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮ ಹೀ ನಹೀಂ ಹೈ। ರಹೀ ಬಾತ ಉನ್ಹೆಂ ಪಢ಼ಾನೆ ವಾಲೊಂ ಕೀ ತೊ ಯೊಗ್ಯತಾ ಕೀ ಕಸೌಟೀ ಪರ ಖರೆ ಉತರನೆ ವಾಲೆ ಕಮ ಹೀ ಲೊಗ ಭಾವೀ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ಕೊ ಪಢ಼ಾನೆ ಮೆಂ ಜುಟೆ ಹೈಂ। ಸ್ವವಿತ್ತಪೊಷಿತ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಜಿನ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯೊಂ ಯಾ ಕॉಲೆಜೊಂ ಮೆಂ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಹೊ ರಹೀ ಹೈ, ವಹಾಂ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ವಿಭಾಗ ಯಾ ತೊ ಹಿಂದೀ ವಿಭಾಗ ಕೀ ದಾಸೀ ಹೈ ಯಾ ಫಿರ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ವಿಭಾಗ ಕಾ ದೊಯಮ ದರ್ಜೆ ಕಾ ಸಾಥೀ। ಹಿಂದೀ ಯಾ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ವಿಭಾಗ ಕೆ ಠಸ್ಸ ವಿದ್ವಾನ ಅಪನೆ ಕೊ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕಾ ಪುರೊಧಾ ಭೀ ಮಾನ ಬೈಠೆ ಹೈಂ। ಉನ್ಹೆಂ ಬಾಜಾರ ಔರ ತಕನೀಕ ಸೆ ಕುಛ ಲೆನಾ-ದೆನಾ ನಹೀಂ ಹೈ। ಉನಕೆ ಲಿಎ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಶೆಕ್ಸಪೀಯರ ಕೆ ನಾಟಕೊಂ ಯಾ ಪ್ರೆಮಚಂದ ಕೀ ಕಹಾನಿಯೊಂ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಜೈಸಾ ಹೀ ಹೈ। ಉನ್ಹೆಂ ಯೆ ಭೀ ಪತಾ ನಹೀಂ ಹೈ ಕಿ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಮೆಂ ಕ್ರॉಫ್ಟ ಔರ ಅಕಾದಮಿಕ ನಜರಿಎ ಕೊ ಲೆಕರ ಕೊಈ ಬಹಸ ಭೀ ಚಲ ರಹೀ ಹೈ। ಭಾರತೀಯ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಖಾಸ ತೌರ ಪರ ತಕನೀಕ ಔರ ಕಂಟೆಂಟ ಕೆ ಸಾಥ ಪಹುಂಚ ಕೆ ಸ್ತರ ಪರ ಕಿಸ ಪಾಯದಾನ ಪರ ಜಾ ಪಹುಂಚೀ ಹೈ, ಇಸಕಾ ಸಾಫ ಅಂದಾಜಾ ಅಧಿಕಾಂಶ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಔರ ವಹಾಂ ಪಢ಼ಾ ರಹೆ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ನಹೀಂ ಹೈ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಇಸಕಾ ಖಾಮಿಯಾಜಾ ವಹ ಪೀಢ಼ೀ ಭುಗತ ರಹೀ ಹೈ, ಜೊ ಜೆಮ್ಸ ಹಿಕ್ಕೀ ಯಾ ಅಂಬಿಕಾ ಪ್ರಸಾದ ವಾಜಪೆಯೀ ನಾ ಸಹೀ, ಪ್ರಭಾಷ ಜೊಶೀ ಔರ ಪ್ರಣಯ ರॉಯ ಬನನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೆ ಸಮಂದರ ಮೆಂ ಕೂದ ಪಡ಼ೀ ಹೈ।
ಜಹಾಂ ಠೀಕ-ಠಾಕ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಹೊ ರಹಾ ಹೈ, ವಹಾಂ ಕ್ರॉಫ್ಟ ಔರ ಅಕಾದಮಿಕ ಜೊರ ಕೊ ಲೆಕರ ರಸ್ಸಾಕಶೀ ಜಾರೀ ಹೈ। ಜಿನ ಅಧ್ಯಾಪಕೊಂ ಕಾ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಸೆ ಸಾಬಕಾ ನಹೀಂ ಪಡ಼ಾ ಹೈ, ವೆ ಸಂಚಾರ ಕೆ ಸಿದ್ಧಾಂತೊಂ ಕೆ ಪಾರಾಯಣ ಔರ ಪಾಠ ಸೆ ಛಾತ್ರೊಂ ಕೊ ಜೊಡ಼ನಾ ಅಚ್ಛಾ ಲಗತಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ವಿಜಿಟಿಂಗ ಫೈಕಲ್ಟೀ ಕೆ ನಾಮ ಪರ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ ಜಬ ಕ್ಲಾಸ ರೂಮ ಮೆಂ ಆತೆ ಹೈಂ ತೊ ವೆ ತಕನೀಕ ಪರ ಹೀ ಜೊರ ದೆತೆ ಹೈಂ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಉನಕೆ ಶಿಕ್ಷಣ ಕಾ ಮುಖ್ಯ ಫೊಕಸ ತಕನೀಕೀ ಜಾನಕಾರೀ ಔರ ತಕನೀಕ ಕೆ ಆಧಾರ ಪರ ಕಂಟೆಂಟ ಕೊ ಕಸನಾ ಸಿಖಾನಾ ಹೊತಾ ಹೈ। ಅಗರ ವೆ ಅಖಬಾರ ಸೆ ಹುಎ ತೊ ಉನಕೀ ದುನಿಯಾ ಜನಸತ್ತಾ ಔರ ಟಾಇಮ್ಸ ಆಫ ಇಂಡಿಯಾ ಕೆ ನ್ಯೂಜ ರೂಮ ಕೆ ಇರ್ದ-ಗಿರ್ದ ಹೀ ಘೂಮತೀ ಹೈ। ಅಗರ ಟೆಲೀವಿಜನ ಕೀ ದುನಿಯಾ ಸೆ ಹುಎ ತೊ ಜೀ ನ್ಯೂಜ, ಎನಡೀಟೀವೀ ಯಾ ಆಜತಕ ಕಾ ನ್ಯೂಜರೂಮ ಹೀ ಉನಕಾ ಆದರ್ಶ ಹೊತಾ ಹೈ। ಇಸ ಅಸರ ಸೆ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಪ್ರಶಿಕ್ಷಣ ಪಾನೆ ಕೆ ಬಾದ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಮೆಂ ಟ್ರೆನಿಂಗ ಕೆ ಲಿಎ ಜಾನೆ ವಾಲೆ ಛಾತ್ರ ಬಚ ನಹೀಂ ಪಾತೆ। ಉನ್ಹೆಂ ಮುಂಹ ಬಿಚಕಾಕರ ಉನಕೀ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕ ಪಢ಼ಾಈ ಕಾ ಮಜಾಕ ಉಡ಼ಾನೆ ಮೆಂ ಕೊಈ ಕಸರ ನಹೀಂ ಛೊಡ಼ೀ ಜಾತೀ। ಕ್ರॉಫ್ಟ ಔರ ಅಕಾದಮಿಕ ಕೊ ಲೆಕರ ಅತಿವಾದೀ ಜೊರ ದರಅಸಲ ಎಕ ತರಹ ಕಾ ಅತಿವಾದ ಹೀ ಹೈ। ಹರ ತಕನೀಕ ಔರ ಕ್ರॉಫ್ಟ ಕಾ ಅಪನಾ ಎಕ ಸಿದ್ಧಾಂತ ಭೀ ಹೊತಾ ಹೈ। ಅಕಾದಮಿಕ ದುನಿಯಾ ಕೊ ಇಸ ಸೈದ್ಧಾಂತಿಕತಾ ಕೆ ಆಧಾರ ಕೊ ಖೊಜನಾ ಔರ ಉಸಕೀ ಕಸೌಟೀ ಪರ ಕ್ರॉಫ್ಟ ಕೊ ವಿಶ್ಲೆಷಿತ ಕರನಾ ಹೊತಾ ಹೈ। ಇಸ ತರಹ ಸೆ ಪಢ಼ೆ ಔರ ಗುನೆ ಛಾತ್ರೊಂ ಮೆಂ ಜೊ ದृಷ್ಟಿ ವಿಕಸಿತ ಹೊತೀ ಹೈ, ಉಸಮೆಂ ಮೌಲಿಕತಾ ಕೀ ಗುಂಜಾಇಶ ಜ್ಯಾದಾ ಹೊತೀ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ದುರ್ಭಾಗ್ಯ ಸೆ ಐಸಾ ನಹೀಂ ಹೊ ರಹಾ ಹೈ। ಜಿಸಕಾ ಅಸರ ಆಜ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ ಜಿಂದಗೀ ಮೆಂ ಖೂಬ ದಿಖ ರಹಾ ಹೈ। ಸವಾಲೊಂ ಕೆ ಘೆರೆ ಮೆಂ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ರೊಜ ಆ ರಹೀ ಹೈ। ನಈ ಪೀಢ಼ೀ ಕೆ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ಮೆಂ ಮೌಲಿಕ ದृಷ್ಟಿ ಕಾ ಅಭಾವ ಸಾಫ ನಜರ ಆತಾ ಹೈ। ಅಗರ ಮೌಲಿಕತಾ ದಿಖತೀ ಭೀ ಹೈ ತೊ ಉನ್ಹೆಂ ಪ್ರಯೊಗ ಕರನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಜರೂರೀ ಸಮರ್ಥನ ದೆನೆ ವಾಲೆ ಸಾಹಸೀ ಸೀನಿಯರ ಕೀ ಭೀ ಕಮೀ ಸಾಫ ನಜರ ಆತೀ ಹೈ।
ಸಾಫ ಹೈ ತಕನೀಕ ಔರ ಅಕಾದಮಿಕ ಕೆ ಝಂಝಟ ಸೆ ಮುಕ್ತ ಹುಎ ಬಿನಾ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಅಪನೀ ವೈಚಾರಿಕ ಜರೂರತ ಪರ ಆಧಾರಿತ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೆ ಇಂತಜಾಮ ನಹೀಂ ಕಿಎ ಜಾಎಂಗೆ, ಸವಾಲ ತೊ ಉಠತೆ ಹೀ ರಹೆಂಗೆ। ಮಾಖನಲಾಲ ಚತುರ್ವೆದೀ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ನೆ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ಕೀ ಇಸೀ ಕಮೀ ಕೊ ಧ್ಯಾನ ಮೆಂ ರಖತೆ ಹುಎ ಪ್ರೆಸ ಕೌಂಸಿಲ ಆಫ ಇಂಡಿಯಾ ಔರ ವಿಶ್ವವಿದ್ಯಾಲಯ ಅನುದಾನ ಆಯೊಗ ಕೆ ಸಹಯೊಗ ಸೆ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಪಾಠ್ಯಕ್ರಮ ಮೆಂ ಎಕರೂಪತಾ ಲಾನೆ ಔರ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ಸಾಥ ಹೀ ಪಢ಼ಾನೆ ವಾಲೆ ಲೊಗೊಂ ಔರ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ಮಾನಕೀಕರಣ ಕೀ ದಿಶಾ ಮೆಂ ಕದಮ ಉಠಾಯಾ ಹೈ। ಜರೂರತ ಇಸ ಬಾತ ಕೀ ಹೈ ಕಿ ಪ್ರೊಫೆಶನಲ ದುನಿಯಾ ಕೀ ಜರೂರತೊಂ ಕೆ ಮುತಾಬಿಕ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಾ ಢಲೆ, ಲೆಕಿನ ಅಕಾದಮಿಕತಾ ಕೊ ಭೀ ನಜರಂದಾಜ ನಾ ಕಿಯಾ ಜಾಎ। ಜಡ಼ ನಜರಿಎ ವಾಲೀ ಅಕಾದಮಿಕತಾ ಕೆ ಬೊಝ ತಲೆ ದಬಾ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಶಿಕ್ಷಣ ನಾ ತೊ ಅಕಾದಮಿಕ ದುನಿಯಾ ಕೆ ಲಿಎ ಮುಫೀದ ಹೊಗಾ ನಾ ಹೀ ಅಖಬಾರೀ ಔರ ಟೀವೀ ಸಂಸ್ಥಾನ ಕೊ ಹೀ ಫಾಯದಾ ಪಹುಂಚಾ ಪಾಎಗಾ। ಔರ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೀ ಮೆಧಾ ಕಾ ಜೊ ನುಕಸಾನ ಹೊಗಾ, ಉಸಕಾ ಆಕಲನ ತೊ ಆನೆ ವಾಲೀ ಪತ್ರಕಾರೀಯ ಪೀಢ಼ಿಯಾಂ ಹೀ ಕರ ಪಾಎಂಗೀ।

ನಹೀಂ ರೂಕ ಪಾಎಗಾ ಹಿಂದೀ ಕಾ ಕಾರವಾಂ

ಉಮೆಶ ಚತುರ್ವೆದೀ
ಸಿತಂಬರ ಕೆ ಮಹೀನೆ ಜೈಸೆ-ಜೈಸೆ ನಜದೀಕ ಆತಾ ಜಾತಾ ಹೈ, ಸರಕಾರೀ ದಫ್ತರೊಂ ಕೆ ಉಸ ಖಾಸ ವಿಭಾಗ ಕೀ ರೌನಕ ಬಢ಼ಾನೆ ಕೀ ಕವಾಯದ ಶುರೂ ಹೊ ಜಾತೀ ಹೈ, ಜಿಸೆ ಹಿಂದೀ ಅಥವಾ ರಾಜಭಾಷಾ ವಿಭಾಗ ಕಹಾ ಜಾತಾ ಹೈ। ಐಸೆ ಮಾಹೌಲ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕೆ ಪಾಖಂಡ ದಿವಸ ಕೆ ಕರೀಬ ಎಕ ಪಖವಾಡ಼ಾ ಪಹಲೆ ಕೆಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಕಾ ಮಂತ್ರೀ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೊ ಜರೂರೀ ಬನಾನೆ ಕೀ ಹಿಮಾಯತ ಕರತಾ ಹುಆ ಬಯಾನ ದೆ ತೊ ಹೈರತ ಹೊನಾ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ಹೀ ಹೈ। ಮಾನವ ಸಂಸಾಧನ ಮಂತ್ರೀ ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ಕೆ ಇಸ ಬಯಾನ ಪರ ಶಕ ಕೀ ಗುಂಜಾಇಶ ಭೀ ಇಸಲಿಎ ಜ್ಯಾದಾ ಹೈ, ಕ್ಯೊಂಕಿ ಹಿಂದೀ ಐಸೆ ಬಯಾನೊಂ ಕೆ ಜರಿಎ ಕರೀಬ ಉನಸಠ ಸಾಲ ಸೆ ಠಗೀ ಜಾತೀ ರಹೀ ಹೈ। ರಾಜಭಾಷಾ ಕೊ ಹಕೀಕತ ಮೆಂ ವಹ ಹಕ ಅಬ ತಕ ನಹೀಂ ಮಿಲ ಪಾಯಾ, ಜಿಸಕೀ ವಹ ಸ್ವಾಭಾವಿಕ ತೌರ ಪರ ಹಕದಾರ ಹೈ।
ರಾಜನೀತಿಕ ಬಯಾನೊಂ ಕೀ ಗಂಭೀರತಾ ಕೊ ಹಮೆಶಾ ಇತಿಹಾಸ ಔರ ವಿಗತ ಕೆ ಕದಮೊಂ ಕೆ ಆಧಾರ ಪರ ಪರಖಾ ಜಾತಾ ರಹಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಹಮೆಂ ಯೆ ನಹೀಂ ಭೂಲನಾ ಚಾಹಿಎ ಕಿ ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕೆ ಧುಆಂಧಾರ ವಕ್ತಾ ಹೈಂ। ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಪಾರ್ಟೀ ಕಾ ಪ್ರವಕ್ತಾ ರಹತೆ ಉನ್ಹೊಂನೆ ಪ್ರೆಸ ಕೊ ಅಪನೀ ಪಾರ್ಟೀ ಸೆ ಸಂಬಂಧಿತ ಜಿತನೀ ಜಾನಕಾರಿಯಾಂ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕೆ ಜರಿಎ ದೀ ಥೀಂ, ಶಾಯದ ಹೀ ಹಿಂದೀ ಮೆಂ ದೀ ಹೊಂಗೀ। ಸಂಸದ ಮೆಂ ಭೀ ಚಾಹೆ ವಿಪಕ್ಷೀ ಸದಸ್ಯ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಬಹಸ ಮೆಂ ಹಿಸ್ಸೆದಾರೀ ರಹೀ ಹೊ ಯಾ ಫಿರ ಮಂತ್ರೀ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಬಹಸೊಂ ಕಾ ಜವಾಬ ದೆನಾ, ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕೊ ಹೀ ಸಹಜ ಮಾನತೆ ರಹೆ ಹೈಂ। ಐಸೆ ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ಅಗರ ದೆಶಭರ ಕೆ ಸ್ಕೂಲೊಂ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಪಢ಼ಾಎ ಜಾನೆ ಕೀ ವಕಾಲತ ಕರ ರಹೆ ಹೈಂ ತೊ ಇಸೆ ಸಾಮಾನ್ಯ ಬಯಾನ ಭರ ಮಾನಕರ ಉಪೆಕ್ಷಿತ ನಹೀಂ ಕಿಯಾ ಜಾನಾ ಚಾಹಿಎ।
ದರಅಸಲ ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ಕೆ ಇಸ ಸುಝಾವ ಕೀ ವಜಹ ಜೊ ಚಿಂತಾಎಂ ಹೈಂ, ಉಸೀ ಪಖವಾಡ಼ೆ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ವಯಂಸೆವಕ ಸಂಘ ಕೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಕುಪ ಸೀ ಸುದರ್ಶನ ನೆ ಜಾಹಿರ ಕಿಯಾ ಹೈ। ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಕೆ ಎಕ ಮುಖರ ನೆತಾ ಕೆ ಸಾಥ ಸಂಘ ಕೆ ಪೂರ್ವ ಪ್ರಮುಖ ಕೆ ಬಯಾನೊಂ ಕೊ ಜೊಡ಼ನಾ ಕುಛ ಲೊಗೊಂ ಕೊ ಭಲೆ ಹೀ ಗಲತ ಲಗ ಸಕತಾ ಹೊ। ಲೆಕಿನ ಹಕೀಕತ ಯಹೀ ಹೈ। ಸುದರ್ಶನ ನೆ ಕಹಾ ಹೈ ಕಿ ಅಂಗ್ರೆಜಿಯತ ಇಸ ದೆಶ ಕೀ ಸಂಸ್ಕृತಿ ಕೊ ಬಿಗಾಡ಼ ತೊ ರಹೀ ಹೀ ಹೈ, ದೆಶ ಮೆಂ ಎಕತಾ ಕೀ ಭಾವನಾ ಪರ ಭೀ ಅಸರ ಡಾಲ ರಹೀ ಹೈ। ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ನೆ ಭೀ ಜಬ ಹಿಂದೀ ಪಢ಼ಾನೆ ಕೀ ವಕಾಲತ ಕೀ ತೊ ಉನಕಾ ಭೀ ಯಹೀ ಕಹನಾ ಥಾ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಪಢ಼ಾಈ ಕೆ ಜರಿಎ ದೆಶಭರ ಕೆ ಬಚ್ಚೆ ಎಕತಾ ಕೆ ಸೂತ್ರ ಮೆಂ ಬಂಧ ಸಕೆಂಗೆ।
ಯೆ ಕಡ಼ವೀ ಸಚಾಈ ಹೈ ಕಿ ಸರಕಾರೀ ಕೊಶಿಶೊಂ ಕೆ ಜರಿಎ ಹಿಂದೀ ಅಪನಾ ಅಸಲ ಮುಕಾಮ ಹಾಸಿಲ ನಹೀಂ ಕರ ಪಾಈ। ದೂಸರೆ ಶಬ್ದೊಂ ಮೆಂ ಕಹೆಂ ತೊ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಉಸಕೆ ಅಸಲ ಮುಕಾಮ ಪರ ಪಹುಂಚಾನೆ ಮೆಂ ಸರಕಾರೀ ಖೆಲ ನೆ ಜ್ಯಾದಾ ಅಡ಼ಂಗಾ ಲಗಾಯಾ। ಹಿಂದೀ ಕೊ ದಾಸೀ ಬನಾಎ ರಖನೆ ಕೀ ಸರಕಾರೀ ಕವಾಯದ ಕೀ ಶುರೂಆತ 1965 ಮೆಂ ಹೀ ಹೊ ಗಈ ಥೀ, ಜಬ ಭಾಷಾ ಸಂಬಂಧೀ ಸಂಸದ ಕೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಮೆಂ ಯೆ ತಯ ಕರ ದಿಯಾ ಗಯಾ ಕಿ ಜಬ ತಕ ಎಕ ಭೀ ರಾಜ್ಯ ಸರಕಾರ ಹಿಂದೀ ಕೆ ರಾಜಭಾಷಾ ಹೊನೆ ಕಾ ವಿರೊಧ ಕರತೀ ರಹೆಗೀ, ಉಸೆ ವ್ಯವಹಾರಿಕ ತೌರ ಪರ ರಾಜಭಾಷಾ ನಹೀಂ ಬನಾಯಾ ಜಾ ಸಕೆಗಾ। ಸಚ ತೊ ಯೆ ಹೈ ಕಿ ಯೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಬಾದ ಮೆಂ ಆಯಾ, ಲೆಕಿನ ಉಸಕೀ ಪೂರ್ವ ಪೀಠಿಕಾ 21 ನವಂಬರ 1962 ಕೊ ಹೀ ಬನ ಗಈ ಥೀ। ಇಸ ದಿನ ಗಠಿತ ನಗಾಲೈಂಡ ರಾಜ್ಯ ಕೀ ರಾಜಭಾಷಾ ಹೀ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಹೈ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಕಿ ನಗಾಲೈಂಡ ಜೈಸೆ ರಾಜ್ಯ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಕ್ಯೊಂಕರ ಅಪನಾನೆ ಲಗೆ। ಸಾಠ ಕೆ ದಶಕ ಮೆಂ ತಮಿಲನಾಡು ಮೆಂ ಉಭರೆ ಹಿಂದೀ ವಿರೊಧ ಕೆ ಲಿಎ ಗುಲಜಾರೀ ಲಾಲ ನಂದಾ ಕೆ ಎಕ ಆದೆಶ ಕೊ ಜಿಮ್ಮೆದಾರ ಮಾನಾ ಜಾತಾ ಹೈ। ಮಶಹೂರ ಪತ್ರಕಾರ ಕುಲದೀಪ ನೈಯ್ಯರ ನೆ ಅಪನೀ ಪುಸ್ತಕ ಸ್ಕೂಪ ಮೆಂ ಇಸ ಘಟನಾ ಕಾ ಜಿಕ್ರ ಕಿಯಾ ಹೈ। ದರಅಸಲ ಸಂವೈಧಾನಿಕ ಪ್ರಾವಧಾನೊಂ ಕೆ ಚಲತೆ 26 ಜನವರೀ 1965 ಸೆ ಹಿಂದೀ ಕೊ ರಾಜಭಾಷಾ ಕೆ ತೌರ ಪರ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಕಾ ಸ್ಥಾನ ಲೆ ಲೆನಾ ಥಾ। ಇಸೆ ದೆಖತೆ ಹುಎ ಹೀ ಬತೌರ ರಾಜಭಾಷಾ ವಿಭಾಗ ಕೆ ಇಂಚಾರ್ಜ ಮಂತ್ರೀ ಕೆ ನಾತೆ ನಂದಾ ನೆ ಯೆ ಆದೆಶ ದಿಯಾ ಥಾ। ಲೆಕಿನ ಪಹಲೆ ಸೆ ಜಾರೀ ಕೆಂದ್ರೀಯ ಸತ್ತಾ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ವಿರೊಧ ಕೀ ಮಾನಸಿಕತಾ ಕೆ ಚಲತೆ ತಮಿಲನಾಡು ಕೆ ನೆತಾಒಂ ಕೊ ಯೆ ಪ್ರಚಾರಿತ ಕರನೆ ಕಾ ಮೌಕಾ ಮಿಲ ಗಯಾ ಕಿ ಕೆಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಗೈರಹಿಂದೀ ಭಾಷೀ ರಾಜ್ಯೊಂ ಪರ ಜಬರ್ದಸ್ತೀ ಹಿಂದೀ ಥೊಪನಾ ಚಾಹತೀ ಹೈ। ನಂದಾ ಜೀ ಕೊ ಅಪನೀ ಗಲತೀ ಕಾ ಅಹಸಾಸ ಹುಆ ಔರ ಯಹ ಆದೆಶ ವಾಪಸ ಲೆ ಲಿಯಾ ಗಯಾ। ಲೆಕಿನ ಜೊ ಗಲತೀ ಹೊನೀ ಥೀ, ವಹ ಹೊ ಗಈ ಥೀ। ಜಿಸಕಾ ಖಾಮಿಯಾಜಾ ತಮಿಲನಾಡು ಮೆಂ ಖೂನೀ ಸಂಘರ್ಷ ಕೆ ತೌರ ಪರ ದಿಖಾ। ಆಂದೊಲನ ಕೀ ರಿಪೊರ್ಟಿಂಗ ಕರನೆ ದಿಲ್ಲೀ ಸೆ ಪಹುಂಚೆ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ಕೊ ತಬ ಕೆ ಮದ್ರಾಸ ಔರ ಅಬ ಕೆ ಚೆನ್ನಈ ಮೆಂ ಆಟೊ ವಾಲೊಂ ಸೆ ಅಪನೆ ಹಿಂದೀ ಸವಾಲೊಂ ಕೆ ಜವಾಬ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಮೆಂ ಹೀ ಸುನನೆ ಕೊ ಮಿಲಾ – ಹಮ ಹಿಂದೀ ನಹೀಂ ಜಾನತಾ। ಯಾನೀ ಹಿಂದೀ ಜಾನನೆ ವಾಲಾ ಭೀ ಅಪನೀ ಕ್ಷೆತ್ರೀಯ ಅಸ್ಮಿತಾ ಔರ ಸ್ಥಾನೀಯ ರಾಷ್ಟ್ರವಾದ ಕೊ ಬಚಾನೆ ಕೆ ನಾಮ ಪರ ಹಿಂದೀ ಕಾ ವಿರೊಧೀ ಹೊ ಗಯಾ ಥಾ। ಇಸ ಆಂದೊಲನ ನೆ ತಮಿಲನಾಡು ಮೆಂ ಸರಕಾರೀ ತೌರ ಪರ ನಾ ಸಿರ್ಫ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲಾಗೂ ನಹೀಂ ಹೊನೆ ದಿಯಾ, ಬಲ್ಕಿ ಕೆಂದ್ರ ಸರಕಾರ ಕೊ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಉಸಕೀ ಅಸಲ ಜಗಹ ಪರ ಬೈಠಾನೆ ಕೆ ಅಪನೆ ಸಂಕಲ್ಪ ಕೊ ಅನಂತ ಕಾಲ ತಕ ಟಾಲನೆ ಕಾ ಮೌಕಾ ಜರೂರ ದೆ ದಿಯಾ।
ಸರಕಾರೀ ಷಡಯಂತ್ರ ಕೆ ಚಲತೆ ಹಿಂದೀ ವ್ಯವಹಾರ ಮೆಂ ರಾಜಭಾಷಾ ಭಲೆ ನಹೀಂ ಬನ ಪಾಈ, ಲೆಕಿನ 1991 ಮೆಂ ಶುರೂ ಹುಎ ಉದಾರೀಕರಣ ಕೆ ದೌರ ನೆ ಹಿಂದೀ ಕೊ ನಈ ಪಹಚಾನ ದಿಲಾಈ। ಬೆಶಕ ಯಹ ನೀತಿ ಬನಾನೆ ವಾಲೊಂ ಕೀ ಭಾಷಾ ನಹೀಂ ಬನ ಪಾಈ ಹೈ, ಲೆಕಿನ ಬಾಜಾರ ಕೀ ಸಬಸೆ ಪ್ರಮುಖ ಭಾಷಾ ಜರೂರ ಬನ ಗಈ। ಔರ ತೊ ಔರ ಜಿಸ ರಾಜ್ಯ ನೆ ಹಿಂದೀ ವಿರೊಧ ಕೆ ನಾಮ ಪರ ಖೂನ ಬಹಾಯಾ, ಬಸೆಂ ಜಲಾಈಂ ಔರ ಸರಕಾರೀ ಸಂಪತ್ತಿ ಕೊ ನುಕಸಾನ ಪಹುಂಚಾಯಾ, ಅಬ ಉಸ ತಮಿಲನಾಡು ಕೆ ಲೊಗ ಭೀ ಅಪನೆ ಬಚ್ಚೊಂ ಕೊ ಹಿಂದೀ ಪಢ಼ಾನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಪ್ರೊತ್ಸಾಹಿತ ಕರ ರಹೆ ಹೈಂ। ಪಿಛಲೆ ದಿನೊಂ ಎಕ ಪ್ರಮುಖ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ದೈನಿಕ ಕೆ ಚೆನ್ನಈ ಸಂವಾದದಾತಾ ನೆ ಖಬರ ದೀ ಕಿ ಸಾಠ ಕೆ ದಶಕ ಕೆ ಹಿಂದೀ ವಿರೊಧೀ ಆಂದೊಲನಕಾರೀ ಪೀಢ಼ೀ ಭೀ ಅಬ ಅಪನೆ ಬಚ್ಚೊಂ ಕೊ ಹಿಂದೀ ಪಢ಼ಾನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಬಢ಼-ಚಢ಼ಕರ ಹಿಸ್ಸಾ ಲೆ ರಹೀ ಹೈ। ತಮಿಲನಾಡು ಮೆಂ ಬದಲಾವ ಕೀ ಯೆ ಬಯಾರ ಕೀ ಅಸಲ ವಜಹ ಉದಾರೀಕರಣ ಹೀ ಹೈ। ಇಸೀ ಕೆ ಚಲತೆ 1995 ಮೆಂ ದುನಿಯಾ ಕೀ ಜಿನ ಪಾಂಚ ಭಾಷಾಒಂ ಕೊ ಸ್ಟಾರ ಸಮೂಹ ಕೆ ಮಾಲಿಕ ರೂಪರ್ಟ ಮರ್ಡೊಕ ನೆ ಭವಿಷ್ಯ ಕೀ ತಾಕತವರ ಭಾಷಾಎಂ ಬತಾಯಾ ಥಾ, ಉಸಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಭೀ ಥೀ। ಮರ್ಡೊಕ ಜಾನತೆ ಥೆ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಮೆಂ ಬಾಜಾರ ಕೊ ದುಹನೆ ಕೀ ಅಕೂತ ತಾಕತ ಹೈ। ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಸ್ಟಾರ ಸಮೂಹ ಕೆ ಚೈನಲೊಂ ಕಾ ಭಾರತೀಯ ಆಸಮಾನ ಪರ ಹಮಲಾ ಹುಆ ಔರ ದೆಖತೆ ಹೀ ದೆಖತೆ ಸ್ಟಾರ ಸಮೂಹ ಭಾರತ ಕೀ ಇಲೆಕ್ಟ್ರॉನಿಕ ಮೀಡಿಯಾ ಕ್ರಾಂತಿ ಕಾ ಅಗುಆ ಬನ ಗಯಾ। ಹಮಾರೆ ಶಾಸಕ ಭಲೆ ಹೀ ಹಿಂದೀ ಕೊ ನಕಾರತೆ ರಹೆ, ಲೆಕಿನ ಜಿನಕೀ ಬದೌಲತ ಹಿಂದೀ ಅಪನೆ ಅಹಮ ಸ್ಥಾನ ಸೆ ದೂರ ಹುಈ, ಉಸೀ ಶಾಸಕ ವರ್ಗ ಅಂಗ್ರೆಜ ಕೌಮ ಕೆ ಹೀ ಎಕ ಪ್ರಭಾವೀ ಶಖ್ಸ ನೆ ಹಿಂದೀ ಕೀ ತಾಕತ ಕೊ ಪಹಚಾನನೆ ಮೆಂ ಭೂಲ ನಹೀಂ ಕೀ।
ಆಜ ಅಗರ ಕಪಿಲ ಸಿಬ್ಬಲ ಹಿಂದೀ ಕೀ ವಕಾಲತ ಕರ ರಹೆ ಹೈಂ ತೊ ಇಸಕೀ ವಜಹ ಯೆ ನಹೀಂ ಹೈ ಕಿ ಉನಕೀ ಪಾರ್ಟೀ ಕೆ ಪಹಲೆ ಕೆ ಕರ್ತಾಧರ್ತಾಒಂ ನೆ ಜೊ ಕಿಯಾ, ಉಸೆ ಲೆಕರ ಉನಕೆ ಮನ ಮೆಂ ಕೊಈ ಪಶ್ಚಾತಾಪ ಹೈ। ಯಾ ಫಿರ ವೆ ಉಸ ಭೂಲ ಕೊ ಸುಧಾರನಾ ಚಾಹತೆ ಹೈಂ। ಹಕೀಕತ ತೊ ಯಹೀ ಹೈ ಕಿ ಅಂಗ್ರೆಜಿಯತ ಕೆ ವರ್ಚಸ್ವ ಕೆ ಇಸ ದೌರ ಮೆಂ ಭೀ ಹಿಂದೀ ಅಪನೀ ತಾಕತ ಬಢ಼ಾತೀ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ। ಕಶ್ಮೀರ ಸೆ ಲೆಕರ ಕನ್ಯಾಕುಮಾರೀ ತಕ, ಗುಜರಾತ ಸೆ ಲೆಕರ ಉಸ ನಗಾಲೈಂಡ ತಕ, ಜಿಸಕೀ ರಾಜಭಾಷಾ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ಹೈ, ಹಿಂದೀ ಕೊ ಜಾನನೆ-ಬೊಲನೆ, ಸಮಝನೆ ಔರ ಗುನಗುನಾನೆ ವಾಲೊಂ ಕೀ ಸಂಖ್ಯಾ ಬಢ಼ತೀ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ। ಸರ್ವೊಚ್ಚ ಅದಾಲತೊಂ ತಕ ಮೆಂ ಉಸೆ ಲಾಗೂ ಕರನೆ ಕೆ ಲಿಎ ಮಾಂಗ ಬಢ಼ತೀ ಜಾ ರಹೀ ಹೈ। ದಿಲ್ಲೀ ಹಾಈಕೊರ್ಟ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಮೆಂ ಸುನವಾಈ ಔರ ಇಂಸಾಫ ಕೊ ಲೆಕರ ತೀನ ಹಜಾರ ಸೆ ಜ್ಯಾದಾ ವಕೀಲೊಂ ಕಾ ಮೈದಾನ ಮೆಂ ಕೂದ ಪಡ಼ನಾ ಕೊಈ ಕಮ ನಹೀಂ ಹೈ। ಜಾಹಿರ ಹೈ, ಅಪನೆ ವಿಸ್ತಾರ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕಾ ಸಹಾರಾ ಲೆಕರ ತಾಕತವರ ಬನಾ ಬಾಜಾರ ಅಬ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಭೀ ತಾಕತವರ ಬನಾ ರಹಾ ಹೈ। ಯೆ ತಾಕತ ಹೀ ಹೈ ಕಿ ಹಿಂದೀ ಕೊ ಲೆಕರ ಅಂಗ್ರೆಜೀ ದಾಂ ಲೊಗೊಂ ತಕ ಕಾ ರವೈಯಾ ಬದಲತಾ ನಜರ ಆ ರಹಾ ಹೈ। ಇಸಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಆನೆ ವಾಲೆ ದಿನೊಂ ಮೆಂ ಹಿಂದೀ ಕೀ ಜಯಜಯಕಾರ ಬಢ಼ತೀ ಹೀ ಜಾಎಗೀ। ಜರೂರತ ಇಸ ಬಾತ ಕೀ ಹೈ ಕಿ ಖಾಂಟೀ ಹಿಂದೀ ವಾಲೆ ಭೀ ಇಸ ತಥ್ಯ ಕೊ ಸಮಝೆಂ ಔರ ಅಪನೀ ತಾಕತ ಕೊ ಸಕಾರಾತ್ಮಕ ತರೀಕೆ ಸೆ ಇಸ ನೆಕ ಕಾಮ ಮೆಂ ಲಗಾಎಂ।

ಅಂದರಖಾನೆ ಮೆಂ ಭೀ ಹುಈ ಡೀಲ

ಉಮೆಶ ಚತುರ್ವೆದೀ
ಯಹ ಲೆಖ ಪ್ರಥಮ ಪ್ರವಕ್ತಾ ಕೆ 01 ಸಿತಂಬರ 2009 ಕೆ ಅಂಕ ಮೆಂ ಪ್ರಕಾಶಿತ ಹುಆ ಹೈ।
ಭಾರತೀಯ ಲೊಕತಂತ್ರ ಮೆಂ ಇಸ ಬಾತ ಪರ ಶಕ ನಹೀಂ ಹೈ ಕಿ ಇಸ ದೆಶ ಕಾ ಸಬಸೆ ತಾಕತವರ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರೀ ಕಾ ಪದ ಹೈ। ಜಾಹಿರ ಹೈ ಉನ್ಹೆಂ ನಿಯಂತ್ರಿತ ಕರನೆ ವಾಲೀ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂ ಕೆ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಕೀ ತಾಕತ ಭೀ ಕಮ ನಹೀಂ ಹೊಗೀ। ಇಸ ದೆಶ ಮೆಂ ಶಾಯದ ಹೀ ಕೊಈ ಮಾನೆಗಾ ಕಿ ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಅಧ್ಯಕ್ಷ ಸೊನಿಯಾ ಗಾಂಧೀ ಔರ ಉನಕೆ ನಿರ್ದೆಶನ ಮೆಂ ಕಾಮ ಕರನೆ ವಾಲೆ ಪ್ರಧಾನಮಂತ್ರೀ ಮನಮೊಹನ ಸಿಂಹ ಭೀ ಮೀಡಿಯಾ ಕೆ ಸಾಮನೆ ಕಮಜೊರ ಹೊಂಗೆ। ಲೆಕಿನ ಯೆ ಸೊಲಹ ಆನೆ ಸಹೀ ಹೈ ಕಿ ಪಿಛಲೆ ಆಮ ಚುನಾವೊಂ ಮೆಂ ದೆಶ ಕೀ ಸತ್ತಾ ಸಂಭಾಲ ರಹೆ ಯೆ ದೊನೊಂ ದಿಗ್ಗಜ ಭೀ ಕಮಜೊರ ಸಾಬಿತ ಹುಎ। ಚುನಾವೀ ಸಮರ ಕೆ ದೌರಾನ ಸೊನಿಯಾ ಗಾಂಧೀ ಔರ ಮನಮೊಹನ ಸಿಂಹ ಕೊ ಭೀ ಮೀಡಿಯಾ ಕೊ ಅಂದರಖಾನೆ ಮೆಂ ಪೈಕೆಜ ದೆನಾ ಪಡ಼ಾ। ನಾಮ ನಾ ಛಾಪನೆ ಕೀ ಶರ್ತ ಪರ ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಪಾರ್ಟೀ ಕೆ ಹೀ ಎಕ ರಸೂಖದಾರ ನೆತಾ ಕೊ ಇಸ ತಥ್ಯ ಕೊ ಸ್ವೀಕಾರ ಕರನೆ ಸೆ ಗುರೆಜ ನಹೀಂ ಹೈ।
ಚುನಾವ ಕೆ ದೌರಾನ ಪ್ರತ್ಯಾಶಿಯೊಂ ಕೆ ಪಕ್ಷ ಮೆಂ ಖಬರ ಛಾಪನೆ ಔರ ಪೈಸೆ ಯಾ ಪೈಕೆಜ ಡೀಲ ನಾ ಕರನೆ ವಾಲೆ ಪ್ರತ್ಯಾಶಿಯೊಂ ಕೀ ಖಬರೊಂ ಕೊ ಸಿರೆ ಸೆ ನಕಾರ ದೆನೆ ಕಾ ಆರೊಪ ತೊ ಮೀಡಿಯಾ ಪರ ಲಗ ಹೀ ರಹಾ ಹೈ। ಪೈಸೆ ಕಮಾನೆ ಕೀ ಇಸ ಬಹತೀ ಗಂಗಾ ಮೆಂ ಹಾಥ ಧೊನೆ ಮೆಂ ದೆಶ ಕೆ ಕಈ ಬಡ಼ೆ ಮೀಡಿಯಾ ಘರಾನೊಂ ಕೆ ಬಾರೆ ಮೆಂ ಖುಲೆಆಮ ಸವಾಲ-ಜವಾಬ ಹೊ ಹೀ ರಹೆ ಹೈಂ। ಇಸೆ ಲೆಕರ ಆರೊಪೀ ಮೀಡಿಯಾ ಕೊ ಭೀ ಬಚಾವ ಮೆಂ ಉತರನಾ ಪಡ಼ಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಎಕ-ಎಕ ವೊಟ ಕೆ ಜುಗಾಡ಼ ಮೆಂ ಲಗೀ ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಔರ ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟೀ ಜೈಸೀ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂ ನೆ ಮೀಡಿಯಾ ಕೆ ಎಕ ಬಡ಼ೆ ಧಡ಼ೆ ಕೀ ಇಸ ಜಾಯಜ-ನಾಜಾಯಜ ಮಾಂಗ ಕೆ ಆಗೆ ಘುಟನೆ ಟೆಕನೆ ಮೆಂ ಹೀ ಅಪನೀ ಭಲಾಈ ಸಮಝೀ। ಭಾರತೀಯ ಜನತಾ ಪಾರ್ಟೀ ಕೆ ಸಾಂಸದ ಔರ ವರಿಷ್ಠ ಪತ್ರಕಾರ ಚಂದನ ಮಿತ್ರಾ ದೆಶ ಕೆ ಬಡ಼ೆ ಖಬರಿಯಾ ಚೈನಲೊಂ ಪರ ಆರೊಪ ಲಗಾ ಹೀ ಚುಕೆ ಹೈಂ ಕಿ ಉನ್ಹೊಂನೆ ಎಕ ಸಂಗಠನ ಬನಾಕರ ಪಾರ್ಟಿಯೊಂ ಸೆ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಬಟೊರೆ। ಲೆಕಿನ ಕಾಂಗ್ರೆಸ ನೆತಾ ಕಾ ಖುಲಾಸಾ ಇಸಸೆ ಆಗೆ ಕೀ ಬಾತ ಬತಾ ರಹಾ ಹೈ। ಉನ್ಹೊಂನೆ ಕಹಾ ಕಿ ಕಈ ಬಡ಼ೆ ಚೈನಲೊಂ ನೆ ಅಂದರಖಾನೆ ಮೆಂ ಉನಸೆ ಬಿನಾ ಕಿಸೀ ರಸೀದ ಔರ ಪಕ್ಕೀ ಖಾತಾ-ಬಹೀ ಕೆ ಭೀ ಪೈಸೆ ಲಿಎ। ಇಸಮೆಂ ಕಈ ಬಡ಼ೆ ಔರ ನಾಮೀ ಪತ್ರಕಾರ ಭೀ ಶಾಮಿಲ ಹೈಂ। ಉತ್ತರ ಪ್ರದೆಶ ಕೆ ಎಕ ನೆತಾ ನೆ ಭೀ ನಾಮ ನಾ ಛಾಪನೆ ಕೀ ಶರ್ತ ಪರ ಬತಾಯಾ ಕಿ ಎಕ ಚೈನಲ ನೆ ತೊ ಬಾಕಾಯದಾ ಬೀಎಸಪೀ ಕೆ ನೆತಾಒಂ ಸೆ ಭೀ ಅಂದರಖಾನೆ ಮೆಂ ಡೀಲಿಂಗ ಕೀ। ಜಿಸಮೆಂ ಉಸಕೆ ಸಂಪಾದಕ ಕಾ ಹೀ ಬಡ಼ಾ ಹಾಥ ರಹಾ।
ವೈಸೆ ಸ್ಥಾನೀಯ ಔರ ಜಿಲಾ ಸ್ತರ ಪರ ಐಸೆ ಆರೊಪ ಪಹಲೆ ಭೀ ಲಗತೆ ರಹೆ ಹೈಂ। ಕುಛ ತಥ್ಯೊಂ ಮೆಂ ಸಚ್ಚಾಈ ಭೀ ರಹೀ ಹೈ। ಕುಛ ಎಕ ಲೊಗ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಸ್ತರ ಪರ ಭೀ ಐಸಾ ಕರತೆ ರಹೆ ಹೊಂಗೆ। ಲೆಕಿನ ಆಮತೌರ ಪರ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೆ ಮೂಲ ಮಾನದಂಡೊಂ ಕಾ ಖಯಾಲ ರಖಾ ಜಾತಾ ಥಾ। ಲೆಕಿನ ಇಸ ಬಾರ ಇಸೆ ಖುಲಕರ ಸ್ವೀಕಾರ ಕಿಯಾ ಗಯಾ, ಯಹೀ ವಜಹ ಹೈ ಕಿ ಇಸ ಬಾರ ಸವಾಲ ಭೀ ಜ್ಯಾದಾ ಉಠ ರಹೆ ಹೈಂ। ವೈಸೆ ಸಚ ತೊ ಯೆ ಹೈ ಕಿ ಮಧ್ಯ ಪ್ರದೆಶ ಕೆ ಎಕ ಅಖಬಾರ ನೆ 1996 ಕೆ ಸ್ಥಾನೀಯ ಚುನಾವೊಂ ಮೆಂ ಅಪನೀ ಜಿಲಾ ಯೂನಿಟೊಂ ಕೊ ಪ್ರತ್ಯಾಶಿಯೊಂ ಸೆ ಕಮಾಈ ಕಾ ಲಕ್ಷ್ಯ ದಿಯಾ ಥಾ। ಜಿಸನೆ ನಹೀಂ ದಿಯಾ, ಉನಕಾ ಅಖಬಾರ ನೆ ಬॉಯಕಾಟ ಕಿಯಾ ಔರ ಇಸಕೀ ಕೀಮತ ಉನ ಪ್ರತ್ಯಾಶಿಯೊಂ ಕೊ ಚುಕಾನೀ ಪಡ಼ೀ ಥೀ। ಲೆಕಿನ ಕಮಾಈ ಕಾ ಯೆ ರಾಸ್ತಾ ಚಲ ನಿಕಲಾ ತೊ ಇಸೆ ಮೀಡಿಯಾ ಘರಾನೊಂ ನೆ ಅಪನಾನೆ ಮೆಂ ದೆರ ನಹೀಂ ಲಗಾಈ।
ಧೀರೆ-ಧೀರೆ ಯೆ ರೊಗ ಪೂರೆ ದೆಶ ಮೆಂ ಫೈಲನೆ ಲಗಾ। ಪಂಜಾಬ ಕೆ ಪಿಛಲೆ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವ ಮೆಂ ಕಾಂಗ್ರೆಸ ಕೆ ಎಕ ಪ್ರಚಾರ ಪ್ರಭಾರೀ ಕೊ ಇಸ ನಈ ಪರಿಪಾಟೀ ಸೆ ಪಹಲೀ ಬಾರ ಸಾಬಕಾ ಪಡ಼ಾ। ಅಬ ತಕ ವೆ ಜಾನತೆ ಥೆ ಕಿ ಪ್ರಚಾರ ಕೆ ಲಿಎ ರಾಜ್ಯ ಯಾ ರಾಷ್ಟ್ರೀಯ ಮುಖ್ಯಾಲಯ ಸೆ ಅಪನೆ ಲಕ್ಷ್ಯ ಸಮೂಹ ವಾಲೆ ಅಖಬಾರೊಂ ಔರ ಟೀವೀ ಚೈನಲೊಂ ಕೊ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಜಾರೀ ಕಿಯಾ ಜಾತಾ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಉಸ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವ ಮೆಂ ಪಹಲೀ ಬಾರ ಉನ್ಹೆಂ ಪತಾ ಚಲಾ ಕಿ ಮೀಡಿಯಾ ಘರಾನೊಂ ನೆ ಅಪನೀ ಜಿಲಾ ಯೂನಿಟೊಂ ಕೊ ಲಕ್ಷ್ಯ ದೆ ರಖೆ ಥೆ। ಅಬ ಮರತಾ ಪತ್ರಕಾರ ಕ್ಯಾ ನಾ ಕರತಾ, ಲಿಹಾಜಾ ದೊ-ದೊ ತೀನ-ತೀನ ಸಂಸ್ಥಾನೊಂ ಕೆ ಸ್ಥಾನೀಯ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ನೆ ಆಪಸ ಮೆಂ ಗುಟ ಬನಾಕರ ಖುದ ಕೀ ಮಾರ್ಕೆಟಿಂಗ ಕೀ ಔರ ದಬಾವ ಬನಾಕರ ಉನಸೆ ವಿಜ್ಞಾಪನ ಕೀ ಮಾಂಗ ಕೀ। ಇಸಕೆ ಕುಛ ಮಹೀನೊಂ ಬಾದ ಗುಜರಾತ ಮೆಂ ವಿಧಾನಸಭಾ ಚುನಾವ ಹುಎ। ಜಬ ವೆ ಗುಜರಾತ ಕೆ ಚುನಾವ ಪ್ರಚಾರ ಕೆ ಸಮಂದರ ಮೆಂ ಉತರೆ ತೊ ವಹಾಂ ಭೀ ಪತ್ರಕಾರೀಯ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಕೀ ಇಸ ಗಂಗಾ ಸೆ ಸಾಬಕಾ ಪಡ಼ಾ। ರಹೀ-ಸಹೀ ಕಸರ ಲೊಕಸಭಾ ಚುನಾವೊಂ ಮೆಂ ಪೂರೀ ಹೊ ಗಈ। ಲಿಹಾಜಾ ಅಬ ತೊ ವೆ ಮಾನ ಕೆ ಚಲತೆ ಹೈಂ ಕಿ ಹರ ರಾಜ್ಯ ಮೆಂ ಉನ್ಹೆಂ ಐಸಾ ಹೀ ಅನುಭವ ಹೊನೆ ವಾಲಾ ಹೈ।
ಜಿಸ ತರಹ ಸೆ ಮೀಡಿಯಾ ಕೆ ಎಕ ವರ್ಗ ಕೀ ಜಾಯಜ-ನಾಜಾಯಜ ಮಾಂಗೊಂ ಕೆ ಸಾಮನೆ ಬಡ಼ೆ – ಬಡ಼ೆ ದಲೊಂ ಕೆ ಬಡ಼ೆ ನೆತಾಒಂ ತಕ ಕೊ ಝುಕನಾ ಪಡ಼ಾ, ಉಸಸೆ ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಆಜ ಮೀಡಿಯಾ ಕಿತನಾ ತಾಕತವರ ಹೊ ಗಯಾ ಹೈ ಔರ ಎಕ-ಎಕ ವೊಟ ಕೀ ಜುಗತ ಮೆಂ ಜುಟೆ ನೆತಾಒಂ ಕೆ ಲಿಎ ಐಸೆ ಮೀಡಿಯಾ ಕೊ ನಕಾರನಾ ಭೀ ಉನಕೆ ಲಿಎ ಆಸಾನ ನಹೀಂ ರಹಾ। ಐಸೆ ಮೆಂ ಸಬಸೆ ಬಡ಼ಾ ಸವಾಲ ಯೆ ಹೈ ಕಿ ಭ್ರಷ್ಟಾಚಾರ ಪರ ಸವಾಲ ಉಠಾನೆ ಕೀ ತಾಕತ ರಖನೆ ವಾಲೆ ಮೀಡಿಯಾ ಸಂಸ್ಥಾನ ಇಸ ಪರಿಪಾಟೀ ಕೆ ಬಾದ ಕ್ಯಾ ಸರಕಾರ ಔರ ನೆತಾಒಂ ಪರ ಉಸೀ ಆಕ್ರಾಮಕತಾ ಸೆ ಸವಾಲ ಉಠಾ ಸಕೆಂಗೆ। ಇಸಕಾ ಜವಾಬ ಪಾನಾ ಫಿಲಹಾಲ ಆಸಾನ ನಹೀಂ ಲಗತಾ। ಲೆಕಿನ ಇಸಕೆ ಸಾಥ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಜೊ ಪಾರ್ಟೀ ಯಾ ಉಸಕೆ ತಾಕತವರ ನೆತಾ ಮೀಡಿಯಾ ಕೀ ಇಸ ನಾಜಾಯಜ ಮಾಂಗ ಕೆ ಸಾಮನೆ ಝುಕ ಸಕತೆ ಹೈಂ, ಕ್ಯಾ ಗಾರಂಟೀ ಹೈ ಕಿ ವೆ ದೆಶ ಕೆ ಉನ ಅಹಮ ಮಸಲೊಂ ಕೊ ಶಿದ್ದತ ಸೆ ಹಲ ಕರ ಪಾಎಂಗೆ, ಜಿನಕೆ ಲಿಎ ಮಜಬೂತೀ ಔರ ದृಢ಼ತಾ ಕೀ ಜರೂರತ ಹೊತೀ ಹೈ।
ಸಾಫ ಹೈ ಕಿ ಯೆ ಮಾನ್ಯತಾಒಂ ಔರ ಉಸೂಲೊಂ ಪರ ಸಂಕಟ ಕಾ ದೌರ ಹೈ। ಲೆಕಿನ ಯೆ ಭೀ ಸಚ ಹೈ ಕಿ ಸಂಕಟ ಕೆ ದೌರ ಹೀ ನಎ ಉಸೂಲೊಂ, ಮಜಬೂತ ಪರಂಪರಾಒಂ ಔರ ಮಾನವೀಯ ಮೂಲ್ಯೊಂ ಕೀ ಸ್ಥಾಪನಾ ಕೀ ನಈ ರಾಹ ಭೀ ಸುಝಾತೆ ಹೈಂ। ಜಬ ಹಿಂದೀ ಪತ್ರಕಾರಿತಾ ಕೆ ಶಲಾಕಾ ಪುರೂಷ ಔರ ನೌಜವಾನ ಪತ್ರಕಾರೊಂ ಕೀ ಟೊಲೀ ಇಸಕೆ ಖಿಲಾಫ ಆವಾಜ ಉಠಾನೆ ಮೆಂ ನಹೀಂ ಹಿಚಕ ರಹೀ ಹೈ ತೊ ನಈ ಉಮ್ಮೀದ ಕಾ ದೀಯಾ ಜಲಾನಾ ಗಲತ ನಹೀಂ ಹೊಗಾ।