పక్షపాత

ఉస సమయ లాల బహాదుర శాస్త్రీ గृహ మంత్రీ థె । ఎక బార ఉన్హొంనె ఇలాహాబాద స్థిత అపనా నివాస స్థాన ఇసలిఎ ఖాలీ కర దియా క్యొంకి మకాన మాలిక కొ ఉసకీ ఆవశ్యకతా థీ । ఉన్హొంనె కిరాఎ పర దూసరా మకాన లెనె కె లిఎ ఆవెదన పత్ర భరా। కాఫీ సమయ హొ గయా లెకిన లాల బహాదుర శాస్త్రీ కొ మకాన నహీం మిల సకా। లాల బహాదుర శాస్త్రీ కె మిత్రొం నె అధికారియొం సె పూఛతాఛ కీ । అధికారియొం నె బతాయా,''శాస్త్రీ జీ కా కड़ా ఆదెశ హై కి జిస క్రమ మెం ఉనకా ఆవెదన పత్ర దర్జ హై । ఉసీ క్రమ కె అనుసార మకాన దిఎ జాఎం । కొఈ పక్షపాత న కియా జాఎ। '' యహ సచ థా ఓర ఉనసె పహలె 176 ఆవెదకొం కె నామ దర్జ థె ।

ఉత్తమ

దెశ కె సుప్రసిద్ధ కవి రవీన్ద్రనాథ టైగొర కొ బనావటీపన బిల్కుల పంసద నహీం థా। జొ చీజ సీధీ ఓర సరల హొతీ థీ, ఉన్హెం అచ్ఛీ లగతీ థీ । ఎక బార ఉనకీ పుత్రీ కీ శాదీ హుఈ । విదాఈ కె సమయ ఉసె బినా సాజ శ్రृంగార కె లె జానె లగె । ఉనకె సంబంధీ ఉనకీ నిన్దా కరనె లగె । ఇస పర ఉన్హొంనె సరలతా సె ఉత్తర దియా,''జిస సమ్మాన కొ పానె కె లిఎ అచ్ఛీ వెశభూషా హొనా జరూరీ హొ, ఉస సమ్మాన కొ న పానా హీ ఉత్తమ హై।''

ఇంసానియత

యహ ఘటనా ఉన దినొం కీ హై, జబ లాలబహాదుర శాస్త్రీ హమారె ప్రధానమన్త్రీ థె । ఎక దిన వహ అపనీ పత్నీ లలితా శాస్త్రీ కె సాథ ఎక సాड़ీ కె కారఖానె కా దౌరా కరనె గఎ । ఉనకీ పత్నీ కొ కుఛ సాड़ియాం పంసద ఆఈం । శాస్త్రీ జీ నె ఉన్హెం బాంధనె కొ కహా ఓర పైసె దెనె లగె । లెకిన మాలిక నె పైసె లెనె సె ఇన్కార కర దియా । తబ శాస్త్రీ జీ నె కహా, ''ఆజ మైం ప్రధానమంత్రీ హూం, ఇసలిఎ ముఝె ఇతనీ మూల్యవాన సాड़ియాం ముఫ్త మెం దె రహె హొ, లెకిన జబ మైం ప్రధానమంత్రీ నహీం రహూంగా, తబ భీ క్యా ఐసీ సాड़ియాం ఆప ముఝె ముఫ్త దె సకెంగె?'' యహ సున కర మిల మాలిక కుఛ న బొల సకా । ఉసనె చుపచాప పైసె లె లిఎ ।

విద్వతా

ఎక బార స్వామీ వివెకానంద కాశీ మెం థె । వహాం ఉనకీ విద్వతా కీ చర్చా బహుత ఫైల గఈ థీ । అనెక లొగొం నె ఉనసె అనెక కఠిన ప్రశ్న కిఎ థె । జిన కా జవాబ ఉన్హొంనె ఐసా దియా కి సబ నె ఉనకీ విద్వతా కా లొహా మాన లియా థా। ఎక దిన ఎక వ్యక్తి నె ఉనసె పూఛా, ''సంత కబీర దాస జీ నె దాఢీ క్యొం రఖీ థీ।'' స్వామీ జీ నె ఉత్తర దియా, ''భాఈ, అగర వహ దాఢీ నహీం రఖతె తొ ఆప పూఛతె కి కబీర దాస జీ నె దాఢీ క్యొం నహీం రఖీ ।'' యహ జవాబ సునకర వహ వ్యక్తి లజ్జిత హొకర చుపచాప వహాం సె ఖిసక గయా ।

సంత

స్వామీ దయానంద కా ఎక శిష్య నాఈ థా । ఎక బార వహ స్వామీ దయానంద కె లిఎ అపనె ఘర సె భొజన లాయా । స్వామీ దయానంద నె ఉసె బड़ె చావ సె ఖా లియా। ఉనకా దూసరా శిష్య ఉస ఘటనా కొ దెఖ రహా థా । ఉసనె స్వామీ దయానంద సె కహా,'' స్వామీ జీ, ఆప నె యహ క్యా కియా ? ఆపనె ఆజ నాఈ కీ రొటీ ఖా లీ ।'' ఇస బాత పర స్వామీ దయానంద ఖిలఖిలా కర హఁసనె లగె । శిష్య బొలా,''మహారాజ, క్షమా కరెం । యది కొఈ ధृష్టతా గఈ హొ క్షమా కరెం |'' స్వామీ దయానంద బొలె, ''వత్స, రొటీ తొ గెహూం కీ థీ, నాఈ కీ నహీం।'' యహ సున కర శిష్య నిరుతర హొ గయా|

పెట

ఎక సజ్జన కె బహుత ఆగ్రహ పర ప్రసిద్ధ సాహిత్యకార బర్నాడె శా నె ఉన కా నిమంత్రణ స్వీకార కర లియా । లెకిన శా నె పహలె హీ యహ స్పష్ట కర దియా థా కి వహ మాంసాహారియొం కె సాథ భొజన నహీం ఖా పాఎంగె । సజ్జన నె ఉనకీ పంసద కా ధ్యాన రఖనె కా ఆశ్వాసన దియా థా । భొజ వాలె దిన శా శాకాహారీ మెజ పర రఖె సలాద కొ ఖానె లగె । ఎక మాంసాహారీ సజ్జన నె ఉస పర చొట కరతె హుఎ కహా, ''ఆప ఘాస-ఫూస క్యొం ఖా రహె హైం ముర్గా ఖాఇఎ నా।'' శా నె జవాబ దియా, ''జనాబ మెరా పెట కొఈ కబ్రిస్తాన నహీం హై కి మైం ఉసమెం మురదె డాలతా రహూం।''యహ జవాబ సునకర వహ నిరుతర హొ గయా।

జాతి

గాంధీవాదీ నెతా ఆచార్య జీవతరామ భగవానదాస కृపలానీ ట్రెన మెం సఫర కర రహె థె, ఉసమెం ఎక మహిలా వ ఎక పురుష యాత్రీ భీ థా । వె ఆచార్య కृపలానీ కొ నహీం పహచానతె థె । బాతొం హీ బాతొం మెం ఉన్హొంనె ఉనసె పూఛా, ''ఆప కిస జాతి కె హైం?'' ప్రశ్న సునకర కृపలానీ తత్కాల బొలె, '' మైం తొ కఈ జాతియొం కా హూం।'' యహ సున కర లొగ ఆశ్చర్య మెం పड़ గఎ । ఎక బొలా, ''వహ కైసె?'' ఇస పర ఆచార్య కृపలానీ బొలె, ''జబ మైం సుబహ అపనా జూతా సాఫ కరతా హూం తబ శూద్ర హొ జాతా హూం, మహావిద్యాలయ మెం పఢానె జాతా హూం తొ బ్రాహ్మణ హొ జాతా హూం, వెతన కా హిసాబ కరతా హూం తొ బనియా హొ జాతా హూం । అబ ఆప హీ బతాఇఎ మెరీ క్యా జాతి హై?'' ఆచార్య కृపలానీ కా యహ ఉత్తర సున కర ఉన యాత్రియొం కొ లజ్జిత హొ జానా పड़ా ।