16.7.10

సాయబర చలా టీవీ కీ చాల

వినీత, తుమసె సార్వజనిక రూప సె ఈర్ష్‍యా వ్‍యక్‍త కరతా హూం. ఇతనా ఓర బెహతర న లిఖ పానె కా మలాల హమెశా రహతా హై. తుమ ఉస అవధారణా కా ఘనఘొర అపవాద హొ జొ జ్‍యాదా లిఖనె పర ఉల-జులూల లిఖనె లగతా హై. ఇతనీ ఆథెంటిసిటీ కె సాథ లిఖా కమ హీ మిలతా హై. లొగ లిఖతె హుఎ ఝాలముఢీ బనానె లగతె హైం. వహీం హొ జాతా హై తెల.

బఢియా లిఖె. ఎక భీ మహత్త్వపూర్ణ బాత న ఛూటనె దియా. దరఅసల, బహస కాయదె సె హొ, ఇసకె లిఎ తథ్‍యొం కా హొనా జరూరీ హై. సబసె పహలె ఓర ఎక్‍సక్‍లూసివ బనానె కె చక్‍కర మెం మీడియా (తమామ ప్రజాతియొం కీ) జిస తరహ సె ఖబరొం కీ వాట లగాతె హైం, ఉసకా అసరదార అసర ఇన డॉటకॉమొం పర దిఖనె లగా హై. లగనె లగా హై కి లొకప్రియతా కె ఫిరాక మెం యె బాజార కె ఆగె ఖొలకర బిఛ జానె కొ తైయార హొ చలె హైం.

'కిసీ భీ బహస కీ పూర్వపీఠికా క్‍యా హొతీ హై, శాయద మైం జాన నహీం పాయా హూం యా జొ జానా హై వొ గలత హై. ముఝె లగతా థా/హై కి కిసీ భీ బహస మెం ఎక హీ వ్‍యక్తి చిత ఓర పట, దొనొం కీ తరఫదారీ నహీం కరెగా/ీ. కమ సె కమ ఆయొజకొం కా కొఈ న కొఈ పక్ష ఓర నజరియా జరూర హొగా. న జానె క్‍యొం, ముఝె ఇస బార జ్‍యాదా జొర సె యహ మహసూస హుఆ కి బహస మెం ప్‍వాయంట స్‍కొర కరనె వాలీ భావనా జ్‍యాదా హావీ రహీ. ముఖ్‍యధారా కీ మీడియా కె బారె మెం సభాగార మెం సుత్రధార సె లెకర వక్‍తాఒం ఓర శ్రొతాఒం తక నె జొ చింతాఎం వ్‍యక్‍త కీ, జొ సవాల ఉఠాఎ క్‍యా వొ మీడియా కీ కిసీ ఓర ప్రజాతి కె సందర్భ మెం జాయజ నహీం హొగా?

ముఖ్‍యధారా కె మీడియా సె జొ కాయదె కా కామ న కర పానె కా దర్ద లిఎ బాహర హుఎ, యా న్‍యూజ రూమ మెం ఘుసతె హీ జినకా మాథా టనకనె లగతా హై, యా జినకొ నొజియా ఓర బదహజమీ కీ శికాయత హొనె లగతీ హై; వె కమ-సె-కమ బాహర ఆకర వైసీ ఆబ-ఒ-హవా కా నిర్మాణ తొ నహీం హీ కరెంగె జిససె పిండ ఛుడాకర వె ఆఎ హైం.

కల సూత్రధార ఆనంద ప్రధానజీ నె సుమిత అవస్‍థీ కొ ఆమంత్రిత కరతె హుఎ ఎసపీ వాలె ఆజతక కె ఇండియా టీవీ కె సాథ కదమతాల కరనె పర అపనీ నిరాశా వ్‍యక్‍త కియా థా, పర ఉసకె లిఎ సుమిత కొ జిమ్మెదార నహీం ఠహరాయా థా. బిల్‍కుల సహీ కియా థా. దిలీప మండల ఓర ప్రॉన్‍జయ గుహా ఠకురాతా కొ సుననె కె బాద లగా కి సుమిత కీ ఓకాత తొ ఇస పూరె ఖెల మెం ఎక ప్‍యాదా సె జ్‍యాదా నహీం హై. వహాం తొ బడె-బడె లాలా ఓర ఘాఘ నౌకరశాహ అంగదీ పాంవ జమాఎ జమె పడె హైం. సూత్రధార మహొదయ కె సాథ-సాథ మణిమాలా తథా మండల ఓర ఠకురాతా మొశాయ నె అపనె-అపనె ఢంగ సె స్థితి మెం బదలావ కె ప్రతి ఉమ్‍మీద జతాయీ థీ. వినీత కీ రపట మెం ఇసకా విస్‍తార సె ఉల్‍లెఖ హై. లగభగ చారొ దిగ్‍గజొం నె వైకల్పిక మీడియా కె ప్రతి ఉమ్‍మీద జతాయీ. యె జరూర మానా ఉన్‍హొంనె కి సాయబర మీడియా కీ పహుంచ ఫిలహాల సీమిత హై ఓర నికట భవిష్‍య మెం ఇసకె దాయరె మెం విస్‍తార కీ కొఈ సంభావనా నహీం హై. ఫిర భీ ఉమ్‍మీద సాయబర ప్రజాతి సె హీ హై.

యహాం, జబ సాయబర జగత మెం దెఖతా హూం తొ లగతా హై టీవీ వాలె క్‍యా లడెంగె! ఉనసె జ్‍యాదా టీఆరపీ తొ ఇస ఆల్‍టరనెటివ మీడియా కొ చాహిఎ. వహీ తికడమ, వహీ ప్రపంచ జొతె జా రహె హైం జిసె ఛపాసగంజ ఓర వాహ్యప్రసారణ వాహన వాలె అభ్‍యాస కరతె హైం. వశ చలె తొ పట్టా భీ చలా దెం బ్రెకింగ న్‍యూజ కా. టీకర-పీకర టాఇప కీ చీజ తొ దిఖనె హీ లగీ హై. కాహె, ఆపకొ కాహె ఎక్‍సక్‍లూసివ ఖబర కీ జరూరత పడనె లగీ? హమ జొ ఆపకొ దెం వొ ఓర కిసీ కొ న దెం, పర బతాఇఎ తొ క్‍యొం?

బహరహాల, సవాల తొ హై హీ కి మీడియా కిసకె పక్ష మెం కామ కరెగా, లొకతంత్ర కీ మజబూతీ మెం ఇసకీ కొఈ భూమికా అబ హొగీ?

4.6.10

గైరబరాబరీ కొ బఢావా దెతె ఆశ్రమ

నరెశ గొస్‍వామీ అపనె పురానె మిత్ర హైం. 'ధర్మ ఓర బాజార' కె సంబంధొం కీ పడతాల కర రహె హైం దిల్‍లీ విశ్‍వవిద్యాలయ మెం. ధాంసూ లిఖాడ హైం. హిందీ ఓర అంగ్రెజీ మెం సమాన రూప సె లెఖన కరతె హైం. తనావ కీ స్థితి మెం ఖూబ లిఖతె హైం, బఢియా లిఖతె హైం. పెశ హై నరెశజీ కా యహ ఆలెఖ జొ శ్రీ శ్రీ రవిశంకర జీ పర హమలె కె అగలె రొజ దైనిక భాస్‍కర మెం ఛపా థా. లెఖక ఓర ప్రకాశక దొనొం కొ ఆభార.


గురు పరంపరా కెంద్రిత ఎక ధార్మిక సముదాయ కె ఉత్తర

భారత కె లగభగ హర శహర మెం ఆశ్రమ హైం। ఇన

ఆశ్రమొం మెం హర సప్‍తాహ భక్‍తజన యా సంప్రదాయ కె

అనుయాయీ జుటతె హైం। పరిసర కీ ఫసలొం ఓర బాగవానీ కీ

దెఖరెఖ సెవాదార కరతె హైం। ఇస కామ కొ శ్రమదాన కహా

జాతా హై। ఇస కామ కా కొఈ మెహనతానా నహీం హొతా। యహ ఎక

స్వైచ్ఛిక కార్య హొతా హై। ఇస బెహద నపీ-తులీ వ్యవస్థా కె

ప్రభామండల కె చలతె కొఈ అనుయాయీ యహ నహీం జాననా చాహతా

కి ఇతనీ జమీన ఖరీదనె ఓర ఉస పర భవన నిర్మాణ కరనె

కె లిఎ పైసా కహాం సె ఆతా హై।


ఇన ఆశ్రమొం కె జలసొం మెం భక్‍తజన గురు కీ ఝలక

పానె భర కె లిఎ బెతాబ రహతె హైం। గురు స్వర్గ కా మార్గ దిఖానె

కె అలావా రొజమర్రా కె జీవన ఓర సామాజిక సంబంధొం కొ

మధుర బనానె కె లిఎ కొఈ నుస్ఖె తజవీజ నహీం కరతె। వె

కభీ-కభీ ఎక భీతరీ రొశనీ కీ బాత కరతె హైం, లెకిన

ఉస రొశనీ సె సామాజిక సంబంధొం మెం పసరె అంధెరె కొనె

ప్రకాశిత నహీం హొ పాతె। ఇధర, బఢతె బాజార ఓర

ఉపభొక్‍తావాద కీ లలక నె సమాజ సె మిలనె వాలె

ఆశ్వాసనొం కొ జబసె ఛిన్న-భిన్న కర దియా హై, తబసె ఇన

సంప్రదాయొం ఓర ఆశ్రమొం మెం అనుయాయియొం కీ భీడ బెతహాశా

బఢీ హై। హాల మెం ఐసె హీ ఎక ఆశ్రమ మెం భగదడ మచనె సె

కఈ మహిలాఒం కీ మౌత భీ హొ గఈ థీ।

యహాం హమారీ మంశా కిసీ సంప్రదాయ యా ఆశ్రమ కీ నిందా

కరనా కతఈ నహీం హై। సవాల బస ఇతనా హై కి అపనె

అనుయాయియొం కొ స్వర్గ ఓర సమृద్ధి కా రాస్తా బతాకర క్‍యా

యె సంప్రదాయ లగాతార అరాజకతా ఓర అవ్యవస్థా కీ తరఫ

బఢ రహె సమాజ కొ బెహతర యా వైకల్పిక జీవన దర్శన దె

సకతె హైం? క్‍యా ఐసె ధార్మిక సమాగమొం సె సమాజ కా జీవన

సచముచ శాంతిపూర్ణ, సార్థక యా ఉదాత్త హొ పాతా హై? అగర

ప్రార్థనా భవన మెం కుఛ విశిష్ట లొగొం కొ బైఠనె కె లిఎ నర్మ

గద్దియాం దీ జాతీ హైం ఓర బాకీ లొగొం కొ సూత కీ సాధారణ

దరియొం పర బైఠాయా జాతా హై, తొ ఇసకా మతలబ సాఫ హై కి

వహాం భీ ఎక తరహ కీ వర్ణ-వ్యవస్థా లాగూ హై।

ఆధ్యాత్మికతా కా అర్థ యది మనుష్య కె హొనె మాత్ర కొ గరిమా

ప్రదాన కరనా హై, తొ ఫిర ఇస శ్రెణీకరణ కొ కిస తరహ

జాయజ ఠహరాయా జా సకతా హై?

ఆమ తౌర పర ఐసీ సంగతొం కె అవసర పర గురు కె ఆసన

కె ఎకదమ పాస వాలా క్షెత్ర లగభగ వీఆఈపీ జొన హొతా హై।

వహాం ఖాస హైసియత కె లొగొం కొ జగహ దీ జాతీ హై। జైసె

ఆమ జీవన మెం లొగ ఝూఠ బొల కర, వాస్తవిక పహచాన కె

బజాయ ఖుద కొ విశిష్ట వ్యక్‍ిత బతాకర అపనా కామ

నికాలతె హైం, లగభగ ఐసా హీ కుఛ యహాం భీ హొతా హై। ఇస

జగహ మెం ప్రవెశ పానె కె లిఎ కొఈ అగర ఖుద కొ కహీం కా

ఎమఎలఎ యా ప్రొఫెసర బతా దె, తొ ఉసె తురంత మాఫీనామె కె

సాథ అందర దాఖిల కర లియా జాతా హై। ఐసె మెం యహ సొచనా

జరూరీ హొ జాతా హై కి అగర ఇన నఎ సంప్రదాయొం మెం భీ

సనాతనీ శ్రెణియొం కె హిసాబ సె వ్యవహార కియా జాఎగా, తొ

మనుష్య కీ మూలభూత బరాబరీ కె ఆదర్శ కా క్‍యా హొగా?

అగర ఇన సంప్రదాయొం కె సామాజిక ఆధార పర నజర

డాలీ జాఎ, తొ మౌటె తౌర పర యహ బాత సామనె ఆతీ హై కి

ఇన సంప్రదాయొం కా ప్రభావ ముఖ్‍యత: ఉన వర్గ, సముదాయొం ఓర

సమూహొం కె బీచ హై జిన్హెం ధర్మ కీ శాస్త్రొక్‍త వ్యవస్థా మెం

సమ్‍మాన, గరిమా ఓర బరాబరీ కా హకదార నహీం మానా జాతా

థా। లెకిన ఉదార అర్థవ్యవస్థా కె ఇన దొ దశకొం మెం సమాజ

కె దస్తకార ఓర కారీగర వర్గ కె లిఎ ధర్నాజన కె కుఛ

నఎ రాస్తె ఖులె హైం। నిర్మాణ మెం ఆఈ తెజీ ఓర శహరీకరణ

కీ ప్రక్రియా మెం ఆఎ ఉఛాల సె ఉన జాతియొం ఓర సమూహొం కొ

నిశ్చయ హీ కుఛ ఆర్థిక లాభ పహుంచా హై, జొ హరిత క్రాంతి

కె బాద లగభగ బెకామ ఓర బెరొజగార హొ గఎ థె।

స్వరొజగార యా ఫిర నిజీ ఉద్యమ కె దమ పర వृహత్తర సమాజ

మెం అపనీ మౌజూదగీ దర్జ కరానె వాలె ఇన సమూహొం కా

విశ్వబొధ ఆధునికతా మెం పగె శిక్షిత వర్గ కా విశ్వబొధ

నహీం హై।

అసల మెం, తకనీక, పూంజీ ఓర రాజనీతిక సత్తా కీ

అరాజకతా సె జన్మె అనిశ్చయ కె బీచ హర వ్‍యక్తి కిసీ

నిశ్చిత యా స్థిర సహారె కీ తలాశ మెం హై। మిసాల కె తౌర

పర, ఆధునిక విచారొం మెం పలె-బఢె ఓర సంపన్న లొగ

కृష్ణమూర్తి కీ ఒర చలె జాతె హైం తథా జిన్హెం పూంజీవాద కా

ఉత్సవ మనాతె-మనాతె కిసీ తరహ కా అపరాధ బొధ సతానె

లగతా హై, వె ఒశొ కీ లీక పకడ లెతె హైం। ఇనకె బరక్‍స

జిన లొగొం కొ సంపన్నతా, పైసా, సుఖ కె ఆధునిక

ఉపకరణ, సుందర ఘర జైసె ప్రతీక హాల ఫిలహాల హాథ లగె

హైం, వె సిర్ఫ స్వర్గ చాహతె హైం యా దూసరీ తరహ సె కహెం తొ నరక

కె దండ సె బచనా చాహతె హైం। క్‍యా గురు కెంద్రిత సంప్రదాయ ఇస

దెశీ మధ్యవర్గ కొ స్వర్గ కా భరొసా దెకర ఎక తరహ కీ

సామాజిక గైర-బరాబరీ కొ బఢావా నహీం దె రహె?

3.6.10

ఢెబరీ మెం తెల నఇఖె, మడఈ అన్‍హార బా


ఛహ మహీనె సె బ్‍లॉలిఖీ సె బాహర థా. కఈ మర్తబా మన హుఆ కి ఘొషణా హీ కర దియా జాఎ కి అబ హఫ్తావార కా శటర డాఉన కర రహా హూం. పర లగా, న ఐసా న కియా జాఎ. దుకాన రహెగా తొ సామాన తొ ఆతా-జాతా రహెగా. మందీ ఓర తెజీ తొ శాశ్‍వత సత్‍య హై. దెఖిఎ, తబ వివెక సె కామ లియా. ఠీహా జమాఎ రఖా. ఆజ సామాన భీ లె ఆయా హూం. మిత్రొం, ఛాత్ర ఆందొలన కె జమానె మెం అపనె రుమ మెట భూషణజీ కె సాథ మిలకర కుఛ లిఖా థా. లిఖతె వక్‍త హీ గునగునాకర ధున భీ నికాల లీ థీ హమలొగొం నె. అగలె రొజ భొజపురీ గీత కె తౌర పర దొస్‍తొం కొ సునాయా. 'సాంస్‍కृతిక మండలీ కె సాథియొం నె ఫైసలా సునాయా, 'కుఛ భీ హొ, పర హమారా లిఖా గీత నహీం హై'. హమారె అందర కా రచనాకార మర హీ గయా, సమఝిఎ. బాద మెం కుఛ మిత్రొం నె బతాయా కి ఝారఖండ కె బీడీ పత్తా మజదూరొం మెం హమారీ యె పంక్తియాం బెహద లొకప్రియ హై... బహరహాల, ఫిర సె యాద్దాశ్‍త బటొరకర పంక్తియొం కొ జొడ-జాడ కర ఆపకె లిఎ లాయా హూం. అపనీ రాయ దీజిఎగా. ఓర హాం, కొశిశ రహెగీ కి అబ థొడా నియమిత హొ జాఉం.

సునీ పంచె సునీ పంచె బడీ-బడీ బాత బా
ఢెబరీ మెం తెల నఈఖె మడఈ అన్హార బా

కॉలెజ కె హాలత దెఖీం బఢత జాలె ఫిసియా
కఇసె పఢాఇబ లఇకా సుఝె నా జుగతియా
శిక్షా కె నామ పర కెసరియా బుఖార బా
ఢెబరీ మెం తెల నఇఖె, మడఈ అన్హార బా

రాఉర లఇకా డిగ్రీ లెకె ఖొజతా నౌకరియా
నౌకరీ న పావె బీతల సగరీ ఉమరియా
నౌకరీ పర ఉనకర బపౌతీ అధికార బా
ఢెబరీ మెం తెల నఇఖె, మడఈ అన్హార బా

ఖెత మెం కె బీయా సుఖల సుఖ గఇల ధనవా
కాన్హె కుదాలీ లె కె రొవతా కిసానవా
అబ త పెటెంటొ ఎగొ నయా జమీదార బా
ఢెబరీ మెం తెల నఇఖె మడఈ అన్హార బా

ఘర మెం సె నికలల దూభర ఛూటల పఢఇయా
హాథె థమావల గఇల కలఛుల కఢహియా
సీతా కె నామ పర గులామీ ఠొకాత బా
ఢెబరీ మెం తెల నఇఖె మడఈ అన్హార బా

ఉఠీ భఇయా ఉఠీ బహనా ఫెరె ఖాతిర దినవా
ఆయీం సాథె చలీ తబె బదలీ కనూనవా
ఇనన్హీం సె బాత కఇల బిలకుల బెకార బా
ఢెబరీ మెం తెల నఇఖె మడఈ అన్హార బా


సారాంశ యహాఁ ఆగె పఢెం కె ఆగె యహాఁ

25.11.09

చైనలొం కీ ఫుసఫాస

బంబఈ మెం లియొపొల్‍డ కైఫె మెం శివసెనా కీ హుడదంగ పర వినీత నె ఆజ ఎక పొస్‍ట లిఖా హై. కుఛ తకనీకీ దిక్‍కత కీ వజహ సె మెరీ రాయ వహాం పొస్‍ట నహీం హొ పా రహీ హై, లిహాజా యహాం ఆపకె సాథ సాఝా కర రహా హూం:

క్‍యా కహతె హొ భైయా ఇసీ ఎనడీటీవీ కొ కిసానొం కా ప్రదర్శన శహర మెం అవ్‍యవస్‍థా ఫైలాతా దిఖతా హై! భాఈ శివసెనా యా కిసీ భీ సెనా ద్వారా భడకాఎ జానె వాలె దంగె-ఫసాదొం కా మైం భీ ఘొరవిరొధీ హూం. పర కమ సె కమ అపనె వివెక కొ ఖులా రఖతా హూం కి అంధ శివసెనా విరొధ యా అంధ మనసె విరొధ కె చక్‍కర మెం బెహద మహత్తవపూర్ణ మసలొం పర నిగాహ డాలనె సె మెరీ ఆంఖెం ఇనకార న దె.

కిసానొం కె ప్రదర్శన సె శహర మెం అవ్‍యవస్‍థా ఫైలనె కె పీఛె తర్క యె దియా గయా కి ప్రదర్శనకారియొం నె జమకర శహర మెం ఉత్‍పాత మచాయా, సరకారీ ఓర నిజీ సంపత్తియొం కొ నుక్‍శాన పహుంచాయా, ఆది-ఆది. మైం ఉనకీ బాతొం సె ఇస బాత సె సహమత హూం కి హాం, ప్రదర్శనకారియొం నె వైసా కియా. పర సవాల యె హై కి క్‍యా సారె ప్రదర్శనకారీ హుడదంగ మెం శామిల థె? చలిఎ, ఇససె భీ క్‍యా హొ జాఎగా ... పర క్‍యా ఉనకీ మాంగ నాజాయజ థీ, క్యా దెశ కె దూర-దరాజ సె లొగ బడా ఖుశ హొకర ఆతె హైం దిల్‍లీ మెం ప్రదర్శన కరనె, జబ ప్రదర్శనకారీ లాఠీ ఖాకర దర్ద సహలాతె జాతె హైం తబ కౌన అవ్‍యవస్‍థా ఫైలా రహా హొతా హై ఓర కౌన నిరంకుశ? పంకజ పచౌరీ ఓర ఉనకె సానిధ్‍య మెం పత్రకారితా కరనె వాలొం కొ జరా ఇన బాతొం పర భీ విచార కరనా హొగా.

'హమలొగ' వాలె శీర్షస్‍థ పత్రకార సాహబ యె బతా పాఎంగె కి అగర పశ్చిమీ ఉత్తర ప్రదెశ కె కిసాన జిస జంతర-మంతర పర 'ఉత్‍పాత' మచా రహె థె వహీం దెశ భర కె గరీబ-గుర్బా ఓర ఆదివాసీ జమా హొకర అపనె జమీన పర అపనె హక కె లిఎ ప్రతిరొధ సభా కర రహె థె, ఉనకీ నెతా మెధా పాటకర భీ కమ కద్దావర నహీం థీ, క్యొం నహీం ఉస పర అపనా కైమరా ఘుమవా లిఎ?

'ఆఇబీఎన లొకమత' కె దఫ్తర మెం జబ లంపటొం నె హమలా కియా థా తబ కైసె ఛాతీ పీట-పీట కర లొకతంత్ర కొ బచానె కీ గుహార కర రహె థె, పంకజ బాబు నె కహా థా కి బ్రॉడకాస్‍ట ఎడిటర్స గిల్‍డ (యా ఎసొశిఎశన నె ముఝె ఠీక సె యాద నహీం ఆ రహా ఇస వక్‍త) నె యహ తయ కియా థా కి మీడియా వాలొం కొ బులా కర కీ జానె వాలీ కార్రవాఈ కొ కవర నహీం కియా జాఎగా. బడీ అచ్‍ఛీ బాత హై, కితనీ బార పాలన కియా ఆపనె!

భైయా, యహీ లొగ హైం జొ 'రాష్‍ట్రీయ మహత్త్‍వ' కీ శిల్‍పా-కుందరా కీ శాదీ కొ హెడలాఇన బతాతె హైం ఓర ఉస పర స్‍పెశల పైకెజ లెకర ఆతె హైం.

భైయా, కాహె భొలెపన సె భారీ సవాల కీ ఒర ఇశారా కరతె హొ. యె చైనల-వైనల ఎక బడీ సాజీశ కా హిస్‍సా హైం. వైసె కిసీ మసలె యా వైసీ కిసీ నీతి కీ తరఫ యె ఇశారా నహీం కరెంగె జిససె లొగొం కీ రొజీ-రొటీ జుడీ హుఈ హై. పశ్చిమీ ఉత్తరప్రదెశ కె కిసాన యా హొం యా విదర్భ కె యా ఫిర బలియా యా సీతామఢీ కె, యా దెశ భర కె ఆదివాసీ: ఉనకె సవాలొం మెం కిసీ భీ మీడియా కీ దిలచస్‍పీ నహీం హై. ప్రతీక కె తౌర పర మహంగాఈ కా జిక్ర కరతె కభీ ఇనకె లొగ ఒఖలా యా ఆజాదపుర మండీ సె ఆలూ-ప్‍యాజ కె భావ బతాతె దిఖ జాఎంగె, కభీ-కభార కిసీ మధ్‍యవర్గీయ కॉలొనీ కీ ఇటాలియన మార్వల ఠుకె కిచెన సె కిసీ మహిలా కా బిగడతా మాసిక బజట సునా దెంగె. బస. ఖుర్జా, సొనీపత, ధుల్‍లై, సహారనపుర, శాహజహాంపుర, పాసీఘాట, డిమాపుర, కొకరాఝార యా డెహరీ ఆన సॉన మెం ఇస మహంగాఈ సె పహలె భీ కైసె లొగొం కీ కమర టెఢీ హొ రహీ థీ - కభీ న బతాయా న బతాఎంగె.

చాహిఎ మసాలా, చటపటా మసాలా. ఐసా కి డాలెం తొ చనా జొర గరమ బన జాఎ. గరీబ, గరీబొం కీ సమస్‍యాఎం ఓర ఉనకీ జద్దొజహద కొ ఆజ కా మీడియా ఓర ఖాసకర కొఈ చైనలవాలా కభీ స్‍టొరీ కా ప్‍లॉట నహీం బనాతా. అపవాద ఓర మిసాల భలె గినా దెం, గినా హీ సకతె హైం. బస.

ఆతంకవాద, శివసెనా, ఠాకరె ఫైమిలీ, ఫిల్‍మ, ఫైశన, లాఇఫ-స్‍టాఇల, బాజార, రాహుల బాబా, యు-ట్యూబ, చమత్‍కార, బాబా-ఒఝా సె ఇతర సొచనా భీ ఇన్‍హెం పహాడ లగతా హై.

ఆతంకవాద ఓర పాకిస్‍తాన న హొతా తొ 24 ఘంటె వాలె చైనలొం కీ కైసీ దుగర్తి హొతీ, కల్‍పనా కీ జా సకతీ హై. ఐసె మెం భావనాఒం, సంవెదనాఒం, హత్‍యాఒం, కుర్బానియొం ఓర సంబంధొం కా బాజారీకరణ బడా సహారా దెతా హై.

మైం తొ అబ భీ ఇస 'భ్రమ' మెం రహూంగా కి నాగరిక హూం, ఓర స్‍కూలియా జ్ఞాన పర భీ అభీ భరొసా కాయమ హై. ఇసలిఎ ఉమ్‍మీద హై కి శాయద కభీ అంగూలీమాల సె ఇనకీ భెంట హొగీ ఓర యె మరా-మరా సె రామ-రామ మెం బదలెంగె. గలత కహా?




సారాంశ యహాఁ ఆగె పఢెం కె ఆగె యహాఁ

16.11.09

సఫర కె కార్యక్రమ మెం ఆ రహె హైం యశ మాలవీయ

సఫర కె అనియమిత శ్రृంఖలా ఆమనె-సామనె మెం ఇస దఫా యశ మాలవీయ అపనె కుఛ గీత సునాఎంగె ఓర ఫిర ప్రఖ్‍యాత కవయిత్రీ అనామికా కె సానిధ్‍య మెం శ్రొతా ఉనసె సీధీ బాతచీత కరెంగె.
సఫర ద్వారా పిఛలె సాల ఆరంభ కియా గయా యహ కార్యక్రమ సచమూచ నాయాబ హై, ఇసలిఎ కి ఇసకె తహత కొఈ భీ రచనాకార న కెవల సమయ‍ నికాల కర ఫూర్సత సె అపనీ పసందీదా రచనాఎం సునాతె హైం ఓర ఫిర లొగొం కొ ఉనసె ఉనకీ రచనాఒం కె సాథ-సాథ ఉనకె రచనా కర్మ ఓర జీవన కె విభిన్‍న పహలుఒం పర భీ బాతచీత కరనె కా మౌకా హొతా హై. కొశిశ యహ హై కి ఇసకె జరిఎ లొగ న కెవల రచనాఒం కె మార్ఫత ఉన్హెం జానెం బల్కి ఉనకె వ్‍యక్తిత్‍వ ఓర వ్‍యవహార కొ భీ జానెం. సఫర కొ యహ ఖుశీ హై కి ఇస శ్రृంఖలా కీ శురుఆత సమకాలీన పసందీదా రచనాకార ఓర హంస కె సంపాదక రాజెంద్ర యాదవ జీ ద్వారా లఘుకథాఒం ఓర ఉనకీ కుఛ చునీ హుఈ కవితాఒం కె పాఠ కె సాథ హుఆ థా ఓర సాథ మెం థీం అర్చనా వర్మా. వజీరాబాద కీ సంకరీ గలియొం సె గుజర కర రాజెంద్రజీ, అర్చనా జీ ఓర ఉనకొ జాననె-సుననె కె ఇచ్‍ఛూక చాలీస-పైంతాలీస లొగ సఫర కె దఫ్తర మెం ఇకట్ఠా హుఎ థె. ఉసీ సఫలతా సె ప్రెరిత హొ కర సఫర నె ఇస బార అపనె జమానె కె పసందీదా నవగీత లెఖక తథా లొకప్రియ కవి శ్రీ యశ మాలవీయజీ కొ ఆమంత్రిత కియా హై. యశ మాలవీయ నె ఉదయప్రకాశ కె ఉపన్‍యాస పర ఆధారిత ఫిల్‍మ 'మొహనదాస' కె లిఎ బడె సుందర గీత లిఖె హైం. మెరె ఖయాల సె అపనె జమానె మెం శాయద హీ కొఈ కవి యా గీతకార హొంగె జొ అకా‍దమియొం యా సభాగారొం సె బాహర జాకర కవితా పాఠ కరతె హొంగె, యశ భాఈ ఉస లిహాజ సె బహుత బడె అపవాద హైం. ఇలాహాబాద మెం లగనె వాలా మాఘ మెలా కా పండాల హొ, యా దిల్‍లీ మెం అంబెడకర జయంతీ పర సాముదాయిక పార్క మెం ఖులె ఆసమాన కె నీచె హొనె వాలె కార్యక్రమ: ఉనకీ గీతెం లొగొం కొ థమ కర సుననె కొ మజబూర కరతీ రహీ హైం.
ఉమ్‍మీద హై దిల్‍లీ మెం రహనె వాలె సాహిత్‍యప్రెమీ ఓర సृజనశీల లొగ ఇస మౌకె కా లాభ జరూర ఉఠాఎంగె.

సారాంశ యహాఁ ఆగె పఢెం కె ఆగె యహాఁ

9.11.09

హిందీ ఓర క్షెత్రీయ చైనలొం కె సంబంధొం కీ పడతాల హొ

మహుఆ పర భొజపురీ కె పహలె రియల్‍టీ శొ 'సురసంగ్రామ' కె ఫినాలె కె బాద మైంనె అపనీ రాయ భొజపురీ మెం లిఖనె కీ కొశిశ కీ థీ. ఉస పర బ్‍లॉగర మిత్ర వినీత నె ఫెసబుక పర లగాఎ హమారె లింక పర అపనీ రాయ కుఛ ఇస తరహ జాహిర కీ హై. ఉనకీ రాయ పర గంభీరతాపూర్వక విచార హొనా చాహిఎ. క్‍యొంకి టెలీవిజన, భాషా ఓర ఉససె ఉపజతీ సంస్‍కृతి పర వినీత లగాతార లిఖ పఢ రహె హైం. హాల కె దినొం మెం విభిన్‍న మంచొం సె భీ ఉన్‍హొంనె యహ ప్రశ్‍న ఉఠానా శురూ కియా హై. భారత మెం టీవీ కొ లెకర గంభీర లిఖాపఢీ ఇతనీ కమ హుఈ హై కి అకసర లొగ ఉనకీ బాత సున కర భౌంచక రహ జాతె హైం యా ఫిర 'టీవీ నె సర్వస్‍వ లూట లియా హై'వాలె అందాజ మెం ఖీస నికాలతె హుఎ ఆపె సె బాహర హొ జాతె హైం. ఓర తొ ఓర బుద్ధిజీవియొం కీ ఎక జమాత భీ ఇసమెం శామిల హై. మైం వినీత కీ ఉస టిప్‍పణీ కొ యహాం ఆపసె సాఝా కరతె హుఎ యహ ఉమ్‍మీద కరతా హూం కి ఇస సవాల పర చర్చా ఆగె బఢానె మెం ఆపకా యొగదాన మిలెగా.

మాఫ కీజిఎగా,భొజపురీ మెం లిఖీ పొస్ట కా జబాబ హిన్దీ మెం దె రహా హూం। మైం నహీం జానతా ఇసమెం లిఖనా। అచ్ఛీ లగా కి ఆపనె మహుఆ చైనల కె జరిఎ ఎక బనతీ సంభావనా కొ పహచాననె కీ కొశిశ కీ హై। మైంనె నయా జ్ఞానొదయ కె అగస్త అంక మెం ఇసీ మిజాజ కొ లెకర ఎక లెఖ లిఖా- టెలీవిజన విరొధీ ఆలొచనా ఓర రియలిటీ శొ। ఆపకీ మహుఆ కీ ఇస సంభావనా కొ హిన్దీ కె తమామ రియలియీ శొ మెం దెఖనె కీ కొశిశ కీ థీ ఓర కఈ లొగొం కె బహుత హీ ఉత్తెజిత ఫొన ఆఎ। జాహిర సీ బాత హై ఆప జిస రుప మెం మహుఆ కొ దెఖ రహె హైం,ఇసీ తరహ సె వొ హిన్దీ కె రియలిటీ శొ దెఖనె-సమఝనె కె పక్ష మెం నహీం థె। ఎక సవాల ఆపసె భీ పూఛనా చాహతా హూం కి క్యా జిస నజరిఎ సె ఆపనె మహుఆ కె ఇస రియలిటీ శొ కొ దెఖా ఓర విశ్లెషిత కియా హై క్యా హిన్దీ రియలిటీ శొ కొ భీ ఇసీ రుప మెం భీ విశ్లెషిత కియా జా సకతా హై? క్యొంకి సామాజిక పृష్ఠభూమి కొ లెకర వహాం భీ కఈ ఐసె హీ రెఫరెంస మిల జాఎంగె।
పొస్ట పఢతె హుఎ లగా కి ఆప చైనల కె ఎఫర్ట కొ శాయద ఇసలిఎ సపొర్ట కర రహె హైం కి వొ భొజపురీ మెం హై। కహీం-కహీం ఆపకె బచపన కా లగావ ఓర నాస్టॉల్జిక ఎటీట్యూడ। నహీం తొ హిన్దీ చైనలొం కీ తరహ ఇసమెం భీ ఫూహడతా,ఎక కిస్మ కా సస్తాపన హై। మైం ఇసె కిసీ భీ రుప మెం గలత యా వకవాస నహీం మానతా లెకిన ఇస పర బాత కియా జానా ఇసలిఎ జరురీ హై క్యొంకి యహీ హిన్దీ రియలిటీ శొ కె ఆలొచనా కా ఆధార బనతా హై। ఇసలిఎ ముఝె లగతా హై కి ఇస పొస్ట కె జరిఎ క్షెత్రీయ భాషాఒం కె కార్యక్రమొం ఓర చైనలొం ఓర హిన్దీ చైనలొం కె బీచ ఎక తులనాత్మక అధ్యయన కీ గుంజాఇశ బనతీ హై.

6.11.09

జీత గఇల భొజపురియా

భాఈ మొహన రాఠౌర ఆ ఆలొక కుమార కె ఢెర సారా బధాఈ! ఆజ భొజపురియా సమాజ ఆపన దూ గొ సితారన పర ఠప్‍పా లగా దెహలస. ఉత్తర ప్రదెశ కె భాఈ మొహన రాఠౌర ఆఉర బిహార కె ఆలొక కుమార సంయుక్‍త రూప సె విజెతా ఘొషిత కఇల గఇలన మహుఆ చైనల కె సుర సగ్రామ కార్యక్రమ మెం. హమ త భొజపురీ ఆఉర మైథిలీ కె బీచ బజ్జికా నామక బొలీ మెం పైదా భఇల బాని లెకిన అడొసీ పడొసీ ఆ సంగీ సాథీ కె జౌరె రహ కె భొజపురీ సె హమార పరిచయ భఇల. జబ సె మహుఆ చైనల శురూ భఇల తబె సె హమార ఇ కొశిశ రహె కి కమ సె కమ సుర సంగ్రామ జరూర దెఖిం. ఆఉర ఆజ గాంధీ మైదాన పటనా సె జబ లాఇవ టె‍లీకాస్‍ట భఇల సుర సగ్రామ కె ఫినాలె కె, త దారూ పినాఈ బీచె మెం ఛొడ కె టీవీ కె ఆగె ఆ గఇని.
హమరా నఇఖె మాలూమ కె జె హమ లిఖ S తాని ఉ భొజపురీ హ కి నా, బాకీ ఎతనా జరూర కహెబ కి మహుఆ కె ఇ ప్రొగ్రామ అపనా కిసిమ కె అలగ కార్యక్రమ రహె ఆఉర బహుత మజెదార రహె.
హాం, ఇ జరూర కహెబ కి ఆజ గ్రెండ ఫినాలె కె నామ పర బంబఇయొ లటకా ఝటకా జరూర భఇల., మజెదార బాత ఇ కి అంతిమ దునొ విజెతా మెం సె కౌనొ నామచీన నా రహస ఆజ సె పహిఎ. దిలదారనగర, యూ పీ కె నివాసీ మొహన కె బాబూజీ కపడా కె ఫెరీ లగావలన జబకి లక్‍ఖీసరాయ, బిహార కె రహె వాలా ఆలొక కుమార కె పరివారొ కె ఆజ సె పహిలె కొఈ ఖాస రరూఖ నా రహె. పర ఆజ సె ఇ దును జనా ఓర ఇనకర పరివార కె సమాజ మెం ఎగొ స్‍థాన తయ హొ గఇల. హమరా పూరా విశ్‍వాస బాటె కి దునొ జనా భొజపురీ సమాజ కె కాఫీ ఆగె లె జఇహన, విశెష కరకె భొజపురీ సంగీత కె.
హమార ఖయాల బా కి భారతీయ రియల్‍టీ శొ కె ఇతిహాస మెం శాయదె కబహుం అఇసన హొఇల హొఖె కి ఎక కె జగహ దూ జనా కె విజెతా ఘొషిత కఇల గఇల హొ. కార్యక్రమ కె సంచాలక రవి కిశన కార్యక్రమ కె సమాపన వెలా మెం కహలన కి దునొ కంటెస్‍టెంట కె పక్ష మెం ఆఇల వొట మెం ఢాఈ ప్రతిశత కె మార్జిన రహ గఇల, ఆఉర ఎహ బాత కె ధ్‍యాన మెం రఖ కె మహుఆ చైనల కె మాలిక శ్రీ తివారీజీ ఇ తయ కఇలన కి దునొ జనా కె విజెతా వాలా రకమ మిలీ, మానె దునొ జనా కె పచీస- పచీస లాఖ. కెతనా సుందర విచార, కెతనా సుందర ప్రస్‍థాపనా. ఆజ ఎహ బజార కె జమానా మెం జహాం చవన్‍నీ ఖాతిర మార హొ జాలా, లూట మచల బా చారొ తరఫ; మనొరంజన త ఛొడిం, ఖబర దెఖావె-సునావె కె నామ పర ధంధా కరె వాలా చైనల ఆధా ఘంటా కె పైకెజ మెం సె లగభగ ఆధా సమయ విజ్ఞాపన పర ఖర్చ కరకె మాల కమావె కె 'ధర్మసూత్ర' మెం లాగల బాడన, ఇ మహుఆ చైనల ఎగొ మిశాల కాయమ కర దిహలస. పచీస లాఖ కౌనొ ఛొట రకమ నఇఖె. ఆజ తక కె ఇతిహాస మెం అఇసన నా భఇల.
సుర సంగ్రామ కె ఆపన అనుభవ కె ఆధార పర కహె కె చాహ S తాని కి మనొజ తివారీ భొజపురిఎ కె నా బల్కి సమస్‍త కలా విరాదరీ మెం అద్భూద హవన. తత్‍కాల, తత్‍క్షణ కౌనొ విషయ పర గీత బనా కె సునావె కె అద్భూద క్షమతా కె మాలిక హవన మనొజ. ఉన కర విచార, ఉన కర రహన-సహన సె హొ సకెలా కి హమ సహమత నా హొఖిం, బాకీ ఉనకర ఇ గుణ్‍ా కె హమ కాయల హొ గఇని.
ఆజ కె ప్రొగ్రామ పటనా కె గాంధీ మైదాన మెం భఇల. ఉహె గాంధీ మైదాన జహాం జెపీ కె లొకనాయక కె ఉపాధి సె నవాజల గఇల, జెకరా బడకా బడకా ఆందొలన కె ఆరంభ కె గౌరవ హాసిల బా; ఆజ ఒహ మైదాన పర లాలూ ప్రసాద యాదవ ఆఉర రామవిలాస పాసవాన జైసన విభూతియన కె సామనె ఇ కార్యక్రమ భఇల. ఫెర కహెబ కి ఇ పొలిటిశియన కె కామ-ధంధా ఆఉర ఆచరణ సె బహుత లొగన కె దిక్‍కత హొఈ బాకీ ఇ హొ సాంచ బా కి ఇ లొగ కె హిందుస్‍తాన కె రాజనీతి మెం ఆఉర సమాజ మెం ఎగొ హైసియత బా. లొగ ఎక ఆవాజ పర ఆజొ ఒహిం గఈ దౌడ జాలా జఇసె గాంధీ ఓర జెపీ కె ఆవాహన పర కబహూం దఉడ జాత రహె. దునొ జనా బైఠల రహలెం కార్యక్రమ కె సమాపన తక. బహుత శా‍లీనతా సె, కౌనె హబడ-దబడ కె బినా. ఒ‍హు సె జ్యాదా ధ్‍యాన దెవె వాలా బాత ఇ కి కఉనొ తరహ కె అగధడ-భగదడ నా భఇల. సబ శాంతి సె నిబట గఇల. ఆఉర దెస-దునియా కె సామనె అబ ఇ ఎగొ మిశాల బన గఇల. బాకీ ముఖియా నితీశొజీ కె ఆబె కె ఘొషణా భఇల రహె మంచ సె, బాకీ అంతిమ సమయ మెం పతా చలల కి తబియత ఢీలా హొఎ కె వజహ సె ఉ నా పహుంచ సకలన. హొ సకతా కి తబీయత సాచొ మెం ఠీక నా రహల హొఈ, లెకిన లాలూజీ ఓర రామవిలాసజీ కె ఉపస్థితి కె వజహ సె అగర ఉ నా ఆఇల హొఖస త హమరా విచార సె ఆపన మా‍టీ కె సాథ ఇ ఉనకర న్‍యాయ నా కహల జా సకెలా. ఉనకరొ మాలూమ హొఈ కి పటనా కౌనొ బంబఈ చాహె దిల్‍లీ నఇఖె జహాం రొజె అఇసన కార్యక్రమ హొలా. ఒహూ మెం కౌనొ బొలీ, కౌనొ సంస్‍కृతి (మనసె ఆఉర ఠాకరె వాలా నా) కె లెకె అగర కుఛ సుగబుహాట హొ రహల బా త ఒమె జరూర సాథ రహె కె చాహిం, ఇ హమార విచార బా.
హమార విచార సె ఇ బహుత నిమన శురుఆత కహల జా సకెలా జహవాం ఆపన మాటీ, ఆపన సమాజ సె లొగన కె ఇ మౌకా మిలల ఓర కొఈ సితారా నికల కె దెస-దునియా కె సామనె ఆ సకల.
టీవీ పర దెఖాఎ జాఎ వాలా కార్యక్రమ, విశెషకర హిందీ మనొరంజన ఆఉర సమాచార చైనల కె రంగ ఢంగ కె లెకె హమరా మన మెం కొఈ విశెష శ్రద్ధా నఇఖె. జహాం, నాగ-నాగిన, సాంప-సంపెరా, భూ‍త-ప్రెత సె లెకె యూ ట్యూబ తక సె ఉధార లెహల ప్రొగ్రామ ఆఉర రియలిటీ శొ సె పూరా కె పూరా పైకెజ దెఖావల జాలా, ఉహాం మహుఆ చైనల మెం కాఫీ కుఛ ఒరిజన మాల మిలెలా దెఖె కె. సుర సంగ్రామ కె అలావా 'భౌజీ నం. 1' జఇసన కార్యక్రమ శురూ కర కె మహుఆ భొజపురీ సమాజె మెం నా బల్కి బిహార-యూపీ ఆఉర ఒకర ప్రభావ వాలా క్షెత్రన మెం ఆపన ఎగొ విశెష జగహ బనా లెలె బా. ఆఉర ఇ ప్రయాస కె జెతనా సరాహనా ఆఉర ప్రశంసా కఇల జావ, కమె హొఈ.
అంత మెం ఫెర ఎతనె కహె చాహ S తాని కి సుర సంగ్రామ కె మార్ఫత మహుఆ చైనల బిహార-యూపీ కె దెహాత కె లడికన-లఇకిన మెం ఆపన హునర కె లెకె ఎగొ ఆత్‍మవిశ్‍వాస జగావె కె కామ కఇలస హ. తారీఫ హొఎ కె చాహిం. హర రియలిటీ శొ బహుత సుందర ఓర రియల నా హొఖెలా. తని ఉ 'లిటిల చైంప్స' కె యాద కరిం, ఆఉర యాద కరిం కె జె దునొ బచ్‍చా-బచ్‍చీ ఒహమెం ఎంకరింగ కరత రహెం ఉనకర బచపనాకహాం హెరా గఇల రహె. హమ ఎహూం భ్రమ మెం నఇఖిం కి మహుఆ మెం సబ ఠీకె హొఈ. కాహె భఇయా, బజార కె నియమ త S సబ పర బరాబరె నూం లాగూ హొఈ! హాం, ఇ జరూర సవాల బాటె కి బజార కె ఎహిం గఈ ఛూట్టా సాంఢ నియర హరహరాఎ దిహల జాఈ కి ఒకె కాబూ మెం లావె కె ఉపాయొ పర విచార హొఎ కె చాహిం. ఇ హమార జమానా కె ఎగొ బడా సవాల హ, ఆఉర ఎకరా పర విచార హొఖె కె చాహిం. లెకిన ఎహ బజార మెం రహ కె భీ అగర కహీం ఇంసానీ మూల్‍య దిఖాతా, తS ఒకర సరాహనా కరె మెం కౌనొ హరజ బాటె!! మొహన ఆఉర ఆలొక భాఈ కె బహుత బహుత ముబారకబాద ఆఉర జీవన మెం సఫలతా ఖాతిర హమార శుభకామనా. సుర సంగ్రామ కార్యక్రమ సె జుడల తమామ కలాకర, టెక్నిశియన, సహయొగీ, ఆయొజక, ప్రాయొజక ఆఉర మహుఆ చైనల కె తమామ స్‍టాఫ కె ధన్‍యవాద.
భొజపురీ మెం లిఖె కె పహిలా ప్రయాస బా, గలతీ-సలతీ క్షమా కరెబ.
సారాంశ యహాఁ ఆగె పఢెం కె ఆగె యహాఁ