ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା- ସଵାଲ ସିର୍ଫ ପାଠକୋଂ କା ନହୀଂ

ଉମେଶ ଚତୁର୍ଵେଦୀ
ପଚାସ କରୋଡ଼ ହିଂଦୀ ଭାଷିଯୋଂ କେ ଦେଶ ମେଂ ଅଗର ହିଂଦୀ କୀ ସବସେ ଲୋକପ୍ରିଯ ପତ୍ରିକା ହଂସ ବାରହ ହଜାର କେ ଆସପାସ ହୀ ବିକତୀ ହୋ ତୋ, ହିଂଦୀଭାଷିଯୋଂ କେ ସାହିତ୍ଯିକ ସଂସାର ପର ସଵାଲ ଉଠେଂଗେ ହୀ। କିସୀ ଭୀ ଭାଷା କୀ ରଚନାଶୀଲତା କୀ ସବସେ ବେହତର ପ୍ରତିନିଧି ଉସକୀ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରିକାଏଂ ହୀ ହୋତୀ ହୈଂ। ନିଶ୍ଚିତ ତୌର ପର ଇସ ମୋର୍ଚେ ପର ହିଂଦୀ କା ପୂରା ପରିଦृଶ୍ଯ ନିରାଶାଜନକ ହୈ। ହିଂଦୀ କୀ ଲୋକପ୍ରିଯ ପତ୍ରକାରିତା ମେଂ ଜିସ ତରହ ଦୈନିକ ଅଖବାରୋଂ କୀ ଭୂମିକା ବଢ଼ତୀ ଜା ରହୀ ହୈ, ଵହ ନିଶ୍ଚିତ ତୌର ପର ହିଂଦୀ କେ ଲିଏ ବେହତର ସଂକେତ ତୋ ହୈ। ଲେକିନ ଇସ ଲୋକପ୍ରିଯତା କେ ବରକ୍ସ ହିଂଦୀ ମେଂ କମ ସେ କମ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କୋ ଲେକର ପାଠକୋଂ ମେଂ ସଂସ୍କାର ଵିକସିତ ନହୀଂ ହୋ ପାଏ ହୈଂ। ହିଂଦୀ ମେଂ ଜବ ଭୀ ଇସକୀ ତରଫ ଧ୍ଯାନ ଦିଯା ଜାତା ହୈ, ସବସେ ପହଲା ଧ୍ଯାନ ରାଜଭାଷା କୋ ଲେକର ସରକାରୀ ଉଦାସୀନତା କୀ ଓର ହୀ ଜାତା ହୈ। ରାଜଭାଷା ବନନେ କେ ବାଵଜୂଦ ନୀତି ନିଯଂତାଓଂ ଔର ସତ୍ତା ଵିମର୍ଶ ମେଂ ହିଂଦୀ କୀ ଭୂମିକା ଵୈସୀ ନହୀଂ ହୋ ପାଈ ହୈ, ଜୈସୀ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ ହୈ। ରଚନାଶୀଲତା ଔର ରଚନାତ୍ମକତା ସେ ଜୁଡ଼େ ଵିମର୍ଶ କୋ ଲେକର ହିଂଦୀଭାଷୀ ରାଜ୍ଯୋଂ କୋ ଛୋଡ଼ ଦେଂ ତୋ କେଂଦ୍ରୀଯ ସ୍ତର ପର ହିଂଦୀ ସାପେକ୍ଷ ମାହୌଲ ଅଭୀ ବନନା ବାକୀ ହୈ। ଲେକିନ ସିର୍ଫ ଇସୀ ଵଜହ ସେ ଯହ ମାନ ଲିଯା ଜାଯ କି ହିଂଦୀ କେ ଲିଏ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କା ମାହୌଲ ନହୀଂ ରହା ତୋ ଯହ ନିଷ୍କର୍ଷ ଅଧୂରା ହୀ ମାନା ଜାଏଗା।
ହିଂଦୀ ମେଂ ଆଜ ଭୀ ଲୋକପ୍ରିଯ କିତାବୋଂ କା ସଂସ୍କରଣ ହଜାର ସେ ଦୋ ହଜାର ତକ ହୀ ହୋତା ହୈ। ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା ପର ଚର୍ଚା କେ ଵକ୍ତ ହିଂଦୀ ପ୍ରକାଶନ ଜଗତ କୀ ଉଦାସୀନତା ପର ଭୀ ଧ୍ଯାନ ଜାନା ସହଜ ହୀ ହୈ। ଯହ ସଚ ହୈ କି ହିଂଦୀ କୀ କମାଈ ଖାନେ ଵାଲେ ପ୍ରକାଶକୋଂ ନେ ଭୀ ହିଂଦୀ କେ ସାହିତ୍ଯିକ ସଂସ୍କାର କୋ ଵିକସିତ କରନେ ମେଂ କୋଈ ଖାସ ଯୋଗଦାନ ନହୀଂ ଦିଯା। ଆଜାଦୀ କେ ତତ୍କାଲ ବାଦ ଚୂଂକି ମାହୌଲ ରାଷ୍ଟ୍ରୀଯତା ସେ ଓତପ୍ରୋତ ଥା, ଲିହାଜା ଉସ ଵକ୍ତ ହିଂଦୀ କେ ଲିଏ ସୋଚନେ-ମରନେ ଵାଲେ ଲୋଗ ଥେ। ଉସ ମାହୌଲ କା ହୀ ଅସର ଥା କି ଉସ ଵକ୍ତ ହିଂଦୀ ମେଂ ସାହସିକ ପହଲ କରନେ କୀ ଜିଦ୍ଦ କା ବୋଲବାଲା ଥା। ଲେକିନ ଜୈସେ-ଜୈସେ ଉଦାରୀକରଣ କୀ ତରଫ ହମାରେ କଦମ ବଢ଼ତେ ଗଏ, ହିଂଦୀ କୀ ରଚନାଶୀଲତା କୋ ଲେକର ଜିଦ୍ଦୀପନ ମେଂ କମୀ ଆତୀ ଗଈ। ସାହସିକ ପହଲ ତୋ ଅବ ସିର୍ଫ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ ହୀ ବାତ ହୈ। ଯହ କହନା କି ସିର୍ଫ ଇସକେ ଚଲତେ ହୀ ହିଂଦୀ ମେଂ ଲୋକପ୍ରିଯ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କେ କ୍ଷିତିଜ କା ଫୈଲାଵ ନହୀଂ ହୁଆ ତୋ ଯହ ଭୀ ଅତିଶଯୋକ୍ତି ହୀ ହୋଗୀ। ହାଲାଂକି ଯହ ଭୀ ଏକ କାରଣ ଜରୂର ହୋ ସକତା ହୈ।
ଆଜ ହିଂଦୀ କେ କୁଛ ଉତ୍ସାହୀ କାର୍ଯକର୍ତା ତର୍କ ଦେତେ ନହୀଂ ଥକ ରହେ ହୈଂ କି ଜବ ଭାସ୍କର, ଜାଗରଣ, ଅମର ଉଜାଲା, ରାଜସ୍ଥାନ ପତ୍ରିକା, ହିଂଦୁସ୍ତାନ, ସରସ ସଲିଲ, ପ୍ରତିଯୋଗିତା ଦର୍ପଣ, ଗृହଶୋଭା ଲାଖୋଂ କୀ ସଂଖ୍ଯା ମେଂ ବିକ ସକତେ ହୈଂ ତୋ ହିଂଦୀ କୀ କୋଈ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରିକା କ୍ଯୋଂ ସାତ ସେ ଦସ ହଜାର କୀ ସଂଖ୍ଯା ତକ ଭୀ ନହୀଂ ପହୁଂଚ ପାତୀ। ଲେକିନ ଯହ ତର୍କ ଭୀ ଏକାଂଗୀ ହୀ ହୈ। କ୍ଯୋଂକି ଜୋ ସାମଗ୍ରୀ ସରସ ସଲିଲ ମେଂ ଛପ ସକତୀ ହୈ, ଵହ କିସୀ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରିକା କୀ ସାମଗ୍ରୀ ନହୀଂ ହୋ ସକତୀ। ଦରଅସଲ ହର ପ୍ରକାଶନ ଔର ଵିଷଯ ଵିଶେଷ କା ଅପନା ଅନୁଶାସନ ହୋତା ହୈ। ବଚ୍ଚୋଂ କୀ ପତ୍ରିକା ମେଂ ସମୋସେ ବନାନେ କୀ ଵିଧିଯାଂ ଯା ଫିର ଲିପସ୍ଟିକ ଲଗାନେ କେ ତରୀକେ କୀ ଜାନକାରୀ ନହୀଂ ଦୀ ଜା ସକତୀ। ଵୈସେ ହୀ ମହିଲା ପତ୍ରିକାଓଂ ମେଂ ରାଜନୀତିକ ଭଂଡାଫୋଡ଼ କୀ ସାମଗ୍ରୀ ଦେନା ଭୀ ଅଟପଟା ହୀ ଲଗେଗା। କୁଛ ଯହୀ ହାଲତ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କୀ ଭୀ ହୈ। ଵହାଂ ହର ତରହ କୀ ସାମଗ୍ରୀ ଦେନା ସଂଭଵ ହୀ ନହୀଂ ହୋଗା। ଐସେ ମେଂ କିସୀ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରିକା କୀ କିସୀ ଲୋକପ୍ରିଯ ପତ୍ରିକା ସେ ତୁଲନା ହୀ ବେମାନୀ ହୋଗା। ଲେକିନ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଂ ହାଲ ହୀ ମେଂ ହୁଈ ଐସୀ ଏକ ଗୋଷ୍ଠୀ ମେଂ ଐସୀ ତୁଲନା କୀ ଗଈ ତୋ ହଂଗାମା ମଚ ଗଯା।
ହିଂଦୀ ମେଂ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କେ ସାମନେ ଆଜ ପ୍ରସାର କା ଜୋ ସଂକଟ ଦିଖ ରହା ହୈ, ଉସକେ ଦୋ କାରଣ ହୈଂ। ପହଲା ତୋ ଵିଚାରଶୀଲତା କୋ ଭୌତିକ ଯାନୀ ଆର୍ଥିକ ପ୍ରଶ୍ରଯ ଦେନେ ଵାଲେ ଉଦାର ହାଥୋଂ କୀ କମୀ ହୋ ଗଈ ହୈ। ଉଦାରୀକରଣ କେ ଦୌର ମେଂ ଇସ ତଥ୍ଯ ପର ଗୌର ଫରମାନେ କୀ କହୀଂ ଜ୍ଯାଦା ଜରୂରତ ହୈ। ଵୈଚାରିକତା ସେ ଓତପ୍ରୋତ ସାହସିକ ପହଲ କରନେ ଵାଲେ ଲୋଗୋଂ କୀ କମୀ ଭୀ ହମାରେ ଇସ ପିଛଡ଼େପନ କେ ଲିଏ ଜିମ୍ମେଦାର ହୈ। ଵୈସେ ତୋ ହର ତରହ କୀ ପତ୍ରକାରିତା ପାଠକ କେଂଦ୍ରିତ ହୀ ହୋତୀ ହୈ। ଲେକିନ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା ପର ପାଠକ କୋ ସଂସ୍କାରିତ କରନେ ଔର ଵୈଚାରିକତା ସେ ଲୈସ କରନେ କୀ ଜିମ୍ମେଦାରୀ ଭୀ ହୋତୀ ହୈ। ଵୈସେ ଯହ କାମ କ୍ଷେତ୍ର ଵିଶେଷ କେ ନିଯଂତାଓଂ ଔର ଭାଷା କୀ କମାଈ ଖାନେ ଵାଲେ ଵର୍ଗ କା ଭୀ ହୈ, ତାକି ଵେ ଅପନୀ ଭାଷା କୋ ଜିମ୍ମେଦାର ଔର ଵୈଚାରିକ ରଚନାଶୀଲତା କା ଵାହକ ବନା ସକେଂ। ଦୁର୍ଭାଗ୍ଯ ସେ ଇସ ମୋର୍ଚେ ପର କୋଈ କାମ ନହୀଂ ହୁଆ ହୈ। ଜାହିର ହୈ କି ପାଠକୀଯ ସଂସ୍କାରହୀନତା ଭୀ ଆଜ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କୀ ରାହ ମେଂ ରୋଡ଼ା ବନକର ଖଡ଼ୀ ହୈ। ଜିସ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମେଂ କିତାବୋଂ କୀ ବିକ୍ରୀ କେ ଆଂକଡ଼େ ଗିନାତେ ହମ ଅପନୀ ହିଂଦୀ ମେଂ ଐସେ ଭଵିଷ୍ଯ କୀ ଚିଂତା କରତେ ରହତେ ହୈଂ, ପୈସା, ପାଠକୀଯତା ଔର ଉଦାରୀକରଣ କେ ବାଵଜୂଦ ଵହାଂ ଭୀ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା କୀ କୋଈ ବହୁତ ଜ୍ଯାଦା ବେହତର ସ୍ଥିତି ନହୀଂ ହୈ। ଵହାଂ ଭୀ ଅଗର କଲା ଅକାଦମିଯାଂ ଯା ଟ୍ରସ୍ଟ ଔର ଵିଶ୍ଵଵିଦ୍ଯାଲଯ ମଦଦ ନହୀଂ କରତେ ତୋ ଗ୍ରାଂଟା ଯା ନ୍ଯୂଯାର୍କର ଜୈସୀ ପତ୍ରିକାଓଂ କେ ସହଜ ପ୍ରକାଶନ କା ଅନୁମାନ ଭୀ ନହୀଂ ଲଗାଯା ଜା ସକତା। ଜବକି ଭାରତ ମେଂ ହୀ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ କିସୀ କିତାବ କା ପାଂଚ ହଜାର ସେ ଜ୍ଯାଦା କା ସଂସ୍କରଣ ନିକଲତା ହୈ।
ତୋ କ୍ଯା ଯହ ମାନ ଲିଯା ଜାଯ କି ହିଂଦୀ କୀ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରକାରିତା ମେଂ ସର୍ଵତ୍ର ଘଟାଟୋପ ଅଂଧେରା ହୀ ଅଂଧେରା ହୈ। ଫିଲହାଲ ଭଲେ ହୀ ଐସା ଲଗ ରହା ହୋ, ଲେକିନ ସଚ ତୋ ଯହ ହୈ କି ଏକ ବାର ଫିର ହିଂଦୀ କୀ କମାଈ ଖା ରହେ ଲୋଗୋଂ ପର ହୀ ଇସ ଅଂଧେରେ ସେ ବାହର ନିକଲନେ କୀ ଜିମ୍ମେଦାରୀ ହୈ। ବଡ଼େ ଅଖବାର ସମୂହ, ସଂସ୍ଥାନିକ ଘରାନେ ଔର ଵିଶ୍ଵଵିଦ୍ଯାଲଯ ଅଗର ପୂଂଜୀ କା ଆଧାର ମୁହୈଯା କରାଏଂ ତୋ ହିଂଦୀ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରରକାରିତା ମେଂ ରଚନାଶୀଲତା କୋ ନଯା ଆଯାମ ମିଲେଗା। ତବ ଶାଯଦ ହମେଂ ପାଠକୋଂ କା ରୋନା ନ ରୋନେ କା କୋଈ କାରଣ ଭୀ ନହୀଂ ରହ ପାଏଗା।

ଭଲା ହୋ ହମ ହିଂଦୀ ଵାଲୋଂ କା

ଉମେଶ ଚତୁର୍ଵେଦୀ
ରାଜଧାନୀ ଦିଲ୍ଲୀ ମେଂ ଇନ ଦିନୋଂ ତକରୀବନ ରୋଜ ହୀ କହୀଂ ହଲକୀ ଔର ତେଜ ବାରିଶ ହୋ ଜାତୀ ହୈ। ବରସାତୀ ଫୁହାରୋଂ କେ ବୀଚ ମୌସମ ମେଂ ଠଂଡକ କା ଅହସାସ ହୋନା ସ୍ଵାଭାଵିକ ହୈ। ଲେକିନ ଯହାଂ ରାଜଭାଷା କେ ସାହିତ୍ଯିକ ଗଲିଯାରେ ମେଂ ଇନ ଦିନୋ ଗରମୀ କୀ ତାସୀର କୁଛ ଜ୍ଯାଦା ହୀ ମହସୂସ କୀ ଜା ରହୀ ହୈ। ଗରମୀ କୀ ଵଜହ ବନା ହୈ ଦେଶ କେ ସବସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ସାହିତ୍ଯିକ ସଂସ୍ଥାନ ଭାରତୀଯ ଜ୍ଞାନପୀଠ କୀ ପତ୍ରିକା ନଯା ଜ୍ଞାନୋଦଯ ମେଂ ପ୍ରକାଶିତ ଶହର ମେଂ କର୍ଫ୍ଯୂ କେ ଉପନ୍ଯାସକାର ଵିଭୂତି ନାରାଯଣ ରାଯ କା ଏକ ଇଂଟରଵ୍ଯୂ। ଜିସମେଂ ଉନ୍ହୋଂନେ ହିଂଦୀ କୀ କୁଛ ଲେଖିକାଓଂ କୀ ଆତ୍ମକଥାଓଂ କେ ବହାନେ ଅସଂସଦୀଯ କିସ୍ମ କୀ ଟିପ୍ପଣୀ କର ଦୀ ହୈ। ଚୂଂକି ଵିଭୂତି ନାରାଯଣ ରାଯ ଗାଂଧୀ ଜୀ କେ ନାମ ପର ବନେ ଅଂତରରାଷ୍ଟ୍ରୀଯ ହିଂଦୀ ଵିଶ୍ଵଵିଦ୍ଯାଲଯ କେ କୁଲପତି ଔର ଉତ୍ତର ପ୍ରଦେଶ କୈଡର କେ ପୂର୍ଵ ପୁଲିସ ଅଧିକାରୀ ହୈଂ, ଇସଲିଏ ଉନକୀ ଲାନତେଂ-ମଲାମତେଂ କା ଦୌର ତେଜ ହୋ ଗଯା ହୈ। ହିଂଦୀ କେ ଅତିଜନଵାଦୀ ଏକ୍ଟିଵିସ୍ଟ ପତ୍ରକାରୋଂ, ଲେଖକୋଂ ଔର ସଂସ୍କृତିକର୍ମିଯୋଂ କା ଗ୍ରୁପ ରାଯ କୋ ହିଂଦୀ ଵିଶ୍ଵଵିଦ୍ଯାଲଯ ସେ ବର୍ଖାସ୍ତ କରାନେ କୋ ଲେକର ଅଭିଯାନ ଜାରୀ ରଖେ ହୁଏ ହୈ।
ଇସ ଲଡ଼ାଈ କୋ ଲେକର ବହସବାଜିଯୋଂ କା ଦୌର ତେଜ ହୈ। କ୍ଯା ଗଲତ ହୈ ଔର କ୍ଯା ସହୀ, ଇସ ପର ଵିଚାର କିଯା ଜାନା ଯହାଂ ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ଭୀ ନହୀଂ ହୈଂ। ଇସ ପୂରେ ବହସ ମେଂ ଏକ ତଥ୍ଯ ପର ଧ୍ଯାନ ନହୀଂ ଦିଯା ଗଯା କି ଯହ ମସଲା ଉଛଲା କୈସେ। ଦରଅସଲ ରାଯ କେ ଇଂଟରଵ୍ଯୂ କୋ ଲେକର ସବସେ ପହଲେ ଅପନୀ ଆକ୍ରାମକତା କେ ଲିଏ ମଶହୂର ଅଂଗ୍ରେଜୀ ଅଖବାର ଇଂଡିଯନ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ନେ ଖବର ବନାଈ। ଅଗସ୍ତ ମହୀନେ କେ ପହଲେ ଦିନ ଇସ ଖବର କେ ଛପନେ ସେ କରୀବ ହଫ୍ତାଭର ପହଲେ ସେ ନଯା ଜ୍ଞାନୋଦଯ କା ଅଂକ ବାଜାର ମେଂ ମୌଜୂଦ ଥା। ଲେକିନ ଉସେ କିସୀ ନେ ନୋଟିସ ନହୀଂ ଲିଯା, ନୋଟିସ ଲିଯା ଭୀ ଗଯା ତୋ ତବ, ତବ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ମେଂ ଯହ ଖବର ସାଯା ହୁଈ। ତବ ସେ ଦେଶ କେ ଅତି ଜନଵାଦୀ ସାହିତ୍ଯିକ-ସାଂସ୍କृତିକ ଖେମେ କା ହରାଵଲ ଦସ୍ତା ଵିଭୂତି ନାରାଯଣ ରାଯ କେ ଖିଲାଫ ପିଲ ପଡ଼ା ହୈ। ଐସା କୈସେ ହୋ ସକତା ହୈ କି ହିଂଦୀ ମେଂ ଏକ୍ଟିଵିସ୍ଟ କୀ ଭୂମିକା ନିଭା ରହେ ଇସ ହରାଵଲ ଦସ୍ତେ କେ କିସୀ ସଦସ୍ଯ କୀ ନଜର ମୂଲ ହିଂଦୀ ମେଂ ହିଂଦୀ କୀ ପ୍ରମୁଖ ସାହିତ୍ଯିକ ପତ୍ରିକାଓଂ ମେଂ ଶୁମାର ନଯା ଜ୍ଞାନୋଦଯ ପର ନହୀଂ ପଡ଼ୀ ହୋଗୀ। ଉନକୀ ନଜର ମେଂ ଵିଭୂତି କା ଇଂଟରଵ୍ଯୂ ଵିଵାଦାସ୍ପଦ ତଭୀ ବନା, ଜବ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ମେଂ ଇସକୀ ଖବର ହୁଈ। ଯହାଂ ଇସ ତଥ୍ଯ ପର ଭୀ ଧ୍ଯାନ ଦିଏ ଜାନେ କୀ ଜରୂରତ ହୈ କି କ୍ଯା ଏକ୍ସପ୍ରେସ କା ରିପୋର୍ଟର ହିଂଦୀ କୀ ପତ୍ରିକାଓଂ ସେ ଉତନେ ହୀ ସହଜ ତରୀକେ ସେ ବାବସ୍ତା ହୋତେ ହୈଂ, ଜିତନା ଵେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ପ୍ରକାଶନୋଂ କେ ସାଥ ହୋତେ ହୈଂ। ଅଗର ଐସା ହୈ ତୋ ହିଂଦୀ କେ ଲିଏ ଯହ ସୁଖଦ ବାତ ହୈ। ଲେକିନ ଇସକୀ ଉମ୍ମୀଦ କମ ହୀ ନଜର ଆତୀ ହୈ। ଜାହିର ହୈ ଐସେ ମେଂ ଶକ କୀ ସୂଈ ଜ୍ଞାନପୀଠ କେ ଆକାଓଂ ପର ଭୀ ଉଠତୀ ହୈ କି କହୀଂ ପତ୍ରିକା କୋ ଚର୍ଚା ମେଂ ଲାନେ କେ ଲିଏ ଉନ୍ହୋଂନେ ହୀ ଇସ ଇଂଟରଵ୍ଯୂ କୀ କॉପୀ ଏକ୍ସପ୍ରେସ ରିପୋର୍ଟର କୋ ମୁହୈଯା କରାଈ ହୋ।
ଇସ ମସଲେ ପର ପୂରୀ ବହସବାଜୀ ଔର ଉଠାନେ-ଗିରାନେ କୀ ସାହିତ୍ଯିକ-ସାଂସ୍କृତିକ ପହଲଵାନୀ ମେଂ ହିଂଦୀ-ଅଂଗ୍ରେଜୀ କା ମୁଦ୍ଦା ଶାମିଲ କରନା ପ୍ରଗତିଵାଦିଯୋଂ କୋ ବୁରା ଲଗ ସକତା ହୈ। ଲେକିନ ହକୀକତ ଯହୀ ହୈ। ଇସ ମୁଦ୍ଦେ ନେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମାନସିକତା କୋ ହିଂଦୀ ଵାଲୋଂ କା ମଜାକ ଉଡ଼ାନେ କା ବୈଠେ-ବିଠାଏ ମୌକା ହୀ ଦେ ଦିଯା ହୈ। ଜୈସା କୀ ଟେବଲାଯଡ ପତ୍ରକାରିତା କା ଚରିତ୍ର ହୈ, ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ଏକ ନଵେଲେ ଟେବଲାଯଡ ଅଖବାର ନେ ଇସ ପୂରେ ମସଲେ କୋ ଚଟଖାରେ ଲେକର ତଫସୀଲ ସେ ପ୍ରକାଶିତ କିଯା। ଅଗର ଇତନା ହୀ ହୋତା ତୋ ଗନୀମତ ଥୀ। ଲେକିନ ଲଗେ ହାଥୋଂ ଉସନେ ଟିପ୍ପଣୀ ଭୀ କର ଦୀ କି ହିଂଦୀ ଵାଲୋଂ କେ ଇସୀ ଚରିତ୍ର କେ ହୀ ଚଲତେ ହିଂଦୀ କୀ ଯହ ହାଲତ ବନୀ ହୁଈ ହୈ। ଯାନୀ ହିଂଦୀ ଆଜ ଭୀ ଅଗର ଚେରୀ କୀ ଭୂମିକା ମେଂ ହୈ ତୋ ଉସ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ଅଖବାର କେ ମୁତାବିକ ଵିଭୂତି ଜୈସେ ଲୋଗୋଂ କୀ ସତହୀ ଟିପ୍ପଣିଯାଂ ଔର ଉସ ପର ବଵାଲ ମଚାନେ ଵାଲେ ପ୍ରଗତିଵାଦିଯୋଂ କୀ ଆପସୀ ଜୋରଆଜମାଇଶ କା ଭୀ ହାଥ ହୈ। ଲଗେ ହାଥୋଂ ଉସ ଅଖବାର ନେ ହିଂଦୀ ଵାଲୋଂ କୋ ସୁଝାଵ ଭୀ ଦେ ଡାଲା କି ହିଂଦୀ କୋ ଆଗେ ଲେ ଜାନା ହୈ ତୋ ଐସୀ ଓଛୀ ହରକତୋଂ ସେ ବଚୋ। ହିଂଦୀ ଵାଲେ ଚାହେ ଜିତନା କ୍ରାଂତିକାରୀ ବନନେ କା ଦାଵା କରେଂ, ଅପନେ ଭାଷାଈ ସ୍ଵାଭିମାନ କୀ ଚର୍ଚା କରେଂ, ଲେକିନ ହକୀକତ ଯହୀ ହୈ କି ଆପସୀ ସିରଫୁଟୌଵ୍ଵଲ ମେଂ ଉସ୍ତାଦୀ କୀ ତୁଲନା ମେଂ ଭାଷାଈ ସ୍ଵାଭିମାନ କମ ହୀ ହୈ। ଚୂଂକି ଅଂଗ୍ରେଜୀ ଠହରୀ ଦେଶ କେ ଅସଲ ରାଜକାଜ କୀ ଭାଷା - ନୀତି ନିଯଂତାଓଂ କେ ସୋଚନେ-ଵିଚାରନେ କୀ ଭାଷା, ଲିହାଜା ଉନ୍ହେଂ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ଉସ ଟେବଲॉଯଡ ଅଖବାର କେ ସୁଝାଵୋଂ ସେ କୋଈ ପରେଶାନୀ ନହୀଂ ହୈ। ଉଲଟେ ଉନ୍ହେଂ ଯେ ସୁଝାଵ ଅଚ୍ଛେ ଲଗ ରହେ ହୈଂ। ଭଲା ହୋ ହମ ହିଂଦୀ ଵାଲୋଂ କା ....
ସାହିତ୍ଯିକ ଔର ସାଂସ୍କृତିକ ହଲକୋଂ ମେଂ ଜବ ଭୀ କିସୀ ସମସ୍ଯା କୀ ଚର୍ଚା ହୋତୀ ହୈ, ରାଜନୀତି କୋ ଦୋଷୀ ଠହରାନେ କା ଖେଲ ଚାଲୂ ହୋ ଜାତା ହୈ। ରାଜନୀତି ଦୋଷୀ ହୈ ଭୀ, ଲେକିନ ସବସେ ବଡ଼ୀ ବାତ ଯହ ହୈ କି ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କୀ ସ୍ଵତଂତ୍ରତା କେ ଚଲତେ ରାଜନୀତି ପର ସଵାଲ ଖଡ଼େ କରନା ଆସାନ ହୈ। ଇକ୍କା-ଦୁକ୍କା ଘଟନାଓଂ କୋ ଛୋଡ଼ ଦେଂ, ତୋ ରାଜନୀତି ହମାରୀ ଜିଂଦଗୀ ମେଂ ଇତନା ସ୍ପେସ ମୁହୈଯା ଜରୂର କରାତୀ ହୈ କି ଆପ ଉସକୀ ଆଲୋଚନା କର ସକେଂ। ଲେକିନ କ୍ଯା ଇତନା ସ୍ପେସ ହମାରେ ସାଂସ୍କृତିକ ଔର ସାହିତ୍ଯିକ ହଲକୋଂ ମେଂ ହୈ...ନିଶ୍ଚିତ ତୌର ପର ଇସକା ଜଵାବ ନା ମେଂ ହୈ। ସଂସ୍କृତି ଔର ସାହିତ୍ଯ କେ ମସଲେ ପର ଅଗର କିସୀ କୀ ଓର ଉଂଗଲୀ ଉଠତୀ ହୈ ତୋ ଉସକେ ପୀଛେ ଅଧିକାଂଶ ଵକ୍ତ ନିତାଂତ ନିଜୀ ସ୍ଵାର୍ଥ ଔର ଅପନା ବଦଲା ଚୁକାନେ କୀ ଭାଵନା ହୋତୀ ହୈ। ସାହିତ୍ଯିକ କृତିଯୋଂ କୀ ଆଲୋଚନା କେ ପୀଛେ ଭୀ ଯହୀ ଧାରଣା କାମ କର ରହୀ ହୋତୀ ହୈ। ସାହିତ୍ଯିକ ଔର ସାଂସ୍କृତିକ ଆଲୋଚନାଓଂ କୋ ସ୍ଵସ୍ଥ ଅଂଦାଜ ମେଂ ଲିଯା ଭୀ ନହୀଂ ଜାତା। ସ୍ଵସ୍ଥ ଆଲୋଚକ ସେ ଦୁଶ୍ମନ କୀ ତରହ ଵ୍ଯଵହାର କିଯା ଜାନେ ଲଗତା ହୈ। ଐସେ ମେଂ ଫିର କୈସେ ହୋଗା ଅପନୀ ହିଂଦୀ କା ଵିକାସ....ସୋଚନା ତୋ ହମେଂ ହୀ ପଡ଼େଗା। ଲେକିନ ସବସେ ବଡ଼ା ସଵାଲ ଯହ ହୈ କି କ୍ଯା ହମ ଐସୀ ଵୈଚାରିକ ମୁଠଭେଡ଼ୋଂ କେ ଲିଏ ତୈଯାର ହୈଂ। ହିଂଦୀ ମେଂ ଇନ ଦିନୋଂ ଜାରୀ ପହଲଵାନୀ କେ ଖେଲ ସେ ଐସା ତୋ ନହୀଂ ହୀ ଲଗ ରହା।

ପ୍ରଥମ ଚଂଦ୍ରଯାନ ପୁରସ୍କାର କଥାକାର ଶେଖର ଜୋଶୀ କୋ

ହିଂଦୀ କେ ଲବ୍ଧ ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ କଥାକାର ଶେଖର ଜୋଶୀ କୋ ମାନିକ ଦଫ୍ତରୀ ଜ୍ଞାନଵିଭା ଟ୍ରସ୍ଟ କେ ପ୍ରଥମ ଚଂଦ୍ରଯାନ ପୁରସ୍କାର- 2010 ସେ ନଵାଜା ଜାଯେଗା। ଏକ ପ୍ରେସ ଵିଜ୍ଞପ୍ତି ମେଂ ପ୍ରବଂଧ ନ୍ଯାସୀ ଧନରାଜ ଦଫ୍ତରୀ ନେ ବତାଯା ହୈ କି ନଯୀ କହାନୀ ମେଂ ସାମାଜିକ ସରୋକାରୋଂ କା ପ୍ରତିବଦ୍ଧ ସ୍ଵର ଜୋड़ନେ ଵାଲେ ଶେଖର ଜୋଶୀ କୋ ପୁରସ୍କାର ସ୍ଵରୁପ 31000 ରୁପଯେ କୀ ରାଶି ଭେଂଟ କୀ ଜାଏଗୀ। ପୁରସ୍କାର ସମୋରାହ କୋଲକାତା କେ ଭାରତୀଯ ଭାଷା ପରିଷଦ୍ ମେଂ ରଵିଵାର 18 ଜୁଲାଈ କୋ ଆଯୋଜିତ ହୋଗା। ଇସ ସମାରୋହ କୀ ଅଧ୍ଯକ୍ଷତା ଭାରତୀଯ ଭାଷା ପରିଷଦ୍ କେ ନିଦେଶକ ଡାକ୍ଟର ଵିଜଯ ବହାଦୁର ସିଂହ କରେଂଗେ ଜବକି ଜାନେ-ମାନେ ଆଲୋଚକ ଡॉକ୍ଟର ଶିଵକୁମାର ମିଶ୍ର ମୁଖ୍ଯ ଵକ୍ତା କେ ତୌର ପର କାର୍ଯକ୍ରମ ମେଂ ଶିରକତ କରେଂଗେ। ଇସ ଅଵସର ପର ଶେଖର ଜୋଶୀ କୀ ପ୍ରଚଲିତ କହାନୀ ଦାଜ୍ଯୂ କା ପାଠ ପତ୍ରକାର ପ୍ରକାଶ ଚଂଡାଲିଯା କରେଂଗେ। ସିତମ୍ବର १९३२ ମେଂ ଅଲ୍ମୋଡ଼ା ଜନପଦ କେ ଓଜିଯା ଗାଁଵ ମେଂ ଜନ୍ମେ ଶେଖର ଜୋଶୀ କୀ ପ୍ରାରଂଭିକ ଶିକ୍ଷା ଅଜମେର ଔର ଦେହରାଦୂନ ମେଂ ହୁଈ। କଥା ଲେଖନ କୋ ଦାଯିତ୍ଵପୂର୍ଣ କର୍ମ ମାନନେ ଵାଲେ ଜୋଶୀ ହିଂଦୀ କେ ସୁପରିଚିତ କଥାକାର ହୈଂ। ଉନ୍ହେଂ ଉ.ପ୍ର. ହିଂଦୀ ସଂସ୍ଥାନ ଦ୍ଵାରା ମହାଵୀର ପ୍ରସାଦ ଦ୍ଵିଵେଦୀ ପୁରସ୍କାର-1987, ସାହିତ୍ଯ ଭୂଷଣ-1995, ପହଲ ସମ୍ମାନ-1997 ସେ ସମ୍ମାନିତ କିଯା ଜା ଚୁକା ହୈ। ଶେଖର ଜୋଶୀ କୀ କହାନିଯୋଂ କା ତମାମ ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କେ ଅଲାଵା ଅଂଗ୍ରେଜୀ, ଚେକ, ରୂସୀ, ପୋଲିଶ ଔର ଜାପାନୀ ଭାଷାଓଂ ମେଂ ଅନୁଵାଦ କିଯା ଜା ଚୁକା ହୈ। କୁଛ କହାନିଯୋଂ କା ମଂଚନ ଔର ଦାଜ୍ଯୂ ନାମକ କହାନୀ ପର ବାଲ ଫିଲ୍ମ ସୋସାଯଟୀ ନେ ଫିଲ୍ମ ଭୀ ବନାଈ ହୈ। ଶେଖର ଜୋଶୀ କୀ ପ୍ରମୁଖ ପ୍ରକାଶିତ କृତିଯାଁ ହୈଂ- କୋଶୀ କା ଘଟଵାର, ସାଥ କେ ଲୋଗ, ହଲଵାହା, ନୌରଂଗୀ ବୀମାର ହୈ, ମେରା ପହାड़, ପ୍ରତିନିଧି କହାନିଯାଂ ଔର ଏକ ପେଡ଼ କୀ ଯାଦ। ଦାଜ୍ଯୂ, କୋଶୀ କା ଘଟଵାର, ବଦବୂ, ମେଂଟଲ ଜୈସୀ କହାନିଯୋଂ ନେ ନ ସିର୍ଫ ଶେଖର ଜୋଶୀ କେ ପ୍ରଶଂସକୋଂ କୀ ଲମ୍ବୀ ଜମାତ ଖଡୀ କୀ ବଲ୍କି ନଯୀ କହାନୀ କୀ ପହଚାନ କୋ ଭୀ ଅପନେ ତରୀକେ ସେ ପ୍ରଭାଵିତ କିଯା ହୈ। ପହାड़ୀ ଇଲାକୋଂ କୀ ଗରୀବୀ, କଠିନ ଜୀଵନ ସଂଘର୍ଷ, ଉତ୍ପୀଡ଼ନ, ଯାତନା, ପ୍ରତିରୋଧ, ଉମ୍ମୀଦ ଔର ନାଉମ୍ମୀଦ୍ଦୀ ସେ ଭରେ ଔଦ୍ଯୋଗିକ ମଜଦୂରୋଂ କେ ହାଲାତ, ଶହରୀ-କସ୍ବାଈ ଔର ନିମ୍ନଵର୍ଗ କେ ସାମାଜିକ-ନୈତିକ ସଂକଟ, ଧର୍ମ ଔର ଜାତି କୀ ରୂଢ଼ିଯାଁ ଉନକୀ କହାନିଯୋଂ କା ଵିଷଯ ରହେ ହୈଂ।

ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କେ ଜରିଏ ବନତା ନଯା ଇତିହାସ

ଉମେଶ ଚତୁର୍ଵେଦୀ
1994-95 କୀ ବାତ ହୈ। ଦିଲ୍ଲୀ କେ ତବ କେ ମୁଖ୍ଯମଂତ୍ରୀ ମଦନଲାଲ ଖୁରାନା ଵିଦେଶ ଦୌରେ ପର ଥେ। ଉନକୀ ଗୈରମୌଜୂଦଗୀ ମେଂ ତବ କେ ଶିକ୍ଷା ଔର ଵିକାସ ମଂତ୍ରୀ ସାହବ ସିଂହ ଵର୍ମା କାର୍ଯକାରୀ ମୁଖ୍ଯମଂତ୍ରୀ କୀ ଭୂମିକା ନିଭା ରହେ ଥେ। ଇସ ଦୌରାନ ଉନ୍ହୋଂନେ ତଯ କିଯା କି ପବ୍ଲିକ ସ୍କୂଲୋଂ ମେଂ ପହଲୀ କକ୍ଷା ସେ ହୀ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ ପଢ଼ାଈ ପର ରୋକ ଲଗା ଦୀ ଜାଯ ଔର ଉନ୍ହୋଂନେ ଉସେ ରୋକ ଦିଯା। ଇସେ ଲେକର ରାଜଧାନୀ କେ ଅଂଗ୍ରେଜୀଭାଷୀ ସମାଜ ମେଂ ଭୂଚାଲ ଆ ଗଯା। ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମୀଡିଯା ଔର ପବ୍ଲିକ ସ୍କୂଲୋଂ ନେ ସୁର ମେଂ ସୁର ମିଲାକର ତର୍କ ଦେନା ଶୁରୂ କର ଦିଯା ଥା କି ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ ପଢ଼ାଈ କେ ବିନା ତକନୀକୀ ପଢ଼ାଈ କା କ୍ଯା ହୋଗା। ଯହାଂ ଯହ ବତାନା ବେକାର ହୈ କି ମଦନଲାଲ ଖୁରାନା କେ ଵିଦେଶ ସେ ଲୌଟନେ ତକ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ଖେଵନହାର ଜୀତ ଗଏ ଥେ ଔର ସାହବ ସିଂହ ଵର୍ମା କା ଗଂଵଈ ମନ ମସୋସ କର ଅପନେ ହୀ ଫୈସଲେ କୋ ଵାପସ ହୋତା ଦେଖତା ରହ ଗଯା। ଲେକିନ ଇସ ସାଲ ଆଈଆଈଟୀ କୀ ପରୀକ୍ଷା କେ ଜୋ ନତୀଜେ ଆଏ ହୈଂ, ଉସନେ ଇସ ଧାରଣା କୋ ଗଲତ ସାବିତ କର ଦିଯା ହୈ କି ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ଵାଲେ ବଚ୍ଚେ ଦେଶ କୀ ଇସ ସବସେ ବେହତର ତକନୀକୀ ସଂସ୍ଥାନ ମେଂ ଦାଖିଲା ନହୀଂ ଲେ ସକତେ ଔର ବେହତରୀନ ଵିଦ୍ଯାର୍ଥୀ ନହୀଂ ହୋ ସକତେ।
ଇସ ସାଲ ଆଈଆଈଟୀ କୀ ସଂଯୁକ୍ତ ପ୍ରଵେଶ ପରୀକ୍ଷା ମେଂ କୁଲ 13,104 ଉମ୍ମୀଦଵାର ସଫଲ ହୁଏ ହୈଂ। ଜିସମେଂ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ସେ ପାସ ହୋନେ ଵାଲେ ଛାତ୍ରୋଂ କୀ ସଂଖ୍ଯା 554 ହୈ। ତେରହ ହଜାର ସେ ଜ୍ଯାଦା କାମଯାବ ଛାତ୍ରୋଂ କେ ବୀଚ ହିଂଦୀ ଵାଲେ ଛାତ୍ରୋଂ କୀ ଇତନୀ ସଂଖ୍ଯା ଛୋଟୀ ହୋ ସକତୀ ହୈ। ଲେକିନ ପିଛଲେ ରିକॉର୍ଡ ପର ଜବ ନଜର ଜାତୀ ହୈ ତୋ ଯହ କାମଯାବୀ କହୀଂ ଜ୍ଯାଦା ବଡ଼ୀ ନଜର ଆତୀ ହୈ। ଖୁଦ ଆଈଆଈଟୀ କେ ହୀ ମୁତାବିକ ପିଛଲେ ସାଲ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ସେ ସିର୍ଫ 184 ପ୍ରତିଯୋଗୀ ସଫଲ ରହେ ଥେ। ଇସକୀ ତୁଲନା ମେଂ ତୋ ଇସ ସାଲ କୀ କାମଯାବୀ କରୀବ ତୀନ ଗୁନା ଜ୍ଯାଦା ବୈଠତୀ ହୈ। ଜାହିର ହୈ କି ଇସସେ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ସେ ପଢ଼ାଈ କରନେ ଵାଲେ ନଏ ପ୍ରତିଯୋଗୀ ଔର ଉତ୍ସାହିତ ହୋଂଗେ ଔର ଅଗଲୀ ବାର କାମଯାବୀ ମେଂ ଉନକୀ ଭାଗୀଦାରୀ ଔର ଭୀ ଜ୍ଯାଦା ହୋଗୀ।
1835 ମେଂ ଜବ ମୈକାଲେ ନେ ମିଂଟ ଯୋଜନା ଲାଗୂ କୀ ଥୀ ତୋ ଉସକା ଏକ ମାତ୍ର ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ସରକାର କେ ଲିଏ ବାବୁଓଂ କୋ ତୈଯାର କରନା ଥା। ମୈକାଲେ କୀ ଆତ୍ମା ଜହାଂ ଭୀ ହୋଗୀ, ଵହ ଅପନୀ କାମଯାବୀ କା ଅବ ତକ ଜଶ୍ନ ମନାତୀ ରହୀ ହୈ। କ୍ଯୋଂକି ଭାରତ ମେଂ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କା ଵ୍ଯଵହାର ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ ଅପନୀ ବ୍ରିଟିଶ ଧରତୀ କୀ ତୁଲନା ମେଂ କହୀଂ ଜ୍ଯାଦା ରହା ହୈ। ଲେକିନ ଆଈଆଈଟୀ ମେଂ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ଵାଲୋଂ କୀ କାମଯାବୀ ନେ କମ ସେ କମ ମୈକାଲେ କୀ ଆତ୍ମା କୋ ଭୀ ଅବ ଜରୂର ପରେଶାନ କରନା ଶୁରୂ କର ଦିଯା ହୋଗା। ଅପନେ ଦେଶ ମେଂ ଜବ ଭୀ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ଖିଲାଫ କୋଈ ତର୍କ ଦିଯା ଜାତା ହୈ, ତୁରଂତ ହିଂଦୀ କେ ଵିରୋଧ ମେଂ ଭୀ କହା ଜାନେ ଲଗତା ହୈ କି ହିଂଦୀ ମେଂ ଜ୍ଞାନ-ଵିଜ୍ଞାନ କୀ ପଢ଼ାଈ କେ ଲିଏ ନ ତୋ କିତାବେଂ ହୈଂ ଔର ନ ହୀ ଉସମେଂ ଇତନୀ କ୍ଷମତା ହୈ କି ଵହ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କୀ ତରହ ତକନୀକୀ ଔର ଜ୍ଞାନ-ଵିଜ୍ଞାନ କୀ ଚୀଜୋଂ କୋ ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତ କର ସକେ। ଇସକେ ଖିଲାଫ ଚୀନ ଔର ଜାପାନ କୀ ତକନୀକୀ କ୍ରାଂତି ଔର ଦୁନିଯା ମେଂ ଆର୍ଥିକ ମହାଶକ୍ତି ବନତେ ଜାନେ କା ଉଦାହରଣ ଭୀ ଦିଯା ଜାତା ରହା ହୈ। ଲେକିନ ଭାରତୀଯ ମାନସିକତା ଯହ ହୈ କି ଵହ ଅପନୀ ସନାତନୀ ପଦ୍ଧତି କେ ଗୌରଵ କା ଜିକ୍ର ତୋ କରତୀ ହୈ, ଲେକିନ ଭାରତୀଯତା କେ ପ୍ରତୀକ ମାନେ ଜାତେ ରହେ ଦୋ ଶବ୍ଦୋଂ ଗଂଗା ଔର ସିଂଦୂର କୋ ଦେନେ ଵାଲୀ ଧରତୀ କୀ ଓର ନହୀଂ ଝାଂକତୀ। ଭାରତୀଯତା କେ ପ୍ରତୀକ ଯେ ଦୋନୋଂ ହୀ ଶବ୍ଦ ପଡ଼ୋସୀ ଦେଶ ଚୀନ ସେ ଆଏ ହୈଂ। ଚୀନ କୀ ପ୍ରଗତି କୀ ହମ ଅବ ବାତ ତୋ କରନେ ଲଗେ ହୈଂ, ଲେକିନ ଵହାଂ ଜାରୀ ଅପନୀ ଭାଷାଓଂ ଔର ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ଖିଲାଫ ବଢ଼ତେ ମାହୌଲ କୋ ଲେକର ହମ ଉଦାସୀନ ହୀ ରହତେ ହୈଂ। ଆର୍ଥିକ ଉଦାରୀକରଣ କେ ଦୌର ମେଂ ଚୀନ ଔର ଜାପାନ କୀ ତକନୀକୀ କ୍ରାଂତି ଅବ ହମେଂ ଭୀ ଲୁଭା ରହୀ ହୈ, ହମ ଉନ୍ହୀଂ କୀ ତରହ ଆର୍ଥିକ ମହାଶକ୍ତି ବନନେ କୀ ରାହ ପର ଆଗେ ବଢ଼ନେ କୀ ବାତ ତୋ କରନେ ଲଗେ ହୈଂ, ଲେକିନ ହମେଂ ଉନକୀ ତରହ ଅପନୀ ଭାଷାଓଂ ସେ ପ୍ଯାର କା କକହରା ସୀଖନେ ମେଂ ଝଲ୍ଲାହଟ ଔର ହିଚକ ଜାରୀ ହୈ।
ଦେଶ ମେଂ ବଢ଼ତେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମାଧ୍ଯମ କେ ସ୍କୂଲୋଂ କେ ପୀଛେ ଏକ ବଡ଼ା ତର୍କ ଯହ ଭୀ ହୈ କି ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ସେ ପଢ଼ାଈ କରନେ ଵାଲେ ଲୋଗ କ୍ଲର୍କ ଔର ଚପରାସୀ ତୋ ବନ ସକତେ ହୈଂ, ଲେକିନ ଇଂଜୀନିଯର, ଡॉକ୍ଟର ଔର ଆଈଏଏସ ନହୀଂ ବନ ସକତେ। ଯହୀ ଵଜହ ହୈ କି ଦେଶ କେ ଦୂରଦରାଜ ତକ କେ ଇଲାକୋଂ ମେଂ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମାଧ୍ଯମ ଵାଲେ ସ୍କୂଲୋଂ କୀ ବାଢ଼ ଆ ଗଈ ହୈ। ଲୋଗୋଂ ମେଂ ଯହ ଭାଵନା ଘର କର ଗଈ ହୈ କି ଚାହେ ଭୂଖେ ରହେଂଗେ, ଆଧୀ ରୋଟୀ ଖାଏଂଗେ, ଲେକିନ ଅପନେ ବଚ୍ଚୋଂ କୋ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମାଧ୍ଯମ କେ ସ୍କୂଲୋଂ ମେଂ ହୀ ପଢ଼ାଏଂଗେ। ହାଲାଂକି ଇସ ପ୍ରଵृତ୍ତି କୀ ମୁଖାଲଫତ ସାଠ କେ ଦଶକ ମେଂ ଡୀଏସ କୋଠାରୀ କୀ ଅଧ୍ଯକ୍ଷତା ଵାଲା କୋଠାରୀ କମୀଶନ ସେ ଲେକର ଆଜ କେ ଦୌର କେ ମଶହୂର ଶିକ୍ଷାଶାସ୍ତ୍ରୀ ଔର ଵୈଜ୍ଞାନିକ ପ୍ରୋଫେସର ଯଶପାଲ ତକ କର ଚୁକେ ହୈଂ। ସବସେ ବଡ଼ୀ ବାତ ଯହ କି ଦୋନୋଂ ହୀ ଵିଦ୍ଵାନ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ଭୀ ଵୈସେ ହୀ ଜାନକାର ହୈଂ, ଜୈସେ ଭାରତୀଯ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ଦାଂ ହୈଂ। ଦେଶ କୀ ତକରୀବନ ହର ସରକାର ଭୀ ଇନ ଵିଦ୍ଵାନୋଂ କୀ ରାଯ କା ଆଦର କରତୀ ରହୀ ହୈଂ, ଲେକିନ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ସମର୍ଥକ ଲॉବୀ କେ ଦବାଵ ମେଂ ବଚ୍ଚୋଂ ସେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ କା ଦବାଵ ହଟାନେ କୀ ଦିଶା ମେଂ କଭୀ ଇଚ୍ଛାଶକ୍ତି ନହୀଂ ଦିଖା ପାଈଂ।
ଭାରତ କେ ଅପନେ ଲୋଗ ଔର ଅପନେ ଅଗୁଆ ଭଲେ ହୀ ଜିସ କାମ କୋ ନହୀଂ କର ପାଏ, ଆର୍ଥିକ ଉଦାରୀକରଣ କେ ବାଦ ବଢ଼ତେ ଭାରତ କେ ଵିଶାଲ ମଧ୍ଯଵର୍ଗ ନେ ଵହ କର ଦିଖାଯା ହୈ। ଆଜ ଭାରତ ମେଂ ମାନା ଜା ରହା ହୈ କି କରୀବ ଚାଲୀସ କରୋଡ଼ ଲୋଗୋଂ କା ଵିଶାଲ ମଧ୍ଯଵର୍ଗ ହୈ, ଜିସକୀ ଖରୀଦ କ୍ଷମତା ବଢ଼ତୀ ଜା ରହୀ ହୈ। ଯହୀ ଵଜହ ହୈ କି ଦୁନିଯା କେ ବଡ଼ୀ କଂପନିଯାଂ ତକ କମାଈ କେ ଲିଏ ଭାରତ କା ରୂଖ କର ରହୀ ହୈଂ। ଉନ୍ହେଂ ପତା ହୈ କି ଇସ ବାଜାର କା ଦୋହନ ହିଂଦୀ ଔର ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କେ ଜରିଏ ହୀ କିଯା ଜା ସକତା ହୈ, ଯହୀ ଵଜହ ହୈ କି ଵେ ହିଂଦୀ ମେଂ କାମ କୋ ବଢ଼ାଵା ଦେ ରହୀ ହୈଂ। ଇସ ତରହ ହିଂଦୀ ନଏ ସିରେ ସେ ପ୍ରତିଷ୍ଠାପିତ ହୋ ରହୀ ହୈ। ହିଂଦୀ ଔର ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କେ ଇସ ଜଯଗାନ ମେଂ ଭାରତୀଯ ଲୋକତଂତ୍ର କା ଭୀ ବଡ଼ା ହାଥ ହୈ। ଲୋକତଂତ୍ର ମେଂ ପିଛଡ଼ୀ ଔର ଅନୁସୂଚିତ ଜାତିଯୋଂ କେ ଲୋଗୋଂ କୀ ଐତିହାସିକ କାରଣୋଂ ସେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ତକ ଵହ ପହୁଂଚ ନହୀଂ ବନ ପାଈ ହୈ, ଜୋ ହିଂଦୀ ଔର ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କୀ ହୈ। କୋଈ ସରକାର ଭଲେ ହୀ ରାଜଭାଷା କେ ମଂଚ ପର ପ୍ରତିଷ୍ଠିତ ରାଜଭାଷା କୀ ଉପେକ୍ଷା କର ଦେ, ଲେକିନ ସତ୍ତା ଵିମର୍ଶ ମେଂ ଉଭର କର ସାମନେ ଆ ରହୀ ଇନ ଜାତିଯୋଂ ଔର ଇନ ଵର୍ଗୋଂ କୀ ଅନଦେଖୀ ନହୀଂ କର ସକତୀ। ଇସଲିଏ ଉନ୍ହେଂ ହିଂଦୀ ଔର ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କୋ ଆଈଆଈଟୀ ଔର ସଂଘ ଲୋକସେଵା ଆଯୋଗ ତକ ପ୍ରଵେଶ ଦେନା ପଡ଼ ରହା ହୈ, ଜହାଂ ହିଂଦୀ ଅବ ତକ ଚେରୀ ଯା ଦୋଯମ ଭୂମିକା ମେଂ ରହୀ ହୈ। ଇସକା ନତୀଜା ଦିଖ ରହା ହୈ କି ଅବ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ କେ ପରୀକ୍ଷାର୍ଥୀ ଆଈଆଈଟୀ ଔର ସିଵିଲ ସର୍ଵିସ ତକ ମେଂ କାମଯାବ ହୋନେ ଲଗେ ହୈଂ। କାର୍ମିକ ମଂତ୍ରାଲଯ ନେ ସିଵିଲ ସର୍ଵିସ ପରୀକ୍ଷା କୀ ଜୋ ରିପୋର୍ଟ ଜାରୀ କୀ ହୈ, ଉସକେ ମୁତାବିକ ପିଛଲେ ସାଲ ଆଈଏଏସ କେ ଲିଏ ଜିନ 111 ଲୋଗୋଂ କା ଚଯନ ହୁଆ, ଉନମେଂ ସେ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ କେ ସଫଲ ପ୍ରତିଯୋଗୀ 19 ଥେ। ସଂଘ ଲୋକସେଵା ଆଯୋଗ କେ ହୀ ମୁତାବିକ ଇସ ସାଲ କାମଯାବ ଟॉପ 25 ମେଂ ଚାର ପ୍ରତିଯୋଗିଯୋଂ ନେ ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ମେଂ ପରୀକ୍ଷା ଦୀ ଥୀ। ଇନ ଛାତ୍ରୋଂ କୀ କାମଯାବୀ କା ଜଶ୍ନ ଇସଲିଏ ଭୀ ଜ୍ଯାଦା ହୋ ଜାତା ହୈ, କ୍ଯୋଂକି ଖୁଦ ଆଈଆଈଟୀ କୀ ଆର୍ଗେନାଇଜିଂଗ କମେଟୀ କୀ ରିପୋର୍ଟ ହୀ ମାନତୀ ହୈ କି ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ସେ ପରୀକ୍ଷା ଦେନେ ଵାଲେ ଛାତ୍ରୋଂ କେ ଲିଏ ଆଈଆଈଟୀ ପରୀକ୍ଷା ମେଂ ପାସ ହୋନା ଆସାନ ନହୀଂ ହୈ।
ଜାହିର ହୈ ଇସକା ଅସର ସାମାଜିକ ତୌର ପର ଭୀ ପଡ଼ ରହା ହୈ। ସଂଘ ଲୋକସେଵା ଆଯୋଗ କେ ସଦସ୍ଯ ଔର ହିଂଦୀ କେ ଜାନେ-ମାନେ ଵିଦ୍ଵାନ ପୁରୁଷୋତ୍ତମ ଅଗ୍ରଵାଲ ଭୀ ମାନତେ ହୈଂ କି ହିଂଦୀ ମାଧ୍ଯମ ନେ ସିଵିଲ ସର୍ଵିସ କୀ ପରୀକ୍ଷାଓଂ ମେଂ ଗ୍ରାମୀଣ ଇଲାକୋଂ କେ ଛାତ୍ରୋଂ କେ ଲିଏ ଭୀ ଦରଵାଜେ ଖୋଲେ ହୈଂ। ଜାହିର ହୈ ଇସକା ଅସର ଇଂଜୀନିଯରୋଂ ଔର ସିଵିଲ ସେଵା ଅଧିକାରିଯୋଂ କୀ ମାନସିକତା ପର ଭୀ ପଡ଼େଗା। ଅବ ତକ ଇନ ସେଵାଓଂ କୋ ସିର୍ଫ ଶହରୀ ନଜରିଏ ସେ ହୀ ଦେଖା ଜାତା ରହା ହୈ। ଭାରତ କେ ଗାଂଵୋଂ କେ ପିଛଡ଼େପନ କୋ ଲେକର ଅବ ତକ ଜିତନେ ଭୀ ଆରୋପ ଲଗତେ ରହେ ହୈଂ, ଉସମେଂ ଏକ ବଡ଼ା କାରଣ ଯହ ଭୀ ମାନା ଜାତା ରହା ହୈ କି ଜୋ ଭୀ ଯୋଜନାଏଂ ବନତୀ ହୈଂ, ଉନ୍ହେଂ ବନାନେ ଵାଲେ ଜ୍ଯାଦାତର ଲୋଗୋଂ କୋ ଗାଂଵୋଂ ସେ ପରିଚଯ ସିର୍ଫ ନିବଂଧ ଲେଖନ ତକ ହୀ ହୋତା ହୈ। ଲେକିନ ହିଂଦୀ ଔର ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କେ ମାଧ୍ଯମ ସେ ଜୋ ଛାତ୍ର ଇଂଜୀନିଯରିଂଗ ଯା ସିଵିଲ ସର୍ଵିସ ମେଂ ଆ ରହେ ହୈଂ, ଉନକା ନଜରିଯା ଜାହିର ହୈ କୁଛ ଅଲଗ ହୀ ହୋଗା। ଉନକୀ ସୋଚ ଅପନେ ଧୂଲ ଭରୀ ଗାଂଵୋଂ କୀ ଗଲିଯୋଂ କେ ଉତ୍ଥାନ କେ ଲିଏ ଭୀ ହୋଗା। ତୋ କ୍ଯା ହମ ଯେ ମାନନେ ଲଗେଂ କି ଭାରତ କୀ 65 ପ୍ରତିଶତ ଗ୍ରାମୀଣ ଆବାଦୀ ମେଂ ବଦଲାଵ କୀ ନଈ ବଯାର ବହନେ ଵାଲୀ ହୈ। ଆଈଆଈଟୀ ଔର ସିଵିଲ ସର୍ଵିସ ମେଂ ହିଂଦୀ ଔର ଭାରତୀଯ ଭାଷାଓଂ କୀ ଯହ କାମଯାବୀ କମ ସେ କମ ଐସୀ ଉମ୍ମୀଦ ତୋ ଜରୂର ଜତାତୀ ହୈ।

ଵିତଂଡା କା ବ୍ଲॉଗ

ଉମେଶ ଚତୁର୍ଵେଦୀ
ବ୍ଲॉଗ ଯାନୀ ଵେବ ଲॉଗ କେ ବାରେ ମେଂ ମାନା ଜାତା ହୈ କି ଇସସେ ଆମ ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କୋ ନଯା ଆଯାମ ମିଲା ହୈ। ଵର୍ଚୁଅଲ ଦୁନିଯା କେ ଇସ ଅପୂର୍ଵ ମାଧ୍ଯମ ନେ ଉନ ଲୋଗୋଂ କୋ ଭୀ ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କେ ଲିଏ ଐସା ସ୍ପେସ ମୁହୈଯା କରାଯା ହୈ, ଜିନକେ ଵିଚାରୋଂ ଔର ସମସ୍ଯାଓଂ କୋ ଆଧୁନିକ ମୀଡିଯା କେ ପାରଂପରିକ ମାଧ୍ଯମୋଂ ମେଂ ଜଗହ ନହୀଂ ମିଲ ପାତୀ। ଇସସେ ମୁକ୍ତ ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କୋ ନଯା ଆଯାମ ମିଲା ହୈ। ଐସା ମାନା ଜା ରହା ହୈ କି ହିଂଦୀ ମେଂ ଇନ ଦିନୋଂ କମ ସେ ପଂଦ୍ରହ ହଜାର ବ୍ଲॉଗ ସକ୍ରିଯ ହୈଂ। ଜିନ ପର ଲୋଗ ଅପନେ ଵିଚାରୋଂ, ଅପନୀ ରଚନାଧର୍ମିତା କୋ ମୁକ୍ତ ଭାଵ ସେ ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତ କର ରହେ ହୈଂ। ଯେ ବ୍ଲॉଗ ତମାମ ତରହ କେ ଵିଷଯୋଂ ପର କେଂଦ୍ରିତ ହୈଂ- ଧର୍ମ, ସମାଜ, ସାହିତ୍ଯ, ରାଜନୀତି, ସଂସ୍କृତି, ଅର୍ଥ ଵ୍ଯଵସ୍ଥା, ଵିଜ୍ଞାନ ଔର ସେକ୍ସ ସମେତ ତମାମ ତରହ କୀ ଚର୍ଚାଏଂ ଆଜ ବ୍ଲॉଗିଂଗ କେ କେଂଦ୍ର ମେଂ ହୈଂ। ଇସ ଲିହାଜ ସେ ଦେଖେଂ ତୋ ଇଂଟରନେଟ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ହିଂଦୀ ନଏ ତରହ ସେ କରଵଟ ଲେ ରହୀ ହୈ।
ଲେକିନ ଦୁଖ କୀ ବାତ ଯହ ହୈ କି ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କା ସବସେ ନଯା ଯହ ଜନମାଧ୍ଯମ ଭୀ ପାରଂପରିକ ମୀଡିଯା କେ ରୋଗୋଂ ସେ ଗ୍ରସ୍ତ ହୋ ଚୁକା ହୈ। ଖବରିଯା ଚୈନଲୋଂ କୋ ଇନ ଦିନୋଂ ହର ଦୂସରା ଵ୍ଯକ୍ତି ଉନକୀ କଂଟେଂଟ ଔର ଭାଷା କୋ ଲେକର ଗାଲୀ ଦେତା ମିଲ ଜାଏଗା। ଖବରିଯା ଚୈନଲୋଂ ପର ଆରୋପ ହୈ କି ଵେ ଟେଲୀଵିଜନ ରେଟିଂଗ ପ୍ଵାଇଂଟ ଯାନୀ ଟୀଆରପୀ କେ ଲିଏ କଂଟେଂଟ ଔର ଭାଷା ସେ ଖିଲଵାଡ଼ କର ରହେ ହୈଂ। ଅଫସୋସ କୀ ବାତ ଯହ ହୈ କି ବ୍ଲॉଗିଂଗ କୀ ଦୁନିଯା କେ କୁଛ ଅହମ ଖିଲାଡ଼ୀ ଭୀ ଇନ ଦିନୋଂ ସନସନୀଖେଜ ପତ୍ରକାରିତା କୀ ହୀ ରାହ ପର ଚଲ ପଡ଼େ ହୈଂ। ଜିନକେ ଲିଏ ଅପନୀ ହିଟ ବଢ଼ାନେ କା ଏକ ହୀ ତରୀକା ନଜର ଆ ରହା ହୈ, କଂଟେଂଟ ଔର ଭାଷା କେ ସାଥ ପରୋସେ ଜାନେ ଵାଲେ ଵିଷଯୋଂ କେ ସାଥ ଖିଲଵାଡ଼ କରୋ। ତାକି ଉନକୀ ଚର୍ଚା ହୋ ଔର ଵର୍ଚୁଅଲ ଦୁନିଯା କେ ଯାଯାଵର ଉନକେ ପାସ ଚଲେ ଆଏଂ ଔର ଉନକୀ ହିଟ କୋ ବଢ଼ାଏଂ ତାକି ଵେ ଵର୍ଚୁଅଲ ଦୁନିଯା ମେଂ ଅପନୀ ବାଦଶାହତ କୋ ସାବିତ କର ସକେଂ। ଯହ କୁଛ ଵୈସେ ହୀ ହୋ ରହା ହୈ, ଜୈସେ ହାଲ କେ ଦୌର ତକ ହିଂଦୀ କେ ଖବରିଯା ଚୈନଲ ନାଗ-ନାଗିନ କୋ ନଚାନେ ସେ ଲେକର ଏଲିଯନ କେ ହାଥୋଂ ଗାଯୋଂ କୋ ଧରତୀ ସେ ଅଂତରିକ୍ଷ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ଭିଜଵାତେ ରହେ ହୈଂ। ବ୍ଲॉଗିଂଗ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ଇତନା ଅତିଵାଦ ନହୀଂ ହୈ। ଲେକିନ ଯହ ଜରୂର ହୈ କି ସତହୀ ଵିଷଯୋଂ କୋ ସନସନୀ କୀ ଚାଶନୀ ମେଂ ଜମକର ପରୋସା ଜା ରହା ହୈ। ଔର ହମାରୀ ଜୋ ମାନସିକ ବୁନାଵଟ ହୈ, ହମାରା ଜୋ ସାମାଜିକ ଢାଂଚା ହୈ, ଉସମେଂ ତାତ୍କାଲିକ ତୌର ପର ସନସନୀ କୀ ଚାଶନୀ ବେହଦ ମୀଠୀ ଔର ଲୁଭାଵନୀ ଲଗତୀ ହୈ। ଲିହାଜା ଇସ ଚାଶନୀ କୋ ପରୋସନେ ଵାଲେ ବ୍ଲॉଗ ଇନ ଦିନୋଂ ହିଟ ହୈଂ।
ଇଂଟରନେଟ କେ ଖୋଜକର୍ତା ଦେଶ ଅମେରିକା ମେଂ ବ୍ଲॉଗିଂଗ କୀ ଦୁନିଯା ଇସସେ କହୀଂ ଆଗେ ନିକଲ ଗଈ ହୈ। ଵହାଂ ତୋ ସହୀ ମାଯନେ ମେଂ ଵର୍ଚୁଅଲ ଦୁନିଯା କା ଯହ ମାଧ୍ଯମ ଆଜ ମୁଖ୍ଯଧାରା କେ ମୀଡିଯା ସେ କମ ସେ କମ ମୁକ୍ତ ଔର ଜିମ୍ମେଦାର ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କେ ମାଧ୍ଯମ କେ ତୌର ପର ଜବର୍ଦସ୍ତ ଟକ୍କର ଦେ ରହା ହୈ। ପିଛଲେ ସାଲ ଅମେରିକୀ ରାଷ୍ଟ୍ରପତି ବରାକ ହୁସୈନ ଓବାମା କୀ ତାଜପୋଶୀ ମେଂ ଜିନ କାରକୋଂ କୀ ପ୍ରମୁଖ ଭୂମିକା ରହୀ, ଉସମେଂ ଏକ ବଡ଼ା କାରକ ଵହାଂ କେ ଜିମ୍ମେଦାର ବ୍ଲॉଗର ଔର ବ୍ଲॉଗିଂଗ ହୀ ରହୀ। ଵହାଂ କା ମୁଖ୍ଯଧାରା କା ମୀଡିଯା ଜାର୍ଜ ବୁଶ ଜୂନିଯର କେ ବାରେ ମେଂ ତକରୀବନ ଵହୀ ଲିଖ ଯା ଦିଖା ରହା ଥା, ଜୋ ଵେ ଚାହତେ ଥେ। ଅଫଗାନିସ୍ତାନ ଔର ଇରାକ ଯୁଦ୍ଧ କୀ ହକୀକତ ସେ ଆମ ଅମେରିକୀ କା ଏକ ବଡ଼ା ଵର୍ଗ ଅନଜାନ ଥା। ଲେକିନ ଜିମ୍ମେଦାର ଔର ସକ୍ରିଯ ବ୍ଲॉଗରୋଂ ନେ ଉସେ ଅନଜାନ ନହୀଂ ରହନେ ଦିଯା। ଅମେରିକୀ ସେନାଓଂ କୀ ଅଫଗାନିସ୍ତାନ ଔର ଇରାକ ମେଂ କରତୂତ ଔର ଇସସେ ହୋ ରହେ ନୁକସାନ କୋ ବ୍ଲॉଗରୋଂ ନେ ବଖୂବୀ ବଯାନ କିଯା। ଇସକେ ଚଲତେ ରିପବ୍ଲିକନ ଉମ୍ମୀଦଵାର ଜॉନ ମୈକେନନ କୋ ଅପନୀ ତମାମ ଅଚ୍ଛାଇଯୋଂ କେ ବାଵଜୂଦ ହାର କା ମୁଂହ ଦେଖନା ପଡ଼ା। କ୍ଯୋଂକି ଵେ ଉସ ଜାର୍ଜ ବୁଶ କେ ଉତ୍ତରାଧିକାରୀ ବନନେ ଚଲେ ଥେ, ଜିନକୀ ନୀତିଯୋଂ କୀ ଵଜହ ସେ ଅମେରିକୀ ସେନାଏଂ ଇରାକ ଔର ଅଫଗାନିସ୍ତାନ ମେଂ ଫଂସୀ ପଡ଼ୀ ହୈଂ।
ହିଂଦୀ କୀ ବ୍ଲॉଗିଂଗ କୀ ଦୁନିଯା ଅଭୀ ଇତନା ପରିପକ୍ଵ ନହୀଂ ହୋ ପାଈ ହୈ। ଯହ କହନା ଭୀ ଏକ ତରହ କା ଅତିଵାଦ ହୀ ହୋଗା। ଯହାଂ କାନୂନ, ଭାଷା, ସିନେମା, ରେଡିଯୋ ଔର ଵିଭିନ୍ନ ଦାର୍ଶନିକ ଔର ରାଜନୀତିକ ଵିଚାରୋଂ କୋ ଲେକର ବ୍ଲॉଗିଂଗ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ମହତ୍ଵପୂର୍ଣ କାମ ହୋ ରହା ହୈ। ଲେକିନ ଵିତଂଡାଵାଦୀ ବ୍ଲॉଗିଂଗ କେ ଚଲତେ ଉନକୀ ପହୁଂଚ ବେହଦ ସୀମିତ ହୈ। ଉନକେ ବାରେ ମେଂ କମ ହୀ ଲୋଗ ଜାନ ପାତେ ହୈଂ। ଲେକିନ ଯେ ତଯ ହୈ କି ଜିସ ତରହ ଭାରତ କେ ଦୂସରେ ଔର ତୀସରେ ଦର୍ଜେ ତକ କେ ଶହରୋଂ ସେ ଲେକର ଗାଂଵୋଂ କୀ ଚୌପାଲ ତକ ଇଂଟରନେଟ କୀ ପହୁଂଚ ବଢ଼ତୀ ଜା ରହୀ ହୈ, ମୁକ୍ତ ଅଭିଵ୍ଯକ୍ତି କା ଯହ ଜନମାଧ୍ଯମ ଔର ସଶକ୍ତ ବନକର ଉଭରେଗା। ତବ ସନସନୀ କୀ ଚାଶନୀ କୀ ମିଠାସ କଡ଼ଵେ ସ୍ଵାଦ ମେଂ ବଦଲତୀ ନଜର ଆଏଗୀ।
( ଯହ ଲେଖ ଭୋପାଲ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ଅଖବାର ପୀପୁଲ୍ସ ସମାଚାର ମେଂ ଛପ ଚୁକା ହୈ। )

ବଦଲାଵ କୀ ଆହଟ

ଉମେଶ ଚତୁର୍ଵେଦୀ
ଅପନେ ଯହାଂ ଜବ ଭୀ କିସୀ କୋ ପ୍ରଶାସନିକ ଔର ରାଜନୀତିକ ଵ୍ଯଵସ୍ଥାଓଂ ସେ ଇଂସାଫ ନହୀଂ ମିଲତା, ତୋ ଉସକେ ପାସ ଅଦାଲତ କା ଦରଵାଜା ଖଟଖଟାନେ କେ ଅଲାଵା କୋଈ ଚାରା ନହୀଂ ହୋତା। ଅଦାଲତୋଂ ସେ ଉନ୍ହେଂ ଇଂସାଫ ଭୀ ମିଲତା ହୈ। ସଂଵୈଧାନିକ ତାକତ ଔର ରସୂଖ ରଖନେ ଵାଲେ ହାଈକୋର୍ଟ ଔର ସୁପ୍ରୀମ କୋର୍ଟ ପର ଆଜ ଦେଶ କେ ନାଗରିକୋଂ କା ଭରୋସା କହୀଂ ଜ୍ଯାଦା ବଢ଼ ଗଯା ହୈ। ଜାହିର ହୈ କି ଇସ ଭରୋସେ କୀ ଵଜହ ଵହାଂ ନ୍ଯାଯ କୀ ଅମୋଲ କୁର୍ସୀ ପର ବୈଠେ ନ୍ଯାଯାଧୀଶୋଂ କା ଆଚରଣ ଔର ଉନକେ ଇଂସାଫପସଂଦ ଫୈସଲେ ହୀ ରହେ ହୈଂ। ଲେକିନ ଆମ ଲୋଗୋଂ କୋ କମ ହୀ ପତା ହୋଗା କି ଉପରୀ ଅଦାଲତୋଂ କେ ନ୍ଯାଯମୂର୍ତିଯୋଂ କୀ ନିଯୁକ୍ତି ମେଂ ଭୀ ରାଜନୀତି ହୋତୀ ହୈ ଔର ଅକ୍ସର ଵହୀ ରାଜନୀତିକ ସତ୍ତା ଆଖିରକାର ହାଵୀ ହୋ ଜାତୀ ହୈ, ଜିନକେ ଖିଲାଫ କଈ ବାର ଉନ ଜଜୋଂ କୋ ହୀ ସୁନଵାଈ କରନୀ ପଡ଼ତୀ ହୈ। ଭାରତ କେ କିସୀ ହାଈକୋର୍ଟ କୀ ପହଲୀ ମହିଲା ମୁଖ୍ଯ ନ୍ଯାଯାଧୀଶ ଲୀଲା ସେଠ କୀ ଆତ୍ମକଥା ସେ ଗୁଜରତେ ହୁଏ ଇସ ରାଜନୀତି କେ ଦର୍ଶନ ବାର-ବାର ହୋତେ ହୈଂ। ଅଂଗ୍ରେଜୀ କେ ମଶହୂର ଉପନ୍ଯାସକାର ଵିକ୍ରମ ସେଠ କୀ ମାଂ ଲୀଲା ସେଠ କୀ ଘର ଔର ଅଦାଲତ ନାମ ସେ ଆଈ ଯହ ଆତ୍ମକଥା ଛହ ସାଲ ପହଲେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମେଂ ଆନ ବୈଲେଂସ କେ ନାମ ସେ ପ୍ରକାଶିତ ହୋ ଚୁକୀ ହୈ। ତବ ଇସେ ଅଂଗ୍ରେଜୀ ମେଂ ହାଥୋଂହାଥ ଲିଯା ଗଯା ଥା। ଲେକିନ ଅଦାଲତୀ ନିଯୁକ୍ତିଯୋଂ କୀ ରାଜନୀତି ସେ ହିଂଦୀ ପାଠକୋଂ କା ଦସ୍ତାଵେଜୀ ସାବକା ଅବ ଜାକର ପଡ଼ା ହୈ, ଜବ ପେଂଗୁଇନ ଇଂଡିଯା ନେ ଯହ କିତାବ ହିଂଦୀ ମେଂ ଅନୂଦିତ କରକେ ପ୍ରକାଶିତ କୀ ହୈ। ଇସ ରାଜନୀତି କୋ ଜାନନେ ଔର ସମଝନେ କେ ଲିଏ ପାଠକୋଂ କୋ କିତାବ କେ ଶବ୍ଦୋଂ ସେ ଗୁଜରନା ହୋଗା। ଜିସମେଂ ଲୀଲା ସେଠ ନେ ବେବାକୀ ସେ ଲିଖା ହୈ କି ରାଜନୀତି କେ ଚଲତେ ଵେ ସୁପ୍ରୀମ କୋର୍ଟ କୀ ଜଜ ନହୀଂ ବନ ପାଈଂ ଔର ସୁପ୍ରୀମ କୋର୍ଟ କୀ ପହଲୀ ମହିଲା ଜସ୍ଟିସ ହୋନେ କା ଗୌରଵ କେରଲ କୀ ଜସ୍ଟିସ ଫାତିମା ବୀଵୀ ହାସିଲ କରନେ ମେଂ ସଫଲ ରହୀଂ। ଇସ ପୂରୀ କହାନୀ କୋ ଜାନନା ଔର ସମଝନା ଇସ କିତାବ କେ ହୀ ଜରିଏ ହୋ ସକତା ହୈ। ଇତନା ହୀ ନହୀଂ, ଯେ ଆତ୍ମକଥା ଏକ ଐସୀ ମହିଲା କେ ଆତ୍ମସଂଘର୍ଷ କୀ କହାନୀ ଭୀ ହୈ, ଜିସକେ ପିତା କୀ ଉସକେ ବଚପନ ମେଂ ହୀ ମୌତ ହୋ ଜାତୀ ହୈ। ମାଂ ଉସେ ସଂଘର୍ଷୋଂ ମେଂ ପାଲପୋସ କର ବଡ଼ା କରତୀ ହୈ ଔର ଵହ ଲଡ଼କୀ ଅପନୀ ଜିଂଦଗୀ କୀ ଶୁରୂଆତ ରେଲଵେ କେ ଏକ ଅଧିକାରୀ କୀ ସ୍ଟେନୋ ଔର ଟାଇପିସ୍ଟ କେ ତୌର ପର କରତୀ ହୈ। ଲେକିନ ଅଧ୍ଯଵସାଯ ନହୀଂ ଛୋଡ଼ତୀ ଔର ଵକାଲତ ପାସ କରକେ ଵକୀଲ ବନତୀ ହୈ ଔର ଇତନୀ ସଫଲ ଵକୀଲ ବନତୀ ହୈ କି ଉସେ ଯହୀ ଵ୍ଯଵସ୍ଥା ହାଈକୋର୍ଟ କା ଜସ୍ଟିସ ଔର ଫିର ଚୀଫ ଜସ୍ଟିସ ବନାନେ କେ ଲିଏ ମଜବୂର ହୋ ଜାତୀ ହୈ। ଇସ କିତାବ ମେଂ ଅ ସୂଟେବଲ ବ୍ଵॉଯ କେ ଲେଖକ ଵିକ୍ରମ ସେଠ କୀ ଶବ୍ଦୋଂ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ଉତରନେ ଔର କାମଯାବ ବନନେ କୀ ପୂର୍ଵପୀଠିକା କା ଭୀ ଦର୍ଶନ କରାନେ ମେଂ ଯହ କହାନୀ ସଫଲ ରହତୀ ହୈ।
ଇସ ସ୍ତଂଭ ମେଂ ଇସ କିତାବ କୀ ଚର୍ଚା କା ମକସଦ ପାରଂପରିକ ସମୀକ୍ଷା ନହୀଂ ହୈ। ବଲ୍କି ହିଂଦୀ ପ୍ରକାଶନ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ଆ ରହେ ବଦଲାଵୋଂ କୋ ଭୀ ରେଖାଂକିତ କରନା ହୈ। ପୁସ୍ତକାଲଯୋଂ କେ ଲିଏ ଖରୀଦ ପର କେଂଦ୍ରିତ ରହୀ ହିଂଦୀ ପ୍ରକାଶନ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ପେଂଗୁଇନ ଵାଇକିଂଗ ଧୀରେ-ଧୀରେ କ୍ରାଂତି ଲାନେ କୀ ତୈଯାରିଯୋଂ ମେଂ ଜୁଟ ଗଯା ହୈ। ଅନ୍ଯଥା ପାରଂପରିକ ପ୍ରକାଶନ କୀ ଦୁନିଯା ଆଜ ଭୀ ଜୁଗାଡ଼ ଔର ଉସୀ ପାରଂପରିକ କହାନୀ-କଵିତା କୀ ହୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ଖୋଯୀ-ସିମଟୀ ହୈ। ଲେକିନ ପେଂଗୁଇନ ହିଂଦୀ ପ୍ରକାଶନ କୀ ଦୁନିଯା କେ ନଏ ଦରଵାଜୋଂ ପର ଦସ୍ତକ ଦେ ରହା ହୈ। ଵୈଚାରିକତା ଔର ଵିମର୍ଶ ସେ ଲେକର ପାରଂପରିକ ଖାଂଚେ ସେ ବାହର କୀ ହିଂଦୀ କୀ ଦୁନିଯା ମେଂ ଝାଂକନେ କୀ କୋଶିଶେଂ ଔର ବାଜାର କୀ ଜରୂରତୋଂ କେ ମୁତାବିକ ମାର୍କେଟିଂଗ କେ ସାଥ ଉତରେ ପେଂଗୁଇନ ହିଂଦୀ ପ୍ରକାଶନ କା ଚେହରା ବଦଲ ରହା ହୈ। ଇଲେକ୍ଟ୍ରॉନିକ ମୀଡିଯା କେ ଜରିଏ ଜବ ସେ ପତା ଚଲା ହୈ କି ହିଂଦୀ କା ଵିଶାଲ ମଧ୍ଯଵର୍ଗ ବାଜାର କୀ ବଡ଼ୀ ତାକତ ବନ କର ଉଭରା ହୈ। ଉସ ବାଜାର ପର କବ୍ଜା ଜମାନେ କୀ କୋଶିଶୋଂ ମେଂ ଉଦାରୀକରଣ ଵାଲୀ ଅର୍ଥଵ୍ଯଵସ୍ଥା ଵାଲୀ ତାକତେଂ ଜୋରଶୋର ସେ କୂଦ ପଡ଼ୀ ହୈଂ। ମାଲ କଲ୍ଚର କେ ଜରିଏ କବ୍ଜା ଜମାନେ କୀ ଇସ ହୋଡ଼ କୋ ସମଝା ଜା ସକତା ହୈ, ଜିସକୀ ପ୍ରକ୍ରିଯା ମହାନଗରୋଂ ସେ ଲେକର ଦୂସରୀ ଶ୍ରେଣୀ କେ ଶହରୋଂ ତକ ମେଂ ଦିଖନେ ଲଗୀ ହୈ। ହିଂଦୀ କେ ଇସ ବାଜାର କୀ ଚର୍ଚା କୀଜିଏ ତୋ ପାରଂପରିକ ପ୍ରକାଶକ ଆଜ ଭୀ ମାଯୂସ ଔର ରୋତେ ହୁଏ ସେ ଦିଖେଂଗେ। ଇସ ରୂଦନ କେ ବାଵଜୂଦ ଉନକୀ ସମृଦ୍ଧି ବଢ଼ତୀ ଜା ରହୀ ହୈ। ଲେକିନ ପାଠକୀଯ ସମृଦ୍ଧି କେ ସାଥ ହୀ ଲେଖକୀଯ ଗୌରଵ ଔର ସମृଦ୍ଧି କୀ ଓର ଉନକା ଧ୍ଯାନ ନହୀଂ ହୈ। ଲେକିନ ଇସ ଓର ଧ୍ଯାନ ପେଂଗୁଇନ ନେ ଦିଯା ହୈ। ଭାରତ ମେଂ ଉଦାରୀକରଣ କେ ବାଦ ଆ ରହୀ ଵିଦେଶୀ କଂପନିଯୋଂ କୀ ମଂଶା ପର ଅବ ତକ ନ ଜାନେ କିତନେ ସଵାଲ ଉଠାଏ ଜା ଚୁକେ ହୈଂ। ଲେକିନ ପେଂଗୁଇନ ପର ସଵାଲ ନହୀଂ ଉଠ ରହେ ହୈଂ। ଜବକି ଵହ ଭୀ ହିଂଦୀ କେ ବାଜାର ସେ ହୀ କମାଈ କରନେ କେ ଲିଏ ଉତରୀ ହୈ। ଇସକୀ ଵଜହ ଯହ ହୈ କି ଵହ ହିଂଦୀ କେ ଇସ ଵିଶାଲ ବାଜାର କୋ ପ୍ରୋଫେଶନଲ ଔର ସାଂସ୍କृତିକ ନଜରିଏ ସେ ସମृଦ୍ଧ କରନେ କୀ କୋଶିଶ ମେଂ ହୀ ଜୁଟୀ ହୈ। ଉମ୍ମୀଦ କୀ ଜାନୀ ଚାହିଏ କି ଭାରତୀଯ ଔର ଖାସକର ହିଂଦୀ କେ ପ୍ରକାଶକ ଭୀ ଐସେ ହୀ ନଜରିଏ ସେ ବାଜାର ମେଂ ଉତରନେ କୀ କୋଶିଶ କରେଂଗେ ଔର ଅବ ତକ ଦୀନହୀନ ସମଝୀ ଜାତୀ ରହୀ ହିଂଦୀ ପ୍ରକାଶନ କୀ ଦୁନିଯା କା ଚେହରା ବଦଲ ସକେଂଗେ।
(ଯହ ଆଲେଖ ପୀପୁଲ ସମାଚାର ଭୋପାଲ ମେଂ ପ୍ରକାଶିତ ହୋ ଚୁକା ହୈ)

ଏଫ ଏମ ଚୈନଲ କେ କର୍ମଚାରୀ ସଂଘର୍ଷ କୋ ତୈଯାର

ଏଫ ଏମ ସହିତ ଆକାଶଵାଣୀ ଦିଲ୍ଲୀ କେ ଵିଭିନ୍ନ ଚୈନଲୋଂ ମେଂ କାମ କରନେ ଵାଲେ ସୈକଡ଼ୋଂ ଉଦଘୋଷକୋଂ ଔର କର୍ମିଯୋଂ ମେଂ ଅଧିକତର କଲାକାରୋଂ କୋ ପିଛଲେ ଗ୍ଯାରହ ମହୀନୋଂ ସେ ଭୁଗତାନ ନହୀଂ କିଯା ଗଯା ହୈ। କୁଛ ତୋ ଐସେ ଭୀ ହୈଂ ଜିନ୍ହେଂ ଇସସେ ଭୀ ଅଧିକ ସମଯ ସେ ପୈସେ ନହୀଂ ମିଲେ ହୈଂ। ଇସକେ ଲିଏ ଶ୍ରୋତାଓଂ, କଲାକାରୋଂ ଵ ସମାଜିକ କାର୍ଯକର୍ତାଓଂ କେ ସାଥ ମିଲକର ଇନ କର୍ମଚାରିଯୋଂ ନେ ଅପନା ରେଡିଯୋ ବଚାଓଂ ଅଭିଯାନ ଶୁରୂ କିଯା ହୈ। ଅଭିଯାନ କା ମାନନା ହୈ କି ରେଡିଯୋ କେ ନିଜୀ ଚୈନଲୋଂ କୋ ଫାଯଦା ପହୁଂଚାନେ କେ ଉଦ୍ଦେଶ୍ଯ ସେ ଆକାଶଵାଣୀ କୀ ସ୍ଥିତି ବଦତ୍ତର ବନାଈ ଜା ରହୀ ହୈ।

ରାଜଧାନୀ ମେଂ ଅପନା ରେଡିଯୋ ବଚାଓଂ ଅଭିଯାନ ମେଂ ଲଗେ ଶ୍ରୋତାଓଂ, କଲାକାରୋଂ ଵ ସମାଜିକ କାର୍ଯକର୍ତାଓଂ କା ମାନନା ହୈ କି ରେଡିଯୋ କୀ ଭୀ ଵୈସୀ ହୀ ସ୍ଥିତି ବନାଈ ଜା ରହୀ ହୈ ଜୈସା କି ଟେଲୀଵିଜନ କେ ନିଜୀ ଚୈନଲୋଂ କେ ଲିଏ ଜଗହ ବନାନେ କେ ଲିଏ ଵର୍ଷୋଂ ପୂର୍ଵ ଦୂରଦର୍ଶନ କୀ ବନାଈ ଗଈ ଥୀ। ନିଜୀ ଚୈନଲୋଂ କେ ଶୁରୂ ହୋନେ ସେ ପହଲେ ମୈଟ୍ରୋଂ ଚୈନଲ କୋ ସବସେ ଜ୍ଯାଦା ଲୋକପ୍ରିଯ ବନାନେ କୀ କୋଶିଶ କୀ ଗଈ। ଉସକେ ଜରିଯେ ଦର୍ଶକୋଂ କୀ ରୂଚି କୋ ମସଲନ ଭାଷା ଔର ଵିଷଯ ଵସ୍ତୁ ଆଦି ହର ସ୍ତର ପର ବଦଲନେ କୀ ପୂରୀ କୋଶିଶ ଶୁରୂ କୀ ଗଈ। ଦୂରଦର୍ଶନ କେ କର୍ମଚାରିଯୋଂ କୀ ଭୀ ଶିକାଯତେଂ ଉନ ଦିନୋଂ କାଫୀ ବଢ଼ ରହୀ ଥୀ ଔର ଉନ ପର ଧ୍ଯାନ ଦେନେ କୀ ଜରୂରତ ସରକାର ମହସୂସ ନହୀଂ କର ରହୀ ଥୀ। ଇନ ଦିନୋଂ ରେଡିଯୋଂ କେ ପର୍ଯାଯ କେ ରୂପ ମେଂ ଏଫଏମ ଚୈନଲୋଂ କୋ ଜାନା ଜାତା ହୈ। ଖାସତୌର ସେ ମନୋରଂଜନ କେ ଲିଏ ଶ୍ରୋତାଓଂ କୀ ବଡ଼ୀ ତାଦାଦ ଏଫ ଏମ ଚୈନଲୋଂ କେ କାର୍ଯକ୍ରମୋଂ କୋ ସୁନତୀ ହୈ। ଲେକିନ ଆକାଶଵାଣୀ କେ ଏମ ଏମ ଚୈନଲୋଂ କୀ ଜୋ ସ୍ଥିତି ହୈ ଉସେ ଦେଖକର ଆଶ୍ଚର୍ଯ ହୀ ନହୀଂ ହୋତା ହୈ ବଲ୍କି ଯେ ଏକ ଭରୋସେ କେ ସାଥ କହା ଜା ସକତା ହୈ କି ରେଡିଯୋଂ କେ ନିଜୀ ଚୈନଲୋଂ କେ ଵିସ୍ତାର କେ ଲିଏ ଆକାଶଵାଣୀ କେ ଆଲା ଅଧିକାରୀ କାମ କର ରହେ ହୈଂ। ଯାଦ ଦିଲାନେ କୀ ଜରୂରତ ନହୀଂ ହୋନୀ ଚାହିଏ କି ଟେଲୀଵିଜନ କେ ନିଜୀ ଚୈନଲୋଂ କୀ ଶୁରୂଆତ ମେଂ ଦୂରଦର୍ଶନ କୋ ଛୋଡ଼କର ଉସକେ କଈ ବଡ଼େ ଅଧିକାରୀ ନିଜୀ ଚୈନଲୋଂ କୀ ସେଵା ମେଂ ଉଂଚୀ ତନଖ୍ଵାହ ପର ଚଲେ ଗଏ ଥେ।

ଏକ ତରଫ ତୋ ରେଡିଯୋ କା ତେଜୀ ସେ ଵିସ୍ତାର ହୋ ରହା ହୈ ଔର ଦୂସରୀ ତରଫ ଆକାଶଵାଣୀ ପର ଵର୍ଷୋଂ ସେ ନଈ ନିଯୁକ୍ତିଯାଂ ନହୀଂ ହୁଈଂ ହୈଂ ଔର ଯହାଁ ପ୍ରୋଗ୍ରାମ ପ୍ରଜେଂଟେଶନ କା କାମ ଆକସ୍ମିକ ପ୍ରସ୍ତୋତା ହୀ କରତେ ହୈଂ। କାମ କେ ଘଂଟେ ଅଧିକ ଔର ପାରିଶ୍ରମିକ କମ, ଇସ ପର ଭୀ ଭୁଗତାନ ମେଂ ଵର୍ଷ ଭର କୀ ଦେରୀ । ଜବକି ସଂସଦ କୀ ଏକ ସମିତି ନେ ଆକାଶଵାଣୀ ମେଂ ଅସ୍ଥାଯୀ କଲାକାରୋଂ କୀ ବଦତର ସ୍ଥିତି ପର ଚିଂତା ଜାହିର କରତେ ହୁଏ ଉନକୀ ସ୍ଥାଯୀ ନିଯୁକ୍ତିଯାଂ କରନେ କୀ ସିଫାରିଶ କୀ ଥୀ।

ରେଡିଯୋ କେ ସବସେ ଲୋକପ୍ରିଯ ଏମ ଏଫ ଚୈନଲୋଂ କେ ଲିଏ କାମ କରନେ ଵାଲେ କଲାକାରୋଂ ନେ ଦୋ ମହୀନେ କେ ଦୌରାନ ସମ୍ବଂଧିତ ଉଚ୍ଚାଧିକାରିଯୋଂ ସେ ମିଲକର ଇନ ସ୍ଥିତିଯୋଂ ସେ ଅଵଗତ କରାଯା ହୈ ଲେକିନ ସ୍ଥିତିଯାଂ ଜସ କୀ ତସ ହୈଂ । "ଅପନା ରେଡିଯୋ ବଚାଓ " ମଂଚ କେ ତତ୍ଵାଵଧାନ ମେଂ ଲଗଭଗ ବୀସ ସକ୍ରିଯ ପ୍ରଜ଼େନ୍ଟରୋଂ କା ଏକ ପ୍ରତିନିଧିମଂଡଲ ଆକାଶଵାଣୀ ମହାନିଦେଶକ କୋ ପହଲେ १७ ଫରଵରୀ ଔର ଫିର २६ ଅପ୍ରେଲ २०१० କୋ ଜ୍ଞାପନ ଦେ ଚୁକା ହୈ । ଇସ ଜ୍ଞାପନ ମେଂ କାର୍ଯକ୍ରମୋଂ କେ ଗିରତେ ସ୍ତର, ଭୁଗତାନ ମେଂ ଅଭୂତପୂର୍ଵ ଵିଲମ୍ବ କେ ଔର ଧ୍ଯାନ ଦିଲାଯା ଗଯା ହୈ ଔର ଏଫ଼ ଏମ ଗୋଲ୍ଡ ଚୈନେଲ ମେଂ ଚଲ ରହୀ ଗଡବଡିଯୋଂ କେ ଲିଏ ଏଫ଼ ଏମ ଗୋଲ୍ଡ ଚୈନଲ କୀ କାର୍ଯକ୍ରମ ଅଧିଶାସୀ MrsMmmmmmmmm Mrs. Ritu Rajput କୋ ଜିମ୍ମେଵାର ବତାଯା ଗଯା ହୈ। ଲମ୍ବେ ସମଯ ତକ ଯହ ଚୈନଲ ଦେଶ କେ ସର୍ଵାଧିକ ଲୋକପ୍ରିଯ ଚୈନେଲ୍ସ ମେଂ ରହା ହୈ ଔର ଇସକେ ସୂଝବୂଝ ସେ ଭରେ ମନୋରଂଜକ ଔର ଜ୍ଞାନଵର୍ଧକ କାର୍ଯକ୍ରମ ଵ୍ଯାପକ ଜନହିତ କା କାମ କରତେ ରହେ ହୈଂ ଔର ଶ୍ରୋତାଓଂ କା ଜୀଵନ ପ୍ରକାଶିତ କରତେ ରହେ ହୈଂ.

ଅପନା ରେଡିଯୋ ବଚାଓ ମଂଚ ଇସ ସନ୍ଦର୍ଭ ମେଂ ସୂଚନା ଔର ପ୍ରସାରଣ ମଂତ୍ରାଲଯ ସେ ତତ୍କାଲ ହସ୍ତକ୍ଷେପ କୀ ମାଂଗ କରତା ହୈ ଔର ତୁରଂତ ଭୁଗତାନ କର କେ କୈଜୁଅଲ ପ୍ରଜ଼େନ୍ଟରୋଂ କେ ନିଯମିତୀକରଣ କୀ ପ୍ରକ୍ରିଯା ଆରମ୍ଭ କରନେ କୀ ଭୀ ମାଂଗ କରତା ହୈ। ସାଥ ହୀ ସଂସଦୀଯ ସମିତି କୀ ସିଫାରିଶୋଂ କେ ଆଲୋକ ମେଂ ତତ୍କାଲ କଦମ ଉଠାନେ କା ଆଗ୍ରହ କରତା ହୈ। ଇସ ମଂଚ କେ ସଦସ୍ଯୋଂ ନେ ଇସ ବାତ ପର ଭୀ ଜୋର ଦିଯା ହୈ କି ଆକାଶଵାଣୀ କୋ ବର୍ବାଦ କରନେ କୀ ଜୋ ସାଜିଶ ଚଲ ରହୀ ହୈ ଉସକା ପର୍ଦାପାଶ କରନେ କେ ଲିଏ ମଂଚ ରାଜଧାନୀ ଔର ଦେଶ କେ ଦୂସରେ ଶହରୋଂ ମେଂ ଅଭିଯାନ ଚଲାଏଗା।