దొహా శ్రृంఖలా (దొహా క్రమాంక ८१)

నియమ తొడనా జబ బనీ,

ఆజ హమారీ శాన।

క్యా? కహలాతా హై యహీ,

సంవిధాన కా మాన॥

- విజయ తివారీ " కిసలయ "

దొహా శ్రृంఖలా (దొహా క్రమాంక ८०)

సంఘర్షొం కె నీర మెం,

బహతీ జీవన నావ।

పార ఉసీ కీ లగె జొ,

బఢతె పరఖ బహావ॥

- విజయ తివారీ " కిసలయ "

దొహా శ్రृంఖలా (దొహా క్రమాంక ७९)

మన అశాంత, ఛూటెం స్వజన,

అంఖియన బీతె రైన

దౌలత వహ కిస కామ కీ,

జొ న దె సుఖ చైన

- విజయ తివారీ "కిసలయ"

ఛాయాకార శ్రీ రజనీకాన్త యాదవ మానవతావాదీ ఓర ఆధునిక సంవెదనాఒం సె భరపూర వ్యక్తిత్వ.

దినాంక ९ జనవరీ २०१० కొ జబలపుర కె రానీ దుర్గావతీ సంగ్రహాలయ మెం విఖ్యాత ఛాయాకార

(శ్రీ రజనీకాంత యాదవ)

శ్రీ రజనీకాంత యాదవ కీ "నర్మదా ఘాటీ సంస్కृతి ఛాయాచిత్ర ప్రదెశినీ" కె ఉదఘాటన కె సాథ హీ సమ్బంధిత వ్యాఖ్యాన కా భీ ఆయొజన హుఆ. అపనె వ్యాఖ్యాన మెం శ్రీ యాదవ నె బతాయా కీ దునియా భర మెం పిఛలె ७००० వర్ష మెం వికసిత హుఈ ప్రకृతి పర ఆధారిత జీవన శైలియొం మెం నర్మదా ఘాటీ కీ సంస్కृతి ఆజ భీ అపనె స్వాభావిక రూప మెం దెఖీ జా సకతీ హై. ఉన్హొంనె నవీన తకనీకియొం కె దురూపయొగ ఓర ఐసీ వికాస ప్రక్రియా పర చింతా జాహిర కీ జిస సె ఆమ ఆదమీ కొ రాహత ఓర ఫాయదా న మిలె. ఉన్హొంనె ఆగె బతాయా కి బడె బడె బాంధొం సె సించాఈ ఓర విద్యుత ఉత్పాదన మెం హుఈ వृద్ధి సె ఆజ తక న హీ అనాజ సస్తా హుఆ ఓర న హీ విద్యుత హీ సస్తీ మిలీ . రాష్ట్రీయ ఓర అంతరరాష్ట్రీయ మంచ పర అపనె ఛాయా చిత్రొం కీ ప్రదర్శనీ, డాక్యూమెంట్రీ ఫిల్మొం ఓర సమాచార పత్రొం కె మాధ్యమ సె అపనీ పహచాన స్థాపిత కర చుకె శ్రీ రజనీకాంత యాదవ నె లొక సంస్కृతి ఓర బైగా- ఆదివాసియొం పర భీ కామ కియా హై.
ఇస అవసర పర అపనె అధ్యక్షీయ ఉద్బొధన మెం అంతర రాష్ట్రీయ ఖ్యాతిప్రాప్త సాహిత్యకార శ్రీ జ్ఞానరంజన జీ నె శ్రీ యాదవ కొ మానవతావాదీ ఓర ఆధునిక సంవెదనాఒం సె భరపూర వ్యక్తిత్వ కీ సంజ్ఞా దీ. ఉన్హొంనె కహా కి జబ శ్రీ యాదవ కీ కితాబెం ఖణ్డొం మెం ప్రకాశిత హొంగీ తబ లొగ గ్రామ్యాంచల, ఆదివాసియొం సహిత నర్మదా తటీయ సంస్కृతి-పరమ్పరాఒం సె అవగత హొంగె

కార్యక్రమ మెం అమृత లాల వెగడ, డॉ. కृష్ణకాంత చతుర్వెదీ, హనుమాన వర్మా, శ్యామ కటారె, కామతా సాగర, రామశంకర మిశ్ర, ఒంకార ఠాకుర, రమెశ సైనీ, డॉ. విజయ తివారీ "కిసలయ", సూరజ రాయ సూరజ, సుధీర పాణ్డెయ, అరుణ పాణ్డెయ, బసంత కాశీకర, శక్తి ప్రజాపతి, సుశాంత దుబె, సచ్చిదానంద శెకటకర ఆది నగర కె గణ్యమాన లొగ ఉపస్థిత థె। ప్రగతిశీల లెఖక సంఘ కె ఇస ఆయొజన మెం శ్రీ రాజెన్ద్ర దానీ , శ్రీ అరుణ యాదవ ఓర శ్రీ పంకజ స్వామీ కా విశెష సహయొగ రహా.
- విజయ తివారీ " కిసలయ "

జబలపుర కె కల్చురీ తీర్థ మెం శ్రీ అశొక "ఆనంద" కె "మానవ మందిర" కీ సాకార హొతీ పరికల్పనా - ఎక పరమార్థిక వివరణ

భారత కె మధ్య మెం స్థిత జబలపుర కా ఐతిహాసిక, ధార్మిక, ఆధ్యాత్మిక ఎవం సాహిత్యిక మహత్వ తొ అద్భుత హై పరంతు ప్రచార, ప్రసార ఓర జాగరూకతా కె అభావ మెం వహ ప్రసిద్ధి నహీం మిల పాఈ జొ ఆజ దిల్లీ, నాలందా, ఇలాహాబాద అథవా వారాణాసీ జైసె శహరొం కె ఖాతె మెం గఈ హై త్రిపురారి కీ యుద్ధ-స్థలీ, శిశుపాల కీ రాజధానీ , ఒశొ ఓర మహర్షి మహెశ యొగీ కీ నగరీ, "ఖూబ లడీ మర్దానీ వహ తొ ఝాఁసీ వాలీ రానీ హై" అమర కవితా కీ రచయితా సుభద్రా కుమారీ చౌహాన ఓర వ్యంగ్య విధా కె జనక హరిశంకర పరసాఈ కీ కర్మభూమి "జబలపుర" సె ఆజ లొగ భలె హీ అనభిజ్ఞ హొం పరంతు రాష్ట్రీయ ఓర అంతరరాష్ట్రీయ క్షితిజ పర ఉపరొక్త నామ కిసీ ప్రసిద్ధి కె మొహతాజ నహీం హైం.
ఆజ కా జబలపుర పూర్వ కా 'గొండవానా', ఉసకె పూర్వ కల్చురియొం కీ రాజధానీ 'త్రిపురీ' హై। మహాభారత కాలీన శిశుపాల కా 'చెది రాజ్య' ఓర పृథ్వీరాజ చౌహాన కా 'ననిహాల' భీ హై. వర్తమాన కె జ్ఞాత ఇతిహాస మెం కల్చురీ కాలీన శాసకొం నె జొ వైభవ, ఖ్యాతి, సమ్మాన ఓర మహత్వ ప్రాప్త కియా హై వహ స్వర్ణాక్షరీ ఇతిహాస హీ నహీం శాసన-ప్రశాసన కా భీ మానక బన గయా హై. ప్రశాసనిక వ్యవస్థాఒం నె జహాఁ కల్చురీ రాజ్య కొ విస్తారిత కియా వహీం ధార్మిక ఆస్థా కె చలతె అనెక మహత్వ్పూర్ణ ధర్మ స్థలొం ఓర మూర్తికలా కొ నయె ఆయామ దిఎ జిసకె ఉదాహరణ ఆజ భీ ఇస క్షెత్ర మెం విద్యమాన హైం. వర్తమాన జబలపుర కె ఆసపాస యా యూఁ కహెం కి కల్చురియొం కీ రాజధానీ త్రిపురీ కె భగ్నావశెష, ప్రాచీన మూర్తియాఁ, ప్రాచీనతమ సిక్కె, శిలాలెఖ ఎవం అవ్యవస్థిత-ఖండిత స్థలొం కా వైభవ ఆజ భీ అనుభవ కియా జా సకతా హై।

ఆజ జబ సంపూర్ణ మానవ సమాజ భౌతికతా కీ అంధీ దౌడ మెం శామిల హొ చుకా హొ, ఐసె మెం హమారె ఇతిహాస కీ ఖొజ-ఖబర తొ దూర కీ బాత హై, స్మరణ కరనా భీ కొఈ అపనా నైతిక దాయిత్వ నహీం సమఝతా పరంతు ఆజ భీ కుఛ లొగ హైం జినకె జెహన మెం అపనె సమాజ, అపనె పూర్వజొం ఓర అపనె ఇతిహాస కొ అక్షుణ్య బనానె కీ సమర్పణ భావనా హిలొరెం లె రహీం హైం. ఇన మెం సె హమ ఎక నామ బడె గర్వ కె సాథ లె సకతె హైం వహ నామ హై ఎక ఇంజీనియర కా- జిన్హెం ధర్మ సె లగావ హై, ఇతిహాస సె జుడావ హై ఓర బెహద రూచి హై అధ్యాత్మ ఓర వెద పురాణొం సె । గహన అధ్యయన ఓర ఖొజీ ప్రవृత్తి కె చలతె ఆజ వె హమారె సామనె ఐసె-ఐసె ప్రామాణిక ఓర తార్కిక తథ్య ప్రస్తుత కరనె మెం సంలగ్న హైం జొ పురాతత్వవిదొం ఓర జానకారొం కొ నయె సిరె సె సొచనె పర మజబూర కర రహె హైం. ఐసె వ్యక్తిత్వ కా నామ హై ఇంజీనియర అశొక రాయ. జీ హాఁ, మధ్య ప్రదెశ జబలపుర నివాసీ శ్రీ అశొక "ఆనంద" నె అపనీ సఠొత్తరీ ఆయు కొ కభీ బాధక నహీం మానా. వె అపనీ సక్రియతా సె నవ యువకొం కొ భీ మాత దెనె కా జజ్బా రఖతె హై.

కల్చురియొం కీ రాజధానీ త్రిపురీ ఓర ఇసకె సమీప విస్తారిత వైభవ సె ప్రభావిత శ్రీ రాయ నె జబలపుర కె ఆసపాస ఫైలె కల్చురీ క్షెత్ర కీ కల్పనా "కల్చురీ తీర్థ" కె రూప మెం కీ ఎవం ఇస దిశా మెం వె కార్య భీ ప్రారంభ కర చుకె హైం. జబలపుర సె పశ్చిమ మెం కరీబ २१ కిలొమీటర దూర రాష్ట్రీయ మార్గ-12 పర శహపురా-భిటొనీ కె పహలె హీరాపుర బఁధా మెం పుణ్య సలిలా నర్మదా కె కినారె ధార్మిక, ఆధ్యాత్మిక, సాంస్కृతిక ఎవం మానవ సెవా సె జుడా ఎక విశాల స్థల "శ్రీ రాజరాజెశ్వర రిద్ధి సిద్ధి సిద్ధ పీఠ" వికసిత కియా జా రహా హై జొ "కల్చురీ తీర్థ" కొ మూర్తరూప ప్రదాన కరనె మెం అపనీ మహత్వపూర్ణ భూమికా కా నిర్వహన కరెగా. హీరాపుర బఁధా కె నికట నర్మదా నదీ కె కినారె వికసిత కిఎ జా రహె ఇస బహుఆయామీ స్థల పర వర్తమాన మెం దుష్ప్రభావహీన ప్రాకृతిక చికిత్సా కెంద్ర కీ పరికల్పనా కొ సాకార కరనె కీ దిశా మెం ప్రయాస జారీ హైం. యహాఁ నిःశుక్ల/న్యూనతమ శుల్క మెం వె సారీ సువిధాఎఁ ఉపలబ్ధ హొ సకెంగీ జొ ఎక ఆమ ఇంసాన కె లిఎ ఆజ కీ మహఁగాఈ కె చలతె సంభవ నహీం హై । యహీం పర వृద్ధ ఓర అసహాయ జనొం కె లిఎ సెవా కెంద్ర భీ బనానె కీ యొజనా హై జిససె యథార్థ మెం మానవ మందిర కా సపనా పూరా హొ సకెగా । లౌహ ధాతు కె గ్రహ కొప నాశక శని దెవ, వంశ వृద్ధి, సంతానొత్పత్తి ఎవం సుఖ- శాంతి కీ కామనా పూర్ణ కరనె వాలె ప్రాచీన సిద్ధెశ్వర ఎవం ఇసీ మండప మెం వాంఛిత ఫల దాయీ గొస్థాపిత దుర్లభ శివ లింగ కె భీ దర్శన సులభ హైం । యహాఁ పర కిఎ జా రహె వृక్షారొపణ సె పర్యావరణ సంతులన ఎవం ఓషధి ఉపలబ్ధతా కొ భీ సార్థకతా ప్రాప్త హొగీ. ఇసీ పరిసర మెం నవ దుర్గా కె నౌ గుఫా-మండప బనాఎ గయె హైం జహా సాధక ఎకాంతవాస కర అపనీ సాధనా సమ్పన్న కర సకతె హైం. యహాఁ పర సిద్ధెశ్వర ఓర గొస్థాపిత శివలింగ సె మనొకామనా హెతు అర్పిత నారియల కొ బాఁధనె హెతు "మన్నత కా వृక్ష " భీ హై , జహాఁ నారియల కె భీతర ఘీ ఓర శక్కర భర కర బాఁధనె సె మాఁగీ గఈ మన్నతెం అవశ్య పూర్ణ హొతీ హైం।

మెరీ దृష్టి మెం శ్రీ అశొక "ఆనంద" కె ఇన సద్ప్రయాసొం మెం సహభాగితా కరనా హర సచ్చె ఇంసాన కా కర్తవ్య హొనా చాహిఎ ఓర శాయద ఇసీ సొచ కె కారణ ఆజ ఉనసె జుడనె వాలొం కీ సంఖ్యా లగాతార బఢతీ హీ జా రహీ హై. కల అశొక 'ఆనంద' జీ ద్వారా ఎక ప్రయాస శురూ కియా గయా థా , ఆజ ఉసె సాకార కరనె లొగ జుట ఓర జుడ రహె హైం. ముఝె తొ విశ్వాస హై కి నికట భవిష్య మెం హమ స్వయం ఓర హమారీ సంతానెం ఉసకె సుఫల చఖెంగీ. ఉసకా సార్థక స్వరూప దెఖనా హమారీ ప్రాథమికతా హై ఐసా ఇస అభియాన సె జుడనె వాలా హర సదస్య మానతా హై. శ్రీ అశొక "ఆనంద" ఎవం ఉపరొక్త ఉద్దెశ్యపూర్తి హెతు కర్తవ్యరత మహామనాఒం కొ మెరీ శుభకామనాఎఁ।

- విజయ తివారీ " కిసలయ