உமெஶ சதுர்வெதீ
பசாஸ கரொட ஹிஂதீ பாஷியொஂ கெ தெஶ மெஂ அகர ஹிஂதீ கீ ஸபஸெ ழொகப்ரிய பத்ரிகா ஹஂஸ பாரஹ ஹஜார கெ ஆஸபாஸ ஹீ பிகதீ ஹொ தொ, ஹிஂதீபாஷியொஂ கெ ஸாஹித்யிக ஸஂஸார பர ஸவாழ உடெஂகெ ஹீ। கிஸீ பீ பாஷா கீ ரசனாஶீழதா கீ ஸபஸெ பெஹதர ப்ரதினிதி உஸகீ ஸாஹித்யிக பத்ரிகாஎஂ ஹீ ஹொதீ ஹைஂ। னிஶ்சித தௌர பர இஸ மொர்செ பர ஹிஂதீ கா பூரா பரிதृஶ்ய னிராஶாஜனக ஹை। ஹிஂதீ கீ ழொகப்ரிய பத்ரகாரிதா மெஂ ஜிஸ தரஹ தைனிக அகபாரொஂ கீ பூமிகா படதீ ஜா ரஹீ ஹை, வஹ னிஶ்சித தௌர பர ஹிஂதீ கெ ழிஎ பெஹதர ஸஂகெத தொ ஹை। ழெகின இஸ ழொகப்ரியதா கெ பரக்ஸ ஹிஂதீ மெஂ கம ஸெ கம ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கொ ழெகர பாடகொஂ மெஂ ஸஂஸ்கார விகஸித னஹீஂ ஹொ பாஎ ஹைஂ। ஹிஂதீ மெஂ ஜப பீ இஸகீ தரப த்யான தியா ஜாதா ஹை, ஸபஸெ பஹழா த்யான ராஜபாஷா கொ ழெகர ஸரகாரீ உதாஸீனதா கீ ஒர ஹீ ஜாதா ஹை। ராஜபாஷா பனனெ கெ பாவஜூத னீதி னியஂதாஒஂ ஔர ஸத்தா விமர்ஶ மெஂ ஹிஂதீ கீ பூமிகா வைஸீ னஹீஂ ஹொ பாஈ ஹை, ஜைஸீ அஂக்ரெஜீ கீ ஹை। ரசனாஶீழதா ஔர ரசனாத்மகதா ஸெ ஜுடெ விமர்ஶ கொ ழெகர ஹிஂதீபாஷீ ராஜ்யொஂ கொ சொட தெஂ தொ கெஂத்ரீய ஸ்தர பர ஹிஂதீ ஸாபெக்ஷ மாஹௌழ அபீ பனனா பாகீ ஹை। ழெகின ஸிர்ப இஸீ வஜஹ ஸெ யஹ மான ழியா ஜாய கி ஹிஂதீ கெ ழிஎ ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கா மாஹௌழ னஹீஂ ரஹா தொ யஹ னிஷ்கர்ஷ அதூரா ஹீ மானா ஜாஎகா।
ஹிஂதீ மெஂ ஆஜ பீ ழொகப்ரிய கிதாபொஂ கா ஸஂஸ்கரண ஹஜார ஸெ தொ ஹஜார தக ஹீ ஹொதா ஹை। ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா பர சர்சா கெ வக்த ஹிஂதீ ப்ரகாஶன ஜகத கீ உதாஸீனதா பர பீ த்யான ஜானா ஸஹஜ ஹீ ஹை। யஹ ஸச ஹை கி ஹிஂதீ கீ கமாஈ கானெ வாழெ ப்ரகாஶகொஂ னெ பீ ஹிஂதீ கெ ஸாஹித்யிக ஸஂஸ்கார கொ விகஸித கரனெ மெஂ கொஈ காஸ யொகதான னஹீஂ தியா। ஆஜாதீ கெ தத்காழ பாத சூஂகி மாஹௌழ ராஷ்ட்ரீயதா ஸெ ஒதப்ரொத தா, ழிஹாஜா உஸ வக்த ஹிஂதீ கெ ழிஎ ஸொசனெ-மரனெ வாழெ ழொக தெ। உஸ மாஹௌழ கா ஹீ அஸர தா கி உஸ வக்த ஹிஂதீ மெஂ ஸாஹஸிக பஹழ கரனெ கீ ஜித்த கா பொழபாழா தா। ழெகின ஜைஸெ-ஜைஸெ உதாரீகரண கீ தரப ஹமாரெ கதம படதெ கஎ, ஹிஂதீ கீ ரசனாஶீழதா கொ ழெகர ஜித்தீபன மெஂ கமீ ஆதீ கஈ। ஸாஹஸிக பஹழ தொ அப ஸிர்ப அஂக்ரெஜீ கீ ஹீ பாத ஹை। யஹ கஹனா கி ஸிர்ப இஸகெ சழதெ ஹீ ஹிஂதீ மெஂ ழொகப்ரிய ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கெ க்ஷிதிஜ கா பைழாவ னஹீஂ ஹுஆ தொ யஹ பீ அதிஶயொக்தி ஹீ ஹொகீ। ஹாழாஂகி யஹ பீ எக காரண ஜரூர ஹொ ஸகதா ஹை।
ஆஜ ஹிஂதீ கெ குச உத்ஸாஹீ கார்யகர்தா தர்க தெதெ னஹீஂ தக ரஹெ ஹைஂ கி ஜப பாஸ்கர, ஜாகரண, அமர உஜாழா, ராஜஸ்தான பத்ரிகா, ஹிஂதுஸ்தான, ஸரஸ ஸழிழ, ப்ரதியொகிதா தர்பண, கृஹஶொபா ழாகொஂ கீ ஸஂக்யா மெஂ பிக ஸகதெ ஹைஂ தொ ஹிஂதீ கீ கொஈ ஸாஹித்யிக பத்ரிகா க்யொஂ ஸாத ஸெ தஸ ஹஜார கீ ஸஂக்யா தக பீ னஹீஂ பஹுஂச பாதீ। ழெகின யஹ தர்க பீ எகாஂகீ ஹீ ஹை। க்யொஂகி ஜொ ஸாமக்ரீ ஸரஸ ஸழிழ மெஂ சப ஸகதீ ஹை, வஹ கிஸீ ஸாஹித்யிக பத்ரிகா கீ ஸாமக்ரீ னஹீஂ ஹொ ஸகதீ। தரஅஸழ ஹர ப்ரகாஶன ஔர விஷய விஶெஷ கா அபனா அனுஶாஸன ஹொதா ஹை। பச்சொஂ கீ பத்ரிகா மெஂ ஸமொஸெ பனானெ கீ விதியாஂ யா பிர ழிபஸ்டிக ழகானெ கெ தரீகெ கீ ஜானகாரீ னஹீஂ தீ ஜா ஸகதீ। வைஸெ ஹீ மஹிழா பத்ரிகாஒஂ மெஂ ராஜனீதிக பஂடாபொட கீ ஸாமக்ரீ தெனா பீ அடபடா ஹீ ழகெகா। குச யஹீ ஹாழத ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கீ பீ ஹை। வஹாஂ ஹர தரஹ கீ ஸாமக்ரீ தெனா ஸஂபவ ஹீ னஹீஂ ஹொகா। ஐஸெ மெஂ கிஸீ ஸாஹித்யிக பத்ரிகா கீ கிஸீ ழொகப்ரிய பத்ரிகா ஸெ துழனா ஹீ பெமானீ ஹொகா। ழெகின திழ்ழீ மெஂ ஹாழ ஹீ மெஂ ஹுஈ ஐஸீ எக கொஷ்டீ மெஂ ஐஸீ துழனா கீ கஈ தொ ஹஂகாமா மச கயா।
ஹிஂதீ மெஂ ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கெ ஸாமனெ ஆஜ ப்ரஸார கா ஜொ ஸஂகட திக ரஹா ஹை, உஸகெ தொ காரண ஹைஂ। பஹழா தொ விசாரஶீழதா கொ பௌதிக யானீ ஆர்திக ப்ரஶ்ரய தெனெ வாழெ உதார ஹாதொஂ கீ கமீ ஹொ கஈ ஹை। உதாரீகரண கெ தௌர மெஂ இஸ தத்ய பர கௌர பரமானெ கீ கஹீஂ ஜ்யாதா ஜரூரத ஹை। வைசாரிகதா ஸெ ஒதப்ரொத ஸாஹஸிக பஹழ கரனெ வாழெ ழொகொஂ கீ கமீ பீ ஹமாரெ இஸ பிசடெபன கெ ழிஎ ஜிம்மெதார ஹை। வைஸெ தொ ஹர தரஹ கீ பத்ரகாரிதா பாடக கெஂத்ரித ஹீ ஹொதீ ஹை। ழெகின ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா பர பாடக கொ ஸஂஸ்காரித கரனெ ஔர வைசாரிகதா ஸெ ழைஸ கரனெ கீ ஜிம்மெதாரீ பீ ஹொதீ ஹை। வைஸெ யஹ காம க்ஷெத்ர விஶெஷ கெ னியஂதாஒஂ ஔர பாஷா கீ கமாஈ கானெ வாழெ வர்க கா பீ ஹை, தாகி வெ அபனீ பாஷா கொ ஜிம்மெதார ஔர வைசாரிக ரசனாஶீழதா கா வாஹக பனா ஸகெஂ। துர்பாக்ய ஸெ இஸ மொர்செ பர கொஈ காம னஹீஂ ஹுஆ ஹை। ஜாஹிர ஹை கி பாடகீய ஸஂஸ்காரஹீனதா பீ ஆஜ ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கீ ராஹ மெஂ ரொடா பனகர கடீ ஹை। ஜிஸ அஂக்ரெஜீ மெஂ கிதாபொஂ கீ பிக்ரீ கெ ஆஂகடெ கினாதெ ஹம அபனீ ஹிஂதீ மெஂ ஐஸெ பவிஷ்ய கீ சிஂதா கரதெ ரஹதெ ஹைஂ, பைஸா, பாடகீயதா ஔர உதாரீகரண கெ பாவஜூத வஹாஂ பீ ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா கீ கொஈ பஹுத ஜ்யாதா பெஹதர ஸ்திதி னஹீஂ ஹை। வஹாஂ பீ அகர கழா அகாதமியாஂ யா ட்ரஸ்ட ஔர விஶ்வவித்யாழய மதத னஹீஂ கரதெ தொ க்ராஂடா யா ன்யூயார்கர ஜைஸீ பத்ரிகாஒஂ கெ ஸஹஜ ப்ரகாஶன கா அனுமான பீ னஹீஂ ழகாயா ஜா ஸகதா। ஜபகி பாரத மெஂ ஹீ அஂக்ரெஜீ கீ கிஸீ கிதாப கா பாஂச ஹஜார ஸெ ஜ்யாதா கா ஸஂஸ்கரண னிகழதா ஹை।
தொ க்யா யஹ மான ழியா ஜாய கி ஹிஂதீ கீ ஸாஹித்யிக பத்ரகாரிதா மெஂ ஸர்வத்ர கடாடொப அஂதெரா ஹீ அஂதெரா ஹை। பிழஹாழ பழெ ஹீ ஐஸா ழக ரஹா ஹொ, ழெகின ஸச தொ யஹ ஹை கி எக பார பிர ஹிஂதீ கீ கமாஈ கா ரஹெ ழொகொஂ பர ஹீ இஸ அஂதெரெ ஸெ பாஹர னிகழனெ கீ ஜிம்மெதாரீ ஹை। படெ அகபார ஸமூஹ, ஸஂஸ்தானிக கரானெ ஔர விஶ்வவித்யாழய அகர பூஂஜீ கா ஆதார முஹையா கராஎஂ தொ ஹிஂதீ ஸாஹித்யிக பத்ரரகாரிதா மெஂ ரசனாஶீழதா கொ னயா ஆயாம மிழெகா। தப ஶாயத ஹமெஂ பாடகொஂ கா ரொனா ன ரொனெ கா கொஈ காரண பீ னஹீஂ ரஹ பாஎகா।
