സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ- സവാബ സിര്ഫ പാഠകൊം കാ നഹീം

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
പചാസ കരൊഡ ഹിംദീ ഭാഷിയൊം കെ ദെശ മെം അഗര ഹിംദീ കീ സബസെ ബൊകപ്രിയ പത്രികാ ഹംസ ബാരഹ ഹജാര കെ ആസപാസ ഹീ ബികതീ ഹൊ തൊ, ഹിംദീഭാഷിയൊം കെ സാഹിത്യിക സംസാര പര സവാബ ഉഠെംഗെ ഹീ। കിസീ ഭീ ഭാഷാ കീ രചനാശീബതാ കീ സബസെ ബെഹതര പ്രതിനിധി ഉസകീ സാഹിത്യിക പത്രികാഎം ഹീ ഹൊതീ ഹൈം। നിശ്ചിത തൌര പര ഇസ മൊര്ചെ പര ഹിംദീ കാ പൂരാ പരിദृശ്യ നിരാശാജനക ഹൈ। ഹിംദീ കീ ബൊകപ്രിയ പത്രകാരിതാ മെം ജിസ തരഹ ദൈനിക അഖബാരൊം കീ ഭൂമികാ ബഢതീ ജാ രഹീ ഹൈ, വഹ നിശ്ചിത തൌര പര ഹിംദീ കെ ബിഎ ബെഹതര സംകെത തൊ ഹൈ। ബെകിന ഇസ ബൊകപ്രിയതാ കെ ബരക്സ ഹിംദീ മെം കമ സെ കമ സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കൊ ബെകര പാഠകൊം മെം സംസ്കാര വികസിത നഹീം ഹൊ പാഎ ഹൈം। ഹിംദീ മെം ജബ ഭീ ഇസകീ തരഫ ധ്യാന ദിയാ ജാതാ ഹൈ, സബസെ പഹബാ ധ്യാന രാജഭാഷാ കൊ ബെകര സരകാരീ ഉദാസീനതാ കീ ഒര ഹീ ജാതാ ഹൈ। രാജഭാഷാ ബനനെ കെ ബാവജൂദ നീതി നിയംതാഒം ഓര സത്താ വിമര്ശ മെം ഹിംദീ കീ ഭൂമികാ വൈസീ നഹീം ഹൊ പാഈ ഹൈ, ജൈസീ അംഗ്രെജീ കീ ഹൈ। രചനാശീബതാ ഓര രചനാത്മകതാ സെ ജുഡെ വിമര്ശ കൊ ബെകര ഹിംദീഭാഷീ രാജ്യൊം കൊ ഛൊഡ ദെം തൊ കെംദ്രീയ സ്തര പര ഹിംദീ സാപെക്ഷ മാഹൌബ അഭീ ബനനാ ബാകീ ഹൈ। ബെകിന സിര്ഫ ഇസീ വജഹ സെ യഹ മാന ബിയാ ജായ കി ഹിംദീ കെ ബിഎ സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കാ മാഹൌബ നഹീം രഹാ തൊ യഹ നിഷ്കര്ഷ അധൂരാ ഹീ മാനാ ജാഎഗാ।
ഹിംദീ മെം ആജ ഭീ ബൊകപ്രിയ കിതാബൊം കാ സംസ്കരണ ഹജാര സെ ദൊ ഹജാര തക ഹീ ഹൊതാ ഹൈ। സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ പര ചര്ചാ കെ വക്ത ഹിംദീ പ്രകാശന ജഗത കീ ഉദാസീനതാ പര ഭീ ധ്യാന ജാനാ സഹജ ഹീ ഹൈ। യഹ സച ഹൈ കി ഹിംദീ കീ കമാഈ ഖാനെ വാബെ പ്രകാശകൊം നെ ഭീ ഹിംദീ കെ സാഹിത്യിക സംസ്കാര കൊ വികസിത കരനെ മെം കൊഈ ഖാസ യൊഗദാന നഹീം ദിയാ। ആജാദീ കെ തത്കാബ ബാദ ചൂംകി മാഹൌബ രാഷ്ട്രീയതാ സെ ഒതപ്രൊത ഥാ, ബിഹാജാ ഉസ വക്ത ഹിംദീ കെ ബിഎ സൊചനെ-മരനെ വാബെ ബൊഗ ഥെ। ഉസ മാഹൌബ കാ ഹീ അസര ഥാ കി ഉസ വക്ത ഹിംദീ മെം സാഹസിക പഹബ കരനെ കീ ജിദ്ദ കാ ബൊബബാബാ ഥാ। ബെകിന ജൈസെ-ജൈസെ ഉദാരീകരണ കീ തരഫ ഹമാരെ കദമ ബഢതെ ഗഎ, ഹിംദീ കീ രചനാശീബതാ കൊ ബെകര ജിദ്ദീപന മെം കമീ ആതീ ഗഈ। സാഹസിക പഹബ തൊ അബ സിര്ഫ അംഗ്രെജീ കീ ഹീ ബാത ഹൈ। യഹ കഹനാ കി സിര്ഫ ഇസകെ ചബതെ ഹീ ഹിംദീ മെം ബൊകപ്രിയ സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കെ ക്ഷിതിജ കാ ഫൈബാവ നഹീം ഹുആ തൊ യഹ ഭീ അതിശയൊക്തി ഹീ ഹൊഗീ। ഹാബാംകി യഹ ഭീ എക കാരണ ജരൂര ഹൊ സകതാ ഹൈ।
ആജ ഹിംദീ കെ കുഛ ഉത്സാഹീ കാര്യകര്താ തര്ക ദെതെ നഹീം ഥക രഹെ ഹൈം കി ജബ ഭാസ്കര, ജാഗരണ, അമര ഉജാബാ, രാജസ്ഥാന പത്രികാ, ഹിംദുസ്താന, സരസ സബിബ, പ്രതിയൊഗിതാ ദര്പണ, ഗृഹശൊഭാ ബാഖൊം കീ സംഖ്യാ മെം ബിക സകതെ ഹൈം തൊ ഹിംദീ കീ കൊഈ സാഹിത്യിക പത്രികാ ക്യൊം സാത സെ ദസ ഹജാര കീ സംഖ്യാ തക ഭീ നഹീം പഹുംച പാതീ। ബെകിന യഹ തര്ക ഭീ എകാംഗീ ഹീ ഹൈ। ക്യൊംകി ജൊ സാമഗ്രീ സരസ സബിബ മെം ഛപ സകതീ ഹൈ, വഹ കിസീ സാഹിത്യിക പത്രികാ കീ സാമഗ്രീ നഹീം ഹൊ സകതീ। ദരഅസബ ഹര പ്രകാശന ഓര വിഷയ വിശെഷ കാ അപനാ അനുശാസന ഹൊതാ ഹൈ। ബച്ചൊം കീ പത്രികാ മെം സമൊസെ ബനാനെ കീ വിധിയാം യാ ഫിര ബിപസ്ടിക ബഗാനെ കെ തരീകെ കീ ജാനകാരീ നഹീം ദീ ജാ സകതീ। വൈസെ ഹീ മഹിബാ പത്രികാഒം മെം രാജനീതിക ഭംഡാഫൊഡ കീ സാമഗ്രീ ദെനാ ഭീ അടപടാ ഹീ ബഗെഗാ। കുഛ യഹീ ഹാബത സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കീ ഭീ ഹൈ। വഹാം ഹര തരഹ കീ സാമഗ്രീ ദെനാ സംഭവ ഹീ നഹീം ഹൊഗാ। ഏസെ മെം കിസീ സാഹിത്യിക പത്രികാ കീ കിസീ ബൊകപ്രിയ പത്രികാ സെ തുബനാ ഹീ ബെമാനീ ഹൊഗാ। ബെകിന ദിബ്ബീ മെം ഹാബ ഹീ മെം ഹുഈ ഏസീ എക ഗൊഷ്ഠീ മെം ഏസീ തുബനാ കീ ഗഈ തൊ ഹംഗാമാ മച ഗയാ।
ഹിംദീ മെം സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കെ സാമനെ ആജ പ്രസാര കാ ജൊ സംകട ദിഖ രഹാ ഹൈ, ഉസകെ ദൊ കാരണ ഹൈം। പഹബാ തൊ വിചാരശീബതാ കൊ ഭൌതിക യാനീ ആര്ഥിക പ്രശ്രയ ദെനെ വാബെ ഉദാര ഹാഥൊം കീ കമീ ഹൊ ഗഈ ഹൈ। ഉദാരീകരണ കെ ദൌര മെം ഇസ തഥ്യ പര ഗൌര ഫരമാനെ കീ കഹീം ജ്യാദാ ജരൂരത ഹൈ। വൈചാരികതാ സെ ഒതപ്രൊത സാഹസിക പഹബ കരനെ വാബെ ബൊഗൊം കീ കമീ ഭീ ഹമാരെ ഇസ പിഛഡെപന കെ ബിഎ ജിമ്മെദാര ഹൈ। വൈസെ തൊ ഹര തരഹ കീ പത്രകാരിതാ പാഠക കെംദ്രിത ഹീ ഹൊതീ ഹൈ। ബെകിന സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ പര പാഠക കൊ സംസ്കാരിത കരനെ ഓര വൈചാരികതാ സെ ബൈസ കരനെ കീ ജിമ്മെദാരീ ഭീ ഹൊതീ ഹൈ। വൈസെ യഹ കാമ ക്ഷെത്ര വിശെഷ കെ നിയംതാഒം ഓര ഭാഷാ കീ കമാഈ ഖാനെ വാബെ വര്ഗ കാ ഭീ ഹൈ, താകി വെ അപനീ ഭാഷാ കൊ ജിമ്മെദാര ഓര വൈചാരിക രചനാശീബതാ കാ വാഹക ബനാ സകെം। ദുര്ഭാഗ്യ സെ ഇസ മൊര്ചെ പര കൊഈ കാമ നഹീം ഹുആ ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ കി പാഠകീയ സംസ്കാരഹീനതാ ഭീ ആജ സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കീ രാഹ മെം രൊഡാ ബനകര ഖഡീ ഹൈ। ജിസ അംഗ്രെജീ മെം കിതാബൊം കീ ബിക്രീ കെ ആംകഡെ ഗിനാതെ ഹമ അപനീ ഹിംദീ മെം ഏസെ ഭവിഷ്യ കീ ചിംതാ കരതെ രഹതെ ഹൈം, പൈസാ, പാഠകീയതാ ഓര ഉദാരീകരണ കെ ബാവജൂദ വഹാം ഭീ സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ കീ കൊഈ ബഹുത ജ്യാദാ ബെഹതര സ്ഥിതി നഹീം ഹൈ। വഹാം ഭീ അഗര കബാ അകാദമിയാം യാ ട്രസ്ട ഓര വിശ്വവിദ്യാബയ മദദ നഹീം കരതെ തൊ ഗ്രാംടാ യാ ന്യൂയാര്കര ജൈസീ പത്രികാഒം കെ സഹജ പ്രകാശന കാ അനുമാന ഭീ നഹീം ബഗായാ ജാ സകതാ। ജബകി ഭാരത മെം ഹീ അംഗ്രെജീ കീ കിസീ കിതാബ കാ പാംച ഹജാര സെ ജ്യാദാ കാ സംസ്കരണ നികബതാ ഹൈ।
തൊ ക്യാ യഹ മാന ബിയാ ജായ കി ഹിംദീ കീ സാഹിത്യിക പത്രകാരിതാ മെം സര്വത്ര ഘടാടൊപ അംധെരാ ഹീ അംധെരാ ഹൈ। ഫിബഹാബ ഭബെ ഹീ ഏസാ ബഗ രഹാ ഹൊ, ബെകിന സച തൊ യഹ ഹൈ കി എക ബാര ഫിര ഹിംദീ കീ കമാഈ ഖാ രഹെ ബൊഗൊം പര ഹീ ഇസ അംധെരെ സെ ബാഹര നികബനെ കീ ജിമ്മെദാരീ ഹൈ। ബഡെ അഖബാര സമൂഹ, സംസ്ഥാനിക ഘരാനെ ഓര വിശ്വവിദ്യാബയ അഗര പൂംജീ കാ ആധാര മുഹൈയാ കരാഎം തൊ ഹിംദീ സാഹിത്യിക പത്രരകാരിതാ മെം രചനാശീബതാ കൊ നയാ ആയാമ മിബെഗാ। തബ ശായദ ഹമെം പാഠകൊം കാ രൊനാ ന രൊനെ കാ കൊഈ കാരണ ഭീ നഹീം രഹ പാഎഗാ।

ഭബാ ഹൊ ഹമ ഹിംദീ വാബൊം കാ

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
രാജധാനീ ദിബ്ബീ മെം ഇന ദിനൊം തകരീബന രൊജ ഹീ കഹീം ഹബകീ ഓര തെജ ബാരിശ ഹൊ ജാതീ ഹൈ। ബരസാതീ ഫുഹാരൊം കെ ബീച മൌസമ മെം ഠംഡക കാ അഹസാസ ഹൊനാ സ്വാഭാവിക ഹൈ। ബെകിന യഹാം രാജഭാഷാ കെ സാഹിത്യിക ഗബിയാരെ മെം ഇന ദിനൊ ഗരമീ കീ താസീര കുഛ ജ്യാദാ ഹീ മഹസൂസ കീ ജാ രഹീ ഹൈ। ഗരമീ കീ വജഹ ബനാ ഹൈ ദെശ കെ സബസെ പ്രതിഷ്ഠിത സാഹിത്യിക സംസ്ഥാന ഭാരതീയ ജ്ഞാനപീഠ കീ പത്രികാ നയാ ജ്ഞാനൊദയ മെം പ്രകാശിത ശഹര മെം കര്ഫ്യൂ കെ ഉപന്യാസകാര വിഭൂതി നാരായണ രായ കാ എക ഇംടരവ്യൂ। ജിസമെം ഉന്ഹൊംനെ ഹിംദീ കീ കുഛ ബെഖികാഒം കീ ആത്മകഥാഒം കെ ബഹാനെ അസംസദീയ കിസ്മ കീ ടിപ്പണീ കര ദീ ഹൈ। ചൂംകി വിഭൂതി നാരായണ രായ ഗാംധീ ജീ കെ നാമ പര ബനെ അംതരരാഷ്ട്രീയ ഹിംദീ വിശ്വവിദ്യാബയ കെ കുബപതി ഓര ഉത്തര പ്രദെശ കൈഡര കെ പൂര്വ പുബിസ അധികാരീ ഹൈം, ഇസബിഎ ഉനകീ ബാനതെം-മബാമതെം കാ ദൌര തെജ ഹൊ ഗയാ ഹൈ। ഹിംദീ കെ അതിജനവാദീ എക്ടിവിസ്ട പത്രകാരൊം, ബെഖകൊം ഓര സംസ്കृതികര്മിയൊം കാ ഗ്രുപ രായ കൊ ഹിംദീ വിശ്വവിദ്യാബയ സെ ബര്ഖാസ്ത കരാനെ കൊ ബെകര അഭിയാന ജാരീ രഖെ ഹുഎ ഹൈ।
ഇസ ബഡാഈ കൊ ബെകര ബഹസബാജിയൊം കാ ദൌര തെജ ഹൈ। ക്യാ ഗബത ഹൈ ഓര ക്യാ സഹീ, ഇസ പര വിചാര കിയാ ജാനാ യഹാം ഉദ്ദെശ്യ ഭീ നഹീം ഹൈം। ഇസ പൂരെ ബഹസ മെം എക തഥ്യ പര ധ്യാന നഹീം ദിയാ ഗയാ കി യഹ മസബാ ഉഛബാ കൈസെ। ദരഅസബ രായ കെ ഇംടരവ്യൂ കൊ ബെകര സബസെ പഹബെ അപനീ ആക്രാമകതാ കെ ബിഎ മശഹൂര അംഗ്രെജീ അഖബാര ഇംഡിയന എക്സപ്രെസ നെ ഖബര ബനാഈ। അഗസ്ത മഹീനെ കെ പഹബെ ദിന ഇസ ഖബര കെ ഛപനെ സെ കരീബ ഹഫ്താഭര പഹബെ സെ നയാ ജ്ഞാനൊദയ കാ അംക ബാജാര മെം മൌജൂദ ഥാ। ബെകിന ഉസെ കിസീ നെ നൊടിസ നഹീം ബിയാ, നൊടിസ ബിയാ ഭീ ഗയാ തൊ തബ, തബ എക്സപ്രെസ മെം യഹ ഖബര സായാ ഹുഈ। തബ സെ ദെശ കെ അതി ജനവാദീ സാഹിത്യിക-സാംസ്കृതിക ഖെമെ കാ ഹരാവബ ദസ്താ വിഭൂതി നാരായണ രായ കെ ഖിബാഫ പിബ പഡാ ഹൈ। ഏസാ കൈസെ ഹൊ സകതാ ഹൈ കി ഹിംദീ മെം എക്ടിവിസ്ട കീ ഭൂമികാ നിഭാ രഹെ ഇസ ഹരാവബ ദസ്തെ കെ കിസീ സദസ്യ കീ നജര മൂബ ഹിംദീ മെം ഹിംദീ കീ പ്രമുഖ സാഹിത്യിക പത്രികാഒം മെം ശുമാര നയാ ജ്ഞാനൊദയ പര നഹീം പഡീ ഹൊഗീ। ഉനകീ നജര മെം വിഭൂതി കാ ഇംടരവ്യൂ വിവാദാസ്പദ തഭീ ബനാ, ജബ എക്സപ്രെസ മെം ഇസകീ ഖബര ഹുഈ। യഹാം ഇസ തഥ്യ പര ഭീ ധ്യാന ദിഎ ജാനെ കീ ജരൂരത ഹൈ കി ക്യാ എക്സപ്രെസ കാ രിപൊര്ടര ഹിംദീ കീ പത്രികാഒം സെ ഉതനെ ഹീ സഹജ തരീകെ സെ ബാബസ്താ ഹൊതെ ഹൈം, ജിതനാ വെ അംഗ്രെജീ പ്രകാശനൊം കെ സാഥ ഹൊതെ ഹൈം। അഗര ഏസാ ഹൈ തൊ ഹിംദീ കെ ബിഎ യഹ സുഖദ ബാത ഹൈ। ബെകിന ഇസകീ ഉമ്മീദ കമ ഹീ നജര ആതീ ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ ഏസെ മെം ശക കീ സൂഈ ജ്ഞാനപീഠ കെ ആകാഒം പര ഭീ ഉഠതീ ഹൈ കി കഹീം പത്രികാ കൊ ചര്ചാ മെം ബാനെ കെ ബിഎ ഉന്ഹൊംനെ ഹീ ഇസ ഇംടരവ്യൂ കീ കॉപീ എക്സപ്രെസ രിപൊര്ടര കൊ മുഹൈയാ കരാഈ ഹൊ।
ഇസ മസബെ പര പൂരീ ബഹസബാജീ ഓര ഉഠാനെ-ഗിരാനെ കീ സാഹിത്യിക-സാംസ്കृതിക പഹബവാനീ മെം ഹിംദീ-അംഗ്രെജീ കാ മുദ്ദാ ശാമിബ കരനാ പ്രഗതിവാദിയൊം കൊ ബുരാ ബഗ സകതാ ഹൈ। ബെകിന ഹകീകത യഹീ ഹൈ। ഇസ മുദ്ദെ നെ അംഗ്രെജീ മാനസികതാ കൊ ഹിംദീ വാബൊം കാ മജാക ഉഡാനെ കാ ബൈഠെ-ബിഠാഎ മൌകാ ഹീ ദെ ദിയാ ഹൈ। ജൈസാ കീ ടെബബായഡ പത്രകാരിതാ കാ ചരിത്ര ഹൈ, അംഗ്രെജീ കെ എക നവെബെ ടെബബായഡ അഖബാര നെ ഇസ പൂരെ മസബെ കൊ ചടഖാരെ ബെകര തഫസീബ സെ പ്രകാശിത കിയാ। അഗര ഇതനാ ഹീ ഹൊതാ തൊ ഗനീമത ഥീ। ബെകിന ബഗെ ഹാഥൊം ഉസനെ ടിപ്പണീ ഭീ കര ദീ കി ഹിംദീ വാബൊം കെ ഇസീ ചരിത്ര കെ ഹീ ചബതെ ഹിംദീ കീ യഹ ഹാബത ബനീ ഹുഈ ഹൈ। യാനീ ഹിംദീ ആജ ഭീ അഗര ചെരീ കീ ഭൂമികാ മെം ഹൈ തൊ ഉസ അംഗ്രെജീ അഖബാര കെ മുതാബിക വിഭൂതി ജൈസെ ബൊഗൊം കീ സതഹീ ടിപ്പണിയാം ഓര ഉസ പര ബവാബ മചാനെ വാബെ പ്രഗതിവാദിയൊം കീ ആപസീ ജൊരആജമാഇശ കാ ഭീ ഹാഥ ഹൈ। ബഗെ ഹാഥൊം ഉസ അഖബാര നെ ഹിംദീ വാബൊം കൊ സുഝാവ ഭീ ദെ ഡാബാ കി ഹിംദീ കൊ ആഗെ ബെ ജാനാ ഹൈ തൊ ഏസീ ഒഛീ ഹരകതൊം സെ ബചൊ। ഹിംദീ വാബെ ചാഹെ ജിതനാ ക്രാംതികാരീ ബനനെ കാ ദാവാ കരെം, അപനെ ഭാഷാഈ സ്വാഭിമാന കീ ചര്ചാ കരെം, ബെകിന ഹകീകത യഹീ ഹൈ കി ആപസീ സിരഫുടൌവ്വബ മെം ഉസ്താദീ കീ തുബനാ മെം ഭാഷാഈ സ്വാഭിമാന കമ ഹീ ഹൈ। ചൂംകി അംഗ്രെജീ ഠഹരീ ദെശ കെ അസബ രാജകാജ കീ ഭാഷാ - നീതി നിയംതാഒം കെ സൊചനെ-വിചാരനെ കീ ഭാഷാ, ബിഹാജാ ഉന്ഹെം അംഗ്രെജീ കെ ഉസ ടെബബॉയഡ അഖബാര കെ സുഝാവൊം സെ കൊഈ പരെശാനീ നഹീം ഹൈ। ഉബടെ ഉന്ഹെം യെ സുഝാവ അച്ഛെ ബഗ രഹെ ഹൈം। ഭബാ ഹൊ ഹമ ഹിംദീ വാബൊം കാ ....
സാഹിത്യിക ഓര സാംസ്കृതിക ഹബകൊം മെം ജബ ഭീ കിസീ സമസ്യാ കീ ചര്ചാ ഹൊതീ ഹൈ, രാജനീതി കൊ ദൊഷീ ഠഹരാനെ കാ ഖെബ ചാബൂ ഹൊ ജാതാ ഹൈ। രാജനീതി ദൊഷീ ഹൈ ഭീ, ബെകിന സബസെ ബഡീ ബാത യഹ ഹൈ കി അഭിവ്യക്തി കീ സ്വതംത്രതാ കെ ചബതെ രാജനീതി പര സവാബ ഖഡെ കരനാ ആസാന ഹൈ। ഇക്കാ-ദുക്കാ ഘടനാഒം കൊ ഛൊഡ ദെം, തൊ രാജനീതി ഹമാരീ ജിംദഗീ മെം ഇതനാ സ്പെസ മുഹൈയാ ജരൂര കരാതീ ഹൈ കി ആപ ഉസകീ ആബൊചനാ കര സകെം। ബെകിന ക്യാ ഇതനാ സ്പെസ ഹമാരെ സാംസ്കृതിക ഓര സാഹിത്യിക ഹബകൊം മെം ഹൈ...നിശ്ചിത തൌര പര ഇസകാ ജവാബ നാ മെം ഹൈ। സംസ്കृതി ഓര സാഹിത്യ കെ മസബെ പര അഗര കിസീ കീ ഒര ഉംഗബീ ഉഠതീ ഹൈ തൊ ഉസകെ പീഛെ അധികാംശ വക്ത നിതാംത നിജീ സ്വാര്ഥ ഓര അപനാ ബദബാ ചുകാനെ കീ ഭാവനാ ഹൊതീ ഹൈ। സാഹിത്യിക കृതിയൊം കീ ആബൊചനാ കെ പീഛെ ഭീ യഹീ ധാരണാ കാമ കര രഹീ ഹൊതീ ഹൈ। സാഹിത്യിക ഓര സാംസ്കृതിക ആബൊചനാഒം കൊ സ്വസ്ഥ അംദാജ മെം ബിയാ ഭീ നഹീം ജാതാ। സ്വസ്ഥ ആബൊചക സെ ദുശ്മന കീ തരഹ വ്യവഹാര കിയാ ജാനെ ബഗതാ ഹൈ। ഏസെ മെം ഫിര കൈസെ ഹൊഗാ അപനീ ഹിംദീ കാ വികാസ....സൊചനാ തൊ ഹമെം ഹീ പഡെഗാ। ബെകിന സബസെ ബഡാ സവാബ യഹ ഹൈ കി ക്യാ ഹമ ഏസീ വൈചാരിക മുഠഭെഡൊം കെ ബിഎ തൈയാര ഹൈം। ഹിംദീ മെം ഇന ദിനൊം ജാരീ പഹബവാനീ കെ ഖെബ സെ ഏസാ തൊ നഹീം ഹീ ബഗ രഹാ।

പ്രഥമ ചംദ്രയാന പുരസ്കാര കഥാകാര ശെഖര ജൊശീ കൊ

ഹിംദീ കെ ബബ്ധ പ്രതിഷ്ഠിത കഥാകാര ശെഖര ജൊശീ കൊ മാനിക ദഫ്തരീ ജ്ഞാനവിഭാ ട്രസ്ട കെ പ്രഥമ ചംദ്രയാന പുരസ്കാര- 2010 സെ നവാജാ ജായെഗാ। എക പ്രെസ വിജ്ഞപ്തി മെം പ്രബംധ ന്യാസീ ധനരാജ ദഫ്തരീ നെ ബതായാ ഹൈ കി നയീ കഹാനീ മെം സാമാജിക സരൊകാരൊം കാ പ്രതിബദ്ധ സ്വര ജൊड़നെ വാബെ ശെഖര ജൊശീ കൊ പുരസ്കാര സ്വരുപ 31000 രുപയെ കീ രാശി ഭെംട കീ ജാഎഗീ। പുരസ്കാര സമൊരാഹ കൊബകാതാ കെ ഭാരതീയ ഭാഷാ പരിഷദ് മെം രവിവാര 18 ജുബാഈ കൊ ആയൊജിത ഹൊഗാ। ഇസ സമാരൊഹ കീ അധ്യക്ഷതാ ഭാരതീയ ഭാഷാ പരിഷദ് കെ നിദെശക ഡാക്ടര വിജയ ബഹാദുര സിംഹ കരെംഗെ ജബകി ജാനെ-മാനെ ആബൊചക ഡॉക്ടര ശിവകുമാര മിശ്ര മുഖ്യ വക്താ കെ തൌര പര കാര്യക്രമ മെം ശിരകത കരെംഗെ। ഇസ അവസര പര ശെഖര ജൊശീ കീ പ്രചബിത കഹാനീ ദാജ്യൂ കാ പാഠ പത്രകാര പ്രകാശ ചംഡാബിയാ കരെംഗെ। സിതമ്ബര १९३२ മെം അബ്മൊഡാ ജനപദ കെ ഒജിയാ ഗാംവ മെം ജന്മെ ശെഖര ജൊശീ കീ പ്രാരംഭിക ശിക്ഷാ അജമെര ഓര ദെഹരാദൂന മെം ഹുഈ। കഥാ ബെഖന കൊ ദായിത്വപൂര്ണ കര്മ മാനനെ വാബെ ജൊശീ ഹിംദീ കെ സുപരിചിത കഥാകാര ഹൈം। ഉന്ഹെം ഉ.പ്ര. ഹിംദീ സംസ്ഥാന ദ്വാരാ മഹാവീര പ്രസാദ ദ്വിവെദീ പുരസ്കാര-1987, സാഹിത്യ ഭൂഷണ-1995, പഹബ സമ്മാന-1997 സെ സമ്മാനിത കിയാ ജാ ചുകാ ഹൈ। ശെഖര ജൊശീ കീ കഹാനിയൊം കാ തമാമ ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കെ അബാവാ അംഗ്രെജീ, ചെക, രൂസീ, പൊബിശ ഓര ജാപാനീ ഭാഷാഒം മെം അനുവാദ കിയാ ജാ ചുകാ ഹൈ। കുഛ കഹാനിയൊം കാ മംചന ഓര ദാജ്യൂ നാമക കഹാനീ പര ബാബ ഫിബ്മ സൊസായടീ നെ ഫിബ്മ ഭീ ബനാഈ ഹൈ। ശെഖര ജൊശീ കീ പ്രമുഖ പ്രകാശിത കृതിയാം ഹൈം- കൊശീ കാ ഘടവാര, സാഥ കെ ബൊഗ, ഹബവാഹാ, നൌരംഗീ ബീമാര ഹൈ, മെരാ പഹാड़, പ്രതിനിധി കഹാനിയാം ഓര എക പെഡ കീ യാദ। ദാജ്യൂ, കൊശീ കാ ഘടവാര, ബദബൂ, മെംടബ ജൈസീ കഹാനിയൊം നെ ന സിര്ഫ ശെഖര ജൊശീ കെ പ്രശംസകൊം കീ ബമ്ബീ ജമാത ഖഡീ കീ ബബ്കി നയീ കഹാനീ കീ പഹചാന കൊ ഭീ അപനെ തരീകെ സെ പ്രഭാവിത കിയാ ഹൈ। പഹാड़ീ ഇബാകൊം കീ ഗരീബീ, കഠിന ജീവന സംഘര്ഷ, ഉത്പീഡന, യാതനാ, പ്രതിരൊധ, ഉമ്മീദ ഓര നാഉമ്മീദ്ദീ സെ ഭരെ ഓദ്യൊഗിക മജദൂരൊം കെ ഹാബാത, ശഹരീ-കസ്ബാഈ ഓര നിമ്നവര്ഗ കെ സാമാജിക-നൈതിക സംകട, ധര്മ ഓര ജാതി കീ രൂഢിയാം ഉനകീ കഹാനിയൊം കാ വിഷയ രഹെ ഹൈം।

ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കെ ജരിഎ ബനതാ നയാ ഇതിഹാസ

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
1994-95 കീ ബാത ഹൈ। ദിബ്ബീ കെ തബ കെ മുഖ്യമംത്രീ മദനബാബ ഖുരാനാ വിദെശ ദൌരെ പര ഥെ। ഉനകീ ഗൈരമൌജൂദഗീ മെം തബ കെ ശിക്ഷാ ഓര വികാസ മംത്രീ സാഹബ സിംഹ വര്മാ കാര്യകാരീ മുഖ്യമംത്രീ കീ ഭൂമികാ നിഭാ രഹെ ഥെ। ഇസ ദൌരാന ഉന്ഹൊംനെ തയ കിയാ കി പബ്ബിക സ്കൂബൊം മെം പഹബീ കക്ഷാ സെ ഹീ അംഗ്രെജീ കീ പഢാഈ പര രൊക ബഗാ ദീ ജായ ഓര ഉന്ഹൊംനെ ഉസെ രൊക ദിയാ। ഇസെ ബെകര രാജധാനീ കെ അംഗ്രെജീഭാഷീ സമാജ മെം ഭൂചാബ ആ ഗയാ। അംഗ്രെജീ മീഡിയാ ഓര പബ്ബിക സ്കൂബൊം നെ സുര മെം സുര മിബാകര തര്ക ദെനാ ശുരൂ കര ദിയാ ഥാ കി അംഗ്രെജീ കീ പഢാഈ കെ ബിനാ തകനീകീ പഢാഈ കാ ക്യാ ഹൊഗാ। യഹാം യഹ ബതാനാ ബെകാര ഹൈ കി മദനബാബ ഖുരാനാ കെ വിദെശ സെ ബൌടനെ തക അംഗ്രെജീ കെ ഖെവനഹാര ജീത ഗഎ ഥെ ഓര സാഹബ സിംഹ വര്മാ കാ ഗംവഈ മന മസൊസ കര അപനെ ഹീ ഫൈസബെ കൊ വാപസ ഹൊതാ ദെഖതാ രഹ ഗയാ। ബെകിന ഇസ സാബ ആഈആഈടീ കീ പരീക്ഷാ കെ ജൊ നതീജെ ആഎ ഹൈം, ഉസനെ ഇസ ധാരണാ കൊ ഗബത സാബിത കര ദിയാ ഹൈ കി ഹിംദീ മാധ്യമ വാബെ ബച്ചെ ദെശ കീ ഇസ സബസെ ബെഹതര തകനീകീ സംസ്ഥാന മെം ദാഖിബാ നഹീം ബെ സകതെ ഓര ബെഹതരീന വിദ്യാര്ഥീ നഹീം ഹൊ സകതെ।
ഇസ സാബ ആഈആഈടീ കീ സംയുക്ത പ്രവെശ പരീക്ഷാ മെം കുബ 13,104 ഉമ്മീദവാര സഫബ ഹുഎ ഹൈം। ജിസമെം ഹിംദീ മാധ്യമ സെ പാസ ഹൊനെ വാബെ ഛാത്രൊം കീ സംഖ്യാ 554 ഹൈ। തെരഹ ഹജാര സെ ജ്യാദാ കാമയാബ ഛാത്രൊം കെ ബീച ഹിംദീ വാബെ ഛാത്രൊം കീ ഇതനീ സംഖ്യാ ഛൊടീ ഹൊ സകതീ ഹൈ। ബെകിന പിഛബെ രികॉര്ഡ പര ജബ നജര ജാതീ ഹൈ തൊ യഹ കാമയാബീ കഹീം ജ്യാദാ ബഡീ നജര ആതീ ഹൈ। ഖുദ ആഈആഈടീ കെ ഹീ മുതാബിക പിഛബെ സാബ ഹിംദീ മാധ്യമ സെ സിര്ഫ 184 പ്രതിയൊഗീ സഫബ രഹെ ഥെ। ഇസകീ തുബനാ മെം തൊ ഇസ സാബ കീ കാമയാബീ കരീബ തീന ഗുനാ ജ്യാദാ ബൈഠതീ ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ കി ഇസസെ ഹിംദീ മാധ്യമ സെ പഢാഈ കരനെ വാബെ നഎ പ്രതിയൊഗീ ഓര ഉത്സാഹിത ഹൊംഗെ ഓര അഗബീ ബാര കാമയാബീ മെം ഉനകീ ഭാഗീദാരീ ഓര ഭീ ജ്യാദാ ഹൊഗീ।
1835 മെം ജബ മൈകാബെ നെ മിംട യൊജനാ ബാഗൂ കീ ഥീ തൊ ഉസകാ എക മാത്ര ഉദ്ദെശ്യ അംഗ്രെജീ സരകാര കെ ബിഎ ബാബുഒം കൊ തൈയാര കരനാ ഥാ। മൈകാബെ കീ ആത്മാ ജഹാം ഭീ ഹൊഗീ, വഹ അപനീ കാമയാബീ കാ അബ തക ജശ്ന മനാതീ രഹീ ഹൈ। ക്യൊംകി ഭാരത മെം അംഗ്രെജീ കാ വ്യവഹാര അംഗ്രെജീ കീ അപനീ ബ്രിടിശ ധരതീ കീ തുബനാ മെം കഹീം ജ്യാദാ രഹാ ഹൈ। ബെകിന ആഈആഈടീ മെം ഹിംദീ മാധ്യമ വാബൊം കീ കാമയാബീ നെ കമ സെ കമ മൈകാബെ കീ ആത്മാ കൊ ഭീ അബ ജരൂര പരെശാന കരനാ ശുരൂ കര ദിയാ ഹൊഗാ। അപനെ ദെശ മെം ജബ ഭീ അംഗ്രെജീ കെ ഖിബാഫ കൊഈ തര്ക ദിയാ ജാതാ ഹൈ, തുരംത ഹിംദീ കെ വിരൊധ മെം ഭീ കഹാ ജാനെ ബഗതാ ഹൈ കി ഹിംദീ മെം ജ്ഞാന-വിജ്ഞാന കീ പഢാഈ കെ ബിഎ ന തൊ കിതാബെം ഹൈം ഓര ന ഹീ ഉസമെം ഇതനീ ക്ഷമതാ ഹൈ കി വഹ അംഗ്രെജീ കീ തരഹ തകനീകീ ഓര ജ്ഞാന-വിജ്ഞാന കീ ചീജൊം കൊ അഭിവ്യക്ത കര സകെ। ഇസകെ ഖിബാഫ ചീന ഓര ജാപാന കീ തകനീകീ ക്രാംതി ഓര ദുനിയാ മെം ആര്ഥിക മഹാശക്തി ബനതെ ജാനെ കാ ഉദാഹരണ ഭീ ദിയാ ജാതാ രഹാ ഹൈ। ബെകിന ഭാരതീയ മാനസികതാ യഹ ഹൈ കി വഹ അപനീ സനാതനീ പദ്ധതി കെ ഗൌരവ കാ ജിക്ര തൊ കരതീ ഹൈ, ബെകിന ഭാരതീയതാ കെ പ്രതീക മാനെ ജാതെ രഹെ ദൊ ശബ്ദൊം ഗംഗാ ഓര സിംദൂര കൊ ദെനെ വാബീ ധരതീ കീ ഒര നഹീം ഝാംകതീ। ഭാരതീയതാ കെ പ്രതീക യെ ദൊനൊം ഹീ ശബ്ദ പഡൊസീ ദെശ ചീന സെ ആഎ ഹൈം। ചീന കീ പ്രഗതി കീ ഹമ അബ ബാത തൊ കരനെ ബഗെ ഹൈം, ബെകിന വഹാം ജാരീ അപനീ ഭാഷാഒം ഓര അംഗ്രെജീ കെ ഖിബാഫ ബഢതെ മാഹൌബ കൊ ബെകര ഹമ ഉദാസീന ഹീ രഹതെ ഹൈം। ആര്ഥിക ഉദാരീകരണ കെ ദൌര മെം ചീന ഓര ജാപാന കീ തകനീകീ ക്രാംതി അബ ഹമെം ഭീ ബുഭാ രഹീ ഹൈ, ഹമ ഉന്ഹീം കീ തരഹ ആര്ഥിക മഹാശക്തി ബനനെ കീ രാഹ പര ആഗെ ബഢനെ കീ ബാത തൊ കരനെ ബഗെ ഹൈം, ബെകിന ഹമെം ഉനകീ തരഹ അപനീ ഭാഷാഒം സെ പ്യാര കാ കകഹരാ സീഖനെ മെം ഝബ്ബാഹട ഓര ഹിചക ജാരീ ഹൈ।
ദെശ മെം ബഢതെ അംഗ്രെജീ മാധ്യമ കെ സ്കൂബൊം കെ പീഛെ എക ബഡാ തര്ക യഹ ഭീ ഹൈ കി ഹിംദീ മാധ്യമ സെ പഢാഈ കരനെ വാബെ ബൊഗ ക്ബര്ക ഓര ചപരാസീ തൊ ബന സകതെ ഹൈം, ബെകിന ഇംജീനിയര, ഡॉക്ടര ഓര ആഈഎഎസ നഹീം ബന സകതെ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി ദെശ കെ ദൂരദരാജ തക കെ ഇബാകൊം മെം അംഗ്രെജീ മാധ്യമ വാബെ സ്കൂബൊം കീ ബാഢ ആ ഗഈ ഹൈ। ബൊഗൊം മെം യഹ ഭാവനാ ഘര കര ഗഈ ഹൈ കി ചാഹെ ഭൂഖെ രഹെംഗെ, ആധീ രൊടീ ഖാഎംഗെ, ബെകിന അപനെ ബച്ചൊം കൊ അംഗ്രെജീ മാധ്യമ കെ സ്കൂബൊം മെം ഹീ പഢാഎംഗെ। ഹാബാംകി ഇസ പ്രവृത്തി കീ മുഖാബഫത സാഠ കെ ദശക മെം ഡീഎസ കൊഠാരീ കീ അധ്യക്ഷതാ വാബാ കൊഠാരീ കമീശന സെ ബെകര ആജ കെ ദൌര കെ മശഹൂര ശിക്ഷാശാസ്ത്രീ ഓര വൈജ്ഞാനിക പ്രൊഫെസര യശപാബ തക കര ചുകെ ഹൈം। സബസെ ബഡീ ബാത യഹ കി ദൊനൊം ഹീ വിദ്വാന അംഗ്രെജീ കെ ഭീ വൈസെ ഹീ ജാനകാര ഹൈം, ജൈസെ ഭാരതീയ അംഗ്രെജീ ദാം ഹൈം। ദെശ കീ തകരീബന ഹര സരകാര ഭീ ഇന വിദ്വാനൊം കീ രായ കാ ആദര കരതീ രഹീ ഹൈം, ബെകിന അംഗ്രെജീ സമര്ഥക ബॉബീ കെ ദബാവ മെം ബച്ചൊം സെ അംഗ്രെജീ കാ ദബാവ ഹടാനെ കീ ദിശാ മെം കഭീ ഇച്ഛാശക്തി നഹീം ദിഖാ പാഈം।
ഭാരത കെ അപനെ ബൊഗ ഓര അപനെ അഗുആ ഭബെ ഹീ ജിസ കാമ കൊ നഹീം കര പാഎ, ആര്ഥിക ഉദാരീകരണ കെ ബാദ ബഢതെ ഭാരത കെ വിശാബ മധ്യവര്ഗ നെ വഹ കര ദിഖായാ ഹൈ। ആജ ഭാരത മെം മാനാ ജാ രഹാ ഹൈ കി കരീബ ചാബീസ കരൊഡ ബൊഗൊം കാ വിശാബ മധ്യവര്ഗ ഹൈ, ജിസകീ ഖരീദ ക്ഷമതാ ബഢതീ ജാ രഹീ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി ദുനിയാ കെ ബഡീ കംപനിയാം തക കമാഈ കെ ബിഎ ഭാരത കാ രൂഖ കര രഹീ ഹൈം। ഉന്ഹെം പതാ ഹൈ കി ഇസ ബാജാര കാ ദൊഹന ഹിംദീ ഓര ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കെ ജരിഎ ഹീ കിയാ ജാ സകതാ ഹൈ, യഹീ വജഹ ഹൈ കി വെ ഹിംദീ മെം കാമ കൊ ബഢാവാ ദെ രഹീ ഹൈം। ഇസ തരഹ ഹിംദീ നഎ സിരെ സെ പ്രതിഷ്ഠാപിത ഹൊ രഹീ ഹൈ। ഹിംദീ ഓര ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കെ ഇസ ജയഗാന മെം ഭാരതീയ ബൊകതംത്ര കാ ഭീ ബഡാ ഹാഥ ഹൈ। ബൊകതംത്ര മെം പിഛഡീ ഓര അനുസൂചിത ജാതിയൊം കെ ബൊഗൊം കീ ഏതിഹാസിക കാരണൊം സെ അംഗ്രെജീ തക വഹ പഹുംച നഹീം ബന പാഈ ഹൈ, ജൊ ഹിംദീ ഓര ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കീ ഹൈ। കൊഈ സരകാര ഭബെ ഹീ രാജഭാഷാ കെ മംച പര പ്രതിഷ്ഠിത രാജഭാഷാ കീ ഉപെക്ഷാ കര ദെ, ബെകിന സത്താ വിമര്ശ മെം ഉഭര കര സാമനെ ആ രഹീ ഇന ജാതിയൊം ഓര ഇന വര്ഗൊം കീ അനദെഖീ നഹീം കര സകതീ। ഇസബിഎ ഉന്ഹെം ഹിംദീ ഓര ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കൊ ആഈആഈടീ ഓര സംഘ ബൊകസെവാ ആയൊഗ തക പ്രവെശ ദെനാ പഡ രഹാ ഹൈ, ജഹാം ഹിംദീ അബ തക ചെരീ യാ ദൊയമ ഭൂമികാ മെം രഹീ ഹൈ। ഇസകാ നതീജാ ദിഖ രഹാ ഹൈ കി അബ ഹിംദീ മാധ്യമ കെ പരീക്ഷാര്ഥീ ആഈആഈടീ ഓര സിവിബ സര്വിസ തക മെം കാമയാബ ഹൊനെ ബഗെ ഹൈം। കാര്മിക മംത്രാബയ നെ സിവിബ സര്വിസ പരീക്ഷാ കീ ജൊ രിപൊര്ട ജാരീ കീ ഹൈ, ഉസകെ മുതാബിക പിഛബെ സാബ ആഈഎഎസ കെ ബിഎ ജിന 111 ബൊഗൊം കാ ചയന ഹുആ, ഉനമെം സെ ഹിംദീ മാധ്യമ കെ സഫബ പ്രതിയൊഗീ 19 ഥെ। സംഘ ബൊകസെവാ ആയൊഗ കെ ഹീ മുതാബിക ഇസ സാബ കാമയാബ ടॉപ 25 മെം ചാര പ്രതിയൊഗിയൊം നെ ഹിംദീ മാധ്യമ മെം പരീക്ഷാ ദീ ഥീ। ഇന ഛാത്രൊം കീ കാമയാബീ കാ ജശ്ന ഇസബിഎ ഭീ ജ്യാദാ ഹൊ ജാതാ ഹൈ, ക്യൊംകി ഖുദ ആഈആഈടീ കീ ആര്ഗെനാഇജിംഗ കമെടീ കീ രിപൊര്ട ഹീ മാനതീ ഹൈ കി ഹിംദീ മാധ്യമ സെ പരീക്ഷാ ദെനെ വാബെ ഛാത്രൊം കെ ബിഎ ആഈആഈടീ പരീക്ഷാ മെം പാസ ഹൊനാ ആസാന നഹീം ഹൈ।
ജാഹിര ഹൈ ഇസകാ അസര സാമാജിക തൌര പര ഭീ പഡ രഹാ ഹൈ। സംഘ ബൊകസെവാ ആയൊഗ കെ സദസ്യ ഓര ഹിംദീ കെ ജാനെ-മാനെ വിദ്വാന പുരുഷൊത്തമ അഗ്രവാബ ഭീ മാനതെ ഹൈം കി ഹിംദീ മാധ്യമ നെ സിവിബ സര്വിസ കീ പരീക്ഷാഒം മെം ഗ്രാമീണ ഇബാകൊം കെ ഛാത്രൊം കെ ബിഎ ഭീ ദരവാജെ ഖൊബെ ഹൈം। ജാഹിര ഹൈ ഇസകാ അസര ഇംജീനിയരൊം ഓര സിവിബ സെവാ അധികാരിയൊം കീ മാനസികതാ പര ഭീ പഡെഗാ। അബ തക ഇന സെവാഒം കൊ സിര്ഫ ശഹരീ നജരിഎ സെ ഹീ ദെഖാ ജാതാ രഹാ ഹൈ। ഭാരത കെ ഗാംവൊം കെ പിഛഡെപന കൊ ബെകര അബ തക ജിതനെ ഭീ ആരൊപ ബഗതെ രഹെ ഹൈം, ഉസമെം എക ബഡാ കാരണ യഹ ഭീ മാനാ ജാതാ രഹാ ഹൈ കി ജൊ ഭീ യൊജനാഎം ബനതീ ഹൈം, ഉന്ഹെം ബനാനെ വാബെ ജ്യാദാതര ബൊഗൊം കൊ ഗാംവൊം സെ പരിചയ സിര്ഫ നിബംധ ബെഖന തക ഹീ ഹൊതാ ഹൈ। ബെകിന ഹിംദീ ഓര ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കെ മാധ്യമ സെ ജൊ ഛാത്ര ഇംജീനിയരിംഗ യാ സിവിബ സര്വിസ മെം ആ രഹെ ഹൈം, ഉനകാ നജരിയാ ജാഹിര ഹൈ കുഛ അബഗ ഹീ ഹൊഗാ। ഉനകീ സൊച അപനെ ധൂബ ഭരീ ഗാംവൊം കീ ഗബിയൊം കെ ഉത്ഥാന കെ ബിഎ ഭീ ഹൊഗാ। തൊ ക്യാ ഹമ യെ മാനനെ ബഗെം കി ഭാരത കീ 65 പ്രതിശത ഗ്രാമീണ ആബാദീ മെം ബദബാവ കീ നഈ ബയാര ബഹനെ വാബീ ഹൈ। ആഈആഈടീ ഓര സിവിബ സര്വിസ മെം ഹിംദീ ഓര ഭാരതീയ ഭാഷാഒം കീ യഹ കാമയാബീ കമ സെ കമ ഏസീ ഉമ്മീദ തൊ ജരൂര ജതാതീ ഹൈ।

വിതംഡാ കാ ബ്ബॉഗ

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
ബ്ബॉഗ യാനീ വെബ ബॉഗ കെ ബാരെ മെം മാനാ ജാതാ ഹൈ കി ഇസസെ ആമ അഭിവ്യക്തി കൊ നയാ ആയാമ മിബാ ഹൈ। വര്ചുഅബ ദുനിയാ കെ ഇസ അപൂര്വ മാധ്യമ നെ ഉന ബൊഗൊം കൊ ഭീ അഭിവ്യക്തി കെ ബിഎ ഏസാ സ്പെസ മുഹൈയാ കരായാ ഹൈ, ജിനകെ വിചാരൊം ഓര സമസ്യാഒം കൊ ആധുനിക മീഡിയാ കെ പാരംപരിക മാധ്യമൊം മെം ജഗഹ നഹീം മിബ പാതീ। ഇസസെ മുക്ത അഭിവ്യക്തി കൊ നയാ ആയാമ മിബാ ഹൈ। ഏസാ മാനാ ജാ രഹാ ഹൈ കി ഹിംദീ മെം ഇന ദിനൊം കമ സെ പംദ്രഹ ഹജാര ബ്ബॉഗ സക്രിയ ഹൈം। ജിന പര ബൊഗ അപനെ വിചാരൊം, അപനീ രചനാധര്മിതാ കൊ മുക്ത ഭാവ സെ അഭിവ്യക്ത കര രഹെ ഹൈം। യെ ബ്ബॉഗ തമാമ തരഹ കെ വിഷയൊം പര കെംദ്രിത ഹൈം- ധര്മ, സമാജ, സാഹിത്യ, രാജനീതി, സംസ്കृതി, അര്ഥ വ്യവസ്ഥാ, വിജ്ഞാന ഓര സെക്സ സമെത തമാമ തരഹ കീ ചര്ചാഎം ആജ ബ്ബॉഗിംഗ കെ കെംദ്ര മെം ഹൈം। ഇസ ബിഹാജ സെ ദെഖെം തൊ ഇംടരനെട കീ ദുനിയാ മെം ഹിംദീ നഎ തരഹ സെ കരവട ബെ രഹീ ഹൈ।
ബെകിന ദുഖ കീ ബാത യഹ ഹൈ കി അഭിവ്യക്തി കാ സബസെ നയാ യഹ ജനമാധ്യമ ഭീ പാരംപരിക മീഡിയാ കെ രൊഗൊം സെ ഗ്രസ്ത ഹൊ ചുകാ ഹൈ। ഖബരിയാ ചൈനബൊം കൊ ഇന ദിനൊം ഹര ദൂസരാ വ്യക്തി ഉനകീ കംടെംട ഓര ഭാഷാ കൊ ബെകര ഗാബീ ദെതാ മിബ ജാഎഗാ। ഖബരിയാ ചൈനബൊം പര ആരൊപ ഹൈ കി വെ ടെബീവിജന രെടിംഗ പ്വാഇംട യാനീ ടീആരപീ കെ ബിഎ കംടെംട ഓര ഭാഷാ സെ ഖിബവാഡ കര രഹെ ഹൈം। അഫസൊസ കീ ബാത യഹ ഹൈ കി ബ്ബॉഗിംഗ കീ ദുനിയാ കെ കുഛ അഹമ ഖിബാഡീ ഭീ ഇന ദിനൊം സനസനീഖെജ പത്രകാരിതാ കീ ഹീ രാഹ പര ചബ പഡെ ഹൈം। ജിനകെ ബിഎ അപനീ ഹിട ബഢാനെ കാ എക ഹീ തരീകാ നജര ആ രഹാ ഹൈ, കംടെംട ഓര ഭാഷാ കെ സാഥ പരൊസെ ജാനെ വാബെ വിഷയൊം കെ സാഥ ഖിബവാഡ കരൊ। താകി ഉനകീ ചര്ചാ ഹൊ ഓര വര്ചുഅബ ദുനിയാ കെ യായാവര ഉനകെ പാസ ചബെ ആഎം ഓര ഉനകീ ഹിട കൊ ബഢാഎം താകി വെ വര്ചുഅബ ദുനിയാ മെം അപനീ ബാദശാഹത കൊ സാബിത കര സകെം। യഹ കുഛ വൈസെ ഹീ ഹൊ രഹാ ഹൈ, ജൈസെ ഹാബ കെ ദൌര തക ഹിംദീ കെ ഖബരിയാ ചൈനബ നാഗ-നാഗിന കൊ നചാനെ സെ ബെകര എബിയന കെ ഹാഥൊം ഗായൊം കൊ ധരതീ സെ അംതരിക്ഷ കീ ദുനിയാ മെം ഭിജവാതെ രഹെ ഹൈം। ബ്ബॉഗിംഗ കീ ദുനിയാ മെം ഇതനാ അതിവാദ നഹീം ഹൈ। ബെകിന യഹ ജരൂര ഹൈ കി സതഹീ വിഷയൊം കൊ സനസനീ കീ ചാശനീ മെം ജമകര പരൊസാ ജാ രഹാ ഹൈ। ഓര ഹമാരീ ജൊ മാനസിക ബുനാവട ഹൈ, ഹമാരാ ജൊ സാമാജിക ഢാംചാ ഹൈ, ഉസമെം താത്കാബിക തൌര പര സനസനീ കീ ചാശനീ ബെഹദ മീഠീ ഓര ബുഭാവനീ ബഗതീ ഹൈ। ബിഹാജാ ഇസ ചാശനീ കൊ പരൊസനെ വാബെ ബ്ബॉഗ ഇന ദിനൊം ഹിട ഹൈം।
ഇംടരനെട കെ ഖൊജകര്താ ദെശ അമെരികാ മെം ബ്ബॉഗിംഗ കീ ദുനിയാ ഇസസെ കഹീം ആഗെ നികബ ഗഈ ഹൈ। വഹാം തൊ സഹീ മായനെ മെം വര്ചുഅബ ദുനിയാ കാ യഹ മാധ്യമ ആജ മുഖ്യധാരാ കെ മീഡിയാ സെ കമ സെ കമ മുക്ത ഓര ജിമ്മെദാര അഭിവ്യക്തി കെ മാധ്യമ കെ തൌര പര ജബര്ദസ്ത ടക്കര ദെ രഹാ ഹൈ। പിഛബെ സാബ അമെരികീ രാഷ്ട്രപതി ബരാക ഹുസൈന ഒബാമാ കീ താജപൊശീ മെം ജിന കാരകൊം കീ പ്രമുഖ ഭൂമികാ രഹീ, ഉസമെം എക ബഡാ കാരക വഹാം കെ ജിമ്മെദാര ബ്ബॉഗര ഓര ബ്ബॉഗിംഗ ഹീ രഹീ। വഹാം കാ മുഖ്യധാരാ കാ മീഡിയാ ജാര്ജ ബുശ ജൂനിയര കെ ബാരെ മെം തകരീബന വഹീ ബിഖ യാ ദിഖാ രഹാ ഥാ, ജൊ വെ ചാഹതെ ഥെ। അഫഗാനിസ്താന ഓര ഇരാക യുദ്ധ കീ ഹകീകത സെ ആമ അമെരികീ കാ എക ബഡാ വര്ഗ അനജാന ഥാ। ബെകിന ജിമ്മെദാര ഓര സക്രിയ ബ്ബॉഗരൊം നെ ഉസെ അനജാന നഹീം രഹനെ ദിയാ। അമെരികീ സെനാഒം കീ അഫഗാനിസ്താന ഓര ഇരാക മെം കരതൂത ഓര ഇസസെ ഹൊ രഹെ നുകസാന കൊ ബ്ബॉഗരൊം നെ ബഖൂബീ ബയാന കിയാ। ഇസകെ ചബതെ രിപബ്ബികന ഉമ്മീദവാര ജॉന മൈകെനന കൊ അപനീ തമാമ അച്ഛാഇയൊം കെ ബാവജൂദ ഹാര കാ മുംഹ ദെഖനാ പഡാ। ക്യൊംകി വെ ഉസ ജാര്ജ ബുശ കെ ഉത്തരാധികാരീ ബനനെ ചബെ ഥെ, ജിനകീ നീതിയൊം കീ വജഹ സെ അമെരികീ സെനാഎം ഇരാക ഓര അഫഗാനിസ്താന മെം ഫംസീ പഡീ ഹൈം।
ഹിംദീ കീ ബ്ബॉഗിംഗ കീ ദുനിയാ അഭീ ഇതനാ പരിപക്വ നഹീം ഹൊ പാഈ ഹൈ। യഹ കഹനാ ഭീ എക തരഹ കാ അതിവാദ ഹീ ഹൊഗാ। യഹാം കാനൂന, ഭാഷാ, സിനെമാ, രെഡിയൊ ഓര വിഭിന്ന ദാര്ശനിക ഓര രാജനീതിക വിചാരൊം കൊ ബെകര ബ്ബॉഗിംഗ കീ ദുനിയാ മെം മഹത്വപൂര്ണ കാമ ഹൊ രഹാ ഹൈ। ബെകിന വിതംഡാവാദീ ബ്ബॉഗിംഗ കെ ചബതെ ഉനകീ പഹുംച ബെഹദ സീമിത ഹൈ। ഉനകെ ബാരെ മെം കമ ഹീ ബൊഗ ജാന പാതെ ഹൈം। ബെകിന യെ തയ ഹൈ കി ജിസ തരഹ ഭാരത കെ ദൂസരെ ഓര തീസരെ ദര്ജെ തക കെ ശഹരൊം സെ ബെകര ഗാംവൊം കീ ചൌപാബ തക ഇംടരനെട കീ പഹുംച ബഢതീ ജാ രഹീ ഹൈ, മുക്ത അഭിവ്യക്തി കാ യഹ ജനമാധ്യമ ഓര സശക്ത ബനകര ഉഭരെഗാ। തബ സനസനീ കീ ചാശനീ കീ മിഠാസ കഡവെ സ്വാദ മെം ബദബതീ നജര ആഎഗീ।
( യഹ ബെഖ ഭൊപാബ സെ പ്രകാശിത അഖബാര പീപുബ്സ സമാചാര മെം ഛപ ചുകാ ഹൈ। )

ബദബാവ കീ ആഹട

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
അപനെ യഹാം ജബ ഭീ കിസീ കൊ പ്രശാസനിക ഓര രാജനീതിക വ്യവസ്ഥാഒം സെ ഇംസാഫ നഹീം മിബതാ, തൊ ഉസകെ പാസ അദാബത കാ ദരവാജാ ഖടഖടാനെ കെ അബാവാ കൊഈ ചാരാ നഹീം ഹൊതാ। അദാബതൊം സെ ഉന്ഹെം ഇംസാഫ ഭീ മിബതാ ഹൈ। സംവൈധാനിക താകത ഓര രസൂഖ രഖനെ വാബെ ഹാഈകൊര്ട ഓര സുപ്രീമ കൊര്ട പര ആജ ദെശ കെ നാഗരികൊം കാ ഭരൊസാ കഹീം ജ്യാദാ ബഢ ഗയാ ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ കി ഇസ ഭരൊസെ കീ വജഹ വഹാം ന്യായ കീ അമൊബ കുര്സീ പര ബൈഠെ ന്യായാധീശൊം കാ ആചരണ ഓര ഉനകെ ഇംസാഫപസംദ ഫൈസബെ ഹീ രഹെ ഹൈം। ബെകിന ആമ ബൊഗൊം കൊ കമ ഹീ പതാ ഹൊഗാ കി ഉപരീ അദാബതൊം കെ ന്യായമൂര്തിയൊം കീ നിയുക്തി മെം ഭീ രാജനീതി ഹൊതീ ഹൈ ഓര അക്സര വഹീ രാജനീതിക സത്താ ആഖിരകാര ഹാവീ ഹൊ ജാതീ ഹൈ, ജിനകെ ഖിബാഫ കഈ ബാര ഉന ജജൊം കൊ ഹീ സുനവാഈ കരനീ പഡതീ ഹൈ। ഭാരത കെ കിസീ ഹാഈകൊര്ട കീ പഹബീ മഹിബാ മുഖ്യ ന്യായാധീശ ബീബാ സെഠ കീ ആത്മകഥാ സെ ഗുജരതെ ഹുഎ ഇസ രാജനീതി കെ ദര്ശന ബാര-ബാര ഹൊതെ ഹൈം। അംഗ്രെജീ കെ മശഹൂര ഉപന്യാസകാര വിക്രമ സെഠ കീ മാം ബീബാ സെഠ കീ ഘര ഓര അദാബത നാമ സെ ആഈ യഹ ആത്മകഥാ ഛഹ സാബ പഹബെ അംഗ്രെജീ മെം ఔന ബൈബെംസ കെ നാമ സെ പ്രകാശിത ഹൊ ചുകീ ഹൈ। തബ ഇസെ അംഗ്രെജീ മെം ഹാഥൊംഹാഥ ബിയാ ഗയാ ഥാ। ബെകിന അദാബതീ നിയുക്തിയൊം കീ രാജനീതി സെ ഹിംദീ പാഠകൊം കാ ദസ്താവെജീ സാബകാ അബ ജാകര പഡാ ഹൈ, ജബ പെംഗുഇന ഇംഡിയാ നെ യഹ കിതാബ ഹിംദീ മെം അനൂദിത കരകെ പ്രകാശിത കീ ഹൈ। ഇസ രാജനീതി കൊ ജാനനെ ഓര സമഝനെ കെ ബിഎ പാഠകൊം കൊ കിതാബ കെ ശബ്ദൊം സെ ഗുജരനാ ഹൊഗാ। ജിസമെം ബീബാ സെഠ നെ ബെബാകീ സെ ബിഖാ ഹൈ കി രാജനീതി കെ ചബതെ വെ സുപ്രീമ കൊര്ട കീ ജജ നഹീം ബന പാഈം ഓര സുപ്രീമ കൊര്ട കീ പഹബീ മഹിബാ ജസ്ടിസ ഹൊനെ കാ ഗൌരവ കെരബ കീ ജസ്ടിസ ഫാതിമാ ബീവീ ഹാസിബ കരനെ മെം സഫബ രഹീം। ഇസ പൂരീ കഹാനീ കൊ ജാനനാ ഓര സമഝനാ ഇസ കിതാബ കെ ഹീ ജരിഎ ഹൊ സകതാ ഹൈ। ഇതനാ ഹീ നഹീം, യെ ആത്മകഥാ എക ഏസീ മഹിബാ കെ ആത്മസംഘര്ഷ കീ കഹാനീ ഭീ ഹൈ, ജിസകെ പിതാ കീ ഉസകെ ബചപന മെം ഹീ മൌത ഹൊ ജാതീ ഹൈ। മാം ഉസെ സംഘര്ഷൊം മെം പാബപൊസ കര ബഡാ കരതീ ഹൈ ഓര വഹ ബഡകീ അപനീ ജിംദഗീ കീ ശുരൂആത രെബവെ കെ എക അധികാരീ കീ സ്ടെനൊ ഓര ടാഇപിസ്ട കെ തൌര പര കരതീ ഹൈ। ബെകിന അധ്യവസായ നഹീം ഛൊഡതീ ഓര വകാബത പാസ കരകെ വകീബ ബനതീ ഹൈ ഓര ഇതനീ സഫബ വകീബ ബനതീ ഹൈ കി ഉസെ യഹീ വ്യവസ്ഥാ ഹാഈകൊര്ട കാ ജസ്ടിസ ഓര ഫിര ചീഫ ജസ്ടിസ ബനാനെ കെ ബിഎ മജബൂര ഹൊ ജാതീ ഹൈ। ഇസ കിതാബ മെം അ സൂടെബബ ബ്വॉയ കെ ബെഖക വിക്രമ സെഠ കീ ശബ്ദൊം കീ ദുനിയാ മെം ഉതരനെ ഓര കാമയാബ ബനനെ കീ പൂര്വപീഠികാ കാ ഭീ ദര്ശന കരാനെ മെം യഹ കഹാനീ സഫബ രഹതീ ഹൈ।
ഇസ സ്തംഭ മെം ഇസ കിതാബ കീ ചര്ചാ കാ മകസദ പാരംപരിക സമീക്ഷാ നഹീം ഹൈ। ബബ്കി ഹിംദീ പ്രകാശന കീ ദുനിയാ മെം ആ രഹെ ബദബാവൊം കൊ ഭീ രെഖാംകിത കരനാ ഹൈ। പുസ്തകാബയൊം കെ ബിഎ ഖരീദ പര കെംദ്രിത രഹീ ഹിംദീ പ്രകാശന കീ ദുനിയാ മെം പെംഗുഇന വാഇകിംഗ ധീരെ-ധീരെ ക്രാംതി ബാനെ കീ തൈയാരിയൊം മെം ജുട ഗയാ ഹൈ। അന്യഥാ പാരംപരിക പ്രകാശന കീ ദുനിയാ ആജ ഭീ ജുഗാഡ ഓര ഉസീ പാരംപരിക കഹാനീ-കവിതാ കീ ഹീ ദുനിയാ മെം ഖൊയീ-സിമടീ ഹൈ। ബെകിന പെംഗുഇന ഹിംദീ പ്രകാശന കീ ദുനിയാ കെ നഎ ദരവാജൊം പര ദസ്തക ദെ രഹാ ഹൈ। വൈചാരികതാ ഓര വിമര്ശ സെ ബെകര പാരംപരിക ഖാംചെ സെ ബാഹര കീ ഹിംദീ കീ ദുനിയാ മെം ഝാംകനെ കീ കൊശിശെം ഓര ബാജാര കീ ജരൂരതൊം കെ മുതാബിക മാര്കെടിംഗ കെ സാഥ ഉതരെ പെംഗുഇന ഹിംദീ പ്രകാശന കാ ചെഹരാ ബദബ രഹാ ഹൈ। ഇബെക്ട്രॉനിക മീഡിയാ കെ ജരിഎ ജബ സെ പതാ ചബാ ഹൈ കി ഹിംദീ കാ വിശാബ മധ്യവര്ഗ ബാജാര കീ ബഡീ താകത ബന കര ഉഭരാ ഹൈ। ഉസ ബാജാര പര കബ്ജാ ജമാനെ കീ കൊശിശൊം മെം ഉദാരീകരണ വാബീ അര്ഥവ്യവസ്ഥാ വാബീ താകതെം ജൊരശൊര സെ കൂദ പഡീ ഹൈം। മാബ കബ്ചര കെ ജരിഎ കബ്ജാ ജമാനെ കീ ഇസ ഹൊഡ കൊ സമഝാ ജാ സകതാ ഹൈ, ജിസകീ പ്രക്രിയാ മഹാനഗരൊം സെ ബെകര ദൂസരീ ശ്രെണീ കെ ശഹരൊം തക മെം ദിഖനെ ബഗീ ഹൈ। ഹിംദീ കെ ഇസ ബാജാര കീ ചര്ചാ കീജിഎ തൊ പാരംപരിക പ്രകാശക ആജ ഭീ മായൂസ ഓര രൊതെ ഹുഎ സെ ദിഖെംഗെ। ഇസ രൂദന കെ ബാവജൂദ ഉനകീ സമृദ്ധി ബഢതീ ജാ രഹീ ഹൈ। ബെകിന പാഠകീയ സമृദ്ധി കെ സാഥ ഹീ ബെഖകീയ ഗൌരവ ഓര സമृദ്ധി കീ ഒര ഉനകാ ധ്യാന നഹീം ഹൈ। ബെകിന ഇസ ഒര ധ്യാന പെംഗുഇന നെ ദിയാ ഹൈ। ഭാരത മെം ഉദാരീകരണ കെ ബാദ ആ രഹീ വിദെശീ കംപനിയൊം കീ മംശാ പര അബ തക ന ജാനെ കിതനെ സവാബ ഉഠാഎ ജാ ചുകെ ഹൈം। ബെകിന പെംഗുഇന പര സവാബ നഹീം ഉഠ രഹെ ഹൈം। ജബകി വഹ ഭീ ഹിംദീ കെ ബാജാര സെ ഹീ കമാഈ കരനെ കെ ബിഎ ഉതരീ ഹൈ। ഇസകീ വജഹ യഹ ഹൈ കി വഹ ഹിംദീ കെ ഇസ വിശാബ ബാജാര കൊ പ്രൊഫെശനബ ഓര സാംസ്കृതിക നജരിഎ സെ സമृദ്ധ കരനെ കീ കൊശിശ മെം ഹീ ജുടീ ഹൈ। ഉമ്മീദ കീ ജാനീ ചാഹിഎ കി ഭാരതീയ ഓര ഖാസകര ഹിംദീ കെ പ്രകാശക ഭീ ഏസെ ഹീ നജരിഎ സെ ബാജാര മെം ഉതരനെ കീ കൊശിശ കരെംഗെ ഓര അബ തക ദീനഹീന സമഝീ ജാതീ രഹീ ഹിംദീ പ്രകാശന കീ ദുനിയാ കാ ചെഹരാ ബദബ സകെംഗെ।
(യഹ ആബെഖ പീപുബ സമാചാര ഭൊപാബ മെം പ്രകാശിത ഹൊ ചുകാ ഹൈ)

എഫ എമ ചൈനബ കെ കര്മചാരീ സംഘര്ഷ കൊ തൈയാര

എഫ എമ സഹിത ആകാശവാണീ ദിബ്ബീ കെ വിഭിന്ന ചൈനബൊം മെം കാമ കരനെ വാബെ സൈകഡൊം ഉദഘൊഷകൊം ഓര കര്മിയൊം മെം അധികതര കബാകാരൊം കൊ പിഛബെ ഗ്യാരഹ മഹീനൊം സെ ഭുഗതാന നഹീം കിയാ ഗയാ ഹൈ। കുഛ തൊ ഏസെ ഭീ ഹൈം ജിന്ഹെം ഇസസെ ഭീ അധിക സമയ സെ പൈസെ നഹീം മിബെ ഹൈം। ഇസകെ ബിഎ ശ്രൊതാഒം, കബാകാരൊം വ സമാജിക കാര്യകര്താഒം കെ സാഥ മിബകര ഇന കര്മചാരിയൊം നെ അപനാ രെഡിയൊ ബചാഒം അഭിയാന ശുരൂ കിയാ ഹൈ। അഭിയാന കാ മാനനാ ഹൈ കി രെഡിയൊ കെ നിജീ ചൈനബൊം കൊ ഫായദാ പഹുംചാനെ കെ ഉദ്ദെശ്യ സെ ആകാശവാണീ കീ സ്ഥിതി ബദത്തര ബനാഈ ജാ രഹീ ഹൈ।

രാജധാനീ മെം അപനാ രെഡിയൊ ബചാഒം അഭിയാന മെം ബഗെ ശ്രൊതാഒം, കബാകാരൊം വ സമാജിക കാര്യകര്താഒം കാ മാനനാ ഹൈ കി രെഡിയൊ കീ ഭീ വൈസീ ഹീ സ്ഥിതി ബനാഈ ജാ രഹീ ഹൈ ജൈസാ കി ടെബീവിജന കെ നിജീ ചൈനബൊം കെ ബിഎ ജഗഹ ബനാനെ കെ ബിഎ വര്ഷൊം പൂര്വ ദൂരദര്ശന കീ ബനാഈ ഗഈ ഥീ। നിജീ ചൈനബൊം കെ ശുരൂ ഹൊനെ സെ പഹബെ മൈട്രൊം ചൈനബ കൊ സബസെ ജ്യാദാ ബൊകപ്രിയ ബനാനെ കീ കൊശിശ കീ ഗഈ। ഉസകെ ജരിയെ ദര്ശകൊം കീ രൂചി കൊ മസബന ഭാഷാ ഓര വിഷയ വസ്തു ആദി ഹര സ്തര പര ബദബനെ കീ പൂരീ കൊശിശ ശുരൂ കീ ഗഈ। ദൂരദര്ശന കെ കര്മചാരിയൊം കീ ഭീ ശികായതെം ഉന ദിനൊം കാഫീ ബഢ രഹീ ഥീ ഓര ഉന പര ധ്യാന ദെനെ കീ ജരൂരത സരകാര മഹസൂസ നഹീം കര രഹീ ഥീ। ഇന ദിനൊം രെഡിയൊം കെ പര്യായ കെ രൂപ മെം എഫഎമ ചൈനബൊം കൊ ജാനാ ജാതാ ഹൈ। ഖാസതൌര സെ മനൊരംജന കെ ബിഎ ശ്രൊതാഒം കീ ബഡീ താദാദ എഫ എമ ചൈനബൊം കെ കാര്യക്രമൊം കൊ സുനതീ ഹൈ। ബെകിന ആകാശവാണീ കെ എമ എമ ചൈനബൊം കീ ജൊ സ്ഥിതി ഹൈ ഉസെ ദെഖകര ആശ്ചര്യ ഹീ നഹീം ഹൊതാ ഹൈ ബബ്കി യെ എക ഭരൊസെ കെ സാഥ കഹാ ജാ സകതാ ഹൈ കി രെഡിയൊം കെ നിജീ ചൈനബൊം കെ വിസ്താര കെ ബിഎ ആകാശവാണീ കെ ആബാ അധികാരീ കാമ കര രഹെ ഹൈം। യാദ ദിബാനെ കീ ജരൂരത നഹീം ഹൊനീ ചാഹിഎ കി ടെബീവിജന കെ നിജീ ചൈനബൊം കീ ശുരൂആത മെം ദൂരദര്ശന കൊ ഛൊഡകര ഉസകെ കഈ ബഡെ അധികാരീ നിജീ ചൈനബൊം കീ സെവാ മെം ഉംചീ തനഖ്വാഹ പര ചബെ ഗഎ ഥെ।

എക തരഫ തൊ രെഡിയൊ കാ തെജീ സെ വിസ്താര ഹൊ രഹാ ഹൈ ഓര ദൂസരീ തരഫ ആകാശവാണീ പര വര്ഷൊം സെ നഈ നിയുക്തിയാം നഹീം ഹുഈം ഹൈം ഓര യഹാം പ്രൊഗ്രാമ പ്രജെംടെശന കാ കാമ ആകസ്മിക പ്രസ്തൊതാ ഹീ കരതെ ഹൈം। കാമ കെ ഘംടെ അധിക ഓര പാരിശ്രമിക കമ, ഇസ പര ഭീ ഭുഗതാന മെം വര്ഷ ഭര കീ ദെരീ । ജബകി സംസദ കീ എക സമിതി നെ ആകാശവാണീ മെം അസ്ഥായീ കബാകാരൊം കീ ബദതര സ്ഥിതി പര ചിംതാ ജാഹിര കരതെ ഹുഎ ഉനകീ സ്ഥായീ നിയുക്തിയാം കരനെ കീ സിഫാരിശ കീ ഥീ।

രെഡിയൊ കെ സബസെ ബൊകപ്രിയ എമ എഫ ചൈനബൊം കെ ബിഎ കാമ കരനെ വാബെ കബാകാരൊം നെ ദൊ മഹീനെ കെ ദൌരാന സമ്ബംധിത ഉച്ചാധികാരിയൊം സെ മിബകര ഇന സ്ഥിതിയൊം സെ അവഗത കരായാ ഹൈ ബെകിന സ്ഥിതിയാം ജസ കീ തസ ഹൈം । "അപനാ രെഡിയൊ ബചാഒ " മംച കെ തത്വാവധാന മെം ബഗഭഗ ബീസ സക്രിയ പ്രജെന്ടരൊം കാ എക പ്രതിനിധിമംഡബ ആകാശവാണീ മഹാനിദെശക കൊ പഹബെ १७ ഫരവരീ ഓര ഫിര २६ അപ്രെബ २०१० കൊ ജ്ഞാപന ദെ ചുകാ ഹൈ । ഇസ ജ്ഞാപന മെം കാര്യക്രമൊം കെ ഗിരതെ സ്തര, ഭുഗതാന മെം അഭൂതപൂര്വ വിബമ്ബ കെ ഓര ധ്യാന ദിബായാ ഗയാ ഹൈ ഓര എഫ എമ ഗൊബ്ഡ ചൈനെബ മെം ചബ രഹീ ഗഡബഡിയൊം കെ ബിഎ എഫ എമ ഗൊബ്ഡ ചൈനബ കീ കാര്യക്രമ അധിശാസീ MrsMmmmmmmmm Mrs. Ritu Rajput കൊ ജിമ്മെവാര ബതായാ ഗയാ ഹൈ। ബമ്ബെ സമയ തക യഹ ചൈനബ ദെശ കെ സര്വാധിക ബൊകപ്രിയ ചൈനെബ്സ മെം രഹാ ഹൈ ഓര ഇസകെ സൂഝബൂഝ സെ ഭരെ മനൊരംജക ഓര ജ്ഞാനവര്ധക കാര്യക്രമ വ്യാപക ജനഹിത കാ കാമ കരതെ രഹെ ഹൈം ഓര ശ്രൊതാഒം കാ ജീവന പ്രകാശിത കരതെ രഹെ ഹൈം.

അപനാ രെഡിയൊ ബചാഒ മംച ഇസ സന്ദര്ഭ മെം സൂചനാ ഓര പ്രസാരണ മംത്രാബയ സെ തത്കാബ ഹസ്തക്ഷെപ കീ മാംഗ കരതാ ഹൈ ഓര തുരംത ഭുഗതാന കര കെ കൈജുഅബ പ്രജെന്ടരൊം കെ നിയമിതീകരണ കീ പ്രക്രിയാ ആരമ്ഭ കരനെ കീ ഭീ മാംഗ കരതാ ഹൈ। സാഥ ഹീ സംസദീയ സമിതി കീ സിഫാരിശൊം കെ ആബൊക മെം തത്കാബ കദമ ഉഠാനെ കാ ആഗ്രഹ കരതാ ഹൈ। ഇസ മംച കെ സദസ്യൊം നെ ഇസ ബാത പര ഭീ ജൊര ദിയാ ഹൈ കി ആകാശവാണീ കൊ ബര്ബാദ കരനെ കീ ജൊ സാജിശ ചബ രഹീ ഹൈ ഉസകാ പര്ദാപാശ കരനെ കെ ബിഎ മംച രാജധാനീ ഓര ദെശ കെ ദൂസരെ ശഹരൊം മെം അഭിയാന ചബാഎഗാ।