അഖബാരൊം പര ഭരൊസാ ബരകരാര

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
അമെരികാ ഓര യൂരൊപ മെം ജൈസെ-ജൈസെ ഇംടരനെട കാ പ്രസാര ബഢതാ ജാ രഹാ ഹൈ, അഖബാരൊം കെ പ്രസാര മെം ഗിരാവട ദെഖീ ജാ രഹീ ഹൈ। ഇസകെ ചബതെ വഹാം അഖബാരൊം കെ അസ്തിത്വ പര ഹീ സവാബ ഉഠനെ ബഗാ ഹൈ। ചാര സാബ പഹബെ ബ്രിടെന കീ പത്രികാ ദ ഇകൊനॉമിസ്ട മെം പ്രകാശിത കവര സ്ടൊരീ- ഹൂ കിബ്ഡ ദ ന്യൂജപെപര – കെ ബാദ യെ സവാബ ജബര്ദസ്ത തരീകെ സെ ഉഛബാ। ഏസീ ഹാബത മെം പ്രാഇസവാടര ഹാഉസകൂപര കീ താജാ രിപൊര്ട അഖബാരീ ദുനിയാ കൊ രാഹത ദെ സകതീ ഹൈ। വര്ബ്ഡ എസൊസിഎശന ఔഫ ന്യൂജ പെപര്സ കീ പഹബ പര പ്രാഇസവാടര ഹാഉസകൂപര നെ ഹാബ ഹീ മെം അമെരികാ ഓര ബ്രിടെന കെ 4900 പാഠകൊം, തീസ ബഡെ മീഡിയാ ഘരാനെ ഓര ദസ ബഡീ വിജ്ഞാപനദാതാ കംപനിയൊം സെ സര്വെ കെ ബാദ എക രിപൊര്ട ജാരീ കീ ഹൈ। ഇസ രിപൊര്ട സെ സാഫ ഹുആ ഹൈ കി ഭബെ ഹീ പശ്ചിമീ ദുനിയാ മെം അഖബാരൊം കീ ബജായ ഇംടരനെട കൊ ജ്യാദാ തരജീഹ ദീ ജാനെ ബഗീ ഹൈ। ബെകിന അബ ഭീ ജ്യാദാതര ബൊഗൊം കൊ പ്രിംട പര ഹീ ഭരൊസാ ഹൈ। ജബകി സിര്ഫ ബാസഠ ഫീസദീ ബൊഗ ഹീ പൈസെ ദെകര ഇംടരനെട പര ഉപബബ്ധ യാ അഖബാരൊം കെ ഡിജിടബ സംസ്കരണൊം കൊ പഢനെ കെ ബിഎ തൈയാര ഹൈം। പശ്ചിമീ അഖബാരീ ജഗത കെ ബിഎ യെ രിപൊര്ട ജഹാം ചൌംകാനെ വാബീ ഹൈ, വഹീം ഇംടരനെട കെ പ്രതി അഖബാരീ സംസ്ഥാനൊം കെ ബഢതെ ഭരൊസെ കൊ സംതുബിത കരനെ കെ ബിഎ ഭീ കാഫീ ഹൈ। അഖബാരീ പ്രസാര മെം ഗിരാവട കെ ബാദ മീഡിയാ മുഗബ രൂപര്ട മര്ഡൊക കെ പ്രകാശനൊം സമെത ദ ടാഇമ്സ ന്യൂയാര്ക ജൈസെ പ്രകാശന ഭീ അപനെ ഇംടരനെട സംസ്കരണൊം കീ പാഠകൊം കെ ബീച മുഫ്ത പഹുംച കൊ സീമിത കരനെ കെ ബിഎ ജരൂരീ സॉഫ്ടവെയര കെ വികാസ മെം ജുട ഗഎ ഹൈം। താകി ഇന പ്രകാശനൊം കെ ഇംടരനെട സംസ്കരണൊം തക ഉന്ഹീം പാഠകൊം കീ പഹുംച ഹൊ, ജൊ ഇസകെ ബിഎ കീമത ചുകാനെ കൊ തൈയാര ഹൊം। ബെകിന പ്രാഇസവാടര ഹാഉസകൂപര കീ ഇസ രിസര്ച രിപൊര്ട സെ സാഫ ഹൈ കി വികസിത ദുനിയാ കെ പാഠകൊം മെം ഇംടരനെട കെ പ്രതി വൈസാ ഭരൊസാ നഹീം ഹൈ, ജൈസാ കി പ്രിംട കെ പ്രതി ഹൈ। ക്യൊംകി പ്രിംട കെ ബിഎ അബ ഭീ ശത-പ്രതിശത ബൊഗ കീമത ചുകാനെ കെ ബിഎ തൈയാര ഹൈം।
പരംപരാ കീ പൂംജീ കെ ചബതെ ചാഹെ പൂരബ കാ സമാജ ഹൊ യാ പശ്ചിമ കാ, പ്രിംട ബഡീ താകത ബനാ ഹുആ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി പാഠകൊം കാ ഉസമെം ഭരൊസാ ബനാ ഹുആ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി വിജ്ഞാപനദാതാഒം കാ ഭീ ഉന പര ഭരൊസാ ബരകരാര ഹൈ। ഇസകീ തസ്ദീക പ്രാഇസവാടര ഹാഉസ കൂപര കീ രിസര്ച രിപൊര്ട ഭീ കരതീ ഹൈ। രിപൊര്ട കെ മുതാബിക ഡിജിടബ മാധ്യമൊം കീ ഒര വിജ്ഞാപന കാ പ്രവാഹ ബഢ രഹാ ഹൈ। ബെകിന വിജ്ഞാപനദാതാ ഗംഭീര ഓര ഭരൊസെമംദ പാഠകൊം കൊ ബുഭാനെ കെ ബിഎ അഖബാരൊം പര ഹീ ജ്യാദാ ഭരൊസാ ജതാ രഹെ ഹൈം। ഇസമെം ഉന അഖബാരൊം കീ സംഭാവനാ ജ്യാദാ ബെഹതര നജര ആ രഹീ ഹൈ, ജിന്ഹൊംനെ അപനെ ഡിജിടബ യാ ഇംടരനെട യാ ഫിര ദൊനൊം തരഹ കെ സംസ്കരണ ശുരൂ കര രഖെ ഹൈം। യാനീ ഉന അഖബാരൊം പര വിജ്ഞാപനദാതാഒം കാ ഭരൊസാ ബനാ ഹുആ ഹൈ, ജൊ ബദബതെ ദൌര മെം നഈ തകനീക കൊ ആത്മസാത കരനെ മെം പീഛെ നഹീം ഹൈം। ഹാബാംകി ഇസ രിപൊര്ട മെം യെ അഫസൊസ ഭീ ജതായാ ഗയാ ഹൈ കി യഹ ചബന അഭീ ജ്യാദാതര അഖബാര സമൂഹൊം മെം ശുരൂ നഹീം ഹൊ പായാ ഹൈ। ബഹരഹാബ രിപൊര്ട നെ ഉമ്മീദ ജതാഈ ഹൈ കി ബാജാര മെം അപനാ അസ്തിത്വ ബചാഎ രഖനെ കെ ബിഎ ദെര-സബെര സഭീ പ്രകാശനൊം കൊ അപനെ ഡിജിടബ യാ ഇംടരനെട സംസ്കരണൊം കൊ ബെഹതര ബനാനാ ഹീ പഡെഗാ।
വൈസെ വൈശ്വിക മംദീ ഓര ആര്ഥിക സംകട കെ ചബതെ യെ ഭീ സച ഹൈ കി അഖബാരൊം കീ രാഹ കഠിന ഹുഈ ഹൈ। പ്രാഇസവാടര ഹാഉസ കൂപര കീ ഇസ രിപൊര്ട മെം ഭീ അനുമാന ബഗായാ ഗയാ ഹൈ കി സമാചാര പത്രൊം കെ ഗ്ബൊബബ ബാജാര മെം ഇസ സാബ 10.2 പ്രതിശത കീ ഗിരാവട ദര്ജ കീ ജാഎഗീ। ഓര 2013 തക ഇസമെം ഹര സാബ കരീബ ദൊ പ്രതിശത കീ ഗിരാവട ദെഖീ ജാഎഗീ। പ്രാഇസവാടര ഹാഉസകൂപര കീ രിപൊര്ട നെ വിജ്ഞാപനൊം മെം ഗിരാവട കീ ഭീ ഉമ്മീദ ജതാഈ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി അഖബാരൊം കെ ബിഎ വിജ്ഞാപനൊം മെം കമീ ആഈ ഹൈ। കൂപര കീ രിപൊര്ട കെ ഹീ മുതാബിക ഖുദ മീഡിയാ സംസ്ഥാന ഹീ മാനതെ ഹൈം കി വൈശ്വിക മംദീ ഓര വിജ്ഞാപനൊം മെം ഗിരാവട കെ ചബതെ വെ അപനാ ഘാടാ 2011 മെം ഹീ പൂരാ കര പാഎംഗെ। യാനീ ഉമ്മീദ കീ കിരണെം ബനീ ഹുഈ ഹൈം।
ഏസെ മെം സവാബ ഉഠതാ ഹൈ കി അഖബാര കൈസെ ബചെ രഹ സകതെ ഹൈം। പ്രാഇസവാടര ഹാഉസകൂപര കീ രിപൊര്ട സെ സാഫ ഹൈ കി പാഠകൊം കെ ഭരൊസെ കെ ചബതെ വിജ്ഞാപന ഉദ്യൊഗ കാ പ്രിംട പര ഭരൊസാ ബനാ രഹെഗാ। ബെകിന യഹ ഭീ സച ഹൈ കി പാഠകൊം കെ ഭരൊസെ കൊ ബനാഎ രഖനെ കെ ബിഎ പ്രിംട കൊ നഎ-നഎ പ്രയൊഗ ഭീ കരനെ ഹൊംഗെ। ഇസകീ തസ്ദീക ദ ഇകൊനॉമിസ്ട കൊ ദിഎ അപനെ എക ഇംടരവ്യൂ മെം മീഡിയാ മുഗബ രൂപര്ട മര്ഡൊക നെ ഭീ കീ ഥീ। ഉന്ഹൊംനെ കഹാ ഥാ കി മീഡിയാ ഹാഉസൊം നെ അപനെ പ്രിംട സംസ്കരണൊം കെ ജരിഎ അകൂത കമാഈ തൊ കീ, ബെകിന അപനെ ഇന ദുബാരെ പ്രകാശനൊം കെ ടികാഊ വികാസ കെ ബിഎ അനുസംധാന ഓര നയെ പ്രയൊഗൊം പര പൈസെ ഖര്ച കരനെ കെ ബാരെ മെം കഭീ നഹീം സൊചാ। കഹനാ നാ ഹൊഗാ കി ഭാരത കെ ഭീ ബഡെ മീഡിയാ സംസ്ഥാന മര്ഡൊക കീ ഇസ ബാത സെ സഹമത നജര ആ രഹെ ഹൈം। ഹാബ ഹീ മെം എക കാര്യക്രമ ആഈഎനഎസ കെ അധ്യക്ഷ ഓര ബॉമ്ബെ സമാചാര സമൂഹ കെ പ്രമുഖ ഹൊര്മ്സജീ കാമാ കൊ ഭീ കഹനാ പഡാ കി ബദബതെ ദൌര കെ മുതാബിക ഖുദ കൊ നഎ രൂപ മെം ഢാബനെ കെ ബിഎ സമാചാര-പത്രൊം കൊ തൈയാര ഹൊനാ പഡെഗാ। ഇസകെ ബിഎ ശൊധപരക അധ്യയന ഭീ കരനാ ഹൊഗാ। ഓര തൊ ഓര ഉന്ഹൊംനെ മാനാ കി വഹീ അഖബാര ബാജാര മെം മജബൂതീ കെ സാഥ ഖഡെ രഹെംഗെ, ജൊ അപനീ ഡിജാഇന, ബെ-ആഉട ഓര സ്വരൂപ മെം നയാപന ബാനെ കീ സഫബ കൊശിശ കരെംഗെ।
ജബ-ജബ കൊഈ നയാ മാധ്യമ ആതാ ഹൈ, പുരാനെ കീ മൌത കീ ആശംകാ ജതാഈ ജാനെ ബഗതീ ഹൈ। രെഡിയൊ- ടീവീ കെ ആനെ കെ ദൌരാന ഭീ ഏസാ ഹീ ഹുആ ഥാ। ബെകിന നഈ ചുനൌതിയൊം സെ ജൂഝതെ ഹുഎ പ്രിംട മാധ്യമ നെ ഖുദ കൊ മജബൂതീ സെ ഖഡാ ഹൊനെ കാ രാസ്താ തബാശ ബിയാ ഥാ ഓര ആഗെ ബഢതെ രഹെ। യെ സച ഹൈ കി എക ബാര ഫിര ഉനകെ സാമനെ ഏസീ ചുനൌതീ ആ ഖഡീ ഹുഈ ഹൈ, ബെകിന യഹ ഭീ സച ഹൈ കി ഇസസെ നിബടനെ ഓര ഖഡാ ഹൊനെ കാ രാസ്താ തബാശ ഹീ ബെംഗെ।

ടൈമ കീ മായാ കെ സാമനെ ഖുബതെ ജിംദഗീ കെ രാജ

ഉമെശ ചതുര്വെദീ

മൌജൂദാ പ്രതിസ്പര്ധാ മെം കുഛ നയാ കരകെ അപനീ പഹചാന ബനാഎ രഖതെ ഹുഎ ടീആരപീ കീ ദൌഡ മെം അഹമ സ്ഥാന ബനാഎ രഖനെ കീ അംതഹീന കവായദ മെം മനൊരംജന ചൈനബ ഭീ ജുട ഗഎ ഹൈം। ഇസകെ ബിഎ ഹര ചൈനബ നഎ-നഎ ആഇഡിയാ കൊ ബെകര ആഗെ ആ രഹാ ഹൈ। ബുദ്ധൂ ബക്സെ കെ പര്ദെ പര രിയബിടീ ശൊ കീ ഭരമാര ഇസീ കാ നതീജാ ഹൈ। ഇസീ കഡീ മെം എക ഓര നാമ ജുഡാ ഹൈ എനഡീടീവീ ഇമൈജിന കെ ശൊ - രാജ പിഛബെ ജന്മ കാ। പാസ്ട ബാഈഫ രിഗ്രെശന സിസ്ടമ യാനീ പിഛബീ ജിംദഗീ കൊ യാദ കരകെ പിഛബീ ജിംദഗീ കെ രാജ ഖൊബനെ വാബെ ഇസ ശൊ കീ ശുരൂആത സാത ദിസംബര സെ ഹൊ ഗഈ ഹൈ। ഇസകീ ശുരൂആത മെം ടീവീ ഓര ഫിബ്മ കീ ദുനിയാ കീ പ്രമുഖ ഓര ബികാഊ ചെഹരൊം വാബീ ഹസ്തിയാം മസബന ശെഖര സുമന, സെബിനാ ജെടബീ, സംഭാവനാ സെഠ, മൊനികാ വെദീ ആദി ഭീ അപനീ ജിംദഗീ കെ രാജ ഖൊബ ചുകീ ഹൈം, ബിഹാജാ ഇസകീ ചര്ചാ ജമകര ഹൊ രഹീ ഹൈ। നഎ-നഎ ആഇഡിയാ കീ ബാജീഗരീ ദിഖാനെ വാബീ ഭാരതീയ ടീവീ കീ ദുനിയാ മെം ചൂംകി യെ ബിബ്കുബ താജാ ഓര അപനീ തരഹ കാ അനൂഠാ ആഇഡിയാ ഹൈ, ബിഹാജാ ഇസകീ ഒര ദര്ശക ആകര്ഷിത ഭീ ഹൊ രഹെ ഹൈം। ബെകിന ഇസ ശൊ ഓര ഇസമെം പെശ കിഎ ജാനെ വാബീ തകനീക ഓര ഉസകെ ജരിഎ സംയൊഗൊം കൊ ജൊഡനെ കൊ ബെകര സവാബ ഉഠനെ ശുരൂ ഹൊ ഗഎ ഹൈം।
ഇസകീ വജഹ ബനെ ഹൈം മശഹൂര ഹസ്തിയൊം കെ പൂര്വ ജന്മ കെ കഥിത ഖുബാസെ। മനൊചികിത്സക ഡॉ. തृപ്തീ ജെഈന കീ മദദ സെ മൊനികാ വെദീ കെ പിഛബെ ജന്മ കാ ജൊ രാജ ഖുബാ, വഹ ചൌംകാനെ വാബാ ഹൈ। യെ പൂരീ ദുനിയാ ജാനതീ ഹൈ കി മൊനികാ വെദീ കൊ മാഫിയാ ഡॉന അബൂ സബെമ സെ സംബംധൊം കെ ചബതെ സുര്ഖിയൊം മെം രഹീം। ഉന്ഹെം പുര്തഗാബ സെ പ്രത്യര്പണ കെ ജരിഎ ഭാരത ബായാ ഗയാ। ഉന പര അബൂ സബെമ കെ സാഥ കഈ മാമബൊം മെം മുകദമെ ഭീ ചബെ। പൂരീ ദുനിയാ ജാനതീ ഹൈ കി ഉന്ഹൊംനെ അബൂ സബെമ കെ സാഥ പുര്തഗാബ മെം ശരണ ഇസബിഎ ബീ ഥീ, ക്യൊംകി പുര്തഗാബ സെ ഭാരത കീ പ്രത്യര്പണ സംധി നഹീം ഥീ। ഫിര പുര്തഗാബ ഉന ദെശൊം മെം ശാമിബ ഹൈം, ജഹാം ഭയംകര അപരാധിയൊം കൊ ഭീ മൌത കീ സജാ നഹീം ദീ ജാതീ। ഉന്ഹെം ഓര ഉനകെ പുരാനെ ദൊസ്ത അബൂ സബെമ കൊ കാനൂന കീ യെ ബാരീകിയാം പതാ ഥീം। ഇസകാ ഫായദാ വെ ഉഠാതെ രഹെ। നാ ജാനെ കിതനെ പാപഡ ബെബനെ കെ ബാദ ഹീ ഭാരത സരകാര ഉന്ഹെം യഹാം ബാനെ മെം കാമയാബ ഹൊ പാഈ। ബെകിന രാജ പിഛബെ ജന്മ മെം ഹിസ്സാ ബെനെ കെ ബാദ ഉന്ഹെം പതാ ചബാ കി പൂര്വ ജന്മ മെം വഹ ഈസാഈ ഥീം। ഇതനാ ഹീ നഹീം, ഉനകെ തീന ബച്ചെ ഭീ ഥെ। ജിനമെം സെ എക ബെടീ കാ നാമ നീമാ ഥാ। ഉന്ഹെം ബഗ രഹാ ഹൈ കി വഹ
ഈസാഈ ധര്മ കീ ഒര ആകര്ഷിത ഹൊ രഹീ ഹൈം। മൊനികാ കാ ദാവാ ഹൈ കി പഹബെ ഉന്ഹെം ഇസകീ വജഹ പതാ നഹീം ഥീ। ബെകിന ശൊ മെം ആനെ കെ ബാദ ഉന്ഹെം പതാ ചബാ കി അപനെ പിഛബെ ജീവന മെം വഹ ഈസാഈ ഥീം।
ഭൊജപുരീ ഫിബ്മൊം കീ ഹെബന ഓര ബॉബീവുഡ കീ ആഇടമ ഗര്ബ കെ തൌര പര വിഖ്യാത സംഭാവനാ സെഠ കൊ ഇസ ശൊ മെം ആനെ കെ ബാദ പതാ ചബാ കി വഹ പൂര്വ ജന്മ മെം മുസ്ബിമ ബഡകീ ഥീം। ഉനകാ പിഛബാ ജന്മ അച്ഛാ നഹീം ഥാ। ഉനകെ ഘരവാബെ ഉനപര കാഫീ അത്യാചാര കരതെ ഥെ ഓര ബഹുത കമ ഉമ്ര മെം ഹീ ഉനകീ മൌത ഭീ ഹൊ ഗഈ। ബാബാ രാമദെവ കൊ ചുനൌതീ ദെനെ വാബീ സംഭാവനാ സെഠ അപനീ ആക്രാമക ഛവി കെ ബിഎ ഭീ ജാനീ ജാതീ ഹൈം। അച്ഛീ ഓര ബൊബ്ഡ ഡാംസര കെ തൌര പര വിഖ്യാത സംഭാവനാ കൊ അബ അപനീ അസബ ജിംദഗീ കെ താര ഭീ പിഛബീ ജിംദഗീ മെം ദിഖനെ ബഗെ ഹൈം। ഇസ ശൊ മെം പതാ ചബാ കി വെ പൂര്വ ജന്മ മെം ബാര ഡാംസര ഥീം। ജാഹിര ഹൈ കി ഇസ ജന്മ കെ ബൊബ്ഡ ഡാംസ കെ പീഛെ ഉനകീ പൂര്വ ജന്മ കീ യെ കഹാനീ ഹീ വജഹ നജര ആ രഹീ ഹൈ।
ടെബീവിജന കീ ദുനിയാ കെ സുപര സ്ടാര ശെഖര സുമന ഭീ ഇസ ശൊ കെ ജരിഎ അപനെ പൂര്വ ജന്മ കാ രാജ ജാന ചുകെ ഹൈം। ഇസകെ മുതാബിക പൂര്വ ജന്മ മെം വെ ബ്രിടിശ നാഗരിക ഥെ ഓര ഉനകെ യഹാം ജബര്ദസ്ത ആഗ ബഗീ ഥീ, ജിസമെം ഉനകെ ബച്ചൊം കീ മൌത ഹൊ ഗഈ ഥീ। യഹാം യെ ബതാ ദെനാ ജരൂരീ ഹൈ കി കരീബ പംദ്രഹ സാബ പഹബെ ശെഖര സുമന കെ എക ബച്ചെ കീ ഹृദയ കീ ബീമാരീ കെ ചബതെ മൌത ഹൊ ഗഈ ഥീ। ഇസ ശൊ മെം ഉന്ഹെം ഇസ മൌത കെ പീഛെ ഭീ പൂര്വ ജന്മ കീ വഹ ആഗ ഹീ നജര ആഈ। യെ തൊ ഹുഈ ശൊ മെം ശാമിബ ഹസ്തിയൊം കീ ബാത। ചൈനബ കാ കഹനാ ഹൈ കി ഇസ ശൊ മെം നീബ നിതിന മുകെശ സമെത കഈ ഓര ഹസ്തിയാം ഭീ ശാമിബ ഹൊംഗീ। ഇസ ശൊ മെം ഭൊപാബ കീ സ്വാതി സിംഹ ഭീ ശാമിബ ഹൊ ചുകീ ഹൈം। ജിന്ഹെം 1966 മെം എക വിമാന ഹാദസെ സെ ഗുജരനാ പഡാ ഥാ। ഇസകാ ഡര ഉന പര ഇസ കദര ബൈഠ ഗയാ കി വെ വിമാന മെം ബൈഠനെ സെ ഹീ ഘബരാനെ ബഗീം। ബെകിന ഇസ ശൊ മെം ആനെ കെ ബാദ പതാ ചബാ കി ഉനകെ പിഛബെ ജന്മ കീ കഈ ഘടനാഎം ഉനകെ വ്യക്തിത്വ പര ഹാവീ രഹീ ഹൈം।
ജിന്ഹൊംനെ മഹാന മനൊവൈജ്ഞാനിക സിഗ്മംഡ ഫ്രായഡ കൊ പഢാ ഹൈ, ഉന്ഹെം പതാ ഹൈ കി ഫ്രായഡ നെ കരീബ എക സദീ പഹബെ ഹീ ബതാ ദിയാ ഥാ കി ഹര വ്യക്തി കാ മന ദരഅസബ ദൊ സ്തരൊം പര സക്രിയ രഹതാ ഹൈ। എക ചെതന, ജിസമെം വ്യക്തി കൊ പതാ ഹൊതാ ഹൈ കി വഹ ക്യാ കര രഹാ ഹൈ യാ ഫിര ക്യാ പഢ രഹാ ഹൈ। മന കാ എക സ്തര ഹൊതാ ഹൈ അവചെതന। ഇസമെം വ്യക്തി കാ മന അനജാനെ മെം ഹീ അപനീ ജിംദഗീ ഓര അപനെ ആസപാസ കീ ഘടനാഒം കൊ രികॉര്ഡ കരതെ ജാതാ ഹൈ। ഫ്രായഡ കഹതെ ഹൈം കി സബകാംശസ യാ അവചെതന കീ ജബ ഭീ അവസ്ഥാ ആതീ ഹൈ യാ ഫിര വ്യക്തി കഭീ സപനെ ദെഖതാ ഹൈ തൊ അവചെതന കീ യെ ഘടനാഎം ഹീ ഉസെ ദിഖാഈ പഡതീ ഹൈം। മനൊചികിത്സക സമ്മൊഹന കെ ജരിഎ അവചെതന മെം ബൈഠീ ധാരണാഒം കൊ മനൊരൊഗിയൊം കെ മന സെ ബാഹര നികാബനെ കീ കൊശിശ കരതെ ഹൈം। ഇസ ബിഹാജ സെ ദെഖാ ജായ തൊ രാജ പിഛബെ ജന്മ കാ – ഫ്രായഡ കെ ഉസീ സിദ്ധാംത കെ ആധാര പര കാമ കര രഹാ ഹൈ। ഇസ ബിഹാജ സെ യഹ വിഷയ നയാ തൊ നഹീം ഹൈ, ബെകിന ഇസെ അഭീ സാര്വജനിക തൌര പര പഹബെ കഭീ പെശ നഹീം കിയാ ഗയാ ഹൈ, ഇസ അര്ഥ മെം യെ ശൊ നയാ തൊ ജരൂര ഹൈ। വൈസെ ഭീ ആജ കീ ശഹരീ ജിംദഗീ മെം ഇതനെ ഉതാര-ചഢാവ ഹൈം, ഇതനീ സമസ്യാഎം ഹൈം കി അച്ഛെ-ഭബെ ബൊഗ ഭീ മാനസിക വികാരൊം കെ ശികാര ഹൊ ജാതെ ഹൈം। എക അനുമാന കെ മുതാബിക ഇസ ദെശ മെം കരീബ ദൊ കരൊഡ ബൊഗ മാനസിക രൊഗൊം സെ പരെശാന ഹൈം। ജാഹിര ഹൈ, ഏസെ മെം ഇസ ശൊ കൊ ബൊഗൊം കീ ഉത്സുകതാ കീ വജഹ തൊ ബനനാ ഹീ ഥാ ഓര ബനാ ഭീ ഹൈ। അഗര ഏസാ നഹീം ഹൊതാ തൊ ഇസ ശൊ മെം ഹിസ്സാ ബെനെ കെ ബിഎ അബ തക ആഠ ഹജാര ബൊഗ രജിസ്ടര്ഡ നഹീം ഹൊ പാതെ। വൈസെ കിസീ കീ നിജീ ജിംദഗീ മെം ഝാംകനാ ഓര ഉസെ ബെകര വ്യാഖ്യാഎം സബകെ സാമനെ കരനാ, ഉസ വ്യക്തി കീ നിജീപന മെം സെംധ കാ ഹീ മാമബാ ഹൈ। ബെകിന ജബ സാമനെ വാബാ ഖുദ ഹീ അപനീ ജിംദഗീ കെ രാജ പൂരീ ദുനിയാ കെ സാമനെ ഖൊബനെ കൊ ഉതാവബാ ഹൊ തൊ ഇസ പര സവാബ ഉഠാനാ ഹീ ബെമാനീ ഹൈ। ബെകിന യെ ഭീ സച ഹൈ കി കഈ ബൊഗ അബ ഭീ ഹൈം, ജൊ അപനീ പുരാനീ യാ പിഛബീ ജിംദഗീ കെ രാജ ഖൊബനെ കൊ തൈയാര നഹീം ഹൈം। ഓര തൊ ഓര, ഇസ കാര്യക്രമ കൊ പെശ കര രഹെ ഭൊജപുരീ ഫിബ്മൊം കെ അഭിനെതാ രവി കിശന അബ തക ഇസകെ ബിഎ തൈയാര നഹീം ഹൊ പാഎ ഹൈം। കഹാ തൊ യെ ജാ രഹാ ഹൈ കി വെ അപനീ പിഛബീ ജിംദഗീ കെ ഖുബാസെ കൊ ബെകര ഡരെ ഹുഎ ഹൈം। ബെകിന എക സച തൊ യെ ഭീ ഹൈ കി ഉന്ഹെം കഹീം നാ കഹീം യെ ബഗതാ ഹൈ കി ഉനകെ വിഗത കെ ഖുബാസെ സെ ഉനകീ അബ തക കീ ബനീ-ബനാഈ ഛവി പര നകാരാത്മക അസര പഡ സകതാ ഹൈ।
ചൈനബൊം കീ ആപസീ ഗബാകാട പ്രതിയൊഗിതാ മെം അബ പത്രകാരിതാ കീ പുരാനീ മാന്യതാഎം ധൂമിബ പഡതീ ജാ രഹീ ഹൈം। കീഹൊബ യാനീ ബെഡരൂമ മെം ഝാംകനെ വാബീ പത്രകാരിതാ സഭ്യ സമാജ മെം അബ ഭീ സ്വീകാര്യ നഹീം ഹൈ। ബെകിന ബാജാര മെം ബനെ രഹനെ ഓര ടീആരപീ വാബീ നാംവ കീ പഹബീ സീട പര സവാരീ കരനെ കാ ദബാവ ഇതനാ ജ്യാദാ ബഢ ഗയാ ഹൈ കി മാന്യതാഒം കീ പരവാഹ കൊഈ നഹീം കരതാ। ചൈനബ പര അപനെ അസ്തിത്വ ഓര ആര്ഥിക സംകട കാ ദബാവ കാമ കരതാ ഹൈ തൊ വ്യക്തി കീ നിജീ ജിംദഗീ മെം ചമത്കാര കീ ഉമ്മീദെം ഉസെ സബ കുഛ കരനെ കെ ബിഎ മജബൂര കരതീ ഹൈം। രാജ പിഛബീ ജിംദഗീ കാ ജൈസാ ശൊ ഭീ ദൊനൊം തരഹ കെ ദബാവൊം കെ കൊബാജ സെ തൈയാര ഹൈ। ബെകിന ഹമെം യെ നഹീം ഭൂബനാ ചാഹിഎ കി അഭീ കുഛ ഹീ മഹീനെ പഹബെ സച കാ സാമനാ നാമ കാ എക ശൊ ആയാ ഥാ। വഹാം സചാഈ കാ സാമനാ കരനാ ഓര ദെഖനാ തൊ ശുരൂ മെം ദര്ശകൊം ഓര പ്രതിഭാഗിയൊം കൊ അച്ഛാ തൊ ബഗാ, ബെകിന അബ ഉസകീ ചര്ചാ ഭീ കഭീ-കഭാര ഹീ ഹൊ പാതീ ഹൈ। സച കാ സാമനാ കാ മൌജൂദാ ഹശ്ര ഇസ ബാത കാ ഗവാഹ ഹൈ കി അഗര രാജ പിഛബെ ജന്മ കാ മെം ഭീ അഗര സമസ്യാഒം കാ ദുഹരാവ ഹൊതാ രഹാ തൊ താജാ ആഇഡിയാ വാബാ ഭീ യെ ശൊ ജ്യാദാ ദിന തക ബൊഗൊം കൊ ഡ്രാഇംഗ രൂമ മെം സാഥ ബൈഠനെ കീ വജഹ ബനാ നഹീം രഹ സകെഗാ।

ഭദെസപന കീ ബുദ്ധൂ ബക്സെ മെം പ്രഭാവീ ദസ്തക

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
ബുദ്ധൂ ബക്സെ കെ പര്ദെ പര ബിഹാര ഓര ഉത്തര ഭാരതീയ ഹിംദീ ഭാഷിയൊം കൊ അബ തക ദരബാന, ചപരാസീ ഓര മജാക കാ പാത്ര ബനതെ രഹെ ഉത്തര ഭാരതീയ ഹിംദീഭാഷീ അബ കഹാനിയൊം കെ കെംദ്ര മെം ഹൈം ഓര മജെ കീ ബാത യെ ഹൈ കി ഇനകീ ഉപസ്ഥിതി അബ ടീആരപീ കീ ദൌഡ മെം സഫബതാ കീ ഗാരംടീ ഭീ മാനീ ജാ രഹീ ഹൈ। അഗബെ ജനമ മൊംഹെ ബിടിയാ ഹീ കീജൌ, സബകീ ജൊഡീ വഹീ ബനാതാ-ഭാഗ്യവിധാതാ, തെരെ മെരെ സപനെ, നാ ആനാ ഇസ ദെസ ബാഡൊ ഓര ബൈരീ പിയാ ജൈസെ ധാരാവാഹിക ഇസ ബാത കീ തസ്ദീക കര രഹെ ഹൈം കി ബാജാര കെ ദബാവ മെം ഭീ കഭീ ഹംസൊഡ ഓര മജാക കെ പര്യായ രഹെ ഉത്തര ഭാരതീയ ഛൊടെ ശഹരൊം കീ പृഷ്ഠഭൂമി വാബീ കഹാനിയാം ഭീ അബ ബുദ്ധൂ ബക്സെ കെ നാ സിര്ഫ കെംദ്ര മെം ഹൈം, ബബ്കി വിജ്ഞാപന കെ ബാജാര കൊ നിയംത്രിത കരനെ വാബീ ടൈമ ജൈസീ ഖാബിസ അംഗ്രെജീ ദാം കംപനീ കീ രെടിംഗ മെം ഭീ അവ്വബ സ്ഥാന ബനാനെ മെം കാമയാബ രഹീ ഹൈം।
പഢെ-ബിഖെ ഹൊനെ കാ ദാവാ കരനെ വാബെ ദിബ്ബീ, മുംബഈ ഓര കൊബകാതാ ജൈസെ മഹാനഗരൊം മെം ഭബെ ഹീ സത്താ വിമര്ശ കെ കെംദ്ര മെം ബിഹാര ഓര ഉത്തര പ്രദെശ കെ ബൊഗ ആനെ ബഗെ ഹൈം, ഇസകെ ബാവജൂദ ഉന്ഹെം ബെകര ഇന മഹാനഗരൊം കെ സാഥ ഹീ ഇനകെ ആസപാസ കെ ഇബാകൊം കെ ബൊഗൊം കാ ആഗ്രഹ കമ നഹീം ഹുആ ഹൈ। ദിബ്ബീ കീ സഡകൊം പര ബിഹാരീ ശബ്ദ ആജ ഭീ സമ്മാന കാ പാത്ര നഹീം ഹൈ, മുംബഈ മെം ഭാരതീയ ജനതാ പാര്ടീ ഓര ശിവസെനാ കൊ ധൂബ ചടാനെ കീ ഹൈസിയത രഖനെ വാബാ പൂര്വീ ഉത്തര പ്രദെശ ഓര ബിഹാര കാ സമാജ ഉന കാംഗ്രെസീ കാര്യകര്താഒം കീ നജര മെം ഭീ സമ്മാന ഹാസിബ നഹീം കര പായാ ഹൈ। ഇസകെ ബാവജൂദ വഹ മായാനഗരീ ജൈസെ ഖാബിസ അംഗ്രെജീ ദാം ഹാഥൊം സെ സംചാബിത ഹൊനെ വാബെ ടെബീവിജന ധാരാവാഹികൊം കീ ദുനിയാ മെം ഇസ ഇബാകെ കീ ദെസജ പृഷ്ഠഭൂമി വാബീ കഹാനിയാം ഓര ദെസജ പാത്ര പ്രമുഖ പാത്ര സംഭ്രാംത വര്ഗ കെ ഡ്രാഇംഗ രൂമ തക പ്രഭാവീ അസര ബനാ പാഎ ഹൈം തൊ ഹൈരതഭരെ സവാബ ഉഠെംഗെ ഹീ।
ചാഹെ ആജാദീ കാ ആംദൊബന രഹാ ഹൊ യാ ഫിര ബാദ കെ ദൌര മെം ദിബ്ബീ കീ ഗദ്ദീ പര കബ്ജെ കീ ബഡാഈ, ഉത്തര ഭാരത കീ ഖാസ ഭൂമികാ രഹീ ഹൈ। അംഗ്രെജൊം സെ ബൊഹാ ബെനെ മെം ഗംഗാ-ഘാഘരാ കീ ഉപജാഊ മിട്ടീ സെ നികബെ സപൂതൊം നെ അഹമ ഭൂമികാ നിഭാഈ। ആജാദീ കെ ബാദ 1991 തക ദിബ്ബീ കീ ഗദ്ദീ പര വഹീ കാബിജ ഹൊതാ രഹാ, ജിസനെ ഉത്തര ഭാരത കെ സബസെ ബഡെ ഇബാകെ ഉത്തര പ്രദെശ ഓര ബിഹാര കെ അധികാംശ ബൊഗൊം കെ ദിബൊം പര രാജ കിയാ। പീബീ നരസിംഹ രാവ പഹബെ പ്രധാന മംത്രീ രഹെ, ജിനകീ പാര്ടീ കൊ ഇന ദൊനൊം രാജ്യൊം സെ പഹബെ കീ തരഹ സമ്മാന ഓര പ്യാര ഹാസിബ നഹീം ഹൊ പായാ। ഇസകെ ബാവജൂദ ഇസ ഇബാകെ കെ ബൊഗൊം കൊ സാമാജിക വിമര്ശ മെം വഹ സ്ഥാന നഹീം മിബ പായാ, ജിസകാ വഹ ഹകദാര ഥാ। ബെകിന യഹ ഹാബത അബ ബദബ രഹീ ഹൈ। അംഗ്രെജീ വര്ചസ്വ വാബീ ടെബീവിജന കീ ദുനിയാ മെം വിമര്ശ ഓര കഹാനീ കാ കെംദ്ര ബന രഹെ ഇസ സമാജ കീ ഭീ സ്വീകാര്യതാ ബഢനെ ബഗീ ഹൈ। യഹ സ്വീകാര്യതാ ഹീ ഹൈ കി ചാഹെ അഗബെ ജനമ മൊഹെം ബിടിയാ ഹീ കീജൌ ഹൊ യാ ഫിര സബകീ ജൊഡീ വഹീ ബനാതാ-ഭാഗ്യ വിധാതാ, ഠെഠ ഉത്തര ഭാരതീയ സമാജ കാ പ്രതിനിധിത്വ കരനെ വാബീ കഹാനീ ഓര ഉസകെ ദെസജ പാത്ര അബ കെംദ്രീയ ഭൂമികാ മെം ഹൈം। അബ ഉനകീ കഹാനീ ഭീ സംഭ്രാംത സമഝെ ജാനെ വാബെ പരിവാരൊം കെ ബൊഗൊം കീ ആംഖൊം സെ ഭീ ആംസൂ ബാനെ കെ ബിഎ മജബൂര കര രഹെ ഹൈം।
പഹബെ അംഗ്രെജൊം കെ ഖിബാഫ ജൊരദാര ബഡാഈ ബഡനെ വാബെ ഇസ ഇബാകെ നെ വികാസ കീ ദൌഡ മെം പിഛഡകര കാഫീ കീമത ചുകാഈ। ആജാദീ കെ ബാദ ദിബ്ബീ കീ ഗദ്ദീ കെ ദാവെദാരൊം നെ ഇസ ഇബാകെ കെ വൊടൊം കെ ബിഎ ഇസ ഇബാകെ കെ ബൊഗൊം കീ താബെദാരീ തൊ കീ, ബെകിന യെ ഭീ സച ഹൈ കി ഉന്ഹെം വികാസ കീ ജൈസീ ചികനീ ഓര സാഫ-സഫ്ഫാക സഡക മിബനീ ചാഹിഎ ഥീ, വഹ നഹീം മിബീ। ഇസകെ ബിഎ ഇബാകെ കെ രാജനെതാ ഭീ ജ്യാദാ ജിമ്മെദാര രഹെ। ഖെതീ കെ സാഥ പ്രധാനമംത്രീ ഓര അസരദാര മംത്രിയൊം കീ ഭരപൂജ ഉപജ യഹാം കീ ധരതീ രാജനീതി ഓര സമാജ കൊ ദെതീ രഹീ, ബെകിന ജൊ ഹരിയാബീ യഹാം കെ ചെഹരൊം പര ആനീ ചാഹിഎ ഥീ, ഉസസെ യഹാം കെ ചെഹരെ ഹമെശാ മഹരൂമ രഹെ। സംവിധാന കെ സംകബ്പ കെ മുതാബിക ആജാദീ കെ പംദ്രഹ സാബ ബാദ ഭീ അംഗ്രെജീ ഇസ ദെശ കെ രാജകാജ ഓര ഭാഗ്യവിധാതാ കീ ഭൂമികാ സെ അബഗ ഹൊതീ നജര നഹീം ആഈ തൊ ഡॉക്ടര രാമമനൊഹര ബൊഹിയാ കീ അഗുആഈ മെം അംഗ്രെജീ ഹടാഒ ആംദൊബന മെം ഇസീ ഇബാകെ നെ ജൊരദാര ഭൂമികാ നിഭാഈ। ആജ സമാജവാദീ ധാരാ കീ രാജനീതി മെം നീതീശ കുമാര, ബാബൂ യാദവ, മുബായമ സിംഹ യാദവ ജൈസെ ബൊഗ അസരദാര ബനെ ഹുഎ ഹൈം, ഉസകെ പീഛെ ഭീ കഹീം നാ കഹീം ബൊഹിയാ കാ യെ ആംദൊബന ഭീ രഹാ ഹൈ। ബെകിന ദുര്ഭാഗ്യ യെ കി ഇസ പീഢീ കെ അധികാംശ നെതാഒം നെ സത്താ കീ സവാരീ കരനെ കെ ബാദ അപനെ ഇസ ആംദൊബന ഓര ആംദൊബന കീ സാഥീ രഹീ അപനീ ജനതാ കൊ ഭീ ഭുബാനെ മെം ദെര നഹീം ബഗാഈ। ജബ കര്ണധാര ഹീ അപനെ ബൊഗൊം കാ സമ്മാന നഹീം കരെംഗെ, ദുനിയാ ക്യൊംകര സമ്മാനിത കരതീ। ദൂസരീ ബാത യെ ഹുഈ കി അംഗ്രെജീ വിരൊധീ ആംദൊബന കെ ബാവജൂദ ഹിംദീ കാ വര്ചസ്വ രാജകാജ കീ ദുനിയാ മെം നഹീം ബഢാ തൊ അംഗ്രെജീ കൊ ബെകര എക ഖാസ തരഹ കീ കട്ടരതാ കാ ഭീ വിസ്താര ഹുആ। ഇന കട്ടരവാദിയൊം കീ നജര മെം അംഗ്രെജീ നാ ജാനനെ വാബെ ബൊഗ ഹംസൊഡ ഓര മജാക കെ സാഥ ഹീ ഉപഹാസ കെ ഹീ പാത്ര ബന ഗഎ। കഹനാ നാ ഹൊഗാ, ഫിബ്മീ ദുനിയാ ഹൊ യാ ഫിര ടെബീവിജന കാ രൂപഹബാ സംസാര - വഹാം ബിഹാര യാ ഉത്തര പ്രദെശ കെ ബൊഗ ഭദെസ ഓര ദെസജ രൂപ മെം ഹീ സാമനെ ആതെ രഹെ। ബാദ കെ ദൌര മെം ഭ്രഷ്ടാചാര കെ ആരൊപൊം കെ ബീച ജബ രാജനീതി വിദൂഷക ജൈസീ ഭൂമികാ മെം ആ ഗഈ തൊ ഇസ ഇബാകെ കെ ബൊഗ ഓര ഭീ ജ്യാദാ മജാക ഓര ദയാ കെ പാത്ര ബന ഗഎ। സഹീ മായനെ മെം ഫിബ്മീ ഓര ടെബീവിജന കെ പര്ദെ ഭീ ഇസീ ദുനിയാ കീ ഹീ കॉപീ കര രഹെ ഥെ।
യഹീം പര യാദ ആതെ ഹൈം ഖുശവംത സിംഹ। ഭാരതീയ അംഗ്രെജീ ബെഖന ഓര പത്രകാരിതാ മെം ഖുശവംത സിംഹ സമ്മാനിത നാമ ഹൈ, ബെകിന ഖാംടീ ഹിംദീഭാഷിയൊം കൊ ഉനകീ കഈ ടിപ്പണിയാം ചുഭതീ രഹീ ഹൈം। ഹിംദീ കീ ദുനിയാ മെം ഭീ സമ്മാന കെ സാഥ പഢെ ജാനെ കെ ബാവജൂദ ഹിംദീവാബൊം കൊ ബെകര ഉനകെ വിചാര ആഗ്രഹീ ഹീ രഹെ ഹൈം। എക ബാര ഉന്ഹൊംനെ ഹിംദീ കീ സംപ്രെഷണീയതാ പര യഹ കഹതെ ഹുഎ സവാബ ഉഠായാ ഥാ കി ഉസകെ പാസ രൈട ഓര മാഉസ കെ ബിഎ എക ഹീ ശബ്ദ ചൂഹാ ഹീ ഹൈ। ഇസീ തരഹ ഉനകീ നജര മെം ഉത്തര ഭാരതീയൊം നെ ചൂംകി അംഗ്രെജീ കീ പഢാഈ നഹീം കീ – യഹീ വജഹ ഹൈ കി ഉന്ഹെം ജ്യാദാതര ദരബാന യാ ചപരാസീ കീ നൌകരിയാം ഹീ കരനീ പഡീം ഹൈം। ഖുശവംത സിംഹ ഭീ ഭാരത കെ ഉസീ അംഗ്രെജീദാം തബകെ കെ ഹീ പ്രതിനിധി രഹെ ഹൈം। ജിനകീ സൊച ഹിംദീഭാഷിയൊം ഓര ഖാസകര ഉത്തര ഭാരതീയൊം കൊ ബെകര പൂര്വാഗ്രഹീ രഹീ ഹൈ।
ഹാബാംകി ഉത്തര ഭാരത കീ തസ്വീര കാ എക ഉജബാ പക്ഷ ഭീ ഹൈ। ഭദെസപന ഓര ദെസജ സംസ്കാരൊം കെ സാഥ ഹീ അംഗ്രെജീ വിരൊധ കെ ചബതെ ജൊ ഉത്തര ഭാരത ഓര ബിഹാര കഥിത സംഭ്രാംത ഭാരതീയൊം കെ ബിഎ ആശംകാ കീ വജഹ രഹെ ഹൈം, വഹാം പഢാഈ കൊ ബെകര ഭീ ഖാസതരഹ കീ ഭൂഖ ബഢീ ഹൈ। കെംദ്രീയ സിവിബ സെവാഒം കെ ബിഎ യഹാം കെ ഛാത്രൊം കെ ഉത്സാഹ കൊ ദെഖിഎ കി യെ പരീക്ഷാഎം ആയൊജിത കരനെ വാബെ സംഘ ബൊക സെവാ ആയൊഗ കീ ഹീ പിഛബെ സാബ കീ എക രിപൊര്ട ബതാതീ ഹൈ കി 2015 തക ദെശ കെ സഭീ തകരീബന ഛഹ സൌ ജിബൊം കാ ഡീഎമ യാ എസപീ യാ ഫിര ദൊനൊം ബിഹാരീ ഹീ ഹൊഗാ। ഇസ ബീച ഭദെസപന ഓര ജംഗബരാജ കാ പര്യായ രഹെ ബിഹാര മെം ഭീ ബദബാവ കീ ബയാര ബഹ രഹീ ഹൈ। വഹാം ഭീ സത്താ തംത്ര കൊ ബെകര ഭരൊസാ ബഢാ ഹൈ। ഹാബാംകി വഹ ഭരൊസാ ഭീ അഭീ കാഫീ നഹീം ഹൈ। ബെകിന ബദബാവ കീ ശുരൂആത നെ ദെശ കീ സൊച ഭീ ബദബീ ഹൈ। ബിഹാജാ അബ ബിഹാര ഓര ഉത്തര പ്രദെശ കെ ബൊഗ ഭീ സാമാജിക ഓര രാജനീതിക വിമര്ശ കെ കെംദ്ര മെം ഹൈം। ഉനകീ ചിംതാഒം ഓര പരെശാനിയൊം കീ ഒര ഭീ ധ്യാന ജാ രഹാ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി അബ കിസീ ചൈനബ കാ ധ്യാന തെരെ മെരെ സപനെ കെ ജരിഎ അബ ഖാബിസ ഉത്തര ഭാരതീയ ഗാംവൊം കെ സപനെ ബെചനെ കാ ബഹാനാ മിബ ഗയാ ഹൈ യാ ഫിര അഗബെ ജനമ മൊഹെം ബിടിയാ ഹീ കീജൌ കീ ബാബീ കെ ബഹാനെ ബിഹാര കീ ബഡകിയൊം ഓര ജമീംദാരീ പ്രഥാ കീ കുരീതിയൊം കൊ ബെചനെ കാ ബാജാര ബനനെ ബഗാ ഹൈ।
യഹാം ഹമെം യെ നഹീം ഭൂബനാ ചാഹിഎ കി ഉത്തര പ്രദെശ ഓര ബിഹാര കെ ബൊഗൊം കൊ അപനീ യൂഎസപീ അപനാ ദെസജ സ്വരൂപ ഹീ നജര ആതീ രഹീ ഹൈ। ഉസീ ദെസജ സെ ദെശ കാ സംഭ്രാംത കിസ്മ കാ ഇബാകാ പരഹെജ കരതാ രഹാ ഹൈ। പരഹെജ ഹീ ക്യൊം ഹംസീ ഭീ ഉഡാതാ രഹാ ഹൈ। ഫിബ്മ ഓര ടെബീവിജന കീ ദുനിയാ ഭീ ഇസകാ അപവാദ നഹീം രഹീ ഹൈ। പ്രകാശ ഝാ, ശത്രുഘ്ന സിന്ഹാ ഓര ആശുതൊഷ രാണാ ജൈസെ ഖാംടീ ഹിംദീ ഓര ദെസജ പृഷ്ഠഭൂമി വാബെ ബൊഗൊം കെ ഫിബ്മീ ദുനിയാ മെം ആനെ കെ ബാവജൂദ ഭീ മായാനഗരീ കെ നജരിഎ മെം ഖാസ ബദബാവ നഹീം ആയാ। ബെകിന അബ ഇസെ ബെകര ബദബാവ നജര ആ രഹാ ഹൈ തൊ ഇസകീ എക മാത്ര വജഹ സിര്ഫ സിയാസീ പരിവര്തന കാ ചക്ര ഹീ നഹീം ഹൈ। ഹമെം യഹ നഹീം ഭൂബനാ ചാഹിഎ കി ഹംസീ കാ പാത്ര രഹെ ഇസ ദെസജ ഇബാകെ മെം ഭീ ബാജാര നെ നഎ തരഹ സെ പൈഠ ബനാഈ ഹൈ। നിശ്ചിത തൌര പര ഇസമെം സിയാസീ ബദബാവ കീ ബയാര നെ യഹാം കീ ഖുശഹാബീ മെം അഹമ ഭൂമികാ നിഭാഈ ഹൈ। ഇസകെ സാഥ ഹീ പിഛബെ ദൊ ദശക സെ യഹ ഇബാകാ ജിസ തരഹ കെംദ്രീയ രാജനീതി മെം ഭൂമികാ നഹീം നിഭാ പാ രഹാ ഥാ, ഉസമെം ഭീ ബദബാവ ആ രഹാ ഹൈ। അബ യഹ ഇബാകാ എക ബാര ഫിര രാജനീതിക ഓര സാമാജിക വിമര്ശ കീ ദുനിയാ മെം പ്രഭാവീ ഭൂമികാ നിഭാനെ കീ തൈയാരീ മെം ജുട ഗയാ ഹൈ। ഇസ ഇബാകെ കെ മാനസ മെം എക ബദബാവ യെ ഭീ ആയാ ഹൈ കി അബ യഹ ഭൂമികാ ഖാബീ ഹാഥ നഹീം നിഭാഈ ജാഎഗീ, ബബ്കി ഇസകീ കീമത ഭീ വസൂബീ ജാഎഗീ। ജബ സമാജ ഇസ തരഹ ഉഠ ഖഡാ ഹൊതാ ഹൈ, ഉസെ വിമര്ശ കെ കെംദ്രൊം കൊ ഭീ ഉചിത അഹമിയത ദെനീ പഡതീ ഹൈ। കഹനാ നാ ഹൊഗാ- ഫിബ്മ ഓര ടെബീവിജന കീ യെ ദുനിയാ ഭീ വഹീ കര രഹീ ഹൈ। ഇസ സമാജ കൊ സമ്മാനിത കര രഹീ ഹൈ।

ഹ്വാഇട ഹാഉസ മെം ഹിംദീ കാ ജയഘൊഷ

ഉമെശ ചതു്ര്വെദീ
ഹിംദുസ്താനീ മഹാനഗരീയ ഉപെക്ഷാബൊധ കെ ബീച ബഗാതാര താകതവര ബന രഹീ ഹിംദീ നെ ഹ്വാഇട ഹാഉസ തക മെം ദസ്തക ദെ ദീ ഹൈ। ഇസ ദസ്തക കാ ജരിയാ ഹമാരെ അപനെ രാജനെതാ യാ ഹിംദീഭാഷീ ഹസ്തീന നഹീം ബനെ ഹൈം। ദുനിയാ കെ സബസെ ബഡെ സത്താ കെ കെംദ്ര ഹ്വാഇട ഹാഉസ മെം ഹിംദീ കാ യെ ജയഗാന ദുനിയാ കെ സബസെ താകതവര ആദമീ കീ ജബാന കെ ജരിഎ ഹുആ ഹൈ। ഹ്വാഇട ഹാഉസ മെം ഭാരതീയ പ്രധാനമംത്രീ കെ സമ്മാന മെം ദിഎ ഭൊജ മെം പഹുംചെ മനമൊഹന സിംഹ കാ ഠെഠ ഹിംദീ മെം ഹീ സ്വാഗത കിയാ। ഉന്ഹൊംനെ ഭബെ ഹീ സിര്ഫ എക ബാഇന – ആപകാ സ്വാഗത ഹൈ- ബൊബകര അമെരികീ ധരതീ പര സിര്ഫ ഭാരതീയ പ്രതിനിധിമംഡബ കാ ദിബ ഹീ നഹീം ജീതാ ഹൈ, ബബ്കി യെ സാഫ സംദെശ ദെ ദിയാ ഹൈ കി ഹിംദീ ഓര ഉസെ ബൊബനെ വാബെ കരീബ പചാസ കരൊഡ ബൊഗൊം കൊ ബെകര ഉസകാ നജരിയാ കൈസെ ബദബ രഹാ ഹൈ। അമെരികീ ധരതീ പര ഹിംദുസ്താനീ ബൊഗൊം കീ ധമക കൊ മഹസൂസ കരനെ കെ ബാദ ഉനകീ മാതृഭാഷാ കൊ ഇസ തരഹ സമ്മാനിത കരനെ കാ ഭബെ ഹീ യെ പഹബാ മൌകാ ഹൈ, ബെകിന ഇസസെ സാഫ ഹൈ കി ആനെ വാബെ ദിനൊം മെം അമെരികീ രാജനീതി കെ ബിഎ ഹിംദീ ഓര ഹിംദുസ്താനീ ബൊഗ കിതനീ അഹമ ഹൊനെ ജാ രഹീ ഹൈ।
ബാജാരവാദ കെ ബഢതെ ദൌര മെം ഭബെ ഹീ ഹിംദീ ബാജാര കീ എക ബഡീ താകത ബന ഗഈ ഹൈ। ബെകിന യഹ ഭീ സച ഹൈ കി അബ ഭീ യഹ നീതി നിയംതാഒം ഓര അഭിജന സമാജ കെ നിയമിത വിമര്ശ കാ ജരിയാ നഹീം ബന പാഈ ഹൈ। ദൂസരെ ദെശൊം കീ കൌന കഹെ, ഭാരതീയ അഭിജന സമാജ ഓര നീതി നിയംതാ അബ തക അപനീ സൊച ഓര വിമര്ശ കീ ഭാഷാ കെ തൌര പര ഹിംദീ കൊ സഹജതാ സെ അപനാ നഹീം പാഎ ഹൈം। കഹനാ നാ ഹൊഗാ, ഉദ്യൊഗ, സമാജ ഓര രാജനീതി കീ ദുനിയാ മെം നീതിയൊം കെ പ്രഭാവിത കരനെ വാബാ യെ സമാജ ജ്യാദാതര മഹാനഗരൊം മെം ഹീ രഹതാ ഹൈ ഓര ഉസകീ ദൈനംദിന കീ ഭാഷാ വഹീ അംഗ്രെജീ ഹൈ, ജിസകാ അമെരികാ ഓര ബ്രിടെന മെം സഹജ വ്യവഹാര ഹൊതാ ഹൈ। ദരഅസബ ഹമാരാ ആജ ജൊ അഭിജന സമാജ ഹൈ, ഉസകെ പൈമാനെ അമെരികാ ഓര ബ്രിടെന കെ സാമാജിക ചബന സെ ഹീ പ്രഭാവിത ഹൊതെ ഹൈം। യഹീ വജഹ ഹൈ കി രൊജീ ഓര രൊടീ കീ ഭാഷാ കെ തൌര പര ഹിംദീ കെ ബഢതെ കദമ കെ ബാവജൂദ ആജ ഭീ ഉസെ ബെകര മഹാനഗരൊം മെം എക ഉപെക്ഷാബൊധ ബനാ ഹുആ ഹൈ। കഹനാ ന ഹൊഗാ കി ഇസ ഉപെക്ഷാബൊധ കീ ശുരൂആത ഉസീ ബ്രിടിശ ഓര അമെരികീ മാനസികതാ കെ ഹീ ജരിഎ ഹുഈ ഥീ। യെ ബിഡംബനാ ഹീ ഹൈ കി ഹിംദീ കൊ ബെകര യെ ഉപെക്ഷാബൊധ ഉസകീ അപനീ ഹീ ധരതീ പര ബനാ ഹുആ ഹൈ, ബെകിന ജഹാം സെ ഇസ ഉപെക്ഷാബൊധ കാ ബീജ പനപാ ഥാ, വഹാം കീ രാജനീതി ഇസെ ബെകര ഉദാര ഹൊതീ നജര ആ രഹീ ഹൈ।
യെ സച ഹൈ കി ഹിംദീ കൊ ബെകര ദുനിയാ കീ മഹാശക്തി കാ നജരിയാ ബദബ രഹാ ഹൈ। ഇസകെ ബാവജൂദ ഉസനെ പിഛബെ സാബ യാനീ 2008 മെം തീസ സിതംബര കൊ അപനീ രെഡിയൊ സെവാ വॉയസ ఔഫ ഇംഡിയാ കീ ഹിംദീ സര്വിസ കൊ ബംദ കര ദിയാ। യെ സച ഹൈ കി വॉയസ ఔഫ അമെരികാ കീ ഹിംദീ സെവാ ഭാരത മെം ബീബീസീ കീ തരഹ ബൊകപ്രിയ നഹീം രഹീ ഹൈ। ഇസകെ ബാവജൂദ ഉസെ ചാഹനെ വാബൊം കീ കമീ നഹീം രഹീ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി തബ ഹിംദീ സര്വിസ കീ ആവാജ ബംദ ഹൊനെ കീ ഖബര നെ ഹിംദീ പ്രെമിയൊം കെ എക ബഡെ തബകെ മെം മായൂസീ ഭര ദീ ഥീ। ജॉര്ജ ബുശ നെ ജാതെ-ജാതെ ഹിംദുസ്താനീ ബൊഗൊം കൊ ജൊരദാര ഝടകാ ദിയാ ഥാ। ബെകിന ഒബാമാ കാ നജരിയാ ബദബാ നജര ആ രഹാ ഹൈ। ഏസീ ഖബര ഹൈ കി ഒബാമാ കീ സരകാര എക ബാര ഫിര സെ ഹിംദീ സെവാ കൊ ശുരൂ കരനെ ജാ രഹീ ഹൈ। യെ സച ഹൈ കി 54 സാബ പഹബെ ജബ ഹിംദീ സര്വിസ കീ ശുരൂആത ഹുഈ ഥീ, തബ ശീതയുദ്ധ കാ ജമാനാ ഥാ ഓര ഇസ സര്വിസ കെ ജരിഎ അമെരികീ സരകാര കാ ഉദ്ദെശ്യ അപനീ നീതിയൊം കൊ ബെകര പ്രൊപെഗംഡാ കരനാ ഥാ। ബെകിന 1990 മെം സൊവിയത സംഘ കെ ബിഖരാവ കെ ബാദ സെ ശീതയുദ്ധ കാ ദൌര ഖത്മ ഹൊതാ ചബാ ഗയാ। ഇസീ ബീച ഭാരത ഓര അമെരികീ സംബംധൊം നെ നയാ ഇതിഹാസ രച ദിയാ। ബുശ കെ ഹീ ദൌര മെം ഭാരത ഓര അമെരികാ കെ ബീച എടമീ സമഝൌതാ ഹുആ। ഇസ സമഝൌതെ കെ സാഥ ഹീ ഹിംദീ – അമെരികീ ഭാഈ-ഭാഈ കീ നഈ ഇബാരത ബിഖീ ഗഈ। ബെകിന ഇസീ ബുശ കെ ബിഎ ഹിംദീ സര്വിസ ബെഗാനീ ഹൊതീ ചബീ ഗഈ। ബെകിന അബ അമെരികാ കാ നജാരാ ബദബ രഹാ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി ഹിംദീ സര്വിസ കീ ശുരൂആത കീ ഖബരെം ഓര ഹ്വാഇട ഹാഉസ മെം ഹിംദീ കാ ജയഗാന കൊ ഘൊഷ തകരീബന സാഥ-സാഥ സുനാഈ പഡാ ഹൈ।
വൈസെ ഹിംദീ കൊ ബെകര മഹാശക്തി കാ നജാരാ യൂം ഹീ നഹീം ബദബാ ഹൈ। സാഠ കരൊഡ കെ വിശാബ മധ്യ വര്ഗ കെ സഹാരെ ഭാരത ദുനിയാ കെ ബിഎ ബഡാ ബാജാര ബനതാ നജര ആ രഹാ ഹൈ। വൈശ്വിക ആര്ഥിക മംദീ കെ ഇസ ദൌര മെം ഭീ ടികെ രഹകര ഭാരതീയ അര്ഥവ്യവസ്ഥാ നെ സാബിത കര ദിയാ ഹൈ കി അമെരികീ ബാജാരവാദ കെ ദൌര മെം ഭീ ഉസമെം കാഫീ ദമഖമ ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി ദുനിയാ കെ സബസെ താകതവര സത്താ കെംദ്ര കീ നജര മെം നാ സിര്ഫ ഹിംദുസ്താനീ ബൊഗ, ബബ്കി ഉസകീ ഭാഷാ സബസെ ബഡീ താകത ബനകര ഉഭരീ ഹൈ। ദുനിയാ കീ സബസെ ബഡീ താകത ജാനതീ ഹൈ കി ഭാരതീയ ഭൂമി പര അംഗ്രെജീ ഭബെ ഹീ വിമര്ശ കീ ആജ ഭീ മജബൂത ഭാഷാ ബനീ ഹുഈ ഹൈ। ബെകിന യെ സച ഹൈ കി ആമ ബൊഗൊം സെ സഹജ സംവാദ ഓര ഉന തക അപനീ ബാത പഹുംചാനെ കാ ജരിയാ ഹിംദീ ഹീ ബന സകതീ ഹൈ। കരീബ പചാസ കരൊഡ ബൊഗൊം കാ ദിബ അംഗ്രെജീ കീ ബജായ ഹിംദീ കെ ജരിഎ ഹീ ജീതാ ജാ സകതാ ഹൈ। ഉസെ യെ ഭീ പതാ ഹൈ കി ബാജാര ആജ ഹിംദീ കീ ഇസ താകത കൊ പഹചാന ഗയാ ഹൈ ഓര ഉസകാ മൌകാ-ബെമൌകാ ഇസ്തെമാബ ഭീ കര രഹാ ഹൈ। ഇസീ ഹഫ്തെ ആഈ എക ഖബര നെ വികസിത സരജമീം പര ഹിംദീ കീ ബഢതീ പഹുംച ഓര പകഡ കൊ ഹീ ജാഹിര കിയാ ഹൈ। ഗ്ബൊബബ ബൈംഗ്വെജ മॉനിടര (ജീഎബഎമ) കെ മുതാബിക ఔസ്കര വിജെതാ ഫിബ്മ 'സ്ബമഡॉഗ മിബിനെയര' കെ എക ഗീത കെ ബൊബ മെം ശാമിബ ജുമബാ 'ജയ ഹൊ' ദുനിയാ കെ സര്വാധിക ബൊകപ്രിയ ശബ്ദൊം കീ ബിസ്ട മെം 16വെം നംബര പര ആ ഗയാ ഹൈ। ജബകി ഹിംദീ ഫിബ്മൊം കെ ബിഎ ഇസ്തെമാബ ഹൊനെ വാബാ ശബ്ദ 'ബॉബിവുഡ' 17വെം പായദാന പര ഹൈ। സാഫ ഹൈ കി ഹിംദീ കൊ ബെകര വികസിത ദുനിയാ കെ ആമ മാനസ കാ ഭീ നജാരാ ബദബ രഹാ ഹൈ। ഏസെ മെം ദുനിയാ കാ സബസെ ബഡാ സത്താ കെംദ്ര മനമൊഹന സിംഹ കാ ഹിംദീ മെം സ്വാഗത കരകെ ദരഅസബ വികസിത ദുനിയാ മെം ഹിംദീ കൊ ബെകര ആഎ ബദബാവ കൊ ഹീ രെഖാംകിത കര രഹാ ഹൈ।
ഹ്വാഇട ഹാഉസ തക ഹിംദീ നെ ദസ്തക ദെ ദീ ഹൈ। ബെകിന സബസെ ബഡാ സവാബ യെ ഹൈ കി ക്യാ വികാസ ഓര താകത കെ സാഥ ഹീ സഭ്യതാ ഓര സബീകെ കെ ബിഎ അമെരികാ കൊ അപനാ പൈമാനാ ബനാ ചുകെ ഭാരതീയ മഹാനഗരീയ മാനസ കൊ ഹിംദീ കാ യെ ജയഘൊഷ ഝകഝൊര പാഎഗാ ।

അംധെരെ ഖൊഹ മെം ഭടകതീ പത്രകാരിതാ ശിക്ഷാ

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
തകനീകീ ശിക്ഷണ കാ അപനാ എക അനുശാസന ഹൊതാ ഹൈ, ഉസകീ അപനീ ജരൂരതെം ഹൊതീ ഹൈം। യഹീ കാരണ ഹൈ കി ഇംജീനിയരിംഗ ഓര മെഡികബ കീ നാ സിര്ഫ ശിക്ഷാ ഹാസിബ കരനാ, ബബ്കി ഉനകീ ശിക്ഷാ ദെനാ ബെഹദ ചുനൌതീഭരാ കാമ മാനാ ജാതാ രഹാ ഹൈ। അബ പ്രബംധന കീ ശിക്ഷാ കെ സാഥ ഭീ വൈസാ ഹീ ഹൊ രഹാ ഹൈ। ക്യൊംകി പ്രബംധന ഭീ എക തരഹ സെ തകനീക ഹീ ഹൈ, സിര്ഫ അകാദമിക ശിക്ഷണ യാ പഢാഈ ഭര നഹീം ഹൈ। ഏസെ മെം സവാബ യെ ഉഠതാ ഹൈ കി പത്രകാരിതാ കീ പഢാഈ ഓര ഉസകാ ശിക്ഷണ തകനീകീ ശിക്ഷണ-പ്രശിക്ഷണ കെ ദായരെ മെം ആതാ ഹൈ യാ നഹീം। ജാഹിര ഹൈ ജ്യാദാതര ബൊഗ ഇസകാ ജവാബ ഹാം മെം ഹീ ദെംഗെ। പത്രകാരിതാ കീ പഢാഈ കരനെ ആ രഹെ ഛാത്ര ഓര ഉനകെ അഭിഭാവക കമ സെ കമ ഇസെ തകനീകീ ശിക്ഷണ ഓര പ്രശിക്ഷണ കെ ദായരെ മെം മാന രഹെ ഹൈം। ശായദ യഹീ വജഹ ഹൈ കി മീഡിയാ വിസ്ഫൊട കെ ഇസ ദൌര മെം ഹജാരൊം-ബാഖൊം രൂപഎ കീ മൊടീ ഫീസ ദെകര ഛാത്രൊം കീ ഭാരീ ഭീഡ പത്രകാരിതാ കെ ശിക്ഷണ സംസ്ഥാനൊം കാ രൂഖ കര രഹീ ഹൈ। ബെകിന ഡീമ്ഡ വിശ്വവിദ്യാബയൊം കെ സാഥ ഹീ സ്വവിത്തപൊഷിത വിശ്വവിദ്യാബയീ പാഠ്യക്രമൊം മെം ജിസ തരഹ പത്രകാരിതാ കീ പഢാഈ ഹൊ രഹീ ഹൈ, ഉസസെ സാഫ ഹൈ കി അപനീ തരഹ സെ ഖാസ ഇസ അനുശാസന കീ പഢാഈ കൊ ബെകര ഛാത്രൊം ഓര ഉനകെ അഭിഭാവകൊം മെം ഠഗെ ജാനെ കാ ഭാവ ബഢാ ഹൈ। ഇസകാ അസര ഭാവീ പത്രകാരൊം കീ ഗുണവത്താ പര ഭീ പഡ രഹാ ഹൈ। വൈചാരിക ബഹസൊം മെം ജിസ തരഹ പത്രകാരിതാ ഇന ദിനൊം നിശാനെ പര ഹൈ, ഉസകെ പീഛെ പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ കെ മൌജൂദാ ഢര്രെ കീ കിതനീ ഭൂമികാ ഹൈ, ഇസെ ബെകര സവാബ നഹീം ഉഠ രഹെ ഹൈം। ബെകിന അബ വക്ത ആ ഗയാ ഹൈ കി പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ കൊ പ്രൊഫെശനബ ജരൂരതൊം കെ നികഷ കീ ബജായ തകനീകീ അനുശാസന കെ സാഥ ഹീ വൈചാരിക ധരാതബ പര ഭീ പരഖാ ജായ।
ഉദാരീകരണ കെ ബാദ ആഎ മീഡിയാ വിസ്ഫൊട കെ ഇസ ദൌര മെം ജിസ തരഹ തകനീക പര പത്രകാരിതാ അവബംബിത ഹൊതീ ഗഈ ഹൈ, ഇസസെ സാഫ ഹൈ കി ബാജാര മെം തകനീകീ കസൌടീ പര ഖരെ ഉതരനെ വാബെ ഭാവീ പത്രകാരൊം കീ മാംഗ ബഢ ഗഈ ഹൈ। സിര്ഫ ഇസീ എക ആധാര കെ ചബതെ ഖബരനവീസീ കെ ശിക്ഷണ കൊ ഇംജീനിയരിംഗ ഓര മെഡികബ കീ തരഹ തകനീകീ അനുശാസന കാ ശിക്ഷണ ഓര പ്രശിക്ഷണ മാനാ ജാ സകതാ ഹൈ। ചൂംകി പത്രകാരിതാ ഇംജീനിയരിംഗ ഓര മെഡികബ കീ തരഹ കൊരാ തകനീക ഹീ നഹീം ഹൈ, ബബ്കി യഹാം വൈചാരികതാ നാ സിര്ഫ പൂംജീ ഹൈ, ബബ്കി എക ബഡാ ഓജാര ഭീ ഹൈ। ഹിംദീ പത്രകാരിതാ കെ ശബാകാ പുരൂഷ രാജെംദ്ര മാഥുര ഭബെ ഹീ കഹതെ രഹെം കി പത്രകാര ഇതിഹാസ നിര്മാതാ നഹീം, ബബ്കി ഉസകെ ഏസെ ദര്ശക ഹൊതെ ഹൈം, ജൊ അപനീ പൈനീ നിഗാഹ കെ ജരിഎ ആമ ബൊഗൊം കൊ ഇന ഘടനാഒം സെ പരിചിത കരാതെ ഹൈം। ബെകിന യെ ഭീ സച ഹൈ കി അപനീ വൈചാരികതാ കീ പൂംജീ കെ ജരിഎ ഹാസിബ നജരിഎ കെ ചബതെ വെ മൌജൂദാ ഘടനാഒം കെ പ്രതി ബൊഗൊം കൊ സചെത യാ ഫിര ഉത്സാഹിത ഭീ കരതെ ഹൈം। താകി ആനെ വാബാ കബ ജബ വിഗത കെ കബ കാ ഇതിഹാസ കെ തൌര പര മൂബ്യാംകന കരെ തൊ ഉസെ കൊഈ പഛതാവാ നാ രഹെ। ജാഹിര ഹൈ യെ ദृഷ്ടി കിസീ വിശ്വവിദ്യാബയ യാ പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ-പ്രശിക്ഷണ സംസ്ഥാന കെ ക്ബാസരൂമ സെ ഹാസിബ നഹീം കിഎ ജാ സകതെ। അഗര ഏസാ ഹൊതാ തൊ ഭാരതീയ പത്രകാരിതാ കെ ശുരൂആതീ പുരൂഷ ചാഹെ ജെമ്സ ఔഗസ്ടസ ഹിക്കീ ഹൊം യാ അംബികാ പ്രസാദ വാജപെയീ യാ ഫിര ബാബൂ രാവ വിഷ്ണുരാവ പരാഡകര, ഉന്ഹെം പത്രകാരിതാ കീ ദുനിയാ മെം യാദ ഭീ നഹീം കിയാ ജാതാ। ക്യൊംകി ഉന്ഹൊംനെ കിസീ സംസ്ഥാന സെ ഖബരനവീസീ യാ വൈചാരികതാ കീ ട്രെനിംഗ ഹാസിബ നഹീം കീ ഥീ। ആജ കെ ദൌര മെം ഭീ പ്രഭാഷ ജൊശീ, അച്യുതാനംദ മിശ്ര, പ്രണയ രॉയ യാ വിനൊദ ദുആ ജൈസെ കഈ ചമകതെ നാമ ഹൈം, ജിനകീ പത്രകാരിതാ കാ പ്രശിക്ഷണ കിസീ വിശ്വവിദ്യാബയ യാ സംസ്ഥാന മെം മിബാ ഹൊ। ബഹരഹാബ ആജ കെ ദൌര മെം ബിനാ ഖാസ ശിക്ഷണ യാ പ്രശിക്ഷണ കെ കിസീ പത്രകാര കീ ഉമ്മീദ നഹീം കീ ജാതീ, ജൈസെ ബിനാ കിസീ ഇംജീനിയരിംഗ കീ പഢാഈ കെ ഇംജീനിയര യാ മെഡികബ കീ പഢാഈ കെ ഡॉക്ടര കീ ഉമ്മീദ കീ ജാതീ ഹൈ। അഗര ഏസാ ഹൊഗാ തൊ ഉസ പര സവാബ ഉഠനെ ബാജിമീ ഹൈം। ഹകീകത മെം ആജ കാ പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ അപനെ ഉഹാപൊഹ സെ മുക്ത നഹീം ഹൊ പായാ ഹൈ। ഉസകീ കൊശിശ യാ ഖുബാ ധ്യെയ ഹൈ പ്രണയ രॉയ ഓര പ്രഭാഷ ജൊശീ ജൈസാ പാരംപരിക ഓര ശ്രെഷ്ഠ വൈചാരിക പത്രകാര ബനാനാ ഹൈ, ജൊ ആജ കീ തകനീക പര ഭീ ഖരാ ഉതരെ। ബെകിന ഉസകാ സബസെ ബഡാ സംകട യെ ഹൈ കി വഹ അബ തക യെ തയ നഹീം കര പായാ ഹൈ കി പത്രകാരിതാ കാ പ്രശിക്ഷണ തകനീകീ ഹൈ യാ വൈചാരിക। ഇസകെ ബിഎ ജിതനാ പത്രകാരിതാ കെ സംസ്ഥാന ജിമ്മെദാര ഹൈം, ഉതനാ ഹീ ദൊഷീ സരകാര ഭീ ഹൈ। അഗര ഏസാ നഹീം ഹൊതാ തൊ ആജ തക പത്രകാരിതാ കാ എകനിഷ്ഠ പാഠ്യക്രമ തൈയാര ഹൊ ചുകാ ഹൊതാ। ഇംജീനിയരിംഗ ഓര ദൂസരെ തകനീകീ സംസ്ഥാനൊം കീ മാന്യതാ കെ ബിഎ ബാകായദാ തകനീകീ ശിക്ഷാ പരിഷദ ഹൈ, മെഡികബ കീ പഢാഈ പര നിഗാഹ രഖനെ കെ ബിഎ മെഡികബ കൌംസിബ ഹൈ। ബെകിന ഇതിഹാസ പര നിഗാഹ രഖനെ വാബീ പഢാഈ കെ ബിഎ ഏസീ കൊഈ രെഗ്യുബെടരീ സംസ്ഥാ നഹീം ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി കുകുരമുത്തൊം കീ തരഹ ഉഗെ ഡീമ്ഡ വിശ്വവിദ്യാബയൊം ഓര കഥിത തകനീകീ സംസ്ഥാനൊം കെ സാഥ പത്രകാരിതാ പഢാനെ കെ ബിഎ മൈദാന മെം കൂദ പഡെ ഹൈം। ഇസ കഡീ മെം സ്വവിത്ത പൊഷിത യൊജനാ കെ തഹത ജാനെ-മാനെ വിശ്വവിദ്യാബയ ഭീ ശാമിബ ഹൊ ചുകെ ഹൈം। ഇസകാ അസര ഹൈ കി അധികാംശ സംസ്ഥാനൊം കെ പാസ കിതാബൊം ഓര ബൈബ കാ ജബര്ദസ്ത ടൊടാ ഹൈ। ബെകിന പഢാഈ ചാബൂ ഹൈ। നിജീ സംസ്ഥാന മൊടീ ഫീസ കെ ബദബെ ഢെരൊം സബ്ജബാഗ ദിഖാ രഹെ ഹൈം। വഹീം സ്വവിത്തപൊഷിത വിഭാഗൊം കെ നാമ പര വിശ്വവിദ്യാബയൊം യാ പുരാനെ കॉബെജൊം മെം പത്രകാരിതാ വിഭാഗ കമ ഫീസ ബെ രഹെ ഹൈം। ബെകിന സുവിധാഒം കെ മാമബെ മെം ഉനകീ ഭീ വഹീ ഹാബത ഹൈ, ജൊ ചമകതീ ബിബ്ഡിംഗ വാബെ നിജീ സംസ്ഥാനൊം കീ ഹൈ।
അവ്വബ തൊ അധികാംശ സംസ്ഥാനൊം യാ വിശ്വവിദ്യാബയൊം മെം കൊഈ മാനക പാഠ്യക്രമ ഹീ നഹീം ഹൈ। രഹീ ബാത ഉന്ഹെം പഢാനെ വാബൊം കീ തൊ യൊഗ്യതാ കീ കസൌടീ പര ഖരെ ഉതരനെ വാബെ കമ ഹീ ബൊഗ ഭാവീ പത്രകാരൊം കൊ പഢാനെ മെം ജുടെ ഹൈം। സ്വവിത്തപൊഷിത സംസ്ഥാനൊം കെ തൌര പര ജിന വിശ്വവിദ്യാബയൊം യാ കॉബെജൊം മെം പത്രകാരിതാ കീ പഢാഈ ഹൊ രഹീ ഹൈ, വഹാം പത്രകാരിതാ വിഭാഗ യാ തൊ ഹിംദീ വിഭാഗ കീ ദാസീ ഹൈ യാ ഫിര അംഗ്രെജീ വിഭാഗ കാ ദൊയമ ദര്ജെ കാ സാഥീ। ഹിംദീ യാ അംഗ്രെജീ വിഭാഗ കെ ഠസ്സ വിദ്വാന അപനെ കൊ പത്രകാരിതാ കാ പുരൊധാ ഭീ മാന ബൈഠെ ഹൈം। ഉന്ഹെം ബാജാര ഓര തകനീക സെ കുഛ ബെനാ-ദെനാ നഹീം ഹൈ। ഉനകെ ബിഎ പത്രകാരിതാ കാ ശിക്ഷണ ശെക്സപീയര കെ നാടകൊം യാ പ്രെമചംദ കീ കഹാനിയൊം കീ പഢാഈ ജൈസാ ഹീ ഹൈ। ഉന്ഹെം യെ ഭീ പതാ നഹീം ഹൈ കി പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ കീ ദുനിയാ മെം ക്രॉഫ്ട ഓര അകാദമിക നജരിഎ കൊ ബെകര കൊഈ ബഹസ ഭീ ചബ രഹീ ഹൈ। ഭാരതീയ പത്രകാരിതാ ഖാസ തൌര പര തകനീക ഓര കംടെംട കെ സാഥ പഹുംച കെ സ്തര പര കിസ പായദാന പര ജാ പഹുംചീ ഹൈ, ഇസകാ സാഫ അംദാജാ അധികാംശ പത്രകാരിതാ സംസ്ഥാനൊം ഓര വഹാം പഢാ രഹെ ബൊഗൊം കൊ നഹീം ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ ഇസകാ ഖാമിയാജാ വഹ പീഢീ ഭുഗത രഹീ ഹൈ, ജൊ ജെമ്സ ഹിക്കീ യാ അംബികാ പ്രസാദ വാജപെയീ നാ സഹീ, പ്രഭാഷ ജൊശീ ഓര പ്രണയ രॉയ ബനനെ കെ ബിഎ പത്രകാരിതാ കീ പഢാഈ കെ സമംദര മെം കൂദ പഡീ ഹൈ।
ജഹാം ഠീക-ഠാക പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ ഹൊ രഹാ ഹൈ, വഹാം ക്രॉഫ്ട ഓര അകാദമിക ജൊര കൊ ബെകര രസ്സാകശീ ജാരീ ഹൈ। ജിന അധ്യാപകൊം കാ പ്രൊഫെശനബ പത്രകാരിതാ സെ സാബകാ നഹീം പഡാ ഹൈ, വെ സംചാര കെ സിദ്ധാംതൊം കെ പാരായണ ഓര പാഠ സെ ഛാത്രൊം കൊ ജൊഡനാ അച്ഛാ ബഗതാ ഹൈ। ബെകിന വിജിടിംഗ ഫൈകബ്ടീ കെ നാമ പര പ്രൊഫെശനബ ജബ ക്ബാസ രൂമ മെം ആതെ ഹൈം തൊ വെ തകനീക പര ഹീ ജൊര ദെതെ ഹൈം। ജാഹിര ഹൈ ഉനകെ ശിക്ഷണ കാ മുഖ്യ ഫൊകസ തകനീകീ ജാനകാരീ ഓര തകനീക കെ ആധാര പര കംടെംട കൊ കസനാ സിഖാനാ ഹൊതാ ഹൈ। അഗര വെ അഖബാര സെ ഹുഎ തൊ ഉനകീ ദുനിയാ ജനസത്താ ഓര ടാഇമ്സ ఔഫ ഇംഡിയാ കെ ന്യൂജ രൂമ കെ ഇര്ദ-ഗിര്ദ ഹീ ഘൂമതീ ഹൈ। അഗര ടെബീവിജന കീ ദുനിയാ സെ ഹുഎ തൊ ജീ ന്യൂജ, എനഡീടീവീ യാ ആജതക കാ ന്യൂജരൂമ ഹീ ഉനകാ ആദര്ശ ഹൊതാ ഹൈ। ഇസ അസര സെ പത്രകാരിതാ പ്രശിക്ഷണ പാനെ കെ ബാദ പ്രൊഫെശനബ സംസ്ഥാനൊം മെം ട്രെനിംഗ കെ ബിഎ ജാനെ വാബെ ഛാത്ര ബച നഹീം പാതെ। ഉന്ഹെം മുംഹ ബിചകാകര ഉനകീ സൈദ്ധാംതിക പഢാഈ കാ മജാക ഉഡാനെ മെം കൊഈ കസര നഹീം ഛൊഡീ ജാതീ। ക്രॉഫ്ട ഓര അകാദമിക കൊ ബെകര അതിവാദീ ജൊര ദരഅസബ എക തരഹ കാ അതിവാദ ഹീ ഹൈ। ഹര തകനീക ഓര ക്രॉഫ്ട കാ അപനാ എക സിദ്ധാംത ഭീ ഹൊതാ ഹൈ। അകാദമിക ദുനിയാ കൊ ഇസ സൈദ്ധാംതികതാ കെ ആധാര കൊ ഖൊജനാ ഓര ഉസകീ കസൌടീ പര ക്രॉഫ്ട കൊ വിശ്ബെഷിത കരനാ ഹൊതാ ഹൈ। ഇസ തരഹ സെ പഢെ ഓര ഗുനെ ഛാത്രൊം മെം ജൊ ദृഷ്ടി വികസിത ഹൊതീ ഹൈ, ഉസമെം മൌബികതാ കീ ഗുംജാഇശ ജ്യാദാ ഹൊതീ ഹൈ। ബെകിന ദുര്ഭാഗ്യ സെ ഏസാ നഹീം ഹൊ രഹാ ഹൈ। ജിസകാ അസര ആജ പത്രകാരിതാ കീ പ്രൊഫെശനബ ജിംദഗീ മെം ഖൂബ ദിഖ രഹാ ഹൈ। സവാബൊം കെ ഘെരെ മെം പത്രകാരിതാ രൊജ ആ രഹീ ഹൈ। നഈ പീഢീ കെ പത്രകാരൊം മെം മൌബിക ദृഷ്ടി കാ അഭാവ സാഫ നജര ആതാ ഹൈ। അഗര മൌബികതാ ദിഖതീ ഭീ ഹൈ തൊ ഉന്ഹെം പ്രയൊഗ കരനെ കെ ബിഎ ജരൂരീ സമര്ഥന ദെനെ വാബെ സാഹസീ സീനിയര കീ ഭീ കമീ സാഫ നജര ആതീ ഹൈ।
സാഫ ഹൈ തകനീക ഓര അകാദമിക കെ ഝംഝട സെ മുക്ത ഹുഎ ബിനാ പത്രകാരിതാ കീ അപനീ വൈചാരിക ജരൂരത പര ആധാരിത പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ കെ ഇംതജാമ നഹീം കിഎ ജാഎംഗെ, സവാബ തൊ ഉഠതെ ഹീ രഹെംഗെ। മാഖനബാബ ചതുര്വെദീ പത്രകാരിതാ വിശ്വവിദ്യാബയ നെ പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ കീ ഇസീ കമീ കൊ ധ്യാന മെം രഖതെ ഹുഎ പ്രെസ കൌംസിബ ఔഫ ഇംഡിയാ ഓര വിശ്വവിദ്യാബയ അനുദാന ആയൊഗ കെ സഹയൊഗ സെ പത്രകാരിതാ പാഠ്യക്രമ മെം എകരൂപതാ ബാനെ ഓര സംസ്ഥാനൊം കെ സാഥ ഹീ പഢാനെ വാബെ ബൊഗൊം ഓര സംസ്ഥാനൊം കെ മാനകീകരണ കീ ദിശാ മെം കദമ ഉഠായാ ഹൈ। ജരൂരത ഇസ ബാത കീ ഹൈ കി പ്രൊഫെശനബ ദുനിയാ കീ ജരൂരതൊം കെ മുതാബിക പത്രകാരിതാ ശിക്ഷാ ഢബെ, ബെകിന അകാദമികതാ കൊ ഭീ നജരംദാജ നാ കിയാ ജാഎ। ജഡ നജരിഎ വാബീ അകാദമികതാ കെ ബൊഝ തബെ ദബാ പത്രകാരിതാ ശിക്ഷണ നാ തൊ അകാദമിക ദുനിയാ കെ ബിഎ മുഫീദ ഹൊഗാ നാ ഹീ അഖബാരീ ഓര ടീവീ സംസ്ഥാന കൊ ഹീ ഫായദാ പഹുംചാ പാഎഗാ। ഓര പത്രകാരിതാ കീ മെധാ കാ ജൊ നുകസാന ഹൊഗാ, ഉസകാ ആകബന തൊ ആനെ വാബീ പത്രകാരീയ പീഢിയാം ഹീ കര പാഎംഗീ।

നഹീം രൂക പാഎഗാ ഹിംദീ കാ കാരവാം

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
സിതംബര കെ മഹീനെ ജൈസെ-ജൈസെ നജദീക ആതാ ജാതാ ഹൈ, സരകാരീ ദഫ്തരൊം കെ ഉസ ഖാസ വിഭാഗ കീ രൌനക ബഢാനെ കീ കവായദ ശുരൂ ഹൊ ജാതീ ഹൈ, ജിസെ ഹിംദീ അഥവാ രാജഭാഷാ വിഭാഗ കഹാ ജാതാ ഹൈ। ഏസെ മാഹൌബ മെം ഹിംദീ കെ പാഖംഡ ദിവസ കെ കരീബ എക പഖവാഡാ പഹബെ കെംദ്ര സരകാര കാ മംത്രീ ഹിംദീ കീ പഢാഈ കൊ ജരൂരീ ബനാനെ കീ ഹിമായത കരതാ ഹുആ ബയാന ദെ തൊ ഹൈരത ഹൊനാ സ്വാഭാവിക ഹീ ഹൈ। മാനവ സംസാധന മംത്രീ കപിബ സിബ്ബബ കെ ഇസ ബയാന പര ശക കീ ഗുംജാഇശ ഭീ ഇസബിഎ ജ്യാദാ ഹൈ, ക്യൊംകി ഹിംദീ ഏസെ ബയാനൊം കെ ജരിഎ കരീബ ഉനസഠ സാബ സെ ഠഗീ ജാതീ രഹീ ഹൈ। രാജഭാഷാ കൊ ഹകീകത മെം വഹ ഹക അബ തക നഹീം മിബ പായാ, ജിസകീ വഹ സ്വാഭാവിക തൌര പര ഹകദാര ഹൈ।
രാജനീതിക ബയാനൊം കീ ഗംഭീരതാ കൊ ഹമെശാ ഇതിഹാസ ഓര വിഗത കെ കദമൊം കെ ആധാര പര പരഖാ ജാതാ രഹാ ഹൈ। ബെകിന ഹമെം യെ നഹീം ഭൂബനാ ചാഹിഎ കി കപിബ സിബ്ബബ അംഗ്രെജീ കെ ധുആംധാര വക്താ ഹൈം। കാംഗ്രെസ പാര്ടീ കാ പ്രവക്താ രഹതെ ഉന്ഹൊംനെ പ്രെസ കൊ അപനീ പാര്ടീ സെ സംബംധിത ജിതനീ ജാനകാരിയാം അംഗ്രെജീ കെ ജരിഎ ദീ ഥീം, ശായദ ഹീ ഹിംദീ മെം ദീ ഹൊംഗീ। സംസദ മെം ഭീ ചാഹെ വിപക്ഷീ സദസ്യ കെ തൌര പര ബഹസ മെം ഹിസ്സെദാരീ രഹീ ഹൊ യാ ഫിര മംത്രീ കെ തൌര പര ബഹസൊം കാ ജവാബ ദെനാ, കപിബ സിബ്ബബ അംഗ്രെജീ കൊ ഹീ സഹജ മാനതെ രഹെ ഹൈം। ഏസെ കപിബ സിബ്ബബ അഗര ദെശഭര കെ സ്കൂബൊം മെം ഹിംദീ പഢാഎ ജാനെ കീ വകാബത കര രഹെ ഹൈം തൊ ഇസെ സാമാന്യ ബയാന ഭര മാനകര ഉപെക്ഷിത നഹീം കിയാ ജാനാ ചാഹിഎ।
ദരഅസബ കപിബ സിബ്ബബ കെ ഇസ സുഝാവ കീ വജഹ ജൊ ചിംതാഎം ഹൈം, ഉസീ പഖവാഡെ രാഷ്ട്രീയ സ്വയംസെവക സംഘ കെ പൂര്വ പ്രമുഖ കുപ സീ സുദര്ശന നെ ജാഹിര കിയാ ഹൈ। കാംഗ്രെസ കെ എക മുഖര നെതാ കെ സാഥ സംഘ കെ പൂര്വ പ്രമുഖ കെ ബയാനൊം കൊ ജൊഡനാ കുഛ ബൊഗൊം കൊ ഭബെ ഹീ ഗബത ബഗ സകതാ ഹൊ। ബെകിന ഹകീകത യഹീ ഹൈ। സുദര്ശന നെ കഹാ ഹൈ കി അംഗ്രെജിയത ഇസ ദെശ കീ സംസ്കृതി കൊ ബിഗാഡ തൊ രഹീ ഹീ ഹൈ, ദെശ മെം എകതാ കീ ഭാവനാ പര ഭീ അസര ഡാബ രഹീ ഹൈ। കപിബ സിബ്ബബ നെ ഭീ ജബ ഹിംദീ പഢാനെ കീ വകാബത കീ തൊ ഉനകാ ഭീ യഹീ കഹനാ ഥാ കി ഹിംദീ കീ പഢാഈ കെ ജരിഎ ദെശഭര കെ ബച്ചെ എകതാ കെ സൂത്ര മെം ബംധ സകെംഗെ।
യെ കഡവീ സചാഈ ഹൈ കി സരകാരീ കൊശിശൊം കെ ജരിഎ ഹിംദീ അപനാ അസബ മുകാമ ഹാസിബ നഹീം കര പാഈ। ദൂസരെ ശബ്ദൊം മെം കഹെം തൊ ഹിംദീ കൊ ഉസകെ അസബ മുകാമ പര പഹുംചാനെ മെം സരകാരീ ഖെബ നെ ജ്യാദാ അഡംഗാ ബഗായാ। ഹിംദീ കൊ ദാസീ ബനാഎ രഖനെ കീ സരകാരീ കവായദ കീ ശുരൂആത 1965 മെം ഹീ ഹൊ ഗഈ ഥീ, ജബ ഭാഷാ സംബംധീ സംസദ കെ സംകബ്പ മെം യെ തയ കര ദിയാ ഗയാ കി ജബ തക എക ഭീ രാജ്യ സരകാര ഹിംദീ കെ രാജഭാഷാ ഹൊനെ കാ വിരൊധ കരതീ രഹെഗീ, ഉസെ വ്യവഹാരിക തൌര പര രാജഭാഷാ നഹീം ബനായാ ജാ സകെഗാ। സച തൊ യെ ഹൈ കി യെ സംകബ്പ ബാദ മെം ആയാ, ബെകിന ഉസകീ പൂര്വ പീഠികാ 21 നവംബര 1962 കൊ ഹീ ബന ഗഈ ഥീ। ഇസ ദിന ഗഠിത നഗാബൈംഡ രാജ്യ കീ രാജഭാഷാ ഹീ അംഗ്രെജീ ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ കി നഗാബൈംഡ ജൈസെ രാജ്യ ഹിംദീ കൊ ക്യൊംകര അപനാനെ ബഗെ। സാഠ കെ ദശക മെം തമിബനാഡു മെം ഉഭരെ ഹിംദീ വിരൊധ കെ ബിഎ ഗുബജാരീ ബാബ നംദാ കെ എക ആദെശ കൊ ജിമ്മെദാര മാനാ ജാതാ ഹൈ। മശഹൂര പത്രകാര കുബദീപ നൈയ്യര നെ അപനീ പുസ്തക സ്കൂപ മെം ഇസ ഘടനാ കാ ജിക്ര കിയാ ഹൈ। ദരഅസബ സംവൈധാനിക പ്രാവധാനൊം കെ ചബതെ 26 ജനവരീ 1965 സെ ഹിംദീ കൊ രാജഭാഷാ കെ തൌര പര അംഗ്രെജീ കാ സ്ഥാന ബെ ബെനാ ഥാ। ഇസെ ദെഖതെ ഹുഎ ഹീ ബതൌര രാജഭാഷാ വിഭാഗ കെ ഇംചാര്ജ മംത്രീ കെ നാതെ നംദാ നെ യെ ആദെശ ദിയാ ഥാ। ബെകിന പഹബെ സെ ജാരീ കെംദ്രീയ സത്താ മെം ഹിംദീ വിരൊധ കീ മാനസികതാ കെ ചബതെ തമിബനാഡു കെ നെതാഒം കൊ യെ പ്രചാരിത കരനെ കാ മൌകാ മിബ ഗയാ കി കെംദ്ര സരകാര ഗൈരഹിംദീ ഭാഷീ രാജ്യൊം പര ജബര്ദസ്തീ ഹിംദീ ഥൊപനാ ചാഹതീ ഹൈ। നംദാ ജീ കൊ അപനീ ഗബതീ കാ അഹസാസ ഹുആ ഓര യഹ ആദെശ വാപസ ബെ ബിയാ ഗയാ। ബെകിന ജൊ ഗബതീ ഹൊനീ ഥീ, വഹ ഹൊ ഗഈ ഥീ। ജിസകാ ഖാമിയാജാ തമിബനാഡു മെം ഖൂനീ സംഘര്ഷ കെ തൌര പര ദിഖാ। ആംദൊബന കീ രിപൊര്ടിംഗ കരനെ ദിബ്ബീ സെ പഹുംചെ പത്രകാരൊം കൊ തബ കെ മദ്രാസ ഓര അബ കെ ചെന്നഈ മെം ఔടൊ വാബൊം സെ അപനെ ഹിംദീ സവാബൊം കെ ജവാബ മെം ഹിംദീ മെം ഹീ സുനനെ കൊ മിബാ – ഹമ ഹിംദീ നഹീം ജാനതാ। യാനീ ഹിംദീ ജാനനെ വാബാ ഭീ അപനീ ക്ഷെത്രീയ അസ്മിതാ ഓര സ്ഥാനീയ രാഷ്ട്രവാദ കൊ ബചാനെ കെ നാമ പര ഹിംദീ കാ വിരൊധീ ഹൊ ഗയാ ഥാ। ഇസ ആംദൊബന നെ തമിബനാഡു മെം സരകാരീ തൌര പര നാ സിര്ഫ ഹിംദീ കൊ ബാഗൂ നഹീം ഹൊനെ ദിയാ, ബബ്കി കെംദ്ര സരകാര കൊ ഹിംദീ കീ ഉസകീ അസബ ജഗഹ പര ബൈഠാനെ കെ അപനെ സംകബ്പ കൊ അനംത കാബ തക ടാബനെ കാ മൌകാ ജരൂര ദെ ദിയാ।
സരകാരീ ഷഡയംത്ര കെ ചബതെ ഹിംദീ വ്യവഹാര മെം രാജഭാഷാ ഭബെ നഹീം ബന പാഈ, ബെകിന 1991 മെം ശുരൂ ഹുഎ ഉദാരീകരണ കെ ദൌര നെ ഹിംദീ കൊ നഈ പഹചാന ദിബാഈ। ബെശക യഹ നീതി ബനാനെ വാബൊം കീ ഭാഷാ നഹീം ബന പാഈ ഹൈ, ബെകിന ബാജാര കീ സബസെ പ്രമുഖ ഭാഷാ ജരൂര ബന ഗഈ। ഓര തൊ ഓര ജിസ രാജ്യ നെ ഹിംദീ വിരൊധ കെ നാമ പര ഖൂന ബഹായാ, ബസെം ജബാഈം ഓര സരകാരീ സംപത്തി കൊ നുകസാന പഹുംചായാ, അബ ഉസ തമിബനാഡു കെ ബൊഗ ഭീ അപനെ ബച്ചൊം കൊ ഹിംദീ പഢാനെ കെ ബിഎ പ്രൊത്സാഹിത കര രഹെ ഹൈം। പിഛബെ ദിനൊം എക പ്രമുഖ അംഗ്രെജീ ദൈനിക കെ ചെന്നഈ സംവാദദാതാ നെ ഖബര ദീ കി സാഠ കെ ദശക കെ ഹിംദീ വിരൊധീ ആംദൊബനകാരീ പീഢീ ഭീ അബ അപനെ ബച്ചൊം കൊ ഹിംദീ പഢാനെ കെ ബിഎ ബഢ-ചഢകര ഹിസ്സാ ബെ രഹീ ഹൈ। തമിബനാഡു മെം ബദബാവ കീ യെ ബയാര കീ അസബ വജഹ ഉദാരീകരണ ഹീ ഹൈ। ഇസീ കെ ചബതെ 1995 മെം ദുനിയാ കീ ജിന പാംച ഭാഷാഒം കൊ സ്ടാര സമൂഹ കെ മാബിക രൂപര്ട മര്ഡൊക നെ ഭവിഷ്യ കീ താകതവര ഭാഷാഎം ബതായാ ഥാ, ഉസമെം ഹിംദീ ഭീ ഥീ। മര്ഡൊക ജാനതെ ഥെ കി ഹിംദീ മെം ബാജാര കൊ ദുഹനെ കീ അകൂത താകത ഹൈ। യഹീ വജഹ ഹൈ കി സ്ടാര സമൂഹ കെ ചൈനബൊം കാ ഭാരതീയ ആസമാന പര ഹമബാ ഹുആ ഓര ദെഖതെ ഹീ ദെഖതെ സ്ടാര സമൂഹ ഭാരത കീ ഇബെക്ട്രॉനിക മീഡിയാ ക്രാംതി കാ അഗുആ ബന ഗയാ। ഹമാരെ ശാസക ഭബെ ഹീ ഹിംദീ കൊ നകാരതെ രഹെ, ബെകിന ജിനകീ ബദൌബത ഹിംദീ അപനെ അഹമ സ്ഥാന സെ ദൂര ഹുഈ, ഉസീ ശാസക വര്ഗ അംഗ്രെജ കൌമ കെ ഹീ എക പ്രഭാവീ ശഖ്സ നെ ഹിംദീ കീ താകത കൊ പഹചാനനെ മെം ഭൂബ നഹീം കീ।
ആജ അഗര കപിബ സിബ്ബബ ഹിംദീ കീ വകാബത കര രഹെ ഹൈം തൊ ഇസകീ വജഹ യെ നഹീം ഹൈ കി ഉനകീ പാര്ടീ കെ പഹബെ കെ കര്താധര്താഒം നെ ജൊ കിയാ, ഉസെ ബെകര ഉനകെ മന മെം കൊഈ പശ്ചാതാപ ഹൈ। യാ ഫിര വെ ഉസ ഭൂബ കൊ സുധാരനാ ചാഹതെ ഹൈം। ഹകീകത തൊ യഹീ ഹൈ കി അംഗ്രെജിയത കെ വര്ചസ്വ കെ ഇസ ദൌര മെം ഭീ ഹിംദീ അപനീ താകത ബഢാതീ ജാ രഹീ ഹൈ। കശ്മീര സെ ബെകര കന്യാകുമാരീ തക, ഗുജരാത സെ ബെകര ഉസ നഗാബൈംഡ തക, ജിസകീ രാജഭാഷാ അംഗ്രെജീ ഹൈ, ഹിംദീ കൊ ജാനനെ-ബൊബനെ, സമഝനെ ഓര ഗുനഗുനാനെ വാബൊം കീ സംഖ്യാ ബഢതീ ജാ രഹീ ഹൈ। സര്വൊച്ച അദാബതൊം തക മെം ഉസെ ബാഗൂ കരനെ കെ ബിഎ മാംഗ ബഢതീ ജാ രഹീ ഹൈ। ദിബ്ബീ ഹാഈകൊര്ട മെം ഹിംദീ മെം സുനവാഈ ഓര ഇംസാഫ കൊ ബെകര തീന ഹജാര സെ ജ്യാദാ വകീബൊം കാ മൈദാന മെം കൂദ പഡനാ കൊഈ കമ നഹീം ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ, അപനെ വിസ്താര മെം ഹിംദീ കാ സഹാരാ ബെകര താകതവര ബനാ ബാജാര അബ ഹിംദീ കൊ ഭീ താകതവര ബനാ രഹാ ഹൈ। യെ താകത ഹീ ഹൈ കി ഹിംദീ കൊ ബെകര അംഗ്രെജീ ദാം ബൊഗൊം തക കാ രവൈയാ ബദബതാ നജര ആ രഹാ ഹൈ। ഇസസെ സാഫ ഹൈ കി ആനെ വാബെ ദിനൊം മെം ഹിംദീ കീ ജയജയകാര ബഢതീ ഹീ ജാഎഗീ। ജരൂരത ഇസ ബാത കീ ഹൈ കി ഖാംടീ ഹിംദീ വാബെ ഭീ ഇസ തഥ്യ കൊ സമഝെം ഓര അപനീ താകത കൊ സകാരാത്മക തരീകെ സെ ഇസ നെക കാമ മെം ബഗാഎം।

അംദരഖാനെ മെം ഭീ ഹുഈ ഡീബ

ഉമെശ ചതുര്വെദീ
യഹ ബെഖ പ്രഥമ പ്രവക്താ കെ 01 സിതംബര 2009 കെ അംക മെം പ്രകാശിത ഹുആ ഹൈ।
ഭാരതീയ ബൊകതംത്ര മെം ഇസ ബാത പര ശക നഹീം ഹൈ കി ഇസ ദെശ കാ സബസെ താകതവര പ്രധാനമംത്രീ കാ പദ ഹൈ। ജാഹിര ഹൈ ഉന്ഹെം നിയംത്രിത കരനെ വാബീ പാര്ടിയൊം കെ അധ്യക്ഷ കീ താകത ഭീ കമ നഹീം ഹൊഗീ। ഇസ ദെശ മെം ശായദ ഹീ കൊഈ മാനെഗാ കി കാംഗ്രെസ അധ്യക്ഷ സൊനിയാ ഗാംധീ ഓര ഉനകെ നിര്ദെശന മെം കാമ കരനെ വാബെ പ്രധാനമംത്രീ മനമൊഹന സിംഹ ഭീ മീഡിയാ കെ സാമനെ കമജൊര ഹൊംഗെ। ബെകിന യെ സൊബഹ ആനെ സഹീ ഹൈ കി പിഛബെ ആമ ചുനാവൊം മെം ദെശ കീ സത്താ സംഭാബ രഹെ യെ ദൊനൊം ദിഗ്ഗജ ഭീ കമജൊര സാബിത ഹുഎ। ചുനാവീ സമര കെ ദൌരാന സൊനിയാ ഗാംധീ ഓര മനമൊഹന സിംഹ കൊ ഭീ മീഡിയാ കൊ അംദരഖാനെ മെം പൈകെജ ദെനാ പഡാ। നാമ നാ ഛാപനെ കീ ശര്ത പര കാംഗ്രെസ പാര്ടീ കെ ഹീ എക രസൂഖദാര നെതാ കൊ ഇസ തഥ്യ കൊ സ്വീകാര കരനെ സെ ഗുരെജ നഹീം ഹൈ।
ചുനാവ കെ ദൌരാന പ്രത്യാശിയൊം കെ പക്ഷ മെം ഖബര ഛാപനെ ഓര പൈസെ യാ പൈകെജ ഡീബ നാ കരനെ വാബെ പ്രത്യാശിയൊം കീ ഖബരൊം കൊ സിരെ സെ നകാര ദെനെ കാ ആരൊപ തൊ മീഡിയാ പര ബഗ ഹീ രഹാ ഹൈ। പൈസെ കമാനെ കീ ഇസ ബഹതീ ഗംഗാ മെം ഹാഥ ധൊനെ മെം ദെശ കെ കഈ ബഡെ മീഡിയാ ഘരാനൊം കെ ബാരെ മെം ഖുബെആമ സവാബ-ജവാബ ഹൊ ഹീ രഹെ ഹൈം। ഇസെ ബെകര ആരൊപീ മീഡിയാ കൊ ഭീ ബചാവ മെം ഉതരനാ പഡാ ഹൈ। ബെകിന യെ ഭീ സച ഹൈ കി എക-എക വൊട കെ ജുഗാഡ മെം ബഗീ കാംഗ്രെസ ഓര ഭാരതീയ ജനതാ പാര്ടീ ജൈസീ പാര്ടിയൊം നെ മീഡിയാ കെ എക ബഡെ ധഡെ കീ ഇസ ജായജ-നാജായജ മാംഗ കെ ആഗെ ഘുടനെ ടെകനെ മെം ഹീ അപനീ ഭബാഈ സമഝീ। ഭാരതീയ ജനതാ പാര്ടീ കെ സാംസദ ഓര വരിഷ്ഠ പത്രകാര ചംദന മിത്രാ ദെശ കെ ബഡെ ഖബരിയാ ചൈനബൊം പര ആരൊപ ബഗാ ഹീ ചുകെ ഹൈം കി ഉന്ഹൊംനെ എക സംഗഠന ബനാകര പാര്ടിയൊം സെ വിജ്ഞാപന ബടൊരെ। ബെകിന കാംഗ്രെസ നെതാ കാ ഖുബാസാ ഇസസെ ആഗെ കീ ബാത ബതാ രഹാ ഹൈ। ഉന്ഹൊംനെ കഹാ കി കഈ ബഡെ ചൈനബൊം നെ അംദരഖാനെ മെം ഉനസെ ബിനാ കിസീ രസീദ ഓര പക്കീ ഖാതാ-ബഹീ കെ ഭീ പൈസെ ബിഎ। ഇസമെം കഈ ബഡെ ഓര നാമീ പത്രകാര ഭീ ശാമിബ ഹൈം। ഉത്തര പ്രദെശ കെ എക നെതാ നെ ഭീ നാമ നാ ഛാപനെ കീ ശര്ത പര ബതായാ കി എക ചൈനബ നെ തൊ ബാകായദാ ബീഎസപീ കെ നെതാഒം സെ ഭീ അംദരഖാനെ മെം ഡീബിംഗ കീ। ജിസമെം ഉസകെ സംപാദക കാ ഹീ ബഡാ ഹാഥ രഹാ।
വൈസെ സ്ഥാനീയ ഓര ജിബാ സ്തര പര ഏസെ ആരൊപ പഹബെ ഭീ ബഗതെ രഹെ ഹൈം। കുഛ തഥ്യൊം മെം സച്ചാഈ ഭീ രഹീ ഹൈ। കുഛ എക ബൊഗ രാഷ്ട്രീയ സ്തര പര ഭീ ഏസാ കരതെ രഹെ ഹൊംഗെ। ബെകിന ആമതൌര പര പത്രകാരിതാ കെ മൂബ മാനദംഡൊം കാ ഖയാബ രഖാ ജാതാ ഥാ। ബെകിന ഇസ ബാര ഇസെ ഖുബകര സ്വീകാര കിയാ ഗയാ, യഹീ വജഹ ഹൈ കി ഇസ ബാര സവാബ ഭീ ജ്യാദാ ഉഠ രഹെ ഹൈം। വൈസെ സച തൊ യെ ഹൈ കി മധ്യ പ്രദെശ കെ എക അഖബാര നെ 1996 കെ സ്ഥാനീയ ചുനാവൊം മെം അപനീ ജിബാ യൂനിടൊം കൊ പ്രത്യാശിയൊം സെ കമാഈ കാ ബക്ഷ്യ ദിയാ ഥാ। ജിസനെ നഹീം ദിയാ, ഉനകാ അഖബാര നെ ബॉയകാട കിയാ ഓര ഇസകീ കീമത ഉന പ്രത്യാശിയൊം കൊ ചുകാനീ പഡീ ഥീ। ബെകിന കമാഈ കാ യെ രാസ്താ ചബ നികബാ തൊ ഇസെ മീഡിയാ ഘരാനൊം നെ അപനാനെ മെം ദെര നഹീം ബഗാഈ।
ധീരെ-ധീരെ യെ രൊഗ പൂരെ ദെശ മെം ഫൈബനെ ബഗാ। പംജാബ കെ പിഛബെ വിധാനസഭാ ചുനാവ മെം കാംഗ്രെസ കെ എക പ്രചാര പ്രഭാരീ കൊ ഇസ നഈ പരിപാടീ സെ പഹബീ ബാര സാബകാ പഡാ। അബ തക വെ ജാനതെ ഥെ കി പ്രചാര കെ ബിഎ രാജ്യ യാ രാഷ്ട്രീയ മുഖ്യാബയ സെ അപനെ ബക്ഷ്യ സമൂഹ വാബെ അഖബാരൊം ഓര ടീവീ ചൈനബൊം കൊ വിജ്ഞാപന ജാരീ കിയാ ജാതാ ഹൈ। ബെകിന ഉസ വിധാനസഭാ ചുനാവ മെം പഹബീ ബാര ഉന്ഹെം പതാ ചബാ കി മീഡിയാ ഘരാനൊം നെ അപനീ ജിബാ യൂനിടൊം കൊ ബക്ഷ്യ ദെ രഖെ ഥെ। അബ മരതാ പത്രകാര ക്യാ നാ കരതാ, ബിഹാജാ ദൊ-ദൊ തീന-തീന സംസ്ഥാനൊം കെ സ്ഥാനീയ പത്രകാരൊം നെ ആപസ മെം ഗുട ബനാകര ഖുദ കീ മാര്കെടിംഗ കീ ഓര ദബാവ ബനാകര ഉനസെ വിജ്ഞാപന കീ മാംഗ കീ। ഇസകെ കുഛ മഹീനൊം ബാദ ഗുജരാത മെം വിധാനസഭാ ചുനാവ ഹുഎ। ജബ വെ ഗുജരാത കെ ചുനാവ പ്രചാര കെ സമംദര മെം ഉതരെ തൊ വഹാം ഭീ പത്രകാരീയ ഭ്രഷ്ടാചാര കീ ഇസ ഗംഗാ സെ സാബകാ പഡാ। രഹീ-സഹീ കസര ബൊകസഭാ ചുനാവൊം മെം പൂരീ ഹൊ ഗഈ। ബിഹാജാ അബ തൊ വെ മാന കെ ചബതെ ഹൈം കി ഹര രാജ്യ മെം ഉന്ഹെം ഏസാ ഹീ അനുഭവ ഹൊനെ വാബാ ഹൈ।
ജിസ തരഹ സെ മീഡിയാ കെ എക വര്ഗ കീ ജായജ-നാജായജ മാംഗൊം കെ സാമനെ ബഡെ – ബഡെ ദബൊം കെ ബഡെ നെതാഒം തക കൊ ഝുകനാ പഡാ, ഉസസെ സാഫ ഹൈ കി ആജ മീഡിയാ കിതനാ താകതവര ഹൊ ഗയാ ഹൈ ഓര എക-എക വൊട കീ ജുഗത മെം ജുടെ നെതാഒം കെ ബിഎ ഏസെ മീഡിയാ കൊ നകാരനാ ഭീ ഉനകെ ബിഎ ആസാന നഹീം രഹാ। ഏസെ മെം സബസെ ബഡാ സവാബ യെ ഹൈ കി ഭ്രഷ്ടാചാര പര സവാബ ഉഠാനെ കീ താകത രഖനെ വാബെ മീഡിയാ സംസ്ഥാന ഇസ പരിപാടീ കെ ബാദ ക്യാ സരകാര ഓര നെതാഒം പര ഉസീ ആക്രാമകതാ സെ സവാബ ഉഠാ സകെംഗെ। ഇസകാ ജവാബ പാനാ ഫിബഹാബ ആസാന നഹീം ബഗതാ। ബെകിന ഇസകെ സാഥ യെ ഭീ സച ഹൈ കി ജൊ പാര്ടീ യാ ഉസകെ താകതവര നെതാ മീഡിയാ കീ ഇസ നാജായജ മാംഗ കെ സാമനെ ഝുക സകതെ ഹൈം, ക്യാ ഗാരംടീ ഹൈ കി വെ ദെശ കെ ഉന അഹമ മസബൊം കൊ ശിദ്ദത സെ ഹബ കര പാഎംഗെ, ജിനകെ ബിഎ മജബൂതീ ഓര ദृഢതാ കീ ജരൂരത ഹൊതീ ഹൈ।
സാഫ ഹൈ കി യെ മാന്യതാഒം ഓര ഉസൂബൊം പര സംകട കാ ദൌര ഹൈ। ബെകിന യെ ഭീ സച ഹൈ കി സംകട കെ ദൌര ഹീ നഎ ഉസൂബൊം, മജബൂത പരംപരാഒം ഓര മാനവീയ മൂബ്യൊം കീ സ്ഥാപനാ കീ നഈ രാഹ ഭീ സുഝാതെ ഹൈം। ജബ ഹിംദീ പത്രകാരിതാ കെ ശബാകാ പുരൂഷ ഓര നൌജവാന പത്രകാരൊം കീ ടൊബീ ഇസകെ ഖിബാഫ ആവാജ ഉഠാനെ മെം നഹീം ഹിചക രഹീ ഹൈ തൊ നഈ ഉമ്മീദ കാ ദീയാ ജബാനാ ഗബത നഹീം ഹൊഗാ।