నిర్దెశ

అమరీకా కె ప్రసిద్ధ లెఖక మార్క ట్వెన కె ఘర మెం ఎక బార చొరీ హొ గఈ । ఉసకె బాద ఉన్హొంనె అపనె ఘర కె బాహర ఎక బొర్డ లగా దియా జిస పర లిఖా - ''ఇస ఘర మెం అబ ఎక హీ వస్తు చురానె లాయక రహీ హై, వహ హై చాందీ కీ తశ్తరీ జొ రసొఈఘర మెం రఖీ అలమారీ కె సబ సె ఉపరీ ఖానె మెం రఖీ హై । పాస హీ మెం ఎక డలియా మెం బిల్లీ కె బచ్చె హైం । యది కొఈ సజ్జన డలియా భీ లె జానా చాహె తొ బిల్లీ కె బచ్చొం కొ కిసీ కపड़ె సె ఢక జాఎ । లెకిన కిసీ ప్రకార కా శొర న మచాఎ, అన్యథా ఘర కె లొగొం కొ అసువిధా హొగీ । బాద మెం ఉసె భీ హొ సకతీ హై ।'' యహ బొర్డ టంగనె కె బాద పిఫర కభీ ఉనకె యహాం చొరీ నహీం హుఈ ।

ప్రెరణా

ఆజాదీ కీ ६३వీం వర్షగాఠ పర ఆపకొ హార్దిక శుభకామనాంఎ।

స్వతంత్రతా సంగ్రామ కె ఉన దినొం కీ బాత హై, జబ జలియాంవాలా బాగ మెం జనరల డాయర నె హజారొం నిర్దొష భారతీయొం పర గొలియాం చలవాఈ థీం ఓర ధరతీ ఖూన సె లాల హొ గఈ థీ । జబ భగతసింహ నె యహ సునా, ఉస సమయ ఉనకీ ఉమ్ర కెవల 12 వర్ష థీ । అగలె దిన వహ ఘర సె స్కూల జానె కె లిఎ నికలె, పర స్కూల న జాకర జలియాంవాలా బాగ గఎ। వహాం ధరతీ అభీ తక లాల థీ । వహ వహీం బైఠ గఎ ఓర ఎక శీశీ మెం ఖూన సె సనీ మిట్టీ భరనె లగె । మిట్టీ భర కర శీశీ జెబ మెం రఖ లీ ఓర వహీం బైఠ కర ఘంటొం సొచతె రహె । జబ ఉన కా ధ్యాన టూటా తొ శామ ఘిర ఆఈ థీ । స్కూల మెం కబ కీ ఛుట్టీ హొ చుకీ థీ ।
                                        జబ వహ దెరీ సె ఘర పహుంచె తొ బహన నె పూఛా, ''ఇతనీ దెర కహాం లగా దీ ?'' '' జలియాంవాలా బాగ గయా థా,'' ఫిర ఉన్హొంనె శీశీ జెబ సె నికాలీ । బహన నె పూఛా, ''ఇస మెం క్యా హై?'' '' యహ శహిదొం కా ఖూన హై।'' ''ఇససె క్యా హొగా?'' భగతసింహ నె శీశీ కొ మజబూతీ సె పకड़తె హుఎ దृఢతా సె కహా,''ముఝె ప్రెరణా మిలెగీ।'' ఉసీ ప్రెరణా కా పరిణామ థా కి సమయ ఆనె పర వహ హంసతె హంసతె మాతृభూమి కె లిఎ శహీద హొ గఎ ।

ప్రసిద్ధ లెఖక

అంగ్రెజొం కా జమానా థా । అంగ్రెజ గవర్నర నె ప్రసిద్ధ లెఖక ప్రెమచంద కొ రాయసాహబ కీ ఉపాధి దెనె కీ ఘొషణా కీ। ప్రెమచంద యహ సునకర పరెశాన హొ గఎ । ఉనకీ పత్నీ నె కహా,'' ఇసమెం పరెశాన హొనె కీ క్యా బాత హై? జబ ఉపాధి మిల రహీ హై తొ లెనీ చాహిఎ ।''

ప్రెమచంద నె కహా, ''అభీ తక మైం జనతా కె లిఎ లిఖతా థా । లెకిన ఫిర సరకార కె పక్ష మెం లిఖనా హొగా।''

ఉన్హొంనె గవర్నర కొ లిఖా, ''ముఝె జనతా కా రాయసాహబీ మంజూర హై, సరకార కా నహీం ।''

నిశ్చయ

వల్లభ భాఈ పటెల కా బచపన గాంవ మెం బీతా థా । వహ జిస గాంవ మెం రహతె థె, వహాం కొఈ అంగ్రెజీ స్కూల నహీం థా । ఇసలిఎ  అంగ్రెజీ పఢనె వాలె విద్యార్థీ నిత్య 10-11 కిలొమీటర పైదల చల కర దూసరె గాంవ జాతె థె । గర్మియొం మెం సుబహ 7 బజె స్కూల లగతా థా । ఇసలిఎ సూర్యొదయ సె పహలె హీ ఘర సె నికల కర ఖెతొం సె హొతె హుఎ జానా పड़తా థా । ఎక ఖెత కీ మెड़ పర లగె పత్థర సె అకసర కిసీ న కిసీ కొ ఠొకరె లగ జాతీ థీ । ఎక దిన ఉసీ ఖెతీ కీ మెड़ పార కరనె కె బాద ఛాత్రొం కీ ఎక టొలీ నె దెఖా కి ఉనమెం సె ఎక సాథీ కమ హై । దరఅసల వల్లభ భాఈ పటెల పీఛె ఛూట గఎ థె । టొలీ ముड़ కర లౌటీ తొ దెఖా కి వల్లభ భాఈ పటెల కీ ఖెత కీ మెड़ పర కిసీ చీజ సె జొర ఆజమాఇశ కర రహె హైం । సాథియొం నె ఆవాజ దీ, ''తుమ పీఛె క్యొం రూక గఎ ?'' ''బస యహ పత్థర హటా లూం ।'' వల్లభ భాఈ పటెల నె వహ పత్థర హటాయా ఓర సాథియొం కె సాథ చలతె హుఎ బొలె, ''రాస్తె కె ఇస పత్థర సె అకసర అड़చన పड़తీ థీ । అంధెరె మెం జానె కితనొం కె పైరొం మెం చొటెం ఆఈ హొంగీ । ఆతె జాతె చొట లగె ఓర రూకావట పड़ె, ఐసీ చీజ కొ హటా దెనె కె సివా కొఈ చారా నహీం । మైంనె నిశ్చయ కియా థా కి ఆజ ఇసె హటా కర హీ ఆగె బఢూంగా । ఇసలిఎ రూక గయా థా ।''

హౌంసలా

రూస కె ఎక వాయుయాన ఇంజీనియర కీ పహలె మహాయుద్ధ మెం ఎక టాంగ కట గఈ థీ। దూసరె మహాయుద్ధ కె దౌరాన వహ అస్పతాలొం మెం ఘాయలొం కొ దెఖనె పహుంచె । ఉన్హొంనె మరీజొం కొ హౌంసలె బనాఎ రఖనె కె లిఎ కహా, ''నకలీ టాంగ కా ఫాయదా యహ హై కి చొట లగనె పర మహసూస నహీం హొతీ ।''
యహ సునకర ఉన్హొంనె అపనా బెంత ఎక ఆదమీ కొ దె కర కహా కి ఇసె జొర సె మెరీ టాంగ పర మారొ । ఉసనె బహుత జొర సె బెంత మారీ, ఇంజీనియర నె హంసతె హుఎ కహా,'' దెఖొ, ముఝె కొఈ అసర నహీం హుఆ।'' ఇస పర సబ హంస పड़ె । కమరె సె బాహర నికలతె హీ ఉనకె ముఖ పర పీड़ా కె చిన్హ ఉభర ఆఎ । ఉనకె సాథీ అఫసర నె కారణ పూఛా తొ ఉన్హొంనె కహా, ''ఉసనె గలత టాంగ పర బెంత మార దియా థా।''

స్పష్టవాదితా

బాలగంగాధర తిలక బచపన సె హీ సత్యవాదీ ఎవం నిర్భీక స్వభావ కె థె । బచపన మెం ఉనకీ కక్షా కె కుఛ విద్యార్థియొం నె మూంగఫలీ ఖాకర ఛిలకె ఫర్శ పర ఇధర-ఉధర ఫైక దిఎ । అధ్యాపక నె ఆ కర దెఖా కి ఫర్శ పర ఛాత్రొం నె కూड़ా ఫైలాయా హుఆ హై । ఉన్హొంనె ఛాత్రొం కొ డాంటతె హుఎ కహా, ''యహ మూంగఫలీ కె ఛిలకె కిస-కిస నె ఫెంకె హైం ?'' సబ లड़కె చుప రహె । కిసీ నె భీ అపనీ భూల కుబూల నహీం కీ తొ అధ్యాపక నె గుస్సె మెం లड़కొం సె హాథ ఖులవాఎ ఓర దొ-దొ డండె లగాఎ ।
జబ బాల గంగాధర తిలక కీ బారీ ఆఈ తొ వహ నమ్రతాపూర్వక స్పష్ట శబ్దొం మెం బొలె, ''సర, మైంనె మూంగఫలీ నహీం ఖాఈ । అతः ఛిలకె ఫెంకనె కా సవాల హీ పైదా నహీం హొతా । మైం అపరాధీ నహీం హూం । ఇసలిఎ మైం మార నహీం ఖాఉంగా ।'' ఫిర బతాఒ, ''మూంగఫలీ కిసనె ఖాఈ హై ?'' ''సర, ముఝె చుగలఖొరీ కీ ఆదత పంసద నహీం హై । ఇసలిఎ మైం కిసీ అన్య ఛాత్రా కా నామ భీ నహీం లూంగా ।'' లెకిన మార భీ నహీం ఖా సకతా ।'' ఉనకీ స్పష్టవాదితా నె ఉన్హెం స్కూల సె నికలవా దియా । లెకిన ఉనకె ఇసీ గుణ నె ఉన్హెం ఆగె చల కర భారత మాతా కా మహాన్ సపూత బనా దియా ।

అహింసా కా పుజారీ

గాంధీ జీ హమెశా అపనె సాథ లాఠీ రఖా కరతె థె । ఎక బార జవాహర లాల నెహరూ అపనె పితా మొతీలాల నెహరూ కె సాథ గాంధీ జీ సె మిలనె గఎ । శామ హొ చుకీ థీ । గాంధీ జీ కె కమరె మెం ఎక దీయా జల రహా థా । జైసె హీ వె దొనొం కమరె మెం ఘుసె, దీయా బుఝ గయా । నెహరూ దరవాజె కె పాస పड़ీ లాఠీ సె టకరా గఎ। నెహరూ నె పూఛా, ''బాపూ ఆప తొ అంహిసా కె పుజారీ హైం । ఫిర ఆప యహ లాఠీ అపనె సాథ క్యొం రఖతె హైం?'' ''తుమ్హారె జైసె ఉద్దండ లड़కొం కొ సీధా కరనె కె లిఎ |'' గాంధీ జీ నె జవాబ దియా ।

లగన

టామస ఎలవా ఎడీసన ఎక మహాన్ వైజ్ఞానిక థె । ఉన దినొం వహ స్టొరెజ బైటరీ బనానె మెం లగె హుఎ థె । పచ్చీస బార ఉన్హొంనె ప్రయత్న కియా, పర వహ అపనె ఉద్దెశ్య మెం సఫల న హొ సకె ।

జబ ఉన్హొంనె ఛబ్బీసవీం బార ప్రయత్న కరనా ప్రారమ్భ కర దియా తొ ఎక ఆదమీ నె ఉనసె పూఛా, ''ఆప ఇసె బనానె కీ 25 బార కొశిశ కర చుకె హైం ఓర అసఫల రహె హైం । ఇతనా సమయ ఓర పరిశ్రమ ఆపనె వ్యర్థ మెం హీ గంవాయా । ఇససె ఆప కొ క్యా మిలా?''

ఎడీసన ముస్కరాతె హుఎ తపాక సె బొలె, ''25 ఐసె ‘తరీకె’ జినసె స్టొరెజ బైటరీ కిసీ హాలత మెం నహీం బన సకతీ ।''